Przywileje dyplomatów

• przywileje i immunitety 

międzynarodowe 

podstawą

przyznania przedstawicielom dyplomatycznym i 

konsularnym 

• Immunitetu jest wzgląd na 

konieczność zapewnienia im w 
państwie obcym swobody przy 
wykonywaniu funkcji 
dyplomatycznych i konsularnych

• w interesie państwa wysyłającego, 

aby mógł on swobodnie i bez 
obawy wykonywać swe funkcje

immunitet

• umożliwia wypełnianie jego zadań, 

zapewnić swobodę działania i 
poruszania się. 

• W. Michalski uważa, że swobody tej
• mógłby zostać pozbawiony, gdyby 

władze państwa przyjmującego mogły 
pociągnąć go do odpowiedzialności 
przed sądami swego kraju

immunite

t

• oznacza nie podleganie jurysdykcji 

sądów i organów państwa 
przyjmującego i państw tranzytu 

• immunitet spod jurysdykcji
karnej 
cywilnej 
administracyjnej

Immunitet dyplomatyczny

• polega na wyłączeniu określonej grupy 

funkcjonariuszy państwowych 

• spod jurysdykcji sądów i innych władz 

państwa przyjmującego 

• celem zapewnienia im swobodnego i 

bezpiecznego wykonywania przez nich 
funkcji dyplomatycznych

 

przywilej

• oznacza przyznanie przez państwo 

przyjmujące rożnego rodzaju ulg, 
ułatwień, 

• celnymi, protokolarnymi, 

podatkowymi, 

Przywileje i immunitety

• określają uprzywilejowany status 

przedstawicieli państw 

• funkcjonariuszy międzyrządowych 

(międzypaństwowych) organizacji 
międzynarodowych. 

• w czasie pełnienia oficjalnych funkcji za 

granicą

przywileje i immunitety

• członków przedstawicielstwa 

dyplomatycznego podlegają normom 
prawa międzynarodowego dotyczącym 
stosunków dyplomatycznych

przywileje i immunitety dzielimy na:

• osobowe 
przysługujące członkom personelu misji 

dyplomatycznej lub konsularnej

• i rzeczowe
przysługujące misji dyplomatycznej lub 

konsularnej

przywileje i immunitety osobowe 

obejmują

• immunitet jurysdykcyjny
• niepodleganie  prawu  kraju,  w  którym  się  jest 

akredytowanym

• prawo używania flagi i godła 

(tylko w przypadku szefa misji dyplomatycznej na terenie 
jego rezydencji prywatnej i w środkachtransportu)

• nietykalność  osobistą,  rozciągającą  się  także  na 

prywatną 

rezydencję, 

mienie, 

dokumenty 

i 

korespondencję

• zwolnienie  od  opłat,  podatków  i  ubezpieczeń 

społecznych

• zwolnienie od rewizji osobistej i rewizji bagażu 

przywileje i immunitety rzeczowe 

obejmują

• prawo  używania  flagi  i  godła  na 

pomieszczeniach misji dyplomatycznej,

• nietykalność  pomieszczeń  misji,  jej 

archiwów, 

dokumentacji 

i 

korespondencji urzędowej

• zwolnienie od podatków i opłat,
• swobodę porozumiewania się

Teorie immunitetu

• Teoria eksterytorialności
    
• Teoria reprezentacji 

• Teoria funkcjonalna

Teoria eksterytorialności

Grocjusz, prawnik holenderski założył, 

• że  misja  dyplomatyczna  powinna  być 

traktowana  tak,  jak  gdyby  ambasada 
czy  poselstwo,  znajdujące  się  poza 
krajem  pobytu  było  cząstką  państwa 
wysyłającego 

• teoria  ta  jest  odrzucana  w  doktrynie 

jako sprzeczna z stanem faktycznym

Teoria reprezentacji

• Pochodzi  ona  z  czasów  absolutyzmu, 

zakłada,  że  skoro  przedstawiciel 
dyplomatyczny 

jest 

osobistym 

reprezentantem  suwerena,  który  nie 
podlega żadnej władzy, 

• to  i  on  powinien  być  traktowany  tak 

samo  i  mieć  takie  same  przywileje  i 
immunitety

przedstawiciel dyplomatyczny

• reprezentuje naród i państwo,
• i jeżeli państwa są sobie równe 

• to organy jednego państwa 
• nie  powinny  podlegać  jurysdykcji 

organów drugiego państwa

Teoria funkcjonalna

• wychodzi  z  założenia,  że  warunkiem 

wykonania 

przez 

personel 

misji 

powierzonych 

mu 

zadań 

jest 

korzystanie z określonych przywilejów 
i immunitetów 

• różnym 

funkcjom, 

wykonywanym 

przez różne kategorie personelu misji, 
przysługują 

różne 

przywileje 

i 

immunitety

Immunitety członka personelu 

dyplomatycznego 

• nie będącego obywatelem państwa 

przyjmującego i nie mającego w państwie 
przyjmującym  stałego miejsca 
zamieszkania

• a) prawo używania flagi i godła (dotyczy 

szefa misji)

• b) zwolnienie od podatków i opłat,
• c) swoboda poruszania się i podróżowania 

po terytorium państwa przyjmującego

oraz

• d) nietykalność osobista,
• e) nietykalność rezydencji, dokumentów i 

korespondencji osoby uprawnionej,

• f) immunitet jurysdykcyjny,
• g) nie podleganie  obowiązującym w 

państwie przyjmującym przepisom o 
ubezpieczeniach społecznych 

w zakresie, w jakim w grę wchodzi świadczenie  usług 

na 

rzecz państwa wysyłającego

i

• h) zwolnienie z osobistych świadczeń, 

wszelkiego rodzaju służby publicznej i 
obciążeń wojskowych np. rekwizycje, daniny 
wojskowe, zakwaterowanie

• i) zwolnienie od opłat celnych, podatków i 

innych pokrewnych należności w 
odniesieniu do przedmiotów przeznaczonych 
do osobistego użytku osoby uprawnionej,

• j) zwolnienie od rewizji osobistego bagażu

Członek personelu dyplomatycznego 

• będący obywatelem państwa przyjmującego 

lub mający w państwie przyjmującym 
miejsce stałego zamieszkania

Przysługuje immunitet jurysdykcyjny w 

odniesieniu do aktów urzędowych 
dokonywanych w toku pełnienia funkcji,

nietykalność osobista w odniesieniu do aktów 
urzędowych dokonywanych wtoku pełnienia 

funkcji

Członek rodziny przedstawiciela 

dyplomatycznego

 

który:

• nie pozostaje z nim we wspólnocie 

domowej lub

• jest obywatelem państwa 

przyjmującego

nie przysługują mu przywileje oraz 
immunitety

Członek personelu administracyjnego i 

technicznego misji 

• nie będący obywatelem państwa 

przyjmującego i nie mający w państwie 
przyjmującym stałego miejsca 
zamieszkania 

• immunitet jurysdykcyjny w sprawach 

cywilnych i administracyjnych nie 
stosuje się do czynności dokonanych 
poza pełnieniem obowiązków 
służbowych

Członek personelu 

• administracyjnego i technicznego misji 

będący obywatelem państwa 
przyjmującego lub mający w państwie 
przyjmującym miejsce stałego 
zamieszkania

• nie przysługują mu przywileje oraz 

immunitety, 

chyba że wyraźnie przyznane 

przez państwo przyjmujące

Członek rodziny pracownika 

• personelu administracyjnego i technicznego 

misji, który:

• - nie pozostaje z nim we wspólnocie domowej, 

lub

• - jest obywatelem państwa przyjmującego, lub
• - ma w państwie przyjmującym stałe miejsce 

zamieszkania

• nie przysługują mu przywileje oraz immunitety

Zwolnienia podatkowe

• Państwo  wysyłające  oraz  szef  misji  są  zwolnieni 

od  wszelkich  opłat  i  podatków  państwowych, 

regionalnych  lub  komunalnych  dotyczących 

pomieszczeń  misji,  zarówno  własnych,  jak  i 

wynajętych,  z  wyjątkiem  opłat  i  podatków 

należnych za konkretnie wyświadczone usługi.

• Zwolnienie 

od 

podatków 

przewidziane 

w 

niniejszym artykule nie stosuje się do tych opłat i 

podatków,  które  na  podstawie  ustawodawstwa 

państwa  przyjmującego  ciążą  na  osobach 

zawierających  umowy  z  państwem  wysyłającym 

lub szefem misji

 

Konsul podlega jurysdykcji

• i władzy państwa przyjmującego 
• z wyjątkiem swych czynności urzędowych

• Państwo przyjmujące ma obowiązek 

traktowania urzędników konsularnych z 
należytym im szacunkiem 

• oraz podejmowania wszelkich niezbędnych 

środków dla zapobieżenia jakimkolwiek 
zamachom, skierowanym przeciwko ich osobie, 
wolności lub godności

Urzędnicy i pracownicy konsularni

• nie podlegają jurysdykcji władz sądowych 
• i administracyjnych państwa 

przyjmującego 

• w odniesieniu do czynności dokonanych 

przy wykonywaniu funkcji konsularnych

• a więc przy wykonywaniu funkcji 

urzędowych

Urzędnikom i pracownikom 

konsularnym

• przysługuje 
• immunitet celny 
• i podatkowy. 
• zwolnieni są od świadczeń osobistych oraz 

od wszelkiego rodzaju służby publicznej, 

• ponadto zwolnieni są od wszelkich 

obowiązków przewidzianych przez prawo 

państwa przyjmującego w dziedzinie 

rejestracji cudzoziemców i zezwoleń na 

pobyt

Pracownikom konsularnym

• osobom zatrudnionym 
• w służbie administracyjnej 
• lub technicznej
• przysługuje immunitet jurysdykcyjny, 

podatkowy i celny 

• oraz są oni zwolnieni od świadczeń 

osobistych

Członkowie rodziny członka urzędu 

konsularnego

• pozostający z nim we wspólnocie 

domowej, jak również członkowie jego 
personelu prywatnego, 

• korzystają z przywilejów i immunitetów 
• z chwilą przybycia ich na terytorium 

państwa przyjmującego, 

• albo z chwilą, gdy stali się członkami 

jego rodziny lub jego personelu 
prywatnego

Nietykalność osobista urzędników 

konsularnych

• urzędnicy konsularni podlegają 

zatrzymaniu lub tymczasowemu 
aresztowaniu 

• jedynie w razie popełnienia ciężkiej 

zbrodni 

• i na podstawie postanowienia właściwej 

władzy sądowej

Uprawomocnienie wyroku

• urzędnicy konsularni mogą być 
• więzieni 
• lub podlegać jakiejkolwiek innej formie 

ograniczenia ich wolności osobistej 

• jedynie w wykonaniu prawomocnego 

wyroku sądowego

postępowanie karne

• jeżeli wszczęto postępowanie karne 

przeciwko urzędnikowi konsularnemu, 

• jest on obowiązany stawić się przed 

właściwymi władzami. 

• postępowanie powinno być jednak 

prowadzone ze względami należnymi mu 

z uwagi na jego urzędowe stanowisko 

• oraz w sposób, który by możliwie jak 

najmniej utrudniał wykonywanie funkcji 

konsularnych

Immunitet jurysdykcyjny

• urzędnicy konsularni i pracownicy konsularni 

nie podlegają jurysdykcji 

• władz sądowych i administracyjnych państwa 

przyjmującego w odniesieniu do czynności 
dokonanych w wykonaniu funkcji 
konsularnych

wyjątki

•

Immunitet nie ma zastosowania do powództw 

cywilnych:

 

•

wynikłych z zawarcia przez urzędnika konsularnego 

lub pracownika konsularnego umowy, w której nie 

występował on wyraźnie lub w sposób domniemany 

jako przedstawiciel państwa wysyłającego

•

 wytoczonych przez osoby trzecie na skutek szkód 

powstałych w wyniku wypadku spowodowanego w 

państwie przyjmującym przez pojazd, statek morski 

lub statek powietrzny

Obowiązek składania zeznań w 

charakterze świadka

• członkowie urzędu konsularnego mogą być 

wzywani w charakterze świadków w toku 
postępowania sądowego lub 
administracyjnego.

• pracownicy konsularni oraz członkowie 

personelu służby nie powinni odmawiać 
składania zeznań

• jeżeli urzędnik konsularny odmawia złożenia 

zeznań, nie można stosować wobec niego 
żadnego środka przymusu ani sankcji

pomieszczeniami konsularnymi

• są budynki 
• lub części budynków i tereny przyległe do nich
• używane wyłącznie do celów urzędu 

konsularnego

• do archiwów konsularnych należą 
• pisma, dokumenty, korespondencję, książki, 

filmy, taśmy magnetofonowe i rejestry urzędu 

konsularnego

• jak również materiały szyfrowe, kartoteki oraz 

meble przeznaczone do ich zabezpieczenia i 

przechowywania 

pomieszczenie misji

• władze państwa przyjmującego nie mogą 

wkroczyć bez zgody kierownika urzędu tylko do tej 

części pomieszczeń konsularnych, którą urząd 

konsularny używa wyłącznie dla swej działalności

• można domniemywać zgodę kierownika urzędu 

konsularnego w razie pożaru lub innego 

nieszczęśliwego wypadku wymagającego podjęcia 

natychmiastowych środków ochrony. 

• Nietykalne są w każdym czasie i miejscu archiwa i 

dokumenty konsularne 

• obowiązek ochrony pomieszczeń i archiwów 

konsularnych istnieje

 

Korespondencja urzędowa urzędu 

konsularnego

• wszelka korespondencję dotyczącą 

urzędu konsularnego i jego funkcji. jest 
nietykalna. 

• poczty konsularnej nie wolno ani 

otwierać, ani zatrzymywać 

wyjątek

• jeżeli właściwe władze państwa przyjmującego 

mają poważne podstawy, aby przypuszczać, 

• że poczta zawiera inne przedmioty niż 

korespondencja, dokumenty i przedmioty

• mogą prosić, 
• aby poczta ta została otwarta w ich obecności 

przez upoważnionego przedstawiciela państwa 

wysyłającego. 

• jeżeli władze państwa wysyłającego odmówią 

zastosowania się do tej prośby, poczta zostanie 

zwrócona do miejsca, skąd pochodzi

Obowiązek państwa wysyłającego

• jest ono zobowiązane do dbania żeby 

pomieszczenia urzędu konsularnego 

• nie były użytkowane w sposób 

niezgodny z wykonywaniem funkcji 
konsularnych. 

• w urzędzie konsularnym nie można 

udzielać azylu

Początek i koniec przywilejów i 

immunitetów konsularnych

• każdy członek urzędu konsularnego 

korzysta z przywilejów i immunitetów 

• z chwilą przybycia na terytorium 

państwa przyjmującego w celu objęcia 
swego stanowiska 

• lub, jeżeli znajduje się już na tym 

terytorium, 

• z chwilą przystąpienia do wykonywania 

swych funkcji w urzędzie konsularnym

Zrzeczenie się przywilejów i 

immunitetów

• państwo wysyłające może zrzec się w odniesieniu do 

członka urzędu konsularnego przywilejów i 

immunitetów 

• zrzeczenie się powinno być zawsze wyraźne, i 

zakomunikowane państwu przyjmującemu na piśmie

• wszczęcie przez urzędnika konsularnego lub 

pracownika konsularnego postępowania w przypadku, 

w którym mógłby on korzystać z immunitetu 

jurysdykcyjnego

• pozbawia go prawa powołania się na immunitet 

jurysdykcyjny w stosunku do jakiegokolwiek 

powództwa wzajemnego, bezpośrednio związanego z 

powództwem głównym

Zrzeczenie się immunitetu 

jurysdykcyjnego

• co do postępowania cywilnego 
• lub administracyjnego 
• nie jest uważane za pociągające za sobą 

zrzeczenie się immunitetu od środków 
wykonania orzeczenia

• w stosunku do takich środków 

niezbędne jest odrębne zrzeczenie się

Obowiązki państw trzecich

• jeżeli urzędnik konsularny przejeżdża 

przez terytorium państwa trzeciego 

• będąc w podróży bądź w celu objęcia 

swego stanowiska lub powrotu na nie 

• bądź wracając do państwa wysyłającego
• państwo trzecie przyznaje mu wszelkie 

immunitety

• które mogą być niezbędne dla 

umożliwienia mu przejazdu lub powrotu

członków jego rodziny 

pozostających z nim we wspólnocie 

domowej

• którzy bądź towarzyszą urzędnikowi 

konsularnemu, 

• bądź podróżują oddzielnie w celu 

połączenia się z nim lub powrotu do 
państwa wysyłającego 

• korzystają z takich przywilejów i 

immunitetów

przyklad

• Umowa

między Rządem Rzeczypospolitej 
Polskiej a Gabinetem Ministrów 
Ukrainy o zasadach ruchu osobowego z 
dnia 18 maja 1992 roku 

Artykuł 5

• 1. Obywatele Państw Umawiających się 

Stron, posiadający ważne paszporty 
dyplomatyczne, mogą wjeżdżać, 
przebywać na terytorium Państwa 
drugiej Umawiającej się Strony do 90 
dni od dnia przekroczenia granicy, 
wyjeżdżać, a także podróżować 
tranzytem, bez obowiązku posiadania 
wiz

wyjątki

• z wyłączeniem osób skierowanych do 

pracy w przedstawicielstwach 
dyplomatycznych, urzędach konsularnych 
i przedstawicielstwach organizacji 
międzynarodowych, mających siedzibę na 
terytorium Państwa drugiej z 
Umawiających się Stron oraz 
towarzyszących im członków rodzin 
pozostających z nimi we wspólnocie 
domowej

Członkami rodziny są

• mąż lub żona pracownika 

przedstawicielstwa dyplomatycznego, 
urzędu konsularnego lub przedstawicielstwa 
organizacji międzynarodowej w państwie 
pobytu, ich dzieci i rodzice, pod warunkiem, 
że zamieszkują oni we wspólnocie domowej i 
są na utrzymaniu pracownika 
przedstawicielstwa dyplomatycznego, 
urzędu konsularnego lub przedstawicielstwa 
organizacji międzynarodowej. 

Art. 579 § 1 k.p.k. 

• orzecznictwu polskich sądów karnych 

nie

• podlegają:
• 1) kierownicy urzędów konsularnych i 

inni urzędnicy konsularni państw 
obcych,

• 2) osoby zrównane z nimi na podstawie 

umów, ustaw lub powszechnie uznanych 
zwyczajów międzynarodowych

immunitet nie chroni osób wymienionych 

w art. 579 § 1 k.p.k. 

• przed odpowiedzialnością karną wówczas, 

gdy czyn popełniony został wprawdzie 
podczas wykonywania funkcji urzędowych, 
ale nie pozostaje w związku z tymi 
funkcjami

• dotyczy to także sytuacji, w której sprawca 

wykorzystując sposobność wynikającą z 
pełnia funkcji urzędowych przy okazji ich 
wykonywania dopuszcza się przestępstwa

Immunitety pracowników 

organizacji międzynarodowych

• Należą do nich przedstawiciele państw 

członków w organach głównych i 
pomocniczych N Z oraz na 
konferencjach zwoływanych przez N Z, 

• funkcjonariusze ONZ inni niż sekretarz 

generalny i podsekretarze generalni, 
rzeczoznawcy (nie należący do kategorii 
funkcjonariuszy ONZ wykonujący pewne 
zlecenia z ramienia ONZ

Sprawa zastępcy Sekretarza 

Międzynarodowego Trybunału 

Sprawiedliwości sąd holenderski 1980 r.

• Pracownik MTS 

(któremu przysługiwały przywileje i immunitety 
analogiczne do przywilejów i immunitetów 
dyplomatycznych)

 

• został  pozwany  przez  właściciela  mieszkania, 

na  skutek  nie  wywiązywania  się  przez  lokatora 

z  zawartej  między  nimi  umowy  najmu 

(niepłaceniem czynszu). 

• właściciel domagał się od pozwanego urzędnika 

MTS, opuszczenia mieszkania 

Zdaniem sądu

• pozwany  nie  mógł  powoływać  się  na 

immunitet,  sąd  posiadał  jurysdykcję  in 
personam, 

spór 

nadawał 

się 

do 

merytorycznego rozstrzygnięcia