Pojęcia deficytu budżetowego i deficytu 

sektora finansów publicznych

• Różnica między dochodami a wydatkami budżetu państwa w 

danym roku budżetowym stanowi odpowiednio nadwyżkę lub 

deficyt budżetu państwa.

• Różnica między dochodami jednostki samorządu 

terytorialnego i jej wydatkami w danym roku budżetowym 

stanowi odpowiednio nadwyżkę lub deficyt tej jednostki. 

• Różnica między dochodami a wydatkami sektora finansów 

publicznych w danym roku budżetowym stanowi nadwyżkę 

lub deficyt sektora finansów publicznych.

• W ujęciu Unii Europejskiej deficyt budżetu państwa (i 

odpowiednio sektora finansów publicznych) definiuje się jako 

sumę pożyczek zaciągniętych w danym roku, czyli jako 

różnicę między przyrostem zadłużenia brutto a przyrostem 

należności i innych aktywów państwa (sektora finansów 

publicznych). 

Prof.. Jerzy 
Osiatyński
Polityka fiskalna 
3.1

 

 

Pojęcie deficytu pierwotnego

Deficyt pierwotny jest to saldo 
budżetowe, jakie kształtowałoby się, 
gdyby nie było konieczności obsługi 
długu publicznego. Wystąpienie 
ujemnego salda pierwotnego świadczy o 
rzeczywistej nierównowadze budżetowej 
i pogłębianiu się zadłużenia państwa 
(lub sektora finansów publicznych).

Prof.. Jerzy 
Osiatyński
Polityka fiskalna, 
3.2

 

 

Potrzeby pożyczkowe państwa netto i brutto

Na potrzeby pożyczkowe netto składają się potrzeby sfinansowania:
1.

deficytu budżetowego państwa (27,1 mld zł w budżecie 2008 i 18,2 w projekcie 

budżetu na 2009 r.),

2.

ujemnego salda przychodów z prywatyzacji i ich rozdysponowania (16,8 ,mld zł w 

2008 r. i 15,9 mld zł w 2009 r.),

3.

ujemnego salda prefinansowania zadań realizowanych z udziałem środków 

pochodzących z budżetu Unii Europejskiej (0,1mld zł w 2008 r. i 3,7 mld zł w 2009 r.).

Dodatkowo na wielkość pożyczkowych potrzeb netto wpływają:
4

saldo środków na rachunkach budżetu państwo (plus 0,5 mld zł w 2008 r. i minus 

0,1w 2009 r.),

5

saldo udzielonych przez Skarb Państwa pożyczek krajowych i zagranicznych (0,7 mld 

zł w 2008 r. i 1 mld zł w 2009 r.),

6.

wpłaty z tytułu udziału Polski w międzynarodwych instytucjach finansowych (0,6 mld 

zł w 2008 r. i 0,3 mld zł w 2009 r.),

które są źródłami finansowania pozycji 1-3 (ale kiedy są ujemne, wtedy powiekszają potrzeby 

pożyczkowe netto).

Potrzeby pożyczkowe brutto są sumą potrzeb pożyczkowych netto oraz potrzeb 

związanych:

•

ze spłatą wcześniej zaciągniętych zobowiązań,

•

z innymi operacjami finansowymi związanymi z długiem Skarbu Państwa.

Przewidywane wykonanie potrzeb pożyczkowych netto na sfinansowanie pozycji 1-3 w 2008 

r. wyniosą 42,7 mld zł, a w 2009 r. 39,1 mld zł. 

Potrzeby pożyczkowe brutto (krajowe i zagraniczne razem) mają wynieść w 2008 r. 223,9 

mld zł (przy rozchodach równych 178,3 mld z)ł, a w projekcie budżetu na 2009 r. 

potrzeby pożyczkowe brutto mają wynieść 225,9 mld zł, rozchody zaś 188 mld zł.

Prof.. Jerzy 
Osiatyński
Polityka fiskalna 
3.3

 

 

Potrzeby pożyczkowe państwa netto i brutto 

w latach 2006-2009 (w mld zł)

Wyszczególnienie

              2006     2007   2008

a

  2009

a

Potrzeby pożyczkowe państwa netto 

              42,2      46,2     42,7    

39,1

w tym m.in..: 

a) deficyt budżetowy

              30,5      30,0     27,1    18,2

b) ujemne saldo przychodów z prywatyzacji 

i ich rozdysponowania     

8,6       12,3    16,8    15,9

c) ujemne saldo prefinansowania zadań realizowanych 

z udziałem środków UE

    

                2,0         2,8      0,1      4,3

Potrzeby pożyczkowe finansowania (a) +(b) + (c)            41,1      45,0    44,0  

  38,4

Saldo finansowania krajowego pozycji (a) + (b) + (c)      20,5      36,0    37,0  

  32,8

Przychody brutto z finansowania krajowego

             155,8    180,9  171,5  184,5

Rozchody finansowania krajowego

(spłata zobowiązań krajowych) 

             135,2    159,9  134,5  151,7

Saldo finansowania zagranicznego                20,5        9,0      7,0      5,6

W tym:

Przychody brutto z finansowania zagranicznego

              123,0      52,4    

50,8   41,9

Rozchody finansowania zagranicznego 

(spłata zobowiązań zagranicznych)

              102,5      44,4    43,8   36,3

Środki z funduszy strukturalnych

                 -1,2        0,0    -1,2      0,0

a

 

Wg projektu budżetu.

Prof.. Jerzy Osiatyński
Polityka fiskalna, 3.4

 

 

Różnice definicji deficytu – zakres sektora w 

ufp i UE

Różnice definicji deficytu publicznego w Polsce i w metodologii UE 

wynikają przede wszystkim z odmiennego podmiotowego zakresu 

sektora finansów publicznych określonego w ustawie o finansach 

publicznych w Polsce i zakresu sektora instytucji rządowych i 

samorządowych w Unii Europejskiej. 

Różnice dotyczą głównie trzech punktów. 
Po pierwsze, jakkolwiek otwarte fundusze emerytalne w metodologii UE 

należą do sektora instytucji rządowych i samorządowych i tak samo są 

ujmowane w polskiej metodologii, to ze względu na niektóre 

rozwiązania przyjęte w Polsce od marca 2007 r. OFE nie mogą być 

zaliczane do sektora finansów publicznych.

Po drugie, co prawda zgodnie z metodologią UE agencje wykonawcze 

rządu są zaliczane do sektora f.p., jeżeli mniej niż 50% ich kosztów jest 

finansowana ich dochodami (przychodami) ze sprzedaży (wobec czego 

w met. UE Agencja Rynku Rolnego nie wchodzi w zakres sektora 

instytucji rządowych i samorządowych). 

Po trzecie, według zasad ESA’95 jednostki badawczo-rozwojowe i instytuty 

naukowe nie są zaliczane do sektora finansów publicznych, podczas gdy 

zgodnie z polską metodologią takie jednostki są do niego włączane.

Prof.. Jerzy 
Osiatyński
Polityka fiskalna, 
3.4

 

 

Relacja deficytu i długu 

publicznego do PKB  wg 

metodologii UE w latach 2007-

2011

Według szacunków Min. Fin. wielkość wyniku 

sektora instytucji rządowych i 
samorządowych oraz wielkość zadłużenia 
(liczonego zgodnie z metodologią UE) w 
relacji do PKB w latach 2007-2011 kształtuje 
się następująco (w %):
2007   2008   2009   2010   2011

 deficyt

  -2,0  -2,5  -2,0   -1,5     -1,0

 dług

  45,2   44,3   43,9    43,1     42,1

Prof.. Jerzy 
Osiatyński
Polityka fiskalna, 
3.5