ORTOGRAFI

Ó ó

RZ
rz

Ż ż

U u

H
h

CH ch

Opowiadają, choć ust nie

mają.

Wszystkie wyrazy z nich się

składają.

ZAGADK

lite
ra

głos
ka

ALFABET

a ą

b c ć d

e ę

f g h

k l ł m

n ń

o ó

p r s ś

z ź ż

Czerwone litery

napisane w

alfabecie to

spółgłosk
i

samogłos
ki

Pisownia wyrazów

,,rz”

,,ż”

ORTOGRAFIA

Ma mnie orzech, chrzan
i perz. Czym ja jestem?
Czy już wiesz?

ZAGADKA

Ma mnie żaba, wąż i żmija, żyta
także nie omijam. Stale bywam
w Żyrardowie. Czym ja jestem?
Kto odpowie?

ZAGADK

„Rz” piszemy po

spółgłoskach

p, t, w, g, k,
j.

l, m, r, s.

„Ż” piszemy po

spółgłoskach

p, t, w, g.

l, ł, r, n.

„Rz” wymienia

się na

„Ż” wymienia się

lżej

jakrze

jakże

Jestem zwierzątko
nieduże, mam ostre
kolce na skórze.

Zagadka

Malutkie – jak dzieci – mają
berecik. Gdy dorastają –
kapelusze mają.

ZAGADKA

grzyb

gżyb

dżewo

drzewo

„rz” czy

„ż”

Dzieci w lesie oglądały

brzozy –

bżozy

Grażyna -

Grarzyna

kupiła

torbę.

Cię

ółwica imieniem

aneta na pla

ywiała się ró

ową ró

ą. Mą

tak

ywił

się, ale z

ółkłą

elatynową

elką.

adne z

nich nie

ywiło się

ółtym

ółtkiem. Na

tej

esz pla

ył tak

e je

, który to odbywał

yciową podró

, poniewa

chciał

yć na

aglowcu. Je

uł

uchwą

onkil.

ar na pla

był bardzo du

ółty piach w

erał się w

ciało je

a. Nagle na jego ście

ce pojawiła się

eliwna ły

ka. Po chwili

ylasty mę

czyzna

będący in

ynierem za

ądał stra

y po

arnej,

gdy

ż ż

ar mógł spowodować po

ar. A

yczenia się spełniają m

awka zaczęła m

yć.

Có

art z in

yniera

artował żonaty

mę

czyzna o

ołnierskim

yciorysie.

eby

ycie było takie

ż ż

yczliwe …

yczył sobie

ebrak

Pisownia wyrazów z

,,ch”

,,h”

ORTOGRAFIA

Kiedy piszemy ,,ch” ?

,,Ch” piszemy gdy:
- wymienia się na ,,sz” np.
duch -

dusza

brzuch - brzuszek
- Po literze „s” np. schować, schudnąć
- Na końcu wyrazu np. węch , oddech,
wyjątek : druh

Pisownia wyrazów z ,,h”

,,h” piszemy gdy wymienia się na:
- g

wahać się waga

- ż

druh drużyna

- z

błahy

błazen

- dz wataha

watadze

- ,,H” występuje w wyrazach obcego
pochodzenia – na początku i w środku

wyrazów oraz w imionach własnych
np.higiena,Herkules

- Literę ,,H’’ piszemy w cząstkach hipo- ,

hiper-, hydro-

Ćwiczenie utrwalające

• Sprawdź swoją

wiedzę!!!

...omik, dru... , bła...y
...ipoteka, Kopen...aga,
s...rupać, ...ory,wę...
...ipopotam, wa...ać się,
du..., mu...a, wa...adło,
wata...a, ...elena, ...enryk

ania

uśtała się na

iszpańskim

amaku,

zajadała

amburgery i czekała na inne dzieci z

imalajów. Wnet przy

ulał

enio na

olenderskiej

ałaśliwej

ulajnodze. Zaraz potem

onorata przyleciała

istorycznym

elikopterem. Wszyscy poszli na

awajską

erbatę i

erbatniki z

elu.

ucznie dołączyli do nich

okeiści, którzy

arcując wyszli z

ali sportowej i

arcerze z dru

ami i dru

nami, którzy wrócili ze zbiórki

arcerskiej. Gdy wszyscy byli już razem, przyszła babcia

ela, dziadek

ubert oraz ciocia

alina i powiedzieli, że

zrobił się straszny

ałas i

armider. Za niecałą godzinę

cała grupa

aftowała bła

e wzory na pysznych

erbatnikach przeznaczonych dla

ipopotamów.

Pisownia

wyrazów z

,,u”

,,ó”

ORTOGRAFIA

Pisownia wyrazów z ,,

”

,,Ó’’ piszemy gdy:
- wymienia się na ,,o” lub ,,e” np.
dół doły
kółko koło
- ,,Ó” zawsze występuje w przyrostkach:
ów, ówka, ówna (wyjątki skuwka, zasuwka)
- ,,Ó” rzadko występuje na początku wyrazu
np. ósmy, ósemka ,ówczesny ,ówdzie.
- Na końcu wyrazu ,,Ó” nie występuje nigdy.
- ,,Ó” występuje również w wielu innych przypadkach niezależnie od

wymienionych tu zasad

Pisownia wyrazów z ,,

”

c.d.n

• Zawsze piszemy ,,u” w następujących

przyrostkach

- uch                                    flejtuch, staruch
- ucha                                  dziewucha, pielucha
- ulka                                   damulka, babulka
- un                                      biegun, zwiastun
- ur                                       kocur, wilczur
- us                                       lizus,

sługus,obdartus

- uszek

kwiatuszek,dzbanuszek

- uchna kotuchna ,

ciotuchna

- uchny                                   bieluchny,
- ulek                                      dziadulek,
- uleńka                                  babuleńka
- unek                                     werbunek,

rysunek

- unia mamunia,

ciotunia

- usia córusia,

mamusia

- uś synuś ,kotuś
- utki głupiutki,

chudziutki

Ortografia w chmurach

buk....pan

wiewi....rk

...ołędzie

... ałas

gał ... ka

d ... ewo

Chmurki wiatr przegonił ( dziwne jakieś licho) ,powstały
dziury w niebie, uzupełnij je, lecz zrób to cicho. Niech inni się
też pogłowią
i sami zadanie zrobią

Kosmiczna ortografia

• Na naszą planetę przyleciały ufoludki: Ortoludek i

Ortolinka. Pomóż im w zadaniu ortograficznym.

Dyktando

• Abyście mogli wykazać się zdobytą

właśnie wiedzą, napiszcie małe dyktando.

Powiedz, co trzeba wstawić w miejsce kropek.
Uzasadnij dlaczego:

Świerz...chny, bab...leńka, ...smy,

werb...nek, rab...nek, gł...piutki, d...ł,
kresk...wka, radiow...z, koż...ch,
g...mka, gr...b, groch...wka, poch...d,
czem..., ni...sł, sk...wka.

Jask

łka R

zia była kr

lową ptak

w ogr

dku, a kr

lem był wr

bel J

zek.

Pewnego p

łrocza jedli og

rki z mr

wkami na

żce ogr

dka, dop

ki nie spostrzegli jak

żowy samoch

d podjeżdża na pag

rek. Z

samochodu wysiadła c

rka wr

bla J

zia

i niosła na p

łmisku ros

ł. Wr

bel J

zek

spr

bował zjeść ros

ł wsp

lnie z c

rką

i jask

łką. O p

łmroku wr

cili na wsp

lną r

żę.

wczas zobaczyli jak ż

łta mr

wka wchodzi na

z i skacze na r

żowy samoch

d. Ale str

ogr

dka nie był tch

rzem i po kr

tkiej kł

tni

wka zostawiła r

żowy samoch

d i poszła

pod pł

tno leżące r

wnież w ogr

dku.

Art

r jest a

torem a

dycji.

tro w poł

dnie m

si przesł

chać d

żo

czniów i

czennic ze znajomości

bionej lekt

ry. Na jego bi

rku

pokrytym j

ż tł

stym br

dem i k

rzem

jrzałam ok

lary, sł

chawki. T

ż za

rkiem

wierzyć tr

dno d

że ilości

chów

tworzyły

rlopowy ekwip

nek.

Były tam bl

zy, kosz

le od w

jka.

Syt

acja jak z m

zeum, gdzie z reg

ły

t oka wystarczy, aby

jrzeć k

rę

przez d

że „

”. Zapach ż

rku

nosił się

w powietrz

i zapowiadał d

żą

cztę

rodzinową.

Zasady pisowni

i ch

Literę h

piszemy:

• gdy wymienia się ona na

lub

np.:

dru

– dru

yna

ać się – wa

bła

y - bła

• w rozpoczynającej wyrazy cząstce

hipo

-, np.:

hipo

teka,

hipo

kryta

Wykreślanki

• W tabelce jest ukryte 10 wyrazów z CH (pionowo

i poziomo). Ciekawe czy uda Wam się je znaleźć ?

Szybkie rebusiki

ortograficzne

Literę ch

piszemy:

• gdy wymienia się ona na

np.:

o – ci

y – su

śmie

- śmie

• po

np.:

sch

ab,

sch

ody,

sch

ować,

sch

udnąć

• na końcu wyrazów np.:

, ru

, w ocza

Zasady

pisowni

pisowni ó

i u

Literę ó

piszemy:

• w zakończeniach: –

ów

, -

ówna

, -

ówka

• gdy w innych formach tego samego

wyrazu lub wyrazach pokrewnych
wymienia się ona na:

np.:

pok

j – pok

je – pok

jowy – pok

sł – ni

sie – przyni

ść – wyni

ść

powt

rka – powt

rzać – powtarz

lny

Literę ó

piszemy

• w formach liczby mnogiej rzeczowników

rodzaju męskiego np.:
dom

ów

, uczni

ów

, kilogram

ów

• na początku niektórych wyrazów np.:

ósmy

ósemka

ów

ówdzie

ówczesny

Wyjątki

skuwka, wsuwka, zasuwka

Literę u

piszemy:

• na końcu wyrazów, np.:

brat

, cukr

, gniew

• w zakończeniach czasowników

uję

, -

ujesz

, -

uje

, -

ujemy

, -

ujecie

ują

, -

ujmy

, -

ujcie

np.:got

uję

, got

ujesz

, got

uje

got

ujemy

, got

ujecie

, got

ują

, got

got

ujmy

, got

ujcie

Wyjątki

Zasady

pisowni

pisowni rz

i ż

Literę rz

piszemy:

• po spółgłoskach

np.:

prz

ecinek,

brz

oza, pa

trz

eć,

drz

ewo,

krz

ew, z

grz

yt,

chrz

est, spo

jrz

eć,

wrz

esień

• jeśli wymienia się na

np.:

dwo

ec – dwo

cowy

kucha

– kucha

ski

leka

- leka

ski

Literę rz

piszemy:

• w nazwach zawodów zakończonych na –

, -

erz

np.:

kuch

arz

, lek

arz

, piek

arz

, past

erz

harc

erz

Wyjątki

kształt, bukszpan, pszenica, pszczoła

Literę ż

piszemy:

• gdy wyraz wymienia się na:

np.:
mo

esz – mo

dru

yna – dru

ę – ka

ać

gro

ę – gro

pienią

ek – pienią

wę

szy - wą

• po spółgłoskach:

np.:

ysko, l

ej, ł

eć

Ortograficzne zwierzęta

• Siedzę nad słownikiem ortograficznym

i stwierdzam, że jest bardzo dużo

zwierząt, których nazwy zaczynają się

aba,

arłacz,

bik,

mija,

ółw,

ubr,

uk,

uraw,

yrafa.

• Niestety nie mogę znaleźć żadnego,

którego nazwa zaczyna się na

Znacie jakieś?



wymienia się na

„r”



po spółgloskach:

p,b,t,d,k,g,ch,j,w



w końcówkach –

arz, erz



w wyrazach, których pisownię

trzeba zapamiętać

(„rz”

niewymienne)



wymienia się na :

g,z,s,dz,h

 w wyrazach z końcówką –

że

(dajże,

zróbże)
 po literach :

l, ł ,r

w rzeczownikach rodzaju żeńskiego
zakończonych na –

aż

, -

eż

 w wyrazach, których pisownię trzeba
zapamiętać

Urzędnik piłkarz drzewo narciarz
weterynarz

URZĘDNI
K

NARCIARZ

DRZEWO

WETERYNARZ

URZĘDNIK

morze starzec murze
chorzy

parzysty orzeł
wzgórze

BRAWO

MORSKI

CHORY

STARY

PARA

WZGÓREK

MUR

ORŁY

morze starzec murze
chorzy

MORSKI STARY MUR
CHORY

parzysty orzeł
wzgórze

PARA ORŁY

WZGÓREK

- arz -erz-

GOTUJE

PISZE

PASIE OWCE

LECZY

MALUJE

KUCHARZ

PISARZ

PASTERZ

LEKARZ

MALARZ

ab
a

ci
ę

arówk
a

ksi
ą

ab
a

ksi
ą

ci
ę

arówk
a



z –

mażę - mazać każę - ………. jeżdżą - ……

 g – nóżka -   ……….     uważa - ……….       drożej -
………..
 s – niżej - …………      wyżyna -………        mężny -
………..
 dz – księża - ………      pieniężny - ………   koleżanki -
……..
 ź, zi – wożę - ………..       grożę - ……….

mazać kazać
jazda

noga uwaga
drogo

nisko wysoko
męski

ksiądz pieniądz
koledzy

wozi grozi

a=owie
c

ba =
r

ka =żę

wieżowiec

żar

książę

1.Koń żuje żyto.

2.Lew poruszył grzywą
żywo.

3. Mówiliśmy o pejzażu
Bronka

1.Jeż

2.Wąż

3.Żubr

Zasady pisowni

cząstki

nie

łącznie i osobno

Cząstkę nie

nie

piszemy

łącznie

• z rzeczownikami np.;

nie

zgoda,

nie

szczęście,

nie

przyjaciel,

nie

śmiałość

• z przymiotnikami np.:

nie

zgodny,

nie

miły,

nie

koleżeński,

nie

przyjacielski

• z przysłówkami, które zostały

utworzone od przymiotników np.:

nie

dobrze,

nie

zgodnie,

nie

dużo,

nie

mało

Cząstkę nie

nie

piszemy

łącznie

Uwaga

Istnieją czasowniki, które

występują tylko cząstką

nie

, pisaną

razem, np.:

nienawidzić

nienawidzić,

niepokoić

niepokoić,

niedowidzieć

niedowidzieć,

niecierpliwić się

niecierpliwić się.

Uwaga

Zapamiętaj pisownię wyrazów:

niezbyt, nieraz

Cząstkę nie

nie

piszemy

osobno

• z czasownikami np.:

nie

piszę,

nie

czytasz,

nie

mówi,

nie

rysujecie,

nie

idę

• z przymiotnikami w stopniu

wyższym i najwyższym np.:

nie

gorszy,

nie

najgorszy,

nie

lepszy,

nie

najlepszy

• z przysłówkami w stopniu

wyższym i najwyższym np.:

nie

gorzej,

nie

najgorzej,

nie

dalej,

nie

najdalej

• z przysłówkami, które zostały

utworzone od przymiotników:

nie

bardzo,

nie

dziś,

nie

wczoraj,

nie

teraz,

nie

zaraz

Cząstkę nie

nie

piszemy

osobno

R Z E C Z O W N I K

Rzeczowniki oznaczają nazwy osób,
zwierząt, roślin i rzeczy.

Odpowiadają na pytania: Kto? Co?

Kto? – pytamy o osoby (np. pan, kobieta,
Kasia, dziecko, człowiek, Polak...)

Co? – pytamy o pozostałe rzeczowniki (np.
pies, mysz, zwierzę, kwiat, kapusta, śliwka,
stół, ołówek, przedmiot, dom...)

R Z E C Z O W N I K

Rzeczowniki występują w trzech
rodzajach:
 męskim (np. TEN chłopak, TEN zeszyt, TEN
kot, TEN pomidor);
 żeńskim (np. TA dziewczyna, TA książka, TA
wrona, TA róża);
 nijakim (np. TO dziecko, TO biurko, TO
lwiątko, TO warzywo).

P R Z Y M I O T N I K

Przymiotniki oznaczają nazwy cech osób,
zwierząt, roślin i rzeczy, czyli mówią o tym
jaki jest rzeczownik.

Odpowiadają na pytania: Jaki? Jaka? Jakie?

Jaki? – np. zielony liść, gęsty las, wesoły
chłopak.

Jaka? – np. śmieszna historia, smutna pani,
soczyste jabłko.

Jakie? – np. wysokie drzewo, małe dziecko,
zabytkowe biurko.

P R Z Y M I O T N I K

Przymiotniki w liczbie pojedynczej
występują w trzech rodzajach:
 męskim – np. niski, szeroki, stary;
 żeńskim – np. duża, niebieska, jasna;
 nijakim – np. białe, radosne, krótki.

Przymiotniki w liczbie mnogiej występują w
dwóch rodzajach:
 męskoosobowym – np. szybkie konie;
 niemęskoosobowym – np. wesołe dzieci,
ciekawe książki.

P R Z Y M I O T N I K

Przymiotniki możemy stopniować:
 stopień równy – np. niski, szeroka, stare;
 stopień wyższy – np. niższy, szersza,
starsze;
 stopień najwyższy – np. najniższy,
najszersza, najkrótsze.

lub:

 stopień równy – np. chory;
 stopień wyższy – np. bardziej chory;
 stopień najwyższy – np. najbardziej chory.

L I C Z E B N I K

Liczebniki oznaczają liczbę lub
kolejność.

Odpowiadają na pytania: Ile? Który z kolei?

Ile? – pytamy o liczbę (np. siedem owoców,
trzy dziewczynki, stu ośmiu uczniów...)

Który z kolei? – pytamy o kolejność (np.
pierwszy człowiek, ósma zwrotka, ostatnie
słowo...)

C Z A S O W N I K

Czasowniki oznaczają nazwy czynności.

Odpowiadają na pytania: Co robi? Co się z
nim dzieje?

Co robi? – np. idzie, śpiewa, czyta, bawi się...

Co się z nim dzieje? – np. więdnie, rośnie...

C Z A S O W N I K

Czasowniki odmieniają się przez osoby,
liczby, rodzaje i czasy.
W liczbie pojedynczej istnieją trzy osoby:
 ja (pierwsza);
 ty (druga);
 on, ona, ono (trzecia).
W liczbie mnogiej istnieją również trzy
osoby:
 my (pierwsza);
 wy (druga);
 oni, one (trzecia).

C Z A S O W N I K

Czasowniki występują w trzech czasach:
 teraźniejszym – czynność jest wykonywana
w tej chwili (np. rysuje);
 przeszłym – czynność była wykonywana
wcześniej (np. rysował);
 przyszłym – czynność dopiero będzie
wykonywana (np. narysuje).

C Z A S O W N I K

Czasowniki w czasie przyszłym i przeszłym
występują w trzech rodzajach:
 męskim (np. ON pójdzie, ON bawił się);
 żeńskim (np. ONA będzie czytała, ONA
rozmawiała);
 nijakim (np. ONO przeczyta, ONO rysowało).

P R Z Y S Ł Ó W E K

Przysłówki mówią o tym, w jaki sposób
jest wykonywana czynność.
Odpowiadają na pytanie: Jak?

Np. idzie powoli, śmieje się radośnie, płynnie
czyta, wysoko skacze...

T E ST „S A M O U C Z E K”

Wśród podanych wyrazów znajdź
rzeczowniki. Kliknij na nie.

Rzeczowni
ki

chata

bocian

kalafior

chodz

chat

przyjemni

bocia

kalafio

dwanaści

zdrowy

T E ST „S A M O U C Z E K”

Każdy z podanych niżej czasowników
występuje w innym czasie.

Dopasuj określenie czasu do wyrazu.

piszecie

pisaliście

napiszeci

czas teraźniejszy

czas przeszły czas przyszły

czas

teraźniejszy

czas przeszły

czas przyszły

T E ST „S A M O U C Z E K”

piszecie

pisaliście

napiszeci

czas przeszły czas przyszły

czas

teraźniejszy

czas

teraźniejszy

Każdy z podanych niżej czasowników
występuje w innym czasie.

Dopasuj określenie czasu do wyrazu.

T E ST „S A M O U C Z E K”

Z podanych wyrazów wybierz

przymiotniki

Kliknij na nie, aby umieścić je w odpowiedniej
rubryce tabelki.

przymiotniki

przysłówki

liczebniki

kolorowy

chętne

powoli

ochoczo

mnóstwo

siedemnast

powol

kolibe

mnóstw

kolorowy

siedzieli

siedemnast

chętn

idą

ochoczo

tulipan

Naciśnij dowolny klawisz, aby zakończyć

pokaz.

Document Outline

Slide 1
Slide 2
Slide 3
Slide 4
Slide 5
Slide 6
Slide 7
Slide 8
Slide 9
Slide 10
Slide 11
Slide 12
Slide 13
Slide 14
Slide 15
Slide 16
Slide 17
Slide 18
Slide 19
Slide 20
Slide 21
Slide 22
Slide 23
Slide 24
Slide 25
Slide 26
Slide 27
Slide 28
Slide 29
Slide 30
Slide 31
Slide 32
Slide 33
Slide 34
Slide 35
Slide 36
Slide 37
Slide 38
Slide 39
Slide 40
Slide 41
Slide 42
Slide 43
Slide 44
Slide 45
Slide 46
Slide 47
Slide 48
Slide 49
Slide 50
Slide 51
Slide 52
Slide 53
Slide 54
Slide 55
Slide 56
Slide 57
Slide 58
Slide 59
Slide 60
Slide 61
Slide 62
Slide 63
Slide 64
Slide 65
Slide 66
Slide 67
Slide 68
Slide 69
Slide 70
Slide 71
Slide 72
Slide 73
Slide 74
Slide 75
Slide 76
Slide 77
Slide 78
Slide 79
Slide 80
Slide 81
Slide 82
Slide 83
Slide 84
Slide 85
Slide 86
Slide 87
Slide 88
Slide 89