Doraźna pomoc chorym z
Doraźna pomoc chorym z
odmro-żeniami,
odmro-żeniami,
porażonym piorunem lub
porażonym piorunem lub
prądem.
prądem.
Postępowanie ratunkowe z
Postępowanie ratunkowe z
osobą tonącą.
osobą tonącą.
Patofizjologia utonięć,
Patofizjologia utonięć,
choroby wysokościowej.
choroby wysokościowej.
Odmrożenie
Odmrożenie
Miejscowy uraz powstały na skutek
Miejscowy uraz powstały na skutek
działania zimna.
działania zimna.
Najbardziej narażone dystalne części
Najbardziej narażone dystalne części
ciała (palce, nos, płatki uszu).
ciała (palce, nos, płatki uszu).
Do odmrożenia dochodzi, gdy w
Do odmrożenia dochodzi, gdy w
wyniku dzia-łania niskiej
wyniku dzia-łania niskiej
temperatury na powierzchnię ciała
temperatury na powierzchnię ciała
dochodzi do zamrożenia tkanek.
dochodzi do zamrożenia tkanek.
Odmrożenie
Odmrożenie
Fazy:
Fazy:
przedodmrożeniowa
przedodmrożeniowa
(ochłodzenie powoduje
(ochłodzenie powoduje
skurcz naczyń krwionośnych i wyciekanie
skurcz naczyń krwionośnych i wyciekanie
osocza przez śród-błonek: 3 - 10
osocza przez śród-błonek: 3 - 10
o
o
C)
C)
zamarzania
zamarzania
(kryształki lodu w tkance: -4
(kryształki lodu w tkance: -4
o
o
C.)
C.)
stazy naczyniowej
stazy naczyniowej
(ucieczka osocza ze
(ucieczka osocza ze
światła naczyń, wykrzepianie, przeciek
światła naczyń, wykrzepianie, przeciek
tętniczo-żylny)
tętniczo-żylny)
późne niedokrwienie
późne niedokrwienie
(powstanie zgorzeli i
(powstanie zgorzeli i
miejsco-wego zaburzenia reakcji
miejsco-wego zaburzenia reakcji
autonomicznej)
autonomicznej)
Odmrożenie
Odmrożenie
Obraz kliniczny:
Obraz kliniczny:
I
I
o
o
– zdrętwienie i zaczerwienienie skóry z
– zdrętwienie i zaczerwienienie skóry z
wyraźnym białym lub żółtawym obszarem
wyraźnym białym lub żółtawym obszarem
uszkodzonej tkanki
uszkodzonej tkanki
II
II
o
o
– pęcherze zawierające treść surowiczą
– pęcherze zawierające treść surowiczą
lub mleczny płyn
lub mleczny płyn
III
III
o
o
– głębokie pęcherze z krwiście
– głębokie pęcherze z krwiście
podbarwionym płynem – uszkodzona jest
podbarwionym płynem – uszkodzona jest
głęboka warstwa skóry.
głęboka warstwa skóry.
IV
IV
o
o
– dotyczy mięśni, kości – doprowadza do
– dotyczy mięśni, kości – doprowadza do
mumufikacji kończyny.
mumufikacji kończyny.
Odmrożenie
Odmrożenie
Leczenie:
Leczenie:
Szybki transport chorego do szpitala z
Szybki transport chorego do szpitala z
uniesioną, owiniętą w suche ubranie chorą
uniesioną, owiniętą w suche ubranie chorą
kończyną.
kończyną.
Zwalczanie hipotermii ogólnoustrojowej.
Zwalczanie hipotermii ogólnoustrojowej.
Szybkie ogrzewanie uszkodzonej kończyny
Szybkie ogrzewanie uszkodzonej kończyny
(kąpiel wodna 40-42
(kąpiel wodna 40-42
o
o
C) – do momentu gdy
C) – do momentu gdy
skóra stanie się miękka , elastyczna oraz
skóra stanie się miękka , elastyczna oraz
zaczerwieniona w obwo-dowej części
zaczerwieniona w obwo-dowej części
odmrożenia.
odmrożenia.
Pozajelitowa podaż leków przeciwbólowych.
Pozajelitowa podaż leków przeciwbólowych.
Profilaktyka przeciwtężcowa.
Profilaktyka przeciwtężcowa.
Porażenie prądem
Porażenie prądem
Może potencjalnie prowadzić do wielonarządowych
Może potencjalnie prowadzić do wielonarządowych
obrażeń z wysoką chorobowością i śmiertelnością.
obrażeń z wysoką chorobowością i śmiertelnością.
Najczęściej wypadki w pracy.
Najczęściej wypadki w pracy.
Urazy spowodowane porażeniem prądem powstają w
Urazy spowodowane porażeniem prądem powstają w
wyni-ku bezpośredniego działania energii
wyni-ku bezpośredniego działania energii
elektrycznej na błony komórkowe i mięśnie gładkie
elektrycznej na błony komórkowe i mięśnie gładkie
naczyń.
naczyń.
Energia termiczna uwalniania podczas porażenia
Energia termiczna uwalniania podczas porażenia
prądem o wysokim napięciu może także
prądem o wysokim napięciu może także
spowodować oparzenia.
spowodować oparzenia.
Porażenie prądem zmiennym może spowodować
Porażenie prądem zmiennym może spowodować
tężcowy skurcz mięśni szkieletowych,
tężcowy skurcz mięśni szkieletowych,
uniemożliwiający uwolnienie się od źródła prądu.
uniemożliwiający uwolnienie się od źródła prądu.
Zatrzymanie oddechu może być spowodowane
Zatrzymanie oddechu może być spowodowane
porażeniem ośrodka oddechowego lub mięśni
porażeniem ośrodka oddechowego lub mięśni
oddechowych.
oddechowych.
Uderzenie pioruna
Uderzenie pioruna
0,1 – 1 ms
0,1 – 1 ms
Prąd stały 10-30 mln. V
Prąd stały 10-30 mln. V
Skóra jako izolator – większość prądu
Skóra jako izolator – większość prądu
przebiega na zewnątrz ciała (zjawisko
przebiega na zewnątrz ciała (zjawisko
przeskoku -
przeskoku -
flashover
flashover
). Jeśli skóra jest
). Jeśli skóra jest
mokra – woda momentalnie paru-je i
mokra – woda momentalnie paru-je i
powstają oparzenia.
powstają oparzenia.
Możliwe rozerwanie ubrania ofiary i
Możliwe rozerwanie ubrania ofiary i
urazy tępe – fala uderzeniowa.
urazy tępe – fala uderzeniowa.
Śmiertelność na poziomie 30%.
Śmiertelność na poziomie 30%.
Uderzenie pioruna
Uderzenie pioruna
Obraz kliniczny:
Obraz kliniczny:
NZK – asystolia (!). Przejściowa, znacznie dłużej
NZK – asystolia (!). Przejściowa, znacznie dłużej
zatrzymanie czynności oddechowej.
zatrzymanie czynności oddechowej.
Oparzenia – zwykle plecy, głowa, barki.
Oparzenia – zwykle plecy, głowa, barki.
Charakterystyczne dendrytyczne wzory. Jeśli
Charakterystyczne dendrytyczne wzory. Jeśli
zapaliło się ubranie – oparzenia mogą być
zapaliło się ubranie – oparzenia mogą być
głębokie.
głębokie.
Urazy oczu – zaćma, uszkodzenia gałki ocznej.
Urazy oczu – zaćma, uszkodzenia gałki ocznej.
Rozerwanie błony bębenkowej.
Rozerwanie błony bębenkowej.
Złamania i zwichnięcia.
Złamania i zwichnięcia.
Objawy neurologiczne:
Objawy neurologiczne:
Przejściowe porażenie kończyn
Przejściowe porażenie kończyn
Stałe niedowłady
Stałe niedowłady
Niepamięć
Niepamięć
Śpiączka
Śpiączka
Uderzenie pioruna
Uderzenie pioruna
Postępowanie:
Postępowanie:
Własne
Własne
bezpieczeństwo!
bezpieczeństwo!
Resuscytacja.
Resuscytacja.
Transport do szpitala
Transport do szpitala
Zaopatrzenie oparzeń
Zaopatrzenie oparzeń
Diagnostyka
Diagnostyka
Obserwacja.
Obserwacja.
Porażenie prądem
Porażenie prądem
zmiennym
zmiennym
Jeśli dochodzi do NZK – VF!
Jeśli dochodzi do NZK – VF!
Oparzenie wejściowe i wyjściowe.
Oparzenie wejściowe i wyjściowe.
Uwaga na własne bezpieczeństwo – wyłączyć
Uwaga na własne bezpieczeństwo – wyłączyć
wszelkie źródła energii elektrycznej!
wszelkie źródła energii elektrycznej!
Resuscytacja (udrożnienie dróg oddechowych
Resuscytacja (udrożnienie dróg oddechowych
może być trudne – oparzenia).
może być trudne – oparzenia).
Porażenie mięśni – nawet kilka godzin.
Porażenie mięśni – nawet kilka godzin.
Szerokie sztywne źrenice – nie są objawem
Szerokie sztywne źrenice – nie są objawem
determinu-jącym rokowanie.
determinu-jącym rokowanie.
Oparzenia – agresywna płynoterapia,
Oparzenia – agresywna płynoterapia,
interwencja chi-rurgiczna.
interwencja chi-rurgiczna.
Porażenie prądem
Porażenie prądem
zmiennym
zmiennym
Osoby, które przeżyły, powinny być
Osoby, które przeżyły, powinny być
obser-wowane w szpitalu jeśli
obser-wowane w szpitalu jeśli
wystąpiło u nich:
wystąpiło u nich:
zatrzymanie krążenia,
zatrzymanie krążenia,
utrata przytomności,
utrata przytomności,
nieprawidłowości w zapisie EKG,
nieprawidłowości w zapisie EKG,
uszkodzenie tkanek miękkich lub
uszkodzenie tkanek miękkich lub
oparzeń.
oparzeń.
Tonięcie
Tonięcie
Jest to uduszenie, będące skutkiem zanurzenia w
Jest to uduszenie, będące skutkiem zanurzenia w
cieczy.
cieczy.
Podtopienie
Podtopienie
– epizod zanurzenia całego ciała (wraz z
– epizod zanurzenia całego ciała (wraz z
dro-gami oddechowymi) w cieczy, który nie został
dro-gami oddechowymi) w cieczy, który nie został
zakończony zgonem.
zakończony zgonem.
Zespól popodtopieniowy
Zespól popodtopieniowy
(
(
posimmersion syndrome
posimmersion syndrome
)
)
– może wystąpić u ofiar podtopienia do 72 godz. od
– może wystąpić u ofiar podtopienia do 72 godz. od
wydobycia z wody. ARDS spowodowany
wydobycia z wody. ARDS spowodowany
wypłukaniem surfaktantu.
wypłukaniem surfaktantu.
Zespół zanurzeniowy
Zespół zanurzeniowy
(
(
immersion syndrome
immersion syndrome
) – NZK
) – NZK
lub zatrzymanie oddechu na skutek gwałtownego
lub zatrzymanie oddechu na skutek gwałtownego
zanurzenia
zanurzenia
Jedna z częstszych przyczyn zgonów, do których
Jedna z częstszych przyczyn zgonów, do których
doszło na skutek wypadków. Co roku umiera z tego
doszło na skutek wypadków. Co roku umiera z tego
powodu 450 tys. osób
powodu 450 tys. osób
(źródło: WHO, 2005).
(źródło: WHO, 2005).
Tonięcie
Tonięcie
Sekwencja zdarzeń:
Sekwencja zdarzeń:
Panika i szamotanina.
Panika i szamotanina.
Wstrzymanie oddechu.
Wstrzymanie oddechu.
Połykanie wody i wymioty.
Połykanie wody i wymioty.
Napęd oddechowy
Napęd oddechowy
zachłyśnięcie wodą.
zachłyśnięcie wodą.
Postępujące niedotlenienie, utrata
Postępujące niedotlenienie, utrata
przytomności, NZK.
przytomności, NZK.
12-20% - nie dochodzi do zachłyśnięcia –
12-20% - nie dochodzi do zachłyśnięcia –
laryngospasmus.
laryngospasmus.
Tonięcie
Tonięcie
Woda słodka:
Woda słodka:
Hipotoniczna – szybko wchłaniana do
Hipotoniczna – szybko wchłaniana do
krążenia. Hemoliza
krążenia. Hemoliza
hiperkaliemia,
hiperkaliemia,
hemoglobinuria.
hemoglobinuria.
Uszkodzenie płuc – wypłukanie surfaktantu,
Uszkodzenie płuc – wypłukanie surfaktantu,
uszkodzenie błon komórkowych. ARDS.
uszkodzenie błon komórkowych. ARDS.
Woda słona:
Woda słona:
Osmolarność 3x większa od osocza.
Osmolarność 3x większa od osocza.
Przenikanie płynu do pęcherzyków
Przenikanie płynu do pęcherzyków
płucnych
płucnych
obrzęk płuc.
obrzęk płuc.
Tonięcie
Tonięcie
Postępowanie:
Postępowanie:
Wydobyć z wody. Najlepiej nie wchodząc do niej
Wydobyć z wody. Najlepiej nie wchodząc do niej
samemu. Stabilizacja kręgosłupa szyjnego –
samemu. Stabilizacja kręgosłupa szyjnego –
znaczenie drugorzędne u osoby z NZK.
znaczenie drugorzędne u osoby z NZK.
Likwidacja niedotlenienia – wentylacja jak
Likwidacja niedotlenienia – wentylacja jak
najszybciej (jeśli możliwe – jeszcze w wodzie).
najszybciej (jeśli możliwe – jeszcze w wodzie).
Nie usuwamy wody z dróg oddechowych (zwykle
Nie usuwamy wody z dróg oddechowych (zwykle
niewielka ilość, która wchłania się do krążenia).
niewielka ilość, która wchłania się do krążenia).
Jeśli wyjątkowo duża ilość – drenaż ułożeniowy.
Jeśli wyjątkowo duża ilość – drenaż ułożeniowy.
U wydobytego na brzeg, bez oddechu – natychmiast
U wydobytego na brzeg, bez oddechu – natychmiast
uciśnięcia klatki piersiowej. Postępowanie wg
uciśnięcia klatki piersiowej. Postępowanie wg
standardów BLS/ALS.
standardów BLS/ALS.
Tonięcie
Tonięcie
Defibrylacja – jeśli wskazana, zawsze po osuszeniu
Defibrylacja – jeśli wskazana, zawsze po osuszeniu
klatki piersiowej!
klatki piersiowej!
Regurgitacja – 86% przypadków resuscytacji
Regurgitacja – 86% przypadków resuscytacji
podtopionych! Jeśli ma miejsce – odwrócić
podtopionych! Jeśli ma miejsce – odwrócić
poszkodowanego na bok i usunąć treść pokarmową.
poszkodowanego na bok i usunąć treść pokarmową.
Jeśli intubujemy, zawsze z manewrem Sellicka!
Jeśli intubujemy, zawsze z manewrem Sellicka!
Hipotermia <30
Hipotermia <30
o
o
C – ograniczyć liczbę defibrylacji do
C – ograniczyć liczbę defibrylacji do
3 i nie podawać leków do momentu ogrzania.
3 i nie podawać leków do momentu ogrzania.
Umiarkowana hipotermia – podaż leków w większych
Umiarkowana hipotermia – podaż leków w większych
odstępach czasu.
odstępach czasu.
Dożylna płynoterapia – względna hipowolemia (słona
Dożylna płynoterapia – względna hipowolemia (słona
woda, ciśnienie hydrostatyczne).
woda, ciśnienie hydrostatyczne).
Tlenoterapia, wentylacja mechaniczna (PEEP).
Tlenoterapia, wentylacja mechaniczna (PEEP).
Tonięcie
Tonięcie
Przerwanie zabiegów resuscytacyjnych:
Przerwanie zabiegów resuscytacyjnych:
Opisane przypadki GODZINNEGO
Opisane przypadki GODZINNEGO
przebywania pod wodą bez deficytów
przebywania pod wodą bez deficytów
neurologicznych po wyre-animowaniu.
neurologicznych po wyre-animowaniu.
Protekcyjne działanie hipotermii.
Protekcyjne działanie hipotermii.
Przestajemy / nie podejmujemy:
Przestajemy / nie podejmujemy:
Uraz uniemożliwiający przeżycie
Uraz uniemożliwiający przeżycie
Stężenie pośmiertne / plamy opadowe / rozkład.
Stężenie pośmiertne / plamy opadowe / rozkład.
Choroba
wysokościow
a
Choroba wysokościowa
Choroba wysokościowa
Przedziały wysokości:
Przedziały wysokości:
Duża wysokość
Duża wysokość
– 1500-3500 m. spadek
– 1500-3500 m. spadek
wydolności fizycznej i wzrost wentylacji.
wydolności fizycznej i wzrost wentylacji.
Bardzo duża wysokość
Bardzo duża wysokość
– 3500-5500 m.
– 3500-5500 m.
wysycenie Hb tle-nem poniżej 90%!
wysycenie Hb tle-nem poniżej 90%!
Skrajnie duża wysokość
Skrajnie duża wysokość
– powyżej 5500 m.
– powyżej 5500 m.
znaczna hipo-ksemia i hipokapnia.
znaczna hipo-ksemia i hipokapnia.
Aklimatyzacja – 4-7 dni:
Aklimatyzacja – 4-7 dni:
Wzrost diurezy i zagęszczenie krwi.
Wzrost diurezy i zagęszczenie krwi.
Reakcja hematopoetyczna.
Reakcja hematopoetyczna.
Wzrost ciśnień w krążeniu płucnym.
Wzrost ciśnień w krążeniu płucnym.
Wzrost CBF.
Wzrost CBF.
Choroba górska
Choroba górska
Stwierdzana u osób, które szybko dostały się
Stwierdzana u osób, które szybko dostały się
na wyso-kość 2000 m. i więcej.
na wyso-kość 2000 m. i więcej.
Przyczyna: niedotlenienie hipobaryczne.
Przyczyna: niedotlenienie hipobaryczne.
Patofizjologia:
Patofizjologia:
Obrzęk mózgu o charakterze cytotoksycznym
Obrzęk mózgu o charakterze cytotoksycznym
(pompa) i na-czyniopochodnym (bariera).
(pompa) i na-czyniopochodnym (bariera).
Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej –
Zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej –
obrzęki obwodowe, śródmiąższowy obrzęk płuc,
obrzęki obwodowe, śródmiąższowy obrzęk płuc,
retencja wody.
retencja wody.
Podatność na występowanie nie zależy od
Podatność na występowanie nie zależy od
wydolności fizycznej.
wydolności fizycznej.
Choroba górska
Choroba górska
Przebieg łagodny:
Przebieg łagodny:
Ból głowy (czoło!)
Ból głowy (czoło!)
Brak łaknienia
Brak łaknienia
Nudności
Nudności
Słabość
Słabość
Zmęczenie
Zmęczenie
Senność
Senność
Złe samopoczucie
Złe samopoczucie
Postać ostra:
Postać ostra:
Wymioty
Wymioty
Nasilający się ból
Nasilający się ból
głowy
głowy
Skąpomocz
Skąpomocz
Narastająca
Narastająca
duszność
duszność
Tlenoterapia załatwia sprawę, ale skąd wziąć
tlen?
Choroba górska
Choroba górska
Zapobieganie:
Zapobieganie:
Stopniowe pokonywanie wysokości i
Stopniowe pokonywanie wysokości i
aklimatyzacja.
aklimatyzacja.
Acetazolamid – kwasica metaboliczna
Acetazolamid – kwasica metaboliczna
stymuluje aktywność oddechową.
stymuluje aktywność oddechową.
AMS
AMS
–
–
Acute Mountain Sickness
Acute Mountain Sickness
HAPE
HAPE
–
–
High-Altitude Pulmonary Oedema
High-Altitude Pulmonary Oedema
HACE
HACE
–
–
High-Altitude Cerebral Oedema
High-Altitude Cerebral Oedema
Dziękuję za
Dziękuję za
uwagę.
uwagę.
Algorytm wentylacji
Algorytm wentylacji
podtopionego
podtopionego
Po wydobyciu na powierzchnię:
Po wydobyciu na powierzchnię:
wentylacja zastępcza przez 1
wentylacja zastępcza przez 1
minutę.
minutę.
Jeśli nieskuteczna:
Jeśli nieskuteczna:
Brzeg nie dalej niż 5 minut – płyniemy
Brzeg nie dalej niż 5 minut – płyniemy
prowadząc wentylację
prowadząc wentylację
Brzeg dalej – jeszcze minuta wentylacji,
Brzeg dalej – jeszcze minuta wentylacji,
potem płyniemy szybko, nie robiąc
potem płyniemy szybko, nie robiąc
przerw na wentylację.
przerw na wentylację.
