1
EKONOMIA
ROZWOJU
Ramowy program
wykładów
dr Mieczysław Szostak
Starszy wykładowca – Instytut
Międzynarodowych
Stosunków Gospodarczych SGH
1
EKONOMIA
ROZWOJU
Ramowy program
wykładów
dr Mieczysław Szostak
Starszy wykładowca – Instytut
Międzynarodowych
Stosunków Gospodarczych SGH
2
Ekonomia rozwoju: CELE
wykładów
•
Przedstawienie głównych kierunków i wyników
dyskusji, prowadzonych przez zagranicznych i
polskich ekonomistów, na temat teoretycznych
koncepcji wyjaśniających źródła zacofania i
ubóstwa oraz sposoby przezwyciężania biedy w
krajach słabo rozwiniętych
(tj. prezentacja różnych paradygmatów rozwoju
i dorobku najważniejszych „szkół myślenia”).
•
Analiza praktycznych doświadczeń ubogich krajów
Afryki, Azji, Ameryki Łacińskiej, Karaibów i
Pacyfiku
w zakresie przyspieszania rozwoju gospodarczo-
społecznego i ograniczania rozmiarów biedy.
•
Omówienie globalnych uwarunkowań i szans
likwidacji ubóstwa w krajach słabo rozwiniętych
(KSR).
3
Ekonomia rozwoju:
PROGRAM wykładów
4
I.
EKONOMIA ROZWOJU JAKO ODRĘBNY
WYKŁAD AKADEMICKI I DYSCYPLINA
NAUK EKONOMICZNYCH
•
Ekonomia rozwoju a teoria rozwoju.
•
Zróżnicowanie interpretacji istoty
development economics.
•
Ekonomia rozwoju modułem studiów
nad rozwojem.
•
Geneza i zarys ewolucji ekonomii
rozwoju.
•
Pojęcie, klasyfikacje i zmiany
paradygmatów development economics.
INFORMACJE UZUPEŁNIAJĄCE:
•
Zakres tematyczny ekonomii rozwoju według autorów
wybranych podręczników zagranicznych.
•
Zmiana podejścia do ekonomii rozwoju według autorów
podręczników opublikowanych w Polsce.
5
II. WZROST, ROZWÓJ, ZACOFANIE
I UBÓSTWO W KRAJACH SŁABO
ROZWINIĘTYCH – PRZEJAWY,
MIERNIKI I DANE EMPIRYCZNE
(A)
•
Systematyzacja głównych pojęć używanych
w ekonomii rozwoju.
•
Kontrowersje w literaturze światowej wokół
wzrostu i rozwoju ekonomiczno-społecznego.
•
Wkład polskiej myśli społecznej w debatę
nad istotą wzrostu i rozwoju gospodarczego.
•
Szeroka definicja, wartości i cele rozwoju w
ujęciu Z. Kozak.
•
Czynniki i fundamentalne warunki rozwoju.
6
WZROST, ROZWÓJ, ZACOFANIE
I UBÓSTWO W KSR (B)
•
Bariery rozwoju i próby ich klasyfikacji.
•
Pojęcie i symptomy zacofania
(niedorozwoju) ekonomiczno-
społecznego.
•
Dochód narodowy per capita jako
popularny miernik poziomu rozwoju (lub
zacofania).
•
Indeks rozwoju społecznego (HDI)
według obliczeń UNDP.
7
WZROST, ROZWÓJ, ZACOFANIE
I UBÓSTWO W KSR (C)
•
Istota ubóstwa, sposoby jego mierzenia i
zasięg
w świetle danych empirycznych.
•
Dywersyfikacja KSR pod względem
wybranych cząstkowych wskaźników
ubóstwa i zacofania społecznego.
•
Spory wokół pojęcia krajów słabo
rozwiniętych
i terminów pokrewnych.
•
Główne wspólne cechy krajów słabo
rozwiniętych.
8
III.TRADYCYJNE TEORIE
ZACOFANIA GOSPODARCZO-
SPOŁECZNEGO KSR
•
Koncepcja błędnych kół ubóstwa R.
Nurksego.
•
Zaklęte kręgi ubóstwa w ujęciu B. Knalla
i E. Gannagé.
•
Teoria systemu quasi-stałej równowagi
H. Leibensteina.
•
Koncepcja zacofania i niedorozwoju M.
Todoro.
•
Zwięzła charakterystyka teorii gospodarki
dualnej.
•
Koncepcje wzrostu zacofanej gospodarki
dualnej.
•
Kontrowersje wokół kwestii podobieństwa
poziomu rozwoju KSR i Polski.
9
IV.
ORTODOKSYJNE MODELE
WZROSTU
A PARAGMAT OSZCZĘDNOŚCI
I INWESTYCJI W KSR (A)
• Model wzrostu Harroda-Domara: Założenia
i ocena przydatności.
• Neoklasyczna funkcja produkcji Cobba-
Douglasa.
• Egzogeniczny model wzrostu Solowa-Swana.
• Koncepcja kluczowej roli kapitału w procesie
wzrostu KSR (według podejścia W. Rostowa i P.
Rosensteina-Rodana).
10
ORTODOKSYJNE MODELE WZROSTU
A PARAGMAT OSZCZĘDNOŚCI
I INWESTYCJI W KSR (B)
•
Luka akumulacji wewnętrznej a luka handlu
zagranicznego.
•
Niska zdolność KSR do absorpcji środków
kapitałowych.
•
Źródła oszczędności i sposoby ich
mobilizacji
na cele inwestycyjne.
•
Kierunki reform systemów finansowych
w warunkach KSR.
•
Ogólna ocena zakresu i roli paradygmatu
oszczędności i inwestycji.
11
V. STRUKTURALNE PODEJŚCIE
DO DYLEMATÓW WZROSTU
GOSPODARCZEGO KSR
•
Charakterystyka podejścia strukturalnego
do wzrostu gospodarczego KSR.
•
Teorie zrównoważonego wzrostu
gospodarczego.
•
Koncepcja wzrostu niezrównoważonego.
•
Debata nad kryteriami alokacji inwestycji.
•
Analiza społecznych kosztów i korzyści
projektów.
•
Spory wokół wyboru technik produkcji.
•
Dyskusja nad związkami między społecznym
podziałem dochodów i wzrostem
gospodarczym.
12
VI.KONTROWERSJE WOKÓŁ
STRATEGII ROZWOJU, ROLI
PAŃSTWA I RYNKU W KSR
(A)
•
Strategia industrializacji krajów
Azji Południowo-Wschodniej.
•
Strategia industrializacji państw
Ameryki Łacińskiej.
•
Ewolucja strategii walki z ubóstwem
lansowanej przez Bank Światowy.
13
KONTROWERSJE WOKÓŁ
STRATEGII ROZWOJU, ROLI
PAŃSTWA I RYNKU W KSR
(B)
•
Programy stabilizacyjno-
dostosowawcze
i upowszechnienie paradygmatu
rynkowego.
•
Prorynkowy i liberalny charakter
konsensusu waszyngtońskiego.
•
O konsensusie postwaszyngtońskim
i nowym paradygmacie rozwoju.
14
VII. OD DEBATY NAD ROLĄ HANDLU
ZAGRANICZNEGO DO PARADYGMATU
ZALEŻNOŚCI KRAJÓW PERYFERII
•
Spory o ocenę wpływu handlu zagranicznego
na rozwój ekonomiczny KSR.
•
Koncepcja wzrostu zubażającego KSR
•
według J. Bhagwatiego.
•
Teoria spadkowej tendencji terms of trade
Prebischa-Singera-Myrdala.
•
Główni przedstawiciele i najważniejsze nurty
Szkoły Zależności.
•
Zasadnicze tezy „dependystów” i ocena ich
stanowiska.
•
Poglądy zwolenników paradygmatu
zależności
w sprawie roli państwa w KSR.
15
VIII. MIĘDZYNARODOWY ŁAD
EKONOMICZNY, NEGOCJACJE
PÓŁNOC-POŁUDNIE I
MILENIJNE
CELE ROZWOJU (A)
•
Pojęcie i typy międzynarodowego ładu
ekonomicznego (MŁE).
•
Współistnienie rynkowo-
interwencjonistycznego MŁE z
etatystycznym w latach 1945-1972.
•
Nieudane próby narzucenia radykalnego
nowego MŁE w okresie 1973-1975 r.
16
MIĘDZYNARODOWY ŁAD
EKONOMICZNY, NEGOCJACJE
PÓŁNOC-POŁUDNIE I
MILENIJNE
CELE ROZWOJU (B)
•
Interwencjonistyczno-rynkowa wersja MŁE
w latach 1975-1985.
•
Kierunki negocjacji Północ-Południe w
okresie 1986-2011 w kontekście
urynkowienia MŁE.
•
Analiza perspektyw ograniczenia
rozmiarów ubóstwa w KSR na tle realizacji
Milenijnych Celów Rozwoju.
17
IX. WKŁAD POLSKICH
EKONOMISTÓW
W BADANIA NAD KSR
•
Próba periodyzacji prowadzonych w Polsce
w latach 1955-2011 badań nad
problematyką gospodarczo-społeczną KSR.
•
Powstanie i upadek Polskiej Szkoły
Rozwoju (lata sześćdziesiąte).
•
Od przejściowego osłabienia do
intensyfikacji badań w latach 1968-1990.
•
Załamanie się polskich badań nad KSR w
okresie transformacji.
•
Konieczność i szanse „reaktywacji” badań
nad krajami ubogimi (w kontekście
członkostwa Polski w UE i OECD).
18
LITERATURA
PODSTAWOWA
•
Z. KOZAK: Ekonomia zacofania i rozwoju,
w serii: „Monografie i Opracowania”, nr 471, SGH, Warszawa 2001.
•
R. PIASECKI: Ewolucja teorii rozwoju gospodarczego
krajów biednych
, w: R. PIASECKI (red.):
Ekonomia rozwoju
,
PWE, Warszawa 2007.
•
M. SZOSTAK: Ewolucja międzynarodowego ładu
ekonomicznego a meandry negocjacji Północ-Południe,
„ZESZYTY NAUKOWE” (Kolegium Gospodarki Światowej SGH), 2003, nr 14
– tekst dostępny: www.sgh.waw.pl/imsg
•
M. SZOSTAK: Zapomniana Polska Szkoła Rozwoju,
„GAZETA
SGH”, Nr 04/07 (233), Czerwiec 2007 r. -
www.sgh.waw.pl/imsg
19
LITERATURA
POMOCNICZA (A)
•
M. SULMICKA: Ubóstwo we współczesnym
świecie, w serii: „Monografie i
Opracowania”, nr 486, SGH, Warszawa 2001.
•
K. CZAPLICKA: Wzrost i rozwój gospodarczy
w krajach rozwijających się,
w: R. Piasecki
(red.): Ekonomia rozwoju, op. cit.
•
J. SACHS: Koniec z nędzą – Zadanie dla
naszego pokolenia,
Wydawnictwo Naukowe PWN,
Warszawa 2006.
•
A. BĄKIEWICZ, U. ŻUŁAWSKA (red.): Rozwój
w dobie globalizacji,
PWE, Warszawa 2010.
20
LITERATURA POMOCNICZA
(B)
•
R. PIASECKI: Rozwój gospodarczy a
globalizacja,
PWE, Warszawa 2003.
•
L. BALCEROWICZ, A. RZOŃCA (red.):
Zagadki wzrostu gospodarczego: Siły
napędowe i kryzysy – analiza porównawcza
,
Wydawnictwo C. H. Beck, Warszawa 2010.
•
M. SZOSTAK:
Odwrót od nadmiernego
interwencjonizmu gospodarczego
państwa jako zjawisko globalne
,
w: E.
MARKOWSKA,
M. SZOSTAK (red.): Państwo wobec zacofania i
rozwoju, SGH, Warszawa 1991.
21
LITERATURA POMOCNICZA
(C)
•
M. SZOSTAK: Polemika w sprawie
międzynarodowej pomocy gospodarczej dla
krajów słabo rozwiniętych: Doświadczenia
Niemiec
i wnioski dla Polski,
w: M. A. WERESA (red.):
Międzynarodowa konkurencyjność Niemiec w
rozszerzonej Unii Europejskiej, SGH, Warszawa 2006.
•
E. FREYBERG, M. SZOSTAK: Józef Nowicki:
solidny znawca ekonomii rozwoju i historii
myśli ekonomicznej,
w: M. SZOSTAK (red.): Od
Wydziału Handlu Zagranicznego do Kolegium
Gospodarki Światowej Szkoły Głównej Handlowej w
Warszawie: Sześćdziesięciolecie 1949-2009, SGH,
Warszawa 2010.