Model czynników 

specyficznych

Narzędzia analizy warunków 

wymiany

MSG

 

wykład II

Maciej Pietrzykowski

Katedra Strategii i Polityki

 Konkurencyjności Międzynarodowej

 

 

Założenia globalne 



trzy czynniki produkcji: 



praca (L) – cz. mobilny



kapitał (K) – cz. specyficzny



ziemia (T) – cz. specyficzny



dwa produkty 



przemysłowe (produkcja wymaga K i L),



żywnościowe (produkcja wymaga T i L),



racjonalność ekonomiczna = maksymalizacja zysków,



popyt na pracę w sektorze i-tym jest funkcją 

rozmiarów produkcji i stawki płac (w). Ponadto 

w=w(L)



dwie funkcje produkcji:



Q

M

=Q

M

(K, L

M

) 



Q

F

=Q

F

(T,L

F

)

 

 

Krzywa możliwości 
produkcyjnych (PP)

 

 

Racjonalność ekonomiczna



pracodawcy maksymalizują zyski, więc pozyskują 

dodatkową siłę roboczą aż do punktu, w którym 

wartość wytworzona przez dodatkową 

roboczogodzinę będzie równać się kosztowi tejże 

roboczogodziny



MPL

M

 x P

M

 = w

MPL

F

 x P

F

 = w 



L = L

F

 + L

M

 

Stąd 
MPL

M

 x P

M

 = MPL

F

 x P

F

(...)

-

- P

M

/P

F

 = - MPL

F

/MPL

M

-

- P

M

/P

F 

- nachylenie

 

PP w danym punkcie produkcji

 

 

Produkcja w modelu 
czynników specyficznych

 

 

Dystrybucja dochodu w 
sektorze przemysłowym

 

 

Przypadek jednakowej zmiany 
cen P

F

 i P

M

Skutki 

nominalne – 
nie ma zmiany 
alokacji pracy 
pomiędzy 
sektorami

 

 

Przypadek wzrostu tylko jednej 
ceny (P

M

) 

Skutki:



wzrost ceny z poziomu P

M1 

do P

M2

 



zmiana cen względnych 



wzrost popytu na pracę w sektorze 
M



zmiana położenia punktu równowagi

 

 

Przypadek wzrostu tylko jednej 
ceny (P

M

)

 

 

Jakie są skutki tych zmian dla 
uczestników procesu?



Pracowników (L)



Właścicieli kapitału (K)



Właścicieli ziemi (T)

 

 

Pracownicy

Δw ‹ ΔP

M

 w/P

M

 obniża się, ale w/P

F

 wzrasta

Wpływ niejednoznaczny, zależny od 

struktury koszyka konsumpcyjnego

 

 

Właściciele kapitału

Obniżenie się w/P

M

 oznacza wzrost 

zysku

 

 

Właściciele ziemi



Wzrost P

M

/P

F

 ogranicza siłę 

nabywczą właścicieli ziemi



Płaca realna, która teraz występuje 
w gospodarce w przeliczeniu na 
produkty żywnościowe wzrasta

 

 

Czynniki niemobilne a 
wymiana

Źródłem wymiany mogą być:



Różnice technologiczne



Różnice w wyposażeniu w zasoby



Różnica w wydajności pracy 

 

 

Zmiana zasobów - przykład

Wzrost zasobów kapitału w Japonii



Wzrost K

J

 pociąga za sobą wzrost 

MPL

MJ

 



Krzywa popytu na pracę w sektorze 
M

J

 (MPL

MJ

 x P

M

) przesuwa się na 

prawo 



Wzrost popytu na pracę w M, 
przesunięcie się siły roboczej z F 

 

 

Zmiana zasobów – ilustracja 
graficzna

 

 

Handel a ceny relatywne

ΔRS między USA i Japonią dotyczą 

kapitału i ziemi:

Kapitał: Japonia  > USA
Ziemia: USA  > Japonia
Stąd:
Japonia może wytwarzać dobra 

przemysłowe relatywnie taniej

 

 

Handel i ceny relatywne

 

 

Wpływ wymiany na 
dystrybucję dochodów

Teza: Głównym kanałem, przez który wymiana wpływa na 

zmiany podziału dochodów jest zmiana cen 
względnych

.

Japonia: USA:

Wymiana podnosi relatywną

Wymiana obniża

cenę dóbr przemysłowych relatywną cenę dóbr
względem cen żywności

przemysłowych

Właściciele kapitału: 

(+)

(-)

Pracownicy  (+)/(-) (+)/(-)
Właściciele ziemi

(-)

(+)

 

 

Wpływ wymiany na 
dystrybucję dochodów - 
wnioski



Wymiana przynosi korzyści 
właścicielom niemobilnych czynników 
produkcji, które wykorzystywane są w 
sektorze eksportowym



Wymiana przynosi niekorzyści 
właścicielom niemobilnych czynników 
produkcji, które są wykorzystywane w 
sektorze (krajowym) konkurującym z 
tańszym importem

 

 

Dlaczego ekonomiści nie przywiązują 
dużej uwagi do wpływu wymiany na 
dystrybucję dochodu?



Efekty te nie są domeną wymiany 
międzynarodowej; każda zmiana w 
gospodarce powoduje pewne zmiany w 
sferze dystrybucji dochodów,



Taniej jest dopuszczać do wymiany i 
rekompensować starty poszkodowanym niż 
ponosić koszty protekcjonizmu,



Lobby pokrzywdzonych głośno krzyczy o 
swoich krzywdach podczas gdy ci, którzy 
zyskują nie są zorganizowani 

 

 

Wnioski:



Urealnienie analizy poprzez włączenie tzw. 

niemobilnych czynników produkcji pozwala na 

prześledzenie skutków wymiany w sferze dystrybucji 

dochodów



Wymiana nie przynosi równych skutków wszystkim 

uczestnikom gospodarowania 



Różnice w wyposażeniu gospodarek w czynniki 

produkcji prowadzą do powstania odmiennych RS



W modelu właściciele czynników niemobilnych 

zaangażowanych w sektorach eksportowych zyskują 

na wymianie



W modelu właściciele czynników niemobilnych 

konkurujących z importem tracą w wyniku wymiany



Kwestie zmian w dystrybucji dochodów wywołane 

wymianą są centralnym elementem debat i sporów 

dotyczących polityki handlowej

 

 

Narzędzia analizy warunków 
wymiany



Analiza równowag cząstkowych



Analiza w warunkach równowagi 
ogólnej (zastosowanie koncepcji 
offer curves (krzywe oferty = 
krzywe wzajemnego popytu)



Koncepcje Terms of Trade

 

 

Analiza równowag 
cząstkowych

 

 

Krzywa oferty kraju 1

 

 

Krzywa oferty kraju 2

 

 

Krzywe oferty krajów 1 i 2

 

 

Ilustracja graficzna wniosków 
analizy

 

 

Koncepcje Terms of Trade



Towarowe ToT (commodity (barter) 
terms of trade)



Dochodowe ToT (income terms of 
trade)



Czynnikowe (factoral terms of trade)



Jednoczynnikowe ToT (single factor terms 
of trade)



Dwuczynnikowe ToT (double factor terms 
of trade) 

 

 

Terms of Trade cd..