Przeciwprzeniesieni
e 
a zaburzenia 
osobowości

Betan, Heim, Conklin, Westen 
(2005)

 

 

Osoby badane 

i podstawowe dane o badaniu



Osoby badane:

 



181 doświadczonych psychiatrów (141) i psychologów (40) 

z przynajmniej 3-letnim „policencyjnym” stażem, 

pracujących min. 10 godz. tygodniowo z pacjentami, w 

większości (80%) w warunkach praktyki prywatnej



Każdy z badanych miał odnieść się do jednego swojego 

niepsychotycznego pacjenta w wieku ≥ 18 lat, 

prowadzonego przez minimum 8 sesji; i miał to być ostatni 

z pacjentów spełniających ww. kryteria, cofając się wstecz 

od dnia, w którym było tydzień do badania



Czas badania:

 ok. 3 – 4 godz.; honorarium: 85$



Forma badania:

 „papierowa” lub internetowa 

(brak różnic między wynikami uzyskanymi z obu 

form)

 

 

Zmienne i ich pomiar



orientacja terapeutyczna 

(na podstawie danych 

socjodemograficznych)



typ i nasilenie ZO pacjenta

 (oszacowanie wg. DSM IV): 



A

 (dziwaczno-ekscentryczne: paranoiczna, schizoidalna, 

schizotypowa)



B

 (dramatyczno-niekonsekwentne: antyspołeczna, 

pograniczna, histrioniczna, narcystyczna)



C

 (obawowo-lękowe: unikowa, zależna, obsesyjno-kompulsyjna)



przeciwprzeniesienie

 (kwestionariusz przeciwprzeniesienia):



„uzbierano” 79 pozycji na podstawie literatury klinicznej, 

empirycznej i teoretycznej n.t. przeciwprzeniesienia i zjawisk 

pokrewnych,



konsultowano je z kilkunastoma doświadczonymi klinicystami



ostatecznie sformułowano w „strawnym” języku, bez żargonu, 

aby były zrozumiałe dla klinicystów różnych orientacji 

terapeutycznych

w pewnym stopniu 
tak jest

zupełnie tak 
jest

zupełnie tak nie 
jest

 

 

Wyniki



Przeciętna długość leczenia: 19 miesięcy



Najczęstsze diagnozy zaburzeń: duża depresja (49%), 

dystymia (37%), uogólnione zaburzenie lękowe (25%), 

zaburzenia adaptacyjne (25%)



Struktura czynnikowa wyników uzyskanych w 

kwestionariuszu przeciwprzeniesienia:



czynnik 1: przytłoczenia / zdezorganizowania



czynnik 2: bezradności / nieadekwatności



czynnik 3: pozytywne



czynnik 4: wyjątkowego traktowania / uwikłania



czynnik 5: seksualne



czynnik 6: odłączenia



czynnik 7: rodzicielskie / opiekuńcze



czynnik 8: krytykowania / znęcania się

 

 

Czynniki i przykładowe 

pozycje

1.

 

przytłoczenia / zdezorganizowania



Gdy pracuję z nim/nią, czuję się urażony/a



Nie chcę mieć nic do czynienia z takim pacjentem



Gdy odsłuchuję wiadomości na sekretarce,  boję się, że 

jedna z nich będzie od niego/niej



Przeraża mnie



Myślę lub fantazjuję o zakończeniu jego/jej leczenia

2. bezradności / nieadekwatności



Czuję, że zawodzę lub martwię się, że nie jestem zdolny 

mu/jej pomóc



Gdy z nim/ nią pracuję, czuję się niekompetentnie / 

nieadekwatnie



Kiedy pracuję z nim/nią, czuję się bezradny/a



Myślę, że byłoby dla niego/niej lepiej, gdyby poszukał/a 

sobie innego terapeuty 

 

 

c.d.

3. pozytywne



Z przyjemnością czekam, aż będę miał z nim/nią sesję



Jest jednym/jedną z moich ulubionych pacjentów/pacjentek



Bardzo go/ją lubię



Praca z nim/nią jest bardzo ekscytująca



Gdyby nie był/a moim pacjentem/pacjentką, myślę, że 

mógłbym/mogłabym się z nim zaprzyjaźnić

4. wyjątkowego traktowania / uwikłania



Odsłaniam swoje uczucia wobec niego/niej bardziej, niż 

wobec innych pacjentów



Odsłaniam swoje osobiste życie wobec niego/niej bardziej, 

niż wobec innych pacjentów



Robię dla niego/niej więcej dodatkowych rzeczy lub staram 

się bardziej, niż wobec innych pacjentów



Kończę z nim/nią sesję po czasie bardziej niż w przypadku 

innych pacjentów

 

 

c.d.

5. seksualne



Złapałe/a/m się na tym, że flirtuję z nim/nią



Czuję się przy nim/niej atrakcyjny/a seksualnie



Czuję napięcie seksualne w pokoju



Mówię mu/jej, że go kocham

6. odłączenia



Czuję się znudzony/a sesjami z nim/nią



Moje myśli często odlatują sobie do innych spraw, niż te, o 

których on/a mówi



Nie czuję się w pełni zaangażowany w sesje z nim/nią



Gdy prowadzę z nim/nią sesję, patrzę na zegarek częściej, 

niż w przypadku innych pacjentów

 

 

c.d.

7. rodzicielskie / opiekuńcze



Czuję się, jakbym chciał/a go chronić



Mam dużo ciepłych rodzicielskich uczuć wobec niego/niej



Chciał/a/bym dać mu/jej to, czego inni mu/jej nie dali



Czuję gniew wobec ludzi z jego/jej życia

8. krytykowania / znęcania się



Czuję się przez niego/nią niedoceniony/a



Czuję, że jestem przez niego/nią krytykowany/a



Czuję się przez niego/nią lekceważony/a lub dewaluowany/a



Czuję, jakbym obchodził/a się z nim/nią jak z jajkiem, bojąc 

się, że jeśli powiem coś niewłaściwego, on/a wybuchnie, 

rozpadnie się lub wyjdzie przed końcem sesji



Mam powstrzymywać się przed mówieniem lub robieniem 

czegoś agresywnego lub krytycznego

 

 

przeciw-

przeniesienie 

(czynnik) 

A

 (dziwaczno-

ekscentryczne

)

- paranoiczne
- schizoidalne,

-

- 

schizotypowe

B

 

(dramatyczno– 

niekonsekwentn

e)

 

-

- antyspołeczne, 

-

- pograniczne, 

-

- histrioniczne, 

-

- narcystyczne

C

 (obawowo-

lękowe) 

- unikowa
- zależna
- obsesyjno-

kompulsyjne

1. przytłoczenia / 

zdezorganizowania

    ,43 ***

2. bezradności / 

nieadekwatności

,16*

3. pozytywne

-,22*

4. wyjątkowego 
traktowania / 

uwikłania

5. seksualne

 ,24***

6. odłączenia

,24***

7. rodzicielskie / 

opiekuńcze

,24***

8. krytykowania /  

znęcania się

,17*

 ,38***