Badania w ciąży

Każda kobieta w ciąży odwiedzająca lekarza ginekologa otrzymuje 
kartę przebiegu ciąży. Od momentu stwierdzenia ciąży rutynowe 
badania są wykonywane co 4 tygodnie, a od 30/32 tygodnia co dwa. W 
ostatnich dwóch tygodniach co tydzień. 

Badania laboratoryjne jakie powinna wykonać kobieta w ciąży przy 
pierwszej wizycie u ginekologa. Oznaczenie grupy krwi i czynnika Rh 
(chyba, że wyniki były wykonane już wcześniej). 

Ma to znaczenie na wypadek konieczności przetoczenia krwi lub 
stwierdzenia niezgodności czynnika Rh rodziców (oznaczenie 
przeciwciał anty Rh u matki) 

Rozmaz cytologiczny. 

Wydzielina szyjkowa jest badana pod kątem występowania w niej 
nieprawidłowych komórek. 

Test na tolerancję glukozy. 

W przypadku pozytywnego wyniku diagnoza bywa jednoznaczna - 
cukrzyca ciążowa. Lekarze zalecają wykonanie tego badania 
rutynowo pomiędzy 26 a 28 tygodniem ciąży. Wykonuje się go 
wcześniej jeżeli kobieta ma: 

podwyższony poziom cukru we krwi (badany na czczo) lub moczu, 
miała podwyższony poziom cukru w poprzedniej ciąży 
lub jeśli płód gwałtownie rośnie i przybiera na wadze w stosunku 
do czasu trwania ciąży, co może być spowodowane i wskazywać 
na wystąpienie u kobiety cukrzycy. 

WR (odczyn Wassermana) lub VDRL (Venereal Diseases 
Research Laboratory). 

Odczyn służący do wykrywania reagin kiłowych. Przy 
stwierdzonym zakażeniu kiłą, natychmiastowe leczenie zapobiega 
uszkodzeniu płodu. 

Miano przeciwciał przeciwko różyczce. 

Wysoki poziom przeciwciał świadczy o odporności. Jeśli 
poziom przeciwciał jest niski należy unikać kontaktu z 
chorobą ( jest to szczególnie ważne w pierwszym 
trymestrze ciąży). Najlepszym zabezpieczeniem jest 
szczepienie przed zaplanowaną ciążą. 

Miano przeciwciał przeciwko toksoplazmozie. 

Toksoplazmoza jest chorobą przenoszoną przez zwierzęta 
domowe, szczególnie koty. Zarażenie może także nastąpić 
przez spożywanie i obróbkę surowego lub 
niedogotowanego mięsa. Gdy przeciwciała są obecne w 
surowicy świadczy to o odporności. Jeśli matka zarazi się 
toksoplazmozą po raz pierwszy w trakcie ciąży stanowi to 
duże zagrożenie dla dziecka. Jeśli w badaniu krwi zostaną 
wykryte przeciwciała dla toksoplazmozy konieczne będzie 
leczenie odpowiednimi antybiotykami. 

Morfologia krwi. 

Regularne badanie krwi jest niezbędne do określenia 
(między innymi) poziomu czerwonych krwinek, których 
niedobór oznacza anemię. Anemia jest groźna dla 
matki, ponieważ komórki jej organizmu obumierają na 
skutek niedotlenienia, jest jednak dużo groźniejsza dla 
rozwijającego się płodu. Niedotlenienie komórek płodu 
może powodować jego wadliwy rozwój. W wypadku 
stwierdzenia anemii konieczne jest spożywanie przez 
przyszłą matkę dodatkowych ilości żelaza, białka i 
kwasu foliowego witamin. 

Badanie moczu.

Wykonuje się rutynowo w odstępach miesięcznych lub częściej 
jeżeli tak zaleci lekarz. W badaniach określa się biochemiczny 
skład moczu i bada czy nie odbiega on od stanu 
prawidłowego. Odbieganie od stanu prawidłowego ma miejsce 
gdy stwierdza się w nim obecność: cukru, białka i ciał 
ketonowych. 

Obecność cukru może wskazywać na cukrzycę ciążową. 

białko w moczu może świadczyć o infekcji pęcherza czy nerek, 
czasem oznacza możliwość wystąpienia groźnych dla życia 
dziecka i kobiety powikłań ciąży takich jak np. tzw. zatrucie 
ciążowe. 

wykrycie ciał ketonowych wiąże się z wystąpieniem zaburzeń 
metabolizmu przemian w obciążonym ciążą organizmie 
przyszłej matki. Przyczyną tego stanu może być również 
nieprawidłowa dieta w ciąży.

Badanie na obecność wirusa zapalenia wątroby typu B - 
HBs 

Ma na celu wykrycie nosicielstwa lub samej choroby. Matka 
powinna być leczona przed porodem a dziecko zaraz po 
urodzeniu. 

Badanie w kierunku chlamydii. 

Zakażenie chlamydiami u matki musi być leczone, aby 
zapobiec zakażeniu u noworodka. Zapobiega się w ten sposób 
przeniesieniu choroby chlamydialnej ( zapalenie płuc 
najczęściej łagodne i infekcje oczu, które czasem przybierają 
poważną postać ). 

Test na HIV (ludzki wirus upośledzenia odporności). 

Obecność przeciwciał nie świadczy jeszcze o przeniknięciu 
wirusa do płodu. Część dzieci rodzi się zdrowych. Ale należy 
podjąć stosowne leczenie. 

Testy na poziom hormonów związanych z ciążą: 
estriolu, hCG i AFP 

Ich nieprawidłowe wyniki mogą świadczyć o zwiększonym 
prawdopodobieństwie wystąpienia nieprawidłowości zwanej 
"zespołem Downa", jednak nie przesądzają o niej. 

Test na niedokrwistość sierpowatą i talasemię 

Zaleca się kobietom w ciąży, a także przyszłym ojcom, 
których przodkowie pochodzili z rejonów, gdzie 
niedokrwistość sierpowata i talasemia są bardzo 
rozpowszechnione (m.in. Afryka i Ameryka Środkowa Azja). 
Stwierdzenie którejś z chorób bądź ich nosicielstwa u jednego 
z rodziców wiąże się z ryzykiem odziedziczenia jej przez 
dziecko. 

USG BADANIE ULTRASONOGRAFICZNE KOBIETY CIĘŻARNEJ

Badanie ultrasonograficzne poprzez wykorzystanie fal dźwiękowych 
odbijających się od struktur wewnętrznych umożliwia wizualizację 
płodu bez zagrożeń, jakie stwarza promieniowanie rentgenowskie. 
Każda kobieta ciężarna zgodnie z zaleceniami krajowego nadzoru 
specjalistycznego powinna przejść trzykrotne badanie USG w 
kolejnych trymestrach ciąży. USG I stopnia jest zwykle wykonywane 
w celu określenia wieku ciąży, natomiast dokładniejsze USG II 
stopnia w celu przeprowadzenia bardziej specjalistycznej 
diagnostyki płodu. W zależności od potrzeb badanie USG może być 
wykonywane w każdym czasie, począwszy od 5 tygodnia ciąży ( nie 
stwierdzono żadnych skutków ubocznych podczas stosowania 
ultradźwięków w badaniach prenatalnych ).

Poprzez badanie USG podczas przebiegu ciąży można 
określić:

 

czy ciąża nie jest pozamaciczna (ektopowa), co zdarza się u 2% 
kobiet, 
płody mnogie ( gdy macica jest większa w stosunku do 
spodziewanej w danej fazie ciąży wielkości ), lub gdy matka 
zażywała preparaty poprawiające płodność, 
zaśniad groniasty ( choroba trofoblastyczna ), czy komórki 
otaczające pęcherzyk ciążowy które w warunkach prawidłowych 
powinny tworzyć kosmówkę ( i zdrowe łożysko ) uległy 
zwyrodnieniu. Przyczyną zaśniadu groniastego są zaburzenia 
chromosomalne zapłodnionej komórki jajowej, 
lokalizację łożyska (np. łożysko nisko usadowione i przodujące ) lub 
jego przedwczesne oddzielenie, 
czy nienormalnie gwałtowny wzrost macicy spowodowany jest 
nadmiarem płynu owodniowego, 

Poprzez badanie USG podczas przebiegu ciąży 
można określić: 

zmiany szyjki macicy które mogą zwiastować przedwczesny 
poród, 
położenie miednicowe lub inne nietypowe położenie płodu i 
pępowiny przed mającym nastąpić porodem, 
rozpoznanie nieprawidłowości miednicy mniejszej 
współistniejące z ciążą, 
stan płodu ( ruchy i bicie serca ), fazy rozwoju i jego 
dojrzałość (BPD - pomiar międzyciemieniowy, AC - obwód 
klatki piersiowej, FL - długość kości udowej, HC - obwód 
główki), 
wady rozwojowe płodu (przepuklina mózgowa, wady kończyn, 
wodogłowie, wady serca, i inne ), 
termin porodu poprzez sprawdzenie, czy odpowiada on 
wielkości dziecka a także obliczenie spodziewanej masy ciała 
w ostatnich tygodniach przed porodem. 

Rutynowo badania mogą być wykonane: 

I trymestr - około 12-14 tygodnia 
II trymestr - około 20-22 tygodnia 
III trymestr - około 30-32 tygodnia 

W 38 tygodniu można wykonać badanie dodatkowe w celu określenia 
położenia płodu i zaplanowania porodu (siłami natury lub poprzez 
cięcie cesarskie ). 

Badania inwazyjne Jest to grupa specjalnych badań, do których 
konieczne jest pobranie próbek z wnętrza jamy macicy. Badanie to 
wykonuje się za pomocą specjalnej cienkiej igły, wkłuwanej przez 
skórę. Wszystkie badania są wykonywane pod kontrolą wzroku 
lekarza , który obserwuje wnętrze jamy macicy dzięki obrazowi USG. 

Najczęstsze badania tego typu to biopsja kosmówki i 
amniopunkcja.

Lekarz zleca takie badania dla potwierdzenia, bądź wykluczenia wad 
rozwojowych i chorób płodu. - czyli tylko wtedy gdy jest to konieczne. 

Biopsja kosmówki

Jest to zabieg pobrania próbki tkanki otaczającej jajo płodowe, z której 
następnie wykształca się łożysko. Zaletą tego badania jest to, że 
można je przeprowadzić we wczesnej ciąży, już w 10 tygodniu , a nie - 
tak jak w przypadku amniopunkcji - po 12 tygodniu. Próbki kosmówki 
wysyłane są do analizy w laboratorium, po czym w podobny sposób jak 
przy amniopunkcji przeprowadza się badania. Wyniki dostępne są w 
ciągu dwóch tygodni. 

Amniopunkcja

To pobranie z jamy macicy płynu owodniowego, w którym zanurzony 
jest rozwijający się płód. Badanie to może być wykonane między 13 a 
20 tygodniem ciąży. Cały zabieg, czyli wprowadzenie igły i pobranie do 
strzykawki ok. 20 mililitrów płynu, trwa ok. 5 minut. Wydzielone z 
pobranego płynu komórki hoduje się w laboratorium, po to aby 
wydzielić z nich chromosomy, czyli nośniki informacji przekazywanych 
przez oboje rodziców swojemu dziecku. Wykonanie przez badającego 
tzw. "mapy chromosomalnej" pozwala na ocenę ich prawidłowej 
budowy i ilości. Znalezione w tym obrazie nieprawidłowości pozwala na 
wykluczenie lub potwierdzenie wad u rozwijającego się płodu. Wyniki 
dostępne są w ciągu trzech tygodni. 

zmiany w badaniach laboratoryjnych

 

- przyspieszone OB

- zmniejszone stężenie w surowicy krwi albumin, witamin, kreatyniny, 
mocznika, kwasu moczowego, żelaza, cynku, ferrytyny

- umiarkowana niedokrwistość, zwiększona leukocytoza 
obojętnochłonna, zmniejszona oporność osmotyczna erytrocytów, 
makrocytoza

- hiperwolemia, 

- zwiększona utajona zdolność wiązania żelaza

- zwiększone stężenie w surowicy krwi aldosteronu, testosteronu, T3, 
T4, PBI, TBG, reniny, kortyzolu, estrogenów, erytropoetyny, insuliny, 
PTH, progesteronu, prolaktyny, AFP, ceruloplazminy, cholesterolu, 
miedzi, kriofibrynogenu, czynników krzepnięcia (I, II, VIII, IX, X, XII), 
alfa-globulin, lipidów, transferyny, HCG

- zwiększona aktywność w surowicy krwi AP (izoenzym łożyskowy), 

zmiany w badaniach laboratoryjnych

 

zwiększone wydalanie w moczu dobowym 17-OHKS 
(hydroksyketosterydów), 17-KS (ketosterydów), aldosteronu, 
estrogenów, gonadotropin, pregnantriolu, histydyny, treoniny, 
kreatyny, wodorowęglanów, glukozy, ciał ketonowych, laktozy, 
białka, 3-glukuronidazy

- zwiększona aktywność fosfatazy zasadowej w granulocytach

Fizjologiczna niedokrwistość 

ciężarnych

Połączenie zwiększania objętości osocza z 

wolniejszym wzrostem liczby erytrocytów 

powoduje niedokrwistość z rozcieńczenia

Hematokryt – niedokrwistość albo zagęszczona krew

Gestoza, przedwczesny poród, zahamowanie wzrostu 
wewnątrzmacicznego

Badanie ogólne moczu – białkomocz, glikozuria

Gestoza, zakażenie układu moczowego, choroby nerek

Cukrzyca ciężarnych