Niemal kosmopolityczny pasożyt
jelita cienkiego człowieka
jest to duży nicień barwy różowawej;
ciało walcowate, zwężone na obu
końcach;
otwór
gębowy
otoczony
trzema
wargami,
na
których
występują
brodawki czuciowe oraz brodawki
zwane
narządem
nabocznym
–
amfidem.
Ma obły kształt ciała o barwie bladoróżowej.
Otwór gębowy otoczony jest trzema wargami:
wargą
grzbietową
i
dwiema
wargami
przybrzusznymi. Wargi służą za narząd czepny i
wyposażone są w brodawki wargowe, które
spełniają rolę narządów dotyku. Około 2 mm od
przedniego końca ciała znajduje się na stronie
brzusznej otwór wydalniczy. Mniej więcej w tej
samej odległości od tylnego końca ciała, również
na stronie brzusznej, mieści się otwór odbytowy.
U samców nazywany jest otworem stekowym,
ponieważ spełnia też funkcję otworu płciowego.
Układ płciowy samicy uchodzi na zewnątrz
odrębnym otworem płciowym - szparą sromową.
Oskórek i naskórek tworzą razem skórę,
pod którą znajduje się warstwa mięśni
podłużnych. Otwór gębowy prowadzi do
silnie umięśnionej gardzieli, wysłanej
grubą warstwą oskórka i mającej w
przekroju poprzecznym kształt trójkąta.
Gardziel prowadzi do jelita środkowego,
które przechodzi w jelito proste,
uchodzące na zewnątrz otworem
odbytowym.
Budowa
Budowa:
• samiec ma 145 – 320
mm długości, zgięty
brzusznie ogon, 2
szczecinki kopulacyjne,
układ rozrodczy
pojedynczy.
• samica ma 200-520 mm
długości, szpara sromowa
w 1/3 przedniej długości
ciała w płytkim
przewężeniu.
Ascaris lumbricoides - jaja
jajo
zapłodnione
jajo
niezapłodnione
Cykl życiowy
Ascaris
Ascaris
lumbricoid
lumbricoid
es
es
Samica składa kilkadziesiąt tysięcy jaj w
ciągu doby (nawet do 200 tysięcy), które
wydostają się z jelita razem z kałem. Poza
organizmem (np. w glebie, na roślinach) w
odpowiednich warunkach larwa rozwija się
już w jaju. Jeśli jajo zostanie połknięte przez
zwierzę lub człowieka (np. poprzez
zjedzenie niemytej sałaty, warzyw z jajami
glisty),
to
w
układzie
pokarmowym
następuje rozkład otoczki jajowej pod
wpływem enzymów trawiennych. W jelicie
człowieka larwy wydostają się z osłon
jajowych.
Uwolnione larwy przez ścianki jelita przedostają się do
naczyń krwionośnych i rozpoczynają wędrówkę do
płuc. Jest to konieczne, ponieważ do dalszego
rozwoju potrzebują tlenu. Docierają więc do
pęcherzyków płucnych. Tam dwukrotnie linieją. Po
osiągnięciu 2 mm długości zaczynają wędrówkę w
górę przez oskrzeliki, oskrzela, krtań do tchawicy,
skąd odruchowo przełknięte, dostają się do żołądka i
stąd do jelita. Tu dorastają. Po ok. 2 miesiącach od
zakażenia zaczynają w jelicie rozmnażać się płciowo.
Osoba kaszląca posiadająca larwy glisty ludzkiej w
płucach może zarazić pasożytem zdrowego
człowieka, jeśli nie zatyka ust w czasie kaszlu. Jeśli
larwa podczas kaszlu trafi do ust zdrowego
człowieka i zostanie przez niego połknięta, to
rozwinie się w jelitach w postać dorosłą.
Wyróżnia się trzy zespoły
objawów związanych z:
wędrówką postaci larwalnych,
inwazją jelita cienkiego przez
postacie dojrzałe,
powikłaniami glistnicy.
Wędrówce larw towarzyszą:
Wędrówce larw towarzyszą:
Objawy uszkodzenia wątroby,
śródbłonków naczyń krwionośnych,
uszkodzenia ścian pęcherzyków
płucnych połączone z krwawieniami i
odczynami zapalnymi,
zespół Loefflera (przemijające nacieki
płuc),
objawy zapalenia płuc (kaszel,
gorączka, krwawienia).
Patogenne działanie glist w
Patogenne działanie glist w
jelicie cienkim polega na:
jelicie cienkim polega na:
zatruwaniu organizmu żywiciela
produktami przemiany materii,
zmianach w strukturze kosmków,
naciekach komórkowych,
pojawiają się bóle brzucha, nudności,
sporadyczne wymioty, brak łaknienia.
Objawami towarzyszącymi
Objawami towarzyszącymi
są:
są:
wzmożona pobudliwość nerwowa,
bóle - brzucha, mdłości, brak łaknienia,
sporadyczne wymioty,
zapalenia spojówek, obrzęk powiek,
nieżyt nosa, stany spastyczne oskrzeli,
u
dzieci
może
dojść
do
nieprawidłowego rozwoju umysłowego
i fizycznego.
Powikłaniami glistnicy mogą być
Powikłaniami glistnicy mogą być
niedrożności:
niedrożności:
górnych dróg oddechowych,
przewodów wyprowadzających trzustki i dróg
żółciowych,
jelita (zaczopowanie jelita cienkiego - w wyniku
masowej inwazji),
glista ludzka jest niebezpieczna dla małych dzieci,
gdyż może u nich przedostawać się z jelit do przełyku
i czopować drogi oddechowe, co grozi uduszeniem.
wykrywanie jaj w preparatach
bezpośrednich kału,
zastosowanie sedymentacyjnych sposobów
zagęszczania jaj w próbce kału (np.
metoda FEO),
odczyny serologiczne: odczyn wiązania
dopełniacza, hemaglutynacji pośredniej,
immunoelektroforezy i test ELISA),
cd.
badanie radiologiczne przewodu
pokarmowego,
we krwi stwierdza się leukocytozę z
eozynofilią.
ZWALCZANIE:
ZWALCZANIE:
przestrzeganie
higieny
osobistej
i
sanitarnej, walka z glistą ludzką polega
głównie na myciu warzyw i owoców w
gorącej wodzie (wysoka temperatura zabija
larwy),
w leczeniu stosuję się jednorazowo
pirantel,
mebendazol, albendazol
lub
piperazynę,
badanie kontrolne w 2-4 tyg. po leczeniu.