Zatrucia
roślinami
wyższymi o
działaniu
ośrodkowym.
Jola Wołosianka
Dawid Tryc
Zatrucia
roślinami
wyższymi o
działaniu
ośrodkowym.
Jola Wołosianka
Dawid Tryc
Substancje toksyczne
wyróżniane wśród roślin
wyższych:
Alkaloidy
Glikozydy: cyjanogenne, nasercowe,
saponiny, glukonolany, antrazwiązki,
kumaryny
Toksalbuminy
Olejki eteryczne (niektóre)
Żywice (niektóre)
Związki uczulające na światło
Alkaloidy
Należą do bardzo toksycznych substancji
roślinnych działających głównie na
ośrodkowy lub wegetatywny układ nerwowy
Otrzymywane są z różnych gatunków roślin
lub obecnie nawet syntetycznie.
W
ystępują najczęściej w roślinach wyższych
w postaci soli kwasów organicznych np.
kwasu szczawiowego lub cytrynowego
Alkaloidy występują w organach
nadziemnych i podziemnych.
Najbardziej toksyczne, lecznicze i
halucynogenne rośliny zawdzięczają swoją
biologiczną aktywność właśnie alkaloidom.
Przykładowe, bardzo cenione alkaloidy, to:
morfina, chinina, nikotyna, strychnina i
kofeina
Podział alkaloidów:
pochodne imidazolu np. pilokarpina
pochodne pirydyny i piperydyny np. nikotyna, arekolina
pochodne tropanowe np. atropina, skopolamina, kokaina
pochodne indolu i indolinonu np. rezerpina, ajmalina,
strychnina, ergotamina, fizjostygmina
pochodne chinoliny np. chinina, chinidyna
pochodne izochinoliny
np.
morfina, kodeina, papaweryna
Rośliny alkaloidowe o działaniu
ośrodkowym
pobudzającym, oraz obwodowo
parasympatykolitycznym:
Pokrzyk wilcza jagoda
(Atropa belladonna)
Substancje
czynne: alkaloidy tropanowe,
hioscyjamina, atropina i
skopolamina
Powikłania:
-zaburzenia wzroku i
psychiczne mogą
pozostać jeszcze przez
kilka dni, a nawet
tygodni
Objawy:
-rozszerzenie źrenic,
-zaczerwienie twarzy,
suchość w jamie ustnej, sucha skóra,
-tachykardia zatokowa,
-czasami wzrost ciśnienia tętniczego,
-niepokój, pobudzenie psychoruchowe,
-dezorientaja,
-halucynacje,
w ciężkich zatruciach może dojść do
śpiączki, zaburzenia perystaltyki jelit,
zatrzymanie moczu wskutek porażenia
zwieraczy pęcherza moczowego,
wysoka temperatura.
Spożycie jednej jagody
wywołuje objawy
zatrucia u
dziecka, trzy są potencjalni
e
śmiertelne. Dla osoby
dorosłej spożycie 10-
20 jagód
może być zatruciem śmierte
lnym
Bieluń dziędziarzawa
(Datura stramonium)
Substancje czynne:
Alkaloidy tropanowe: atropina, hioscyjamina
i
skopolamina
Trujące są wszystkie części rośliny, a zwłaszcza liście i nasiona
Objawy:
Sucha, ciepła i zaczerwieniona skóra
Suche śluzówki
Szerokie źrenice
Zniesienie perystaltyki
Zatrzymanie moczu
Tachykardia
Pobudzenie
psychoruchowe
Splątanie, majaczenie, halucynacje
W ciężkich przypadkach: hipertermia, śpiączka,
drgawki, zatrzymanie oddechu
Lulek czarny
(Hyoscyamus niger)
Substancje czynne:
hioscyjamina i
skopolamina
Objawy:
halucynacje
rozszerzenie źrenicy
wysuszenie błon śluzowych jamy ustnej
pobudzenie ruchowe
Trujące są wszystkie części rośliny, a
zwłaszcza korzeń i nasiona.
Konopie indyjskie
(Cannabis indica)
Substancje czynne:
Dwubenzopiran, tetrahydrokanabinol
(związki terpenofenoli-
najpopularniejszych alkaloidów bez
atomu azotu)
Wykazuje działanie
psychotropowe
Opis działania:
Podwyższa tętno i
ciśnienie krwi,
powoduje drżenie,
zawroty głowy,
problemy z
koordynacją
ruchów,
zwiększona
wrażliwość
dotykowa i
poszerzenie źrenic
Rośliny działające na rdzeń
przedłużony
i rdzeń kręgowy:
Szalej jadowity
(Cicuta virosa)
Substancje
czynne:
cykutoksyna
Objawy:
ślinotok,
pieczenie w jamie ustnej,
mdłości, wymioty,
rozszerzenie źrenic,
drgawki, szczękościsk,
utrata świadomości,
trudności w oddychaniu.
Śmierć może nastąpić wskutek
porażenia ośrodka oddechowego
Rośliny glikoalkalodowe o działaniu
ośrodkowym,
oraz drażniącym na przewód
pokarmowy:
Psianka słodkogórz
(Solanum dulcamara)
Substancje czynne:
solanina
Objawy:
złe samopoczucie
ostra biegunka
kurcze
gorączka
zwolnienie tętna
porażenie
splątanie
omdlenie
Ma ona działanie drażniącena
przewód
pokarmowy działa również na
ośrodkowy
układ nerwowy, początkowo
pobudzająco, a następnie
drażniąco.
Spożycie około 10 jagód może już
wywołać poważne objawy
zatrucia,szczególnie u
małych dzieci
Rośliny o działaniu toksycznym
ośrodkowym:
Rośliny te wywołują
niedotlenienie na
skutek porażenia ośrodka oddechowego i
powodowania bloku enzymatycznego
Czynnik toksyczny: cyjanowodór
Zatrucia są najczęściej powodowane przez gorzkie
migdały oraz pestki jadalnych owoców drzew z rodziny
Rosaceae.
Nasiona zawierają glikozyd cyjanogenny amygdalinę,
który w organizmie ulega hydrolizie, uwalniając
cyjanowodór. W przypadku zjedzenia nasion owoców
pestkowych występuje zatrucie cyjanowoderm per os.
Przykłady roślin:
Śliwa- migdal
Morela zwyczajna
Brzoskwinia zwyczajna
Czereśnia
Wiśnia
Len zwyczajny
Rośliny olejkowe powodujące zmiany
zwyrodnieniowe
ośrodkowego układu nerwowego:
Tuja zachodnia
(Thuja occidentalis)
Substancje
czynne:
tujon
Działa pobudzająco a
następnie depresyjnie na
OUN
(uszkadza narządy miąższowe,
działa depresyjnue na serce)
Rośliny zawierające żywice i inne
substancje czynne
o działaniu ośrodkowym, oraz
miejscowo drażniącym:
Wilczomlecz sosnka
( Euphorbia cyparissias)
Substancje czynne:
euforbina, euforben,
euforbol
Objawy:
-drażniąco na błonę śluzową
przewodu pokarmowego, skórę i
spojówki
-drgawki
Kontakt ze skórą prowadzi do
miejscowych reakcji alergicznych, stanów
zapalnych, pęcherzy i długo gojących się
owrzodzeń.
Wawrzynek wilczełyko
( Daphne mezereum)
Objawy:
nudności, wymioty,
podrażnienie błon śluzowych jamy ustnej,
bóle brzucha, nudności, wymioty,
biegunka (może być wodnista lub
krwawa),
senność
dezorientacja,
drgawki,
spadek ciśnienia
Substancje
czynne:
mezereina
Liczba kilku jagód uważana jest
za potencjalnie śmiertelną
dla dzieci, kilkunastu dla dorosłych.
Leczenie:
W wywiadzie ważne jest ustalenie
rodzaju zjedzonej rośliny, jej części,
spożytej ilości, a także czasu jaki upłynął
od momentu narażenia do wystąpienia
objawów.
Jeżeli poszkodowany jest w bardzo
ciężkim stanie należy w pierwszej
kolejności podtrzymywać jego
podstawowe funkcje życiowe
Usunięcie jeszcze niewchłoniętej
toksyny poprzez: płukanie żołądka,
wywoływanie wymiotów, podanie węgla
aktywowanego (jeżeli od zatrucia nie
minęło zbyt wiele czasu)
Leczenie objawowe,
Podanie odtrutki, jeżeli istnieje