PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Podstawowe zasady działania

Rozejrzyj się w sytuacji. Zachowaj spokój i opanowanie. Pamiętaj

o zapewnieniu sobie bezpieczeństwa. Pomyśl od czego zaczniesz.

Podejdź do poszkodowanego. Powiedz kim jesteś i co się wydarzyło.

Powiedz mu, że będziesz z Nim do przyjazdu pogotowia.

Zasłoń poszkodowanego przed widzami, spokojnie i stanowczo poproś ich,

aby nie przeszkadzali, albo daj im zadanie do wykonania. Nie twórz

zbiegowiska.

Przyjmij pozycję na tej samej wysokości co poszkodowany. Delikatnie

połóż rękę np. na jego ramieniu, co podziała uspokajająco. Okryj go

kocem.

Przeprowadź czynności ratujące płynnie i sprawnie. Informuj

poszkodowanego

o podejmowanych czynnościach i efektach z tym związanych.

Mów spokojnym tonem i cierpliwie słuchaj. Nie krytykuj, nie wypowiadaj

pesymistycznych opinii. Zapytaj czy kogoś powiadomić o wypadku.

Jeśli musisz opuścić poszkodowanego poinformuj go o tym. Poproś kogoś,

aby przy nim pozostał.

UWAGA:

narkomani, osoby pijane, bezdomne, mogą być nastawione

negatywnie – tylko techniczne czynności ratujące

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Podstawowe zasady działania - dzieci

Zachowaj spokój, nie działaj chaotycznie i nerwowo. Dziecko nie lubi

zamieszania.

Pamiętaj, że dla dziecka jesteś obcą osobą.

Zadbaj o jak najmniejszą liczbę osób obcych wokół poszkodowanego dziecka.

Dotyczy także ilości niezbędnych ratowników udzielających pomocy.

Swoją postawą nigdy nie możesz być wyższy wobec dziecka. Zawsze staraj się

aby twarz ratownika i poszkodowanego dziecka była na tym samym poziomie.

To zwiększy poczucie zaufania.

Spróbuj popracować z dzieckiem budując stopniowo zaufanie.

Pozwól na obecność rodzica/opiekuna podczas udzielania pierwszej pomocy

medycznej.

Mów spokojnie używając ciepłej tonacji głosu.

Mów dokładnie co będziesz wykonywał, starannie opisuj wykonywane

czynności, dziecko nie lubi być zaskakiwane – zaskoczenie może wywołać

płacz, strach, opór, a także może zaburzyć poczucie zaufania.

Jeśli masz możliwość, daj dziecku pluszaka do przytulenia.

10.

Jeśli dziecko wymaga dalszej pomocy specjalistycznej, towarzysz mu aż do

przyjazdu karetki.

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Pomoc psychologiczna w działaniu –

podstawowe cechy

Spójność

Pozytywne nastawienie

Empatia

Rzeczowość

Natychmiastowość działania

Podważanie

Uwaga

Słuchanie

Pytania

10.

Odzwierciedlenia

11.

Konfrontacja

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Pomoc psychologiczna w działaniu –

podstawowe cechy cd.

W rozmowie z drugim człowiekiem mogą nastąpić

nieporozumienia w 3 dziedzinach:



W tym, co ma na myśli rozmówca,



W tym, co faktycznie mówi,



W tym, co ty, jako interwent słyszysz.

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Jak skutecznie porozumiewać się w sytuacji

kryzysowej ? – sztuka słuchania

Słuchaj wszystkiego, o czym mówi rozmówca,

Jeśli to możliwe podtrzymuj kontakt wzrokowy,

Pozwól rozmówcy na swobodą wypowiedź,

Spróbuj zrozumieć, o czym on mówi,

Wsłuchaj się zarówno w uczucia, jaki i treść wypowiedzi,

Proś o wyjaśnienia, kiedy jest to potrzebne,

Nie pozwalaj, żeby Twoje uczucia przeszkadzały ci zrozumieć to,

co rozmówca chce Ci przekazać,

Nie oceniaj, wypowiedzi oceniające wywołują potrzebę obrony,

Opisuj sytuację i ujawniaj swoje reakcję na rozmówcę,

10.

Zauważ powracające tematy w wypowiedziach rozmówcy,

UWAGA

: słuchanie pozwala się mówiącemu rozluźnić.

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Jak skutecznie porozumiewać się w sytuacji

kryzysowej ? – sztuka pytania

Rodzaje pytań:



Otwarte,



Zamknięte,



Determinujące,



Wyczekujące,



Rozstrzygające,



Uzupełniające,



Precyzujące,



Kontrolne,



... .

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Czym jest stres ?

Stres to:



Stan napięcia spowodowany trudną sytuacją, z którą nie

umiemy sobie poradzić



Niespecyficzna reakcja organizmu na stawianie mu

fizyczne i psychiczne wymagania



Sytuacja trudna, nadmiernie obciążająca system

samoregulacyjny i wzbudzająca napięcie



Stan wzmożonego napięcia nerwowego



Reakcja na zagrożenie

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Rodzaje stresu

Stres biologiczny

– w sytuacjach zagrożenia życia lub

zdrowia

Organizm uwalnia wówczas duże ilości adrenaliny, która

wywołuje pełną mobilizację strategicznych narządów,

określaną w języku hormonalnym jako „walcz lub

uciekaj”.

Stres psychologiczny

Stres socjologiczny

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Stres wg R.S.Lazarusa i S.Folkman

„

Stres psychiczny jest to szczególny

rodzaj relacji między człowiekiem a

otoczeniem, które to otoczenie

człowiek ocenia jako nadwyrężające

lub przekraczające jego zasoby i

zagrażające jego dobrostanowi”

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Kategorie stresorów wg R.S.Lazarusa i

S.Folkman

Dramatyczne wydarzenia o rozmiarach katastrof, obejmujące całe

grupy

- wypadki zdarzające się kilku osobom lub całym społecznościom

jednocześnie,

- są nieprzewidywalne, mają bardzo silny wpływ i wymagają

ogromnych wysiłków dla poradzenia sobie ze stresem,

- atakują najbardziej podstawowe wartości człowieka, jak życie,

schronienie,

- przychodzą zazwyczaj bez ostrzeżenia i pozostawiają po sobie

potężny ślad, reaktywowany, kiedy pojawiają się bodźce skojarzone

z danym wydarzeniem.

Poważne wyzwania i zagrożenia dotyczące jednostek lub kilku osób

- wydarzenia w życiu osobistym,

- mogą choć nie muszą być nieprzewidywalne,

- pociągają za sobą konieczność dostosowania się.

Drobne codzienne utrapienia

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Fizyczne symptomy stresu

Zawroty głowy,

Rozszerzone źrenice,

Napięty kark i ramiona,

Szybkie i płytkie oddychanie,

Skurcze żołądka, mdłości,

Pocenie się,

Suchość w gardle,

Zaciśnięte gardło,

Wilgotne, zimne dłonie,

10.

„

uginające się” kolana,

11.

Płytki sen.

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Psychiczne symptomy stresu

Apatia,

Tłumienie uczuć,

Zamykanie się w sobie,

Zapominanie,

Lęk,

Napięcie emocjonalne,

Koszmary senne,

Piskliwy, nerwowy śmiech,

Poczucie niezadowolenia,

10.

Poirytowanie, drażliwość,

11.

Słaba koncentracja, trudności z zapamiętywaniem,

12.

Dezorientacja,

13.

Natrętne myśli,

14.

Częste uleganie „wypadkom”,

15.

Nadmierna skłonność do płaczu, ucieczki lub pobudzenie,

16.

Tendencja do łatwego ulegania przerażeniu,

17.

... .

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Jak dzieci reagują na stres ?

Lęk przed tym, że kryzys obejmie także ich rodzinę i

sąsiedztwo,

Zachowania regresywne,

Zachowania agresywne,

Lęk przed tym, co może się kojarzyć z sytuacją

kryzysową, na przykład odgłos lecącego samolotu lub

hałas,

Lęk przed pozostawieniem w samotności – przed

porzuceniem,

Bezruch.

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

A może w inny sposób ? – o bajce

terapeutycznej

Główny temat

– przezywa sytuacje emocjonalnie trudne, które

wyzwalają lęk. Określony jest rodzaj doznawanych uczuć.

Główny bohater

– to dziecko lub zwierzątko, z którym mały

pacjent mógłby się identyfikować. Radzi on sobie ze wszystkimi

pojawiającymi się sytuacjami przy pomocy innych bajkowych

postaci, które pomagają mu zracjonalizować problem,

ukierunkowują jego aktywność i uczą adekwatnych sposobów

zachowania. W efekcie bohater postrzega siebie pozytywnie i

każda bajka kończy się skutecznym rozwiązaniem trudnej

sytuacji a tym samym uwalnia od lęku. Główny bohater zdobywa

nowe umiejętności.

Inne wprowadzone postaci

– pomagają zwerbalizować lęk, uczą

skutecznych sposobów zachowania, pozytywnego myślenia a

kategoriach: mogę, potrafię, chcę, nie boję się. kreują nastrój

serdeczności i zrozumienia, zachęcają do mówienia o swoich

problemach, do otwierania się.

Tło opowiadania

– bajka rozgrywa się w miejscach znanych

dziecku.

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Ogólny Zespół Adaptacyjny (GAS)

Trzy stadia reakcji stresowej wg H.Selye’go

Stadium alarmowe

– mobilizacja sił obronnych organizmu

faza szoku

– początkowy, bezpośredni wpływ czynnika

szkodliwego, pojawiają się wskaźniki uszkodzenia

organizmu i sygnały fizjologiczne.

faza przeciwdziałania szokowi

– pojawiają się reakcje

wskazujące na podjęcie przez organizm aktywnych

wysiłków obronnych, towarzyszą temu zmiany w funkcjach

fizjologicznych.

(przyśpieszenie czynności serca, wzrost ciśnienia krwi,

zwiększenie napięcia mięśniowego, ściskanie w żołądku,

przyśpieszony oddech, wzrost energii do walki)

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Ogólny Zespół Adaptacyjny (GAS)

Trzy stadia reakcji stresowej wg H.Selye’go –

Stadium odporności

– względna adaptacja, dążenie do tego, by

zmiany w organizmie nie były odbierane jako przykre i nie

szkodziły zdrowiu.

(organizm względnie dobrze znosi wpływ czynników

szkodliwych działających już jakiś czas, a słabiej toleruje inne

bodźce, które uprzednio były nieszkodliwe)

Stadium wyczerpania

– gdy czynnik szkodliwy działa zbyt

intensywnie bądź zbyt długo lub jest silniejszy od możliwości

przystosowania się do niego.

(następuje utrata zdolności obronnych, czego wskaźnikiem

jest rozregulowanie funkcji fizjologicznych)

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Trzy fazy stresu psychologicznego wg

J.Reykowskiego

Faza mobilizacji

– aktywacja procesów psychologicznych

sprawniej przebiegają procesy spostrzegania i myślenia, reakcje są

intensywniejsze i szybsze a zachowanie zmienia się stosownie do

wymagań sytuacji. Skupiając uwagę na zadaniu człowiek próbuje

zmniejszyć stres.

Faza rozstroju

– obniżenie sprawności procesów psychicznych

trudno nam skoncentrować uwagę, zaczynamy być rozkojarzeni,

mamy luki

w pamięci, przestajemy myśleć logicznie i nie przewidujemy skutków

własnego działania. Irracjonalna strona naszej natury bierze górę nad

racjonalnością. Pojawiają się czynności stereotypowe, obsesyjne

trzymanie się pewnych pomysłów, schematyzm w działaniu, który nie

prowadzi do osiągnięcia celu

i syndrom bezradności.

emocje wymykają się spod kontroli, zaczyna dominować lęk, złość,

depresja. Mogą wystąpić skrajnie zmienne nastroje do euforii

włącznie. Bezosobowo, obojętnie podchodzimy do wykonywanych

zadań.

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Trzy fazy stresu psychologicznego wg

J.Reykowskiego - cd

Faza destrukcji

– żadna czynność nie jest wykonywana

poprawnie

Stajemy się niezdolni do prawidłowej oceny sytuacji. Obniża

się gwałtownie poziom motywacji do radzenia sobie z sytuacją.

Poszukujemy pomocy, płaczemy, izolujemy się, uciekamy,

kierujemy agresję przeciwko przedmiotom, inny ludziom,

sobie, aby wreszcie załamać się nerwowo, poddać się i

zrezygnować z jakiejkolwiek aktywności.

UWAGA

: konkretna osoba może na pozór wydawać się bardzo

spokojna, ponieważ jest zahamowana – nieruchomieje ale

odczuwa bardzo silne emocje (np. niepokój, panikę, rozpacz...),

którym towarzyszą zmiany fizjologiczne.

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Stres jako sytuacja trudna wg

T.Tomaszewskiego

„

przez sytuacje trudne rozumiemy takie sytuacje, w których zachodzi

rozbieżność między potrzebami lub zadaniami człowieka

a możliwościami zaspokojenia tych potrzeb lub wykonania zadań”

Atrybutem sytuacji trudnych jest

nowość

Sytuacje nowe, tj. różniące się wyraźnie od dotychczasowych

spotykanych przez człowieka, wymagają zmiany struktury

czynności.

Trudne sytuacje to np.:



przeciążenie percepcyjne (za dużo bodźców naraz)



przeciążenie intelektualne (zbyt wiele informacji do

przetworzenia)



pozbawienie wolności lub przymusowa izolacja



frustracja

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Rodzaje sytuacji trudnych wg

T.Tomaszewskiego

Deprywacja

– to stan niezaspokojenia ważnych potrzeb zarówno

biologicznych jak i psychicznych, np. potrzeby snu, zaspokojenie głodu

i pragnienia, zachowania odpowiedniej temperatury ciała,

bezpieczeństwa fizycznego

i psychicznego.

Przeciążenie

– to sytuacja, z którą nie dajemy sobie rady. Nasze

możliwości fizyczne, psychiczne i umysłowe są ograniczone. Trudność

zadania jest na granicy naszych sił fizycznych i psychicznych, ale ich

nie przekracza.

Utrudnienie

– gdy możliwość wykonania zadania jest mniejsza z

powodu pojawienia się przeszkód (elementów zbędnych) lub

niepojawienia się elementów potrzebnych.

Zagrożenie

– gdy występuje prawdopodobieństwo naruszenia cenionej

wartości (np. życie, zdrowie...). Im większą wartość jej przypisujemy,

tym większe pojawia się napięcie w momencie jej zagrożenia. Staramy

się usunąć niebezpieczeństwo lub przed nim uciec.

UWAGA:

im wyższe napięcie tym gorzej nam się myśli i mniej

skutecznie działamy. W stanie paniki podejmujemy czasem działania,

które – paradoksalnie – zwiększają niebezpieczeństwo.

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Radzenie sobie ze stresem

1. To stale zmieniające się poznawcze i behawioralne wysiłki, mające

na celu

opanowanie określonych zewnętrznych i wewnętrznych wymagań,

ocenianych

przez osobę jako obciążające lub przekraczające jej zasoby.

2. To proces polegający na zmaganiu się i próbach przezwyciężenia

zagrożenia, stresujących sytuacji i problemów, w taki sposób, który

chroni zdrowie psychiczne i fizyczne.

Styl radzenia sobie

– posiadany przez jednostkę, charakterystyczny dla

niej repertuar strategii radzenia sobie z sytuacjami trudnymi.

Strategie radzenia sobie

– poznawcze i behawioralne wysiłki oraz

mechanizmy obronne, jakie jednostka wykorzystuje w konkretnej

sytuacji stresowej.

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Strategie radzenia sobie ze stresem

Aktywne zachowanie

– czyli reakcje, które zmieniają sytuację,

Poznawcze radzenie sobie

– czyli reakcje, które zmieniają

znaczenie lub ocenę sytuacji,

Unikanie

– czyli reakcje, zmierzające do kontroli przykrych uczuć;

eliminowanie potencjalnych, przykrych sytuacji.

lub (R.Lazarus, S.Folkman)

Skoncentrowane na problemie

– ukierunkowane na opanowanie

stresora w celu zmniejszenia lub usunięcia jego stresujących

właściwości

konfrontacja

– obrona własnego stanowiska

planowe i systematyczne rozwiązywanie problemu

(np. uczymy

się do egzaminu).

Skoncentrowane na emocjach

– opanowanie reakcji

emocjonalnych związanych ze stresorem (np. żartowanie ze swojej

sytuacji).

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Strategie radzenia sobie ze stresem –

skoncentrowane na emocjach

Dystansowanie się

– kiedy staramy się nie przejmować,

Unikanie

– ucieczka (wyczekiwanie, alkohol),

Samoobwinianie

– samokrytyka, autosugestia,

Samokontrola

– wstrzymywanie emocji, opanowanie,

Poszukiwanie wsparcia społecznego

– opowiadanie innym o

swojej sytuacji, przyjmowanie wyrazów sympatii i współczucia,

Pozytywne przewartościowanie

– dostrzeganie dobrych stron

sytuacji.

UWAGA

: kiedy stres sięga granic możliwości człowieka możliwe jest

załamanie się systemu adaptacyjno-obronnego i następuje

kryzys psychologiczny.

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Od czego zależy radzenie sobie ze stresem ?

Zależy od tego:

Kto sobie radzi ? - osobowość

Z czym ? – rodzaj stresora

W jakich okolicznościach ?

Kiedy ?

Jakie znaczenie nadaje stresowej sytuacji ? – do jakich

wartości ją odnosi (zależy od światopoglądu i sposobu

odnajdywania sensu życia)

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Techniki relaksacyjne

Nie są psychoterapią. Ich celem jest uzyskanie stanu relaksu,

czyli opanowanie wegetatywnych objawów leku i uzyskanie

odprężenia psychicznego.

Nie pozwalają rozwiązywać wewnętrznych konfliktów ale

pomagają uzyskać przekonanie o możliwości zapanowania nad

reakcjami własnego organizmu.

W odróżnieniu od wypoczynku czynnego odbywa się w

„spoczynku”,

w izolacji od bodźców zewnętrznych.

Jest to zwolnienie napięcia mięśni przy równoczesnym,

świadomym obniżeniu aktywności myśli.

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Techniki relaksacyjne a usuwanie objawów

stresu

Yoga,

Medytacja,

Słuchanie muzyki relaksacyjnej,

Głębokie oddychanie, czyli oddychanie przeponą,

Wizualizacja

– wyobrażanie sobie, rodzaj rzutowania na

wewnętrzny ekran naszej wyobraźni np. przyjemnych

krajobrazów, przywołujących miłe wspomnienia,

Trening neuro-mieśniowy Jacobsona

– napinanie i rozluźnianie

poszczególnych partii ciała (mięśni: rąk, głowy, twarzy, języka,

barkowych, pleców, brzucha, palców u rąk i nóg),

Trening autogenny Schultza

– polega na koncentracji na

wybranych obszarach ciała i monotonnym, sugestywnym

powtarzaniu afirmacji (odczucie ciężaru – rozluźnienie napięć

motorycznych, odczucie ciepła – rozluźnienie napięć

wegetatywnych).

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Zapobieganie PTSD w służbach ratowniczych

Spotkanie odreagowujące, 30-45 min., do 4 godzin po traumatycznym

zdarzeniu

Cel:



Emocjonalna stabilizacja przed powrotem do domu

2. Debriefing – w pełni zaplanowane i ustruktualizowane, 24-72 godzin po

zdarzeniu, prowadzi psychiatra lub psycholog i ratownicy z innej grupy,

czas trwania do 3 godzin, dyskusja nad zdarzeniem traumatycznym

Cel:



zredukowanie wpływu krytycznego zdarzenia na psychikę uczestników,



zrozumienie swoich reakcji, przekonanie się, że nie świadczą one o

jakiejś patologii psychicznej, lecz że były normalnymi reakcjami na

nienormalną sytuację,



przyśpieszenie dochodzenia do normalnego stanu ludzi, którzy cierpią

powodu normalnej, choć bolesnej dla nich reakcji krytycznej.

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

DEBRIEFING – kiedy ?

wielu ratowników manifestuje stres,

objawy stresu są silne,

ratownicy przejawiają zmiany w dotychczasowym zachowaniu,

np. zaczynają popełniać błędy, których do tej pory nie

popełniali,

grupa prosi o pomoc,

zdarzenie było nadzwyczajne,

sygnały świadczące o przeżywanym dystresie trwają ponad

trzy tygodnie.

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

DEBRIEFING – fazy

Wstępna

– informuje się o celu spotkania, jego poufności,

dobrowolności oraz opisuje się jego charakter (mówi się tylko o

sobie, bez wchodzenia w szczegóły),

Faktów

– prosi się ratowników o krótkie przedstawienie tego,

co robili

w trakcie akcji, o ujawnienie myśli towarzyszących ich działaniu

(aby odsłonić ich osobisty stosunek do różnych aspektów

sytuacji),

Reakcji

– odpowiedź na pytanie „jaka była najgorsza rzecz,

która zdarzyła ci się podczas akcji?” – czyli prowokujemy do

przetworzenia informacji o zdarzeni na poziomie poznawczym i

emocjonalnym.,

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

DEBRIEFING – fazy cd.

Ujawnienie symptomów dystresu

, które występowały podczas

akcji,

w ciągu 24 godzin po zdarzeniu, kilka godzin po zdarzeniu i

których doświadczają podczas debrieringu,

Uczenia

– uświadamia się uczestnikom, że ich symptomy nie są

czymś nadzwyczajnym i że z biegiem czasu będą słabnąć, a

jednocześnie dostarcza się im informacji jak najlepiej osłabić te

symptomy i jak kontrolować swój stres,

Zamknięcie (własny punkt spojrzenia)

- uczestnicy komentują

w dowolny sposób to, co się działo w trakcie akcji i spotkania.

Prowadzący spotkanie, mówi uczestnikom to, czego nie ujawnili,

bo nie byli tego świadomi lub nie chcieli się do tego przyznać.

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Dlaczego tak długo ???



Słuchacz posiada wiadomości dotyczące

Wpływu sytuacji trudnych na sprawność funkcjonowania ratownika

i poszkodowanego,

Stresu (rodzaje, źródła, objawy, skutki) w działaniach ratowniczych,

Konieczności wsparcia psychicznego poszkodowanych oraz

ratowników,

Zasad organizacji wsparcia psychicznego dla ofiar zdarzenia.

Słuchacz posiada umiejętności

Nawiązywania kontaktu z poszkodowanym i udzielania wsparcia

psychicznego,

Radzenia sobie z sytuacjami trudnymi w kontakcie z

poszkodowanym,

Radzenia sobie ze stresem i trudnymi emocjami.

PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY WSPARCIA POSZKODOWANYCH

Document Outline