ROLA MEDIÓW W PROMOCJI ZDROWIA

Media mają wielką siłę

oddziaływania społecznego.

Statystyczny obywatel nowoczesnego

społeczeństwa poświęca mediom
    ok. 3-5 godzin dziennie. Jest to
trzecia,    po pracy i śnie, pozycja
podziale dobowym czasu.

Media przyczyniają się m.in. do:

• zmiany nastrojów społeczeństwa,
• poszerzania wiedzy,
• wpływu na przekonania,
• sposobu zachowania,
• a nawet sposobu styl życia.

Poprzez swoje oddziaływania, mogą uczyć swoich

odbiorców, jak łagodzić i uspokajać niepokoje, lęki,

zmartwienia czy frustracje, wynikające ze

spotykających nas sytuacji życiowych.

Przedstawiając podobne problemy, dotykające innych

ludzi, mogą zmniejszać poczucie winy, wstydu, czy

wręcz

rozwiewać określone niepokoje.

 Pomoc promotorom zdrowia w przekazywaniu

podstawowej wiedzy na temat kampanii
prozdrowotnych, np. „białe niedziele”, czyli
bezpłatne badania profilaktyczne w
małych miastach czy wsiach, mammografia,
badanie ciśnienia, sprawdzanie poziomu cukru itp.

 Felietony czy rubryki z poradami w gazetach,

dostarczają szerokiej wiedzy o zdrowiu i
chorobach.

 W radiu i telewizji emitowane są programy

zdrowotne, sportowe, poświęcone diecie itp.

 Reportaże przybliżają odbiorcy sferę uczuć i

odczuć drugiego człowieka. Uczą empatii, a także
pozwalają spojrzeć na własne trudności życiowe
jak na coś, co dotyka wszystkich ludzi.

 Ważną rolę spełniają medialne kampanie

społeczne. Dotyczą one profilaktyki zdrowotnej,
walki z chorobami, przeciwdziałania chorobom,
uzależnieniom, a także ochrony praw człowieka i
walki z nietolerancją.

Najsilniejsze

oddziaływanie
edukacyjne mają
wzorce zachowań,
do których w
swoim życiu
odwołują się
odbiorcy.

Przykładowo:
Przedstawiciele trzech największych polskich

telewizji: TVP, TVN i Polsat, w 2005 roku podjęli
decyzję o promowaniu niepalenia.

I dlatego w serialach z najwyższą oglądalnością

(„Klan”, „Na dobre i na złe”, „Rodzina zastępcza”,
„Na Wspolnej”, „Kasia i Tomek”, „Plebania”,
„Złotopolscy” czy „Miodowe lata” oraz „Samo
życie”) wszyscy bohaterowie są niepalący.

Twórcy seriali mają świadomość swojego

oddziaływania na widzów i wykorzystują to
niejednokrotnie dla realizacji pozytywnych idei, np.
w dziedzinie profilaktyki raka piersi („Klan”).

W większości odcinków pojawiają się odniesienia do

ważnych kampanii społecznych, trudnych do
rozwiązania problemów życiowych, a także
nakreślane są wzorce właściwych zachowań, np.
wobec dzieci z zespołem Downa („Klan”),
niepełnosprawnych („Klan”, „Samo
życie”), chorych na przewlekłe choroby („Klan”).

Media oddziałują również w sposób bezpośredni,

poprzez kampanie prozdrowotne.

Na przykład:
 W 2002 roku znaczące na rynku prasowym, gazety

(„Gazeta Wyborcza”, „Trybuna”, „Super Ekspres”,
„Chłopska droga”) połączyły swoje siły w
promowaniu zdrowego odżywiania, w akcji pt. „Pięć
razy dziennie warzywa i owoce”. Oprócz diety
podejmowano ważne i trudne tematy związane z
odżywianiem, takie jak bulimia czy anoreksja.

 W 2005 roku w polskich telewizjach pojawiła się

kampania Reality Quitting „Rzuciłam, bo
przykleiłam NiQuitin!”. Ta sama akcja
przeprowadzona w Wielkiej Brytanii w 2004 roku
odniosła olbrzymi sukces.

 Między wrześniem a grudniem 2006 r. odbyła się

ogólnopolska medialna kampania społeczna w
zakresie profilaktyki HIV/AIDS, której głównym
celem było promowanie wartości rodzinnych w
kontekście zapobiegania rozprzestrzenianiu się
zakażeń HIV.

 Reklamy leków i żywności, w tym także dla dzieci.

W mediach pojawia się wizerunek człowieka, który
bez pomocy fachowców (lekarzy) może zająć się
swoim zdrowiem. Niektóre reklamy wykorzystują
wizerunek człowieka w białym fartuchu,
zachęcającego do stosowania określonych
preparatów lub urządzeń, czasami nawet z
tekstami sugerującymi, że jest to „doktor”.

 Kolejne negatywne oddziaływania mediów, wiążą się

z tzw. zjawiskami „idola i gwiazdy” mediów. Ich
ryzykowne zachowania zdrowotne (używanie
narkotyków, nadużywanie alkoholu, nadmierna
prędkość jazdy samochodem, rozwiązłość seksualna)
nagłaśniane przez środki masowego przekazu, mają
bardzo duży wpływ na osobowość odbiorców,
szczególnie młodych.

 Agresja prezentowana w mediach (filmach, bajkach,

grach komputerowych, ale także w programach
informacyjnych i publicystycznych itp.)

Różnorodność medialnych metod wpływu, a także

ich pozytywny lub negatywny skutek, dzieli

specjalistów w ocenie skuteczności mediów w

promocji zdrowia.

Tones i G. Tilford przedstawili ogólne zasady braku

takiej

skuteczności mass mediów:

1. Nie można poprzez media

przekazywać złożonych
informacji, ponieważ nie
będą one zrozumiałe dla
odbiorcy zdrowotnego,
np. współoddziaływanie
czynników ryzyka w
przewlekłych
obturacyjnych chorobach
płuc.

2. Media nie mogą szybko

        i łatwo nauczyć ludzi
skomplikowanych metod
profilaktycznych –
np. samodzielnego badania
węzłów chłonnych
– lub nauczyć umiejętności
współdziałania społecznego,
np. zachowań asertywnych.

3. Nie wywołują one zmiany

podejścia ludzi o ściśle
ustalonych poglądach,
   ani nie zapewniają
potrzebnego wsparcia
tym, którzy mają
motywacje do zmiany
swojego zachowania,
ale których fizyczne
  i społeczne warunki
życia sprawiają, że jest to
bardzo trudne.

Z kolei S. Lefebre uważa, że media mogą dostarczyć

praktycznych narzędzi i metod, przy pomocy których

ludzie są w stanie osiągnąć zdrowie. Wystarczy

zapewnić dostęp do pełnej informacji, edukacji

zdrowotnej oraz zagwarantować finansowanie tych

działań. Wiedza i umiejętność utrzymywania zdrowia

pozwolą na dokonanie świadomego wyboru

indywidualnych zachowań prozdrowotnych.

Promocja zdrowia opiera się przede wszystkim na

edukacji, a szeroko pojęta edukacja społeczna
wymaga działań na rożnych płaszczyznach.

Zmiana stylu życia na prozdrowotny wymaga

ogromnej pracy, cierpliwości, czasu i wiedzy.
Dlatego niezależnie od tego, czy korzystając z
mediów wpłyniemy na prozdrowotną zmianę
postawy kilku, kilkunastu czy kilkudziesięciu ludzi,
zawsze warto podejmować wysiłek.

Document Outline