DYSLEKSJA
DYSLEKSJA
DYSLEKSJA
DYSLEKSJA
Dysleksja rozwojowa
Dysleksja rozwojowa
(gr. dys – nie + lexis –
(gr. dys – nie + lexis –
wyraz, czytanie) czyli specyficzne trudności w
wyraz, czytanie) czyli specyficzne trudności w
nauce czytania i pisania.
nauce czytania i pisania.
Według definicji utworzonej w 1968r - zaburzenie
Według definicji utworzonej w 1968r - zaburzenie
manifestujące się trudnościami w
manifestujące się trudnościami w
nauce czytania i pisania przy stosowaniu
nauce czytania i pisania przy stosowaniu
standardowych metod nauczania i inteligencji na
standardowych metod nauczania i inteligencji na
poziomie co najmniej przeciętnym oraz w
poziomie co najmniej przeciętnym oraz w
sprzyjających warunkach społeczno-kulturowych.
sprzyjających warunkach społeczno-kulturowych.
Dysleksja została opisana pierwszy raz na
Dysleksja została opisana pierwszy raz na
przełomie XIX i XX wieku.
przełomie XIX i XX wieku.
Jest spowodowana zaburzeniami
Jest spowodowana zaburzeniami
podstawowych funkcji poznawczych.
podstawowych funkcji poznawczych.
Zaburzenia te mogą dotyczyć:
Zaburzenia te mogą dotyczyć:
•
percepcji wzrokowej - objawiającej się
percepcji wzrokowej - objawiającej się
widzeniem, ale niedostrzeganiem
widzeniem, ale niedostrzeganiem
•
percepcji fonologicznej - objawiającej się
percepcji fonologicznej - objawiającej się
słyszeniem, ale nieusłyszeniem
słyszeniem, ale nieusłyszeniem
•
integracji powyższych procesów
integracji powyższych procesów
PRZYCZYNY DYSLEKSJI
PRZYCZYNY DYSLEKSJI
Na rozwój dysleksji składa się wiele przyczyn.
Na rozwój dysleksji składa się wiele przyczyn.
Obecnie podejrzewa się, że może mieć m.in.
Obecnie podejrzewa się, że może mieć m.in.
podłoże genetyczne. Zmiany dotyczą genu
podłoże genetyczne. Zmiany dotyczą genu
DCDC2 zlokalizowanego na 6 chromosomie
DCDC2 zlokalizowanego na 6 chromosomie
człowieka kodującego białko.
człowieka kodującego białko.
Dysleksja według badań Gerd Schulte-Körne jest
Dysleksja według badań Gerd Schulte-Körne jest
dziedziczna. Prawdopodobieństwo odziedziczenia
dziedziczna. Prawdopodobieństwo odziedziczenia
trudności w czytaniu szacuje na 60%, natomiast
trudności w czytaniu szacuje na 60%, natomiast
problemów z ortografią: 70 do 80%.
problemów z ortografią: 70 do 80%.
TYPY DYSLEKSJI
TYPY DYSLEKSJI
U dzieci z dysleksją zazwyczaj stwierdza się zaburzenia percepcji
U dzieci z dysleksją zazwyczaj stwierdza się zaburzenia percepcji
wzrokowej, słuchowej oraz integracji percepcyjno-motorycznej.
wzrokowej, słuchowej oraz integracji percepcyjno-motorycznej.
Prof. Marta Bogdanowicz wyróżnia następujące typy dysleksji:
Prof. Marta Bogdanowicz wyróżnia następujące typy dysleksji:
•
dysleksja typu wzrokowego,
dysleksja typu wzrokowego,
u której podłoża leżą zaburzenia
u której podłoża leżą zaburzenia
percepcji i pamięci wzrokowej powiązane z zaburzeniami
percepcji i pamięci wzrokowej powiązane z zaburzeniami
koordynacji wzrokowo-ruchowej i ruchowo–przestrzennej;
koordynacji wzrokowo-ruchowej i ruchowo–przestrzennej;
•
dysleksja typu słuchowego
dysleksja typu słuchowego
uwarunkowana zaburzeniami
uwarunkowana zaburzeniami
percepcji i pamięci słuchowej dźwięków mowy, najczęściej
percepcji i pamięci słuchowej dźwięków mowy, najczęściej
powiązana z zaburzeniami funkcji językowych;
powiązana z zaburzeniami funkcji językowych;
•
dysleksja integracyjna
dysleksja integracyjna
, kiedy to poszczególne funkcje nie
, kiedy to poszczególne funkcje nie
wykazują zakłóceń, natomiast zaburzona jest koordynacja, czyli
wykazują zakłóceń, natomiast zaburzona jest koordynacja, czyli
występują zaburzenia integracji percepcyjno-motorycznej;
występują zaburzenia integracji percepcyjno-motorycznej;
•
dysleksja typu mieszanego,
dysleksja typu mieszanego,
gdy występują jednocześnie
gdy występują jednocześnie
zaburzenia w percepcji i pamięci słuchowej, pamięci i percepcji
zaburzenia w percepcji i pamięci słuchowej, pamięci i percepcji
wzrokowej, wyobraźni przestrzennej;
wzrokowej, wyobraźni przestrzennej;
•
dysleksja wizualna,
dysleksja wizualna,
gdy występuje nieład tzw. nieporządek.
gdy występuje nieład tzw. nieporządek.
Odmiany dysleksji:
Odmiany dysleksji:
•
dysortografia
dysortografia
•
dysgrafia
dysgrafia
•
dyskalkulia
dyskalkulia
•
dysfonia – objawia się niewyraźnym i cichym mówieniem – wada
dysfonia – objawia się niewyraźnym i cichym mówieniem – wada
bardzo rzadko stwierdzana.
bardzo rzadko stwierdzana.
Objawy dysleksji występują u mniej więcej 10% populacji.
Objawy dysleksji występują u mniej więcej 10% populacji.
OBJAWY TRUDNOŚCI W
OBJAWY TRUDNOŚCI W
NAUCE
NAUCE
W pisaniu:
W pisaniu:
•
trudności z utrzymaniem pisma w liniaturze zeszytu
trudności z utrzymaniem pisma w liniaturze zeszytu
•
trudności w przepisywaniu
trudności w przepisywaniu
•
trudności w pisaniu ze słuchu
trudności w pisaniu ze słuchu
•
mylenie liter
mylenie liter
b-p
b-p
,
,
d-b
d-b
,
,
d-g
d-g
,
,
u-n
u-n
,
,
m-w
m-w
,
,
n-w
n-w
(inwersja
(inwersja
statyczna)
statyczna)
s-z
s-z
,
,
dz-c
dz-c
,
,
sz-s
sz-s
,
,
o-a
o-a
,
,
ł-l
ł-l
,
,
ę-e
ę-e
•
trudności w pisaniu wyrazów ze zmiękczeniami, dwuznakami,
trudności w pisaniu wyrazów ze zmiękczeniami, dwuznakami,
głoskami tracącymi dźwięczność
głoskami tracącymi dźwięczność
•
nieróżnicowanie
nieróżnicowanie
ę-en-e
ę-en-e
,
,
ą-om
ą-om
•
opuszczanie drobnych elementów liter, gubienie liter,
opuszczanie drobnych elementów liter, gubienie liter,
opuszczanie końcówek i cząstek wyrazów
opuszczanie końcówek i cząstek wyrazów
•
opuszczanie litery
opuszczanie litery
y
y
•
przestawianie liter w wyrazach (inwersja dynamiczna)
przestawianie liter w wyrazach (inwersja dynamiczna)
•
przestawianie szyku dyktowanych wyrazów
przestawianie szyku dyktowanych wyrazów
•
błędy ortograficzne wynikające ze słabszej pamięci wzrokowej
błędy ortograficzne wynikające ze słabszej pamięci wzrokowej
•
zniekształcanie graficznej strony pisma
zniekształcanie graficznej strony pisma
•
wolne tempo pisania
wolne tempo pisania
•
niewłaściwe stosowanie małych i wielkich liter
niewłaściwe stosowanie małych i wielkich liter
•
trudności w różnicowaniu wyrazów podobnie brzmiących (np.
trudności w różnicowaniu wyrazów podobnie brzmiących (np.
bułka – półka)
bułka – półka)
•
złe rozmieszczenie pracy pisemnej w przestrzeni
złe rozmieszczenie pracy pisemnej w przestrzeni
•
brak lub niewłaściwe stosowanie interpunkcji
brak lub niewłaściwe stosowanie interpunkcji
W czytaniu
W czytaniu
•
wolne tempo, niepewne, "wymęczone"
wolne tempo, niepewne, "wymęczone"
•
błędy w czytaniu: zamiana liter, opuszczanie liter, zamiana
błędy w czytaniu: zamiana liter, opuszczanie liter, zamiana
brzmienia, nieprawidłowe odczytywanie całych wyrazów
brzmienia, nieprawidłowe odczytywanie całych wyrazów
•
trudności we właściwej intonacji czytanej treści – zbytnia
trudności we właściwej intonacji czytanej treści – zbytnia
koncentracja na technice obniża rozumienie czytanej treści
koncentracja na technice obniża rozumienie czytanej treści
•
rozpoznawanie napisów po cechach przypadkowych –
rozpoznawanie napisów po cechach przypadkowych –
zgadywanie
zgadywanie
•
opuszczanie linii lub odczytanie jej ponownie, gubienie
opuszczanie linii lub odczytanie jej ponownie, gubienie
miejsca czytania
miejsca czytania
•
opuszczanie całego wiersza
opuszczanie całego wiersza
•
zmiana kolejności liter i wyrazów
zmiana kolejności liter i wyrazów
•
przestawianie liter w wyrazie, co zmienia jego sens
przestawianie liter w wyrazie, co zmienia jego sens
•
niechęć do czytania, zwłaszcza głośnego
niechęć do czytania, zwłaszcza głośnego
•
trudności w dzieleniu dłuższych wyrazów na sylaby i
trudności w dzieleniu dłuższych wyrazów na sylaby i
syntezie sylab
syntezie sylab
•
trudności w wyszukaniu najistotniejszej myśli w tekście
trudności w wyszukaniu najistotniejszej myśli w tekście
•
tzw. hiperleksja: czytanie płynne, w dobrym tempie,
tzw. hiperleksja: czytanie płynne, w dobrym tempie,
bezbłędne, jednak bez rozumienia treści
bezbłędne, jednak bez rozumienia treści
Trudności występujące w nauce innych przedmiotów
Trudności występujące w nauce innych przedmiotów
•
trudności w rysowaniu jako czynności – trudności w rozplanowaniu
trudności w rysowaniu jako czynności – trudności w rozplanowaniu
rysunku, zbyt silny lub zbyt słaby nacisk ołówka, zmiany kierunku
rysunku, zbyt silny lub zbyt słaby nacisk ołówka, zmiany kierunku
w rysunkach (błędny kierunek odwzorowywania)
w rysunkach (błędny kierunek odwzorowywania)
•
trudności w nauce języków obcych, które cechuje znaczna
trudności w nauce języków obcych, które cechuje znaczna
rozbieżność między wymową a pisownią wyrazów – objawy takie
rozbieżność między wymową a pisownią wyrazów – objawy takie
jak w języku polskim
jak w języku polskim
•
trudności w uczeniu się pamięciowym – tabliczka mnożenia, nauka
trudności w uczeniu się pamięciowym – tabliczka mnożenia, nauka
wierszy, ciągi słowne
wierszy, ciągi słowne
•
trudności w nauce geografii – utrudnione czytanie mapy,
trudności w nauce geografii – utrudnione czytanie mapy,
niewłaściwa orientacja w stronach świata
niewłaściwa orientacja w stronach świata
•
trudności w nauce geometrii – zmiany kierunku w rysunkach
trudności w nauce geometrii – zmiany kierunku w rysunkach
geometrycznych, zakłócenia orientacji i wyobraźni przestrzennej,
geometrycznych, zakłócenia orientacji i wyobraźni przestrzennej,
trudności w rozumieniu pojęć geometrycznych (utrudnione
trudności w rozumieniu pojęć geometrycznych (utrudnione
przyswajanie werbalne)
przyswajanie werbalne)
•
trudności występujące na lekcjach wychowania fizycznego –
trudności występujące na lekcjach wychowania fizycznego –
błędne rozumienie instrukcji ćwiczeń spowodowane słabą
błędne rozumienie instrukcji ćwiczeń spowodowane słabą
orientacją w schemacie ciała i przestrzeni, obniżona sprawność
orientacją w schemacie ciała i przestrzeni, obniżona sprawność
ruchowa
ruchowa
•
nierównomierna koncentracja uwagi, wolne tempo pracy
nierównomierna koncentracja uwagi, wolne tempo pracy
Osoby z dysleksją rozwojową narażone są na wiele
Osoby z dysleksją rozwojową narażone są na wiele
niepowodzeń szkolnych, co wywołuje u nich frustrację.
niepowodzeń szkolnych, co wywołuje u nich frustrację.
Olbrzymi wysiłek włożony w naukę daje czasami znikome
Olbrzymi wysiłek włożony w naukę daje czasami znikome
efekty, przez to taka osoba może mieć poczucie niższej
efekty, przez to taka osoba może mieć poczucie niższej
wartości, odczuwać brak wiary w swoje możliwości. Taki
wartości, odczuwać brak wiary w swoje możliwości. Taki
stan wtórnie osłabia jej możliwości intelektualne. Następuje
stan wtórnie osłabia jej możliwości intelektualne. Następuje
sprzężenie zwrotne: trudności pogłębiają się, powodują
sprzężenie zwrotne: trudności pogłębiają się, powodują
coraz częstsze niepowodzenia i potwierdzają negatywną
coraz częstsze niepowodzenia i potwierdzają negatywną
opinię innych i co gorsze – swoją własną. Bez fachowego
opinię innych i co gorsze – swoją własną. Bez fachowego
wsparcia poprzez zajęcia terapii pedagogicznej,
wsparcia poprzez zajęcia terapii pedagogicznej,
prowadzone przez pedagoga lub psychologa
prowadzone przez pedagoga lub psychologa
przygotowanego do pracy z osobą dotkniętą dysleksją
przygotowanego do pracy z osobą dotkniętą dysleksją
rozwojową, trudno osobie z dysleksją, nawet przy wsparciu
rozwojową, trudno osobie z dysleksją, nawet przy wsparciu
najbliższych, wyrwać się z tego zaklętego kręgu.
najbliższych, wyrwać się z tego zaklętego kręgu.
Dziecko nie musi czekać na zdiagnozowanie dysleksji
Dziecko nie musi czekać na zdiagnozowanie dysleksji
rozwojowej, aby uczestniczyć w zajęciach terapii
rozwojowej, aby uczestniczyć w zajęciach terapii
pedagogicznej. Już zaliczenie do tzw. grupy ryzyka dysleksji
pedagogicznej. Już zaliczenie do tzw. grupy ryzyka dysleksji
jest wystarczającym powodem do podjęcia pracy z
jest wystarczającym powodem do podjęcia pracy z
dzieckiem. Zajęcia te mają charakter stymulujący rozwój
dzieckiem. Zajęcia te mają charakter stymulujący rozwój
intelektualny, poznawczy, nie mogą więc nikomu
intelektualny, poznawczy, nie mogą więc nikomu
zaszkodzić.
zaszkodzić.
FORMY POMOCY
FORMY POMOCY
Pięć kolejnych form pomocy uczniom z dysleksją w
Pięć kolejnych form pomocy uczniom z dysleksją w
szkole:
szkole:
1.
1.
Konsultacje, porady ukierunkowujące pracę rodzica z
Konsultacje, porady ukierunkowujące pracę rodzica z
dzieckiem w domu lub pracę własną (samokształceniową)
dzieckiem w domu lub pracę własną (samokształceniową)
samego ucznia w starszym wieku szkolnym
samego ucznia w starszym wieku szkolnym
2.
Praca nauczyciela z uczniem na lekcji w klasie
ogólnodostępnej uwzględniająca dostosowanie wymagań
edukacyjnych (form, metod pracy jak i rozwiązań
techniczno - organizacyjnych) do możliwości i potrzeb
ucznia
3.
Zespołowe zajęcia specjalistyczne, takie jak: korekcyjno -
kompensacyjne, logopedyczne i inne
4.
Zajęcia specjalistyczne indywidualne dla uczniów z
głęboką dysleksją lub w innych szczególnie
uzasadnionych przypadkach
5.
Klasy terapeutyczne dla uczniów wymagających
dostosowania organizacji i procesu nauczania do ich
specyficznych potrzeb edukacyjnych oraz długotrwałej
pomocy specjalistycznej
DYSORTOGRAFIA
DYSORTOGRAFIA
-
-
jest to specyficzne zaburzenie w
jest to specyficzne zaburzenie w
nauce pisania, objawiające się
nauce pisania, objawiające się
popełnianiem błędów ortograficznych
popełnianiem błędów ortograficznych
pomimo znajomości zasad pisowni i
pomimo znajomości zasad pisowni i
odpowiedniej motywacji do
odpowiedniej motywacji do
poprawnego pisania. Dysortografia
poprawnego pisania. Dysortografia
może być korygowana, jednak
może być korygowana, jednak
całkowite ustąpienie objawów
całkowite ustąpienie objawów
występuje bardzo rzadko.
występuje bardzo rzadko.
Objawy i przyczyny
Objawy i przyczyny
Dziecko cierpiące na dysortografię na
Dziecko cierpiące na dysortografię na
początku nauki szkolnej zazwyczaj
początku nauki szkolnej zazwyczaj
przestawia litery, myli te, które brzmią
przestawia litery, myli te, które brzmią
podobnie (np. „w” i „f”, „p” i „g”, „m” i
podobnie (np. „w” i „f”, „p” i „g”, „m” i
„n”), a także opuszcza pojedyncze litery
„n”), a także opuszcza pojedyncze litery
lub sylaby. W starszych klasach mniej jest
lub sylaby. W starszych klasach mniej jest
już błędów wynikających z mylenia liter,
już błędów wynikających z mylenia liter,
natomiast często występują błędy
natomiast często występują błędy
ortograficzne. Dysortografia bardzo często
ortograficzne. Dysortografia bardzo często
przekłada się na trudności w nauce
przekłada się na trudności w nauce
języków obcych.
języków obcych.
Dysortografia u dzieci może mieć podłoże
Dysortografia u dzieci może mieć podłoże
genetyczne lub środowiskowe, bądź wynikać z
genetyczne lub środowiskowe, bądź wynikać z
czynników z obu tych grup. Czynniki, które mogą
czynników z obu tych grup. Czynniki, które mogą
wywołać dysortografię u dziecka to między
wywołać dysortografię u dziecka to między
innymi:
innymi:
•
choroby matki w czasie ciąży,
choroby matki w czasie ciąży,
•
niehigieniczny tryb życia kobiety w ciąży,
niehigieniczny tryb życia kobiety w ciąży,
•
zaburzające równowagę organizmu traumatyczne
zaburzające równowagę organizmu traumatyczne
doświadczenia kobiety z okresu ciąży,
doświadczenia kobiety z okresu ciąży,
•
komplikacje porodowe, prowadzące do
komplikacje porodowe, prowadzące do
niedokrwienia lub niedotlenienia dziecka,
niedokrwienia lub niedotlenienia dziecka,
•
uwarunkowania genetyczne (najprawdopodobniej
uwarunkowania genetyczne (najprawdopodobniej
odpowiadają za to zmiany w genach szóstego
odpowiadają za to zmiany w genach szóstego
chromosomu).
chromosomu).
Formy pomocy
Formy pomocy
Stwierdzenie dysortografii u dziecka nie powinno
Stwierdzenie dysortografii u dziecka nie powinno
być traktowane jako usprawiedliwienie dla
być traktowane jako usprawiedliwienie dla
popełniania błędów. To zaburzenie uczenia
popełniania błędów. To zaburzenie uczenia
się powinno się korygować poprzez ćwiczenie
się powinno się korygować poprzez ćwiczenie
poprawnego pisania oraz czytania. Dziecko musi
poprawnego pisania oraz czytania. Dziecko musi
sobie przyswoić poprawny zapis słów. Niezbędna
sobie przyswoić poprawny zapis słów. Niezbędna
do tego jest kontrola ze strony osoby dorosłej,
do tego jest kontrola ze strony osoby dorosłej,
która powinna motywować dziecko do pracy i
która powinna motywować dziecko do pracy i
poprawiać ewentualne błędy, aby uniknąć ich
poprawiać ewentualne błędy, aby uniknąć ich
wpajania. Niezwykle ważne jest częste czytanie
wpajania. Niezwykle ważne jest częste czytanie
książek. W ten sposób dziecko wzrokowo
książek. W ten sposób dziecko wzrokowo
przyswaja sobie nowe słowa, przez co
przyswaja sobie nowe słowa, przez co
zapamiętuje ich pisownię.
zapamiętuje ich pisownię.
Ważną kwestią jest organizacja
Ważną kwestią jest organizacja
specjalnych grup wyrównawczych, bowiem
specjalnych grup wyrównawczych, bowiem
na lekcji nauczyciel nie zawsze ma czas,
na lekcji nauczyciel nie zawsze ma czas,
aby poświęcić danemu dziecku trochę
aby poświęcić danemu dziecku trochę
więcej uwagi, niż pozostałym. Głównym
więcej uwagi, niż pozostałym. Głównym
zadaniem takiego zespołu jest wyrównanie
zadaniem takiego zespołu jest wyrównanie
szans ucznia z dysleksją tak, aby
szans ucznia z dysleksją tak, aby
ostatecznie pokonać niepowodzenia
ostatecznie pokonać niepowodzenia
dotyczące szkoły.
dotyczące szkoły.
ćwiczenia
ćwiczenia
Dysortografia wymaga również intensywnego
Dysortografia wymaga również intensywnego
treningu, do prowadzenia którego grupa wsparcia
treningu, do prowadzenia którego grupa wsparcia
powinna zapewnić odpowiednie warunki.
powinna zapewnić odpowiednie warunki.
Uzupełnieniem takich ćwiczeń będzie
Uzupełnieniem takich ćwiczeń będzie
także poszerzanie wiedzy z zakresu ortografii i
także poszerzanie wiedzy z zakresu ortografii i
gramatyki oraz zachęcanie dzieci do
gramatyki oraz zachęcanie dzieci do
samodzielnego zdobywania wiadomości na ten
samodzielnego zdobywania wiadomości na ten
temat. Istotną kwestią w takiej formie pomocy
temat. Istotną kwestią w takiej formie pomocy
jest wyeliminowanie szkodliwego czynnika, który
jest wyeliminowanie szkodliwego czynnika, który
znacznie opóźnia postępy w nauce, a jakim
znacznie opóźnia postępy w nauce, a jakim
jest stres. Ponadto uczniowie powinni mieć także
jest stres. Ponadto uczniowie powinni mieć także
możliwość swobodnej rozmowy z nauczycielami,
możliwość swobodnej rozmowy z nauczycielami,
co pozwoli rozwiać ewentualne wątpliwości
co pozwoli rozwiać ewentualne wątpliwości
dziecka na temat przyswajanej wiedzy.
dziecka na temat przyswajanej wiedzy.
DYSGRAFIA
DYSGRAFIA
Jest to częściowa lub całkowita utrata
Jest to częściowa lub całkowita utrata
umiejętności pisania, spowodowana
umiejętności pisania, spowodowana
mikrouszkodzeniami ośrodkowego
mikrouszkodzeniami ośrodkowego
układu nerwowego lub zaburzeniami
układu nerwowego lub zaburzeniami
ośrodkowych funkcji wzrokowych i
ośrodkowych funkcji wzrokowych i
słuchowych. Występuje ona w wyniku
słuchowych. Występuje ona w wyniku
uszkodzenia tylnych części drugiego
uszkodzenia tylnych części drugiego
lub trzeciego zakrętu czołowego półkuli
lub trzeciego zakrętu czołowego półkuli
lewej lub zakrętu nadbrzeżnego.
lewej lub zakrętu nadbrzeżnego.
Przykładowe pismo
Przykładowe pismo
dysgrafika
dysgrafika
Przyczyny dysgrafii(1)
Przyczyny dysgrafii(1)
Zaburzenia w obrębie motoryki małej
Zaburzenia w obrębie motoryki małej
(praca dłoni):
(praca dłoni):
•
a) silny tonus mięśniowy (zbyt duże
a) silny tonus mięśniowy (zbyt duże
napięcie mięśni, zwłaszcza palców i
napięcie mięśni, zwłaszcza palców i
nadgarstka)
nadgarstka)
•
b) niewłaściwy chwyt pisarski (dziecko
b) niewłaściwy chwyt pisarski (dziecko
źle trzyma długopis)
źle trzyma długopis)
•
c) utrwalanie nieprawidłowych nawyków
c) utrwalanie nieprawidłowych nawyków
związanych z techniką pisania
związanych z techniką pisania
Przyczyny dysgrafii(2)
Przyczyny dysgrafii(2)
2. Zaburzenia percepcji wzrokowej:
2. Zaburzenia percepcji wzrokowej:
(zaburzenia koordynacji wzrokowo-
(zaburzenia koordynacji wzrokowo-
ruchowej i orientacji przestrzennej)
ruchowej i orientacji przestrzennej)
•
a) znacznie obniżona pamięć wzrokowa
a) znacznie obniżona pamięć wzrokowa
•
b) nieznacznie obniżona zdolność
b) nieznacznie obniżona zdolność
analizy wzrokowej
analizy wzrokowej
•
c) lateralizacja skrzyżowana
c) lateralizacja skrzyżowana
utrudniająca te procesy
utrudniająca te procesy
Objawy dysgrafii
Objawy dysgrafii
•
niedokładności w odtwarzaniu liter,
niedokładności w odtwarzaniu liter,
ich połączeń, niekształtność liter
ich połączeń, niekształtność liter
•
niewłaściwe proporcje liter w obrębie
niewłaściwe proporcje liter w obrębie
wyrazów (zróżnicowanie wielkości)
wyrazów (zróżnicowanie wielkości)
•
nierównomierne zagęszczenie pisma
nierównomierne zagęszczenie pisma
•
niejednolite położenie pisma
niejednolite położenie pisma
(nachylenie liter)
(nachylenie liter)
•
litery "drżące" o niepewnej linii
litery "drżące" o niepewnej linii
ĆWICZENIA
ĆWICZENIA
GRAFOMOTORYCZNE
GRAFOMOTORYCZNE
ĆWICZENIA ROZMACHOWE MIĘŚNI RĄK:
ĆWICZENIA ROZMACHOWE MIĘŚNI RĄK:
•
Kreślenie w powietrzu dużych, płynnych,
Kreślenie w powietrzu dużych, płynnych,
swobodnych ruchów rąk w kształcie fal,
swobodnych ruchów rąk w kształcie fal,
kół, ósemek („leniwe ósemki”).
kół, ósemek („leniwe ósemki”).
•
Kreślenie kredą na tablicy, pędzlem,
Kreślenie kredą na tablicy, pędzlem,
węglem na dużych arkuszach, palcem lub
węglem na dużych arkuszach, palcem lub
patykiem na tackach z materiałem sypkim,
patykiem na tackach z materiałem sypkim,
piaskiem, kredkami na kartkach –
piaskiem, kredkami na kartkach –
obszernych swobodnych ruchów.
obszernych swobodnych ruchów.
ĆWICZENIA
ĆWICZENIA
GRAFOMOTORYCZNE
GRAFOMOTORYCZNE
ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE MIĘŚNIE DŁONI I
ĆWICZENIA USPRAWNIAJĄCE MIĘŚNIE DŁONI I
DROBNE MIĘŚNIE PALCÓW:
DROBNE MIĘŚNIE PALCÓW:
•
Zamalowywanie małych przestrzeni
Zamalowywanie małych przestrzeni
kredkami.
kredkami.
•
Wypełnianie różnych konturów linią ciągłą w
Wypełnianie różnych konturów linią ciągłą w
kształcie spirali, kłębuszków.
kształcie spirali, kłębuszków.
•
Zamalowywanie małych pól wg.
Zamalowywanie małych pól wg.
oznakowania.
oznakowania.
•
Kreślenie form kolistych, falistych prostych
Kreślenie form kolistych, falistych prostych
wg. wzoru.
wg. wzoru.
ĆWICZENIA
ĆWICZENIA
GRAFOMOTORYCZNE
GRAFOMOTORYCZNE
Ćwiczenia płynnych, rytmicznych, ciągłych
Ćwiczenia płynnych, rytmicznych, ciągłych
pulsujących ruchów pisarskich:
pulsujących ruchów pisarskich:
•
Obrysowywanie szablonów.
Obrysowywanie szablonów.
•
Rysowanie szlaczków w liniaturze szerszej,
Rysowanie szlaczków w liniaturze szerszej,
a potem odpowiadającej liniaturze
a potem odpowiadającej liniaturze
zeszytu:
zeszytu:
1.
1.
pogłębianie konturu – czyli wodzenie
pogłębianie konturu – czyli wodzenie
mazakami po wzorze
mazakami po wzorze
2.
2.
dokończenie zaczętego wzoru
dokończenie zaczętego wzoru
ĆWICZENIA MANUALNE
ĆWICZENIA MANUALNE
MALOWANIE:
MALOWANIE:
•
Wypełnianie kolorem całej
Wypełnianie kolorem całej
powierzchni papieru.
powierzchni papieru.
•
Malowanie form kolistych.
Malowanie form kolistych.
•
Malowanie form falistych.
Malowanie form falistych.
•
Malowanie duŜych konturów
Malowanie duŜych konturów
rysunków.
rysunków.
ĆWICZENIA MANUALNE
ĆWICZENIA MANUALNE
USPRAWNIANIE KOŃCÓW PALCÓW:
USPRAWNIANIE KOŃCÓW PALCÓW:
•
Stukanie czubkami palców.
Stukanie czubkami palców.
•
Malowanie suchym palcem.
Malowanie suchym palcem.
•
Malowanie pęczkiem waty.
Malowanie pęczkiem waty.
•
Modelowanie w glinie i plastelinie.
Modelowanie w glinie i plastelinie.
•
Nawlekanie koralików.
Nawlekanie koralików.
•
Owijanie skakanki na dłoni przez jej
Owijanie skakanki na dłoni przez jej
obroty w nadgarstku.
obroty w nadgarstku.
ĆWICZENIA MANUALNE
ĆWICZENIA MANUALNE
ĆWICZENIA GRAFICZNE:
ĆWICZENIA GRAFICZNE:
•
Kreślenie form kolistych.
Kreślenie form kolistych.
•
Kreślenie prostych linii łączących
Kreślenie prostych linii łączących
wyznaczone punkty – trafianie do
wyznaczone punkty – trafianie do
celu.
celu.
•
Rysowanie szlaczków i wzorów z
Rysowanie szlaczków i wzorów z
elementów liter.
elementów liter.