Problemy etyczne 

związane z 

nauczaniem 

psychologii

ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA 

EFEKTY NAUCZANIA

 Standardy nauczania psychologii powinny 

brać pod uwagę fakt, że około 50% 

absolwentów będzie wykonywać zawód.

 Konsekwencje:
 - dokładne przemyślenie czego 

powinniśmy uczyć

 - zrównoważenie teorii i praktyki
 - zrównoważenie masowych form i 

indywidualnego kontaktu

DLACZEGO PSYCHOLOGOWIE 

POPEŁNIAJĄ WYKROCZENIA 

ETYCZNE ?

 1. Brak wiedzy o standardach
 2. Brak wiedzy o metodach pracy psychologa
 3. Brak umiejętności praktycznych
 4. Brak kontaktu z realnymi klientami

 PYTANIE: jak pogodzić oczekiwania 

studentów oraz przyszłych pracodawców z 

założeniem, że studia wyższe nie są szkołą 

zawodową ?

PSYCHOLOGIA NA STUDIACH 

WYŻSZYCH

• 1. Konieczność włączania etyki we 

wszystkie programy zajęć

• 2. Ważny problem – modelowanie 

odpowiednich postaw

• 3. Student psychologii w roli zawodowej
• 4. Problem nauczania psychologii nie-

psychologów

ETYKA W PROGRAMACH 

NAUCZANIA

• 1. Zagadnienia etyki zawodowej powinny 

się znaleźć we wszystkich programach 
zajęć, od pierwszego roku – wykład z etyki 
powinien pełnić role podsumowującą  i 
integrującą wszystkie omawiane wcześniej 
wątki

• 2. Szczególne miejsce zagadnienia etyki 

powinny znajdować w programach: wstępu 
do psychologii, metodologii, zajęć 
specjalizacyjnych

DYDAKTYKA

     Podstawowe pytania:
• - jakie standardy umiejętności 

psychologicznych chcemy przekazać 
studentom ?

• - jakie kompetencje powinien 

uzyskać student ?

• - jakie doświadczenia powinien 

przeżyć student ?

• - dla kogo prowadzimy konkretne 

zajęcia (np. czy tylko dla studentów 
psychologii, czy od określonego roku, 
czy są dodatkowe kryteria naboru) ?

• - jakie kompetencje merytoryczne 

powinien mieć prowadzący ?

• - jak szczegółowy powinien być 

sylabus ?

ZASADY SZCZEGÓŁOWE

 Zajęcia, na których student nabywa 

podstawowych umiejętności 
psychologicznych: swobodne i standardowe 
techniki diagnostyczne, ćwiczenia 
specjalizacyjne, powinny być szczególnie 
dobrze zaplanowane:

 - uwrażliwienie studentów na rolę badanego;
 - ćwiczenia powinny się odbywać na 

zasadzie „odgrywania ról”, bez wnikania w 
osobiste problemy studentów;

• - należy unikać wszelkich sytuacji 

”diagnozowania” studentów, a także 
ostrzegać przed 
niebezpieczeństwami 
samodiagnozowania;

• - sylabus powinien być wyjątkowo 

dokładnie przygotowany, aby było 
jasne czego oczekuje się od studenta

WARSZTATY

 Zajęcia warsztatowe powinny być 

prowadzone przez dwie osoby.

 Należy określić, które zajęcia powinny być 

poprzedzone rozmowami selekcyjnymi.

 Warsztaty wymagające pracy nad sobą 

powinny być prowadzone przez 
specjalistów z zewnątrz (unikanie 
podwójnej roli)- najlepiej przez 
zewnętrzną firmę

MODELOWANIE 

POSTAW

• 1. Wskazywanie dylematów etycznych i 

uwrażliwianie na ich poszukiwanie

• 2. Wspólne poszukiwanie rozwiązań 

dylematów etycznych

• 3. Nie zalecanie zachowań 

nieetycznych

• 4. Etyczny stosunek do studentów, 

między innymi problem zawierania i 
dotrzymywania kontraktu (SYLABUS)

TAJEMNICA ZAWODOWA W 

DYDAKTYCE

 Przykłady w dydaktyce – podstawowe 

zasady:

 1. Wolno opowiadać o konkretnych 

przypadkach z uwzględnieniem 

następujących zastrzeżeń:

 - pełna anonimowość (zmieniamy wszystkie 

możliwe do zmiany cechy osoby)

 - oddalenie w czasie (im bardziej oddalony w 

czasie tym lepiej)

 - uwrażliwienie na obowiązywanie tajemnicy 

zawodowej

PREZENTACJA 

PRZYPADKÓW

• Prezentacja realnych przypadków:
• - tylko za zgodą (dobrowolną i 

poinformowaną) pacjenta;

• - w trakcie ćwiczeń a nie wykładów 

(ograniczenie liczebności grupy);

• - jasne określenie zakresu aktywności 

grupy;

• - o ile to możliwe – stosowanie lustra 

weneckiego lub nagrań wideo. 

PRZYKŁADY W 

PODRĘCZNIKACH

 Przykłady realnych przypadków są 

niezwykle przydatne w dydaktyce – stąd 

podręczniki powinny je zawierać, ale:

 - najlepiej jeśli są to połączone przypadki;

 - użycie historii przypadku wymaga 

zgody pacjenta;

 - należy zachować szczególną ostrożność 

i NIGDY nie opisywać przypadków 

aktualnie prowadzonych

NAJCZĘSTSZE NARUSZENIA 

ETYKI PRZEZ STUDENTÓW

• 1. Uzyskiwanie zgody – szczególnie w 

przypadku nieletnich

• 2. Udzielanie informacji zwrotnej
• 3. Przewidywanie skutków podejmowanych 

badań

• 4. Badanie krewnych i znajomych
• 5. Nieprawidłowe stosowanie testów
• 6. Powielanie cudzych tekstów
• 7. Fałszowanie wyników !

PSYCHOLOGIA DLA 

NIEPSYCHOLOGÓW

• 1. Nadużywanie psychologii w nazwach z 

przyczyn marketingowych

• 2. Brak ostrzeżeń, że kursy z „psychologią” 

w nazwie nie dają żadnych uprawnień

• 3. Zachowanie szczególnej ostrożności w 

upowszechnianiu metod

• 4. Zachowanie szczególnej ostrożności w 

nauczaniu specyficznych umiejętności 

psychologicznych, spostrzeganych jako 

manipulacje 

PSYCHOLOGIA W 

PROGRAMACH INNYCH 

STUDIÓW

• Przestrzeganie zasady – tylko psycholog 

może uczyć psychologii

• Dostosowywanie programów do potrzeb 

konkretnego kierunku

• Wystrzeganie się „ciekawostek” 

psychologicznych

• Prezentowanie psychologii jako dziedziny 

nauki – prezentowanie wyników badań

• Ochrona testów psychologicznych