Postawy wobec starzenia 
się

,,Ludzie starzeją się tak, jak 

żyli. Człowiek jest tym, czym 

jest jego biografia.”

 

 

Typy reakcji przystosowawczych seniorów 
wobec starzenia się wg Bromleya (1969)

POSTAWA KONSTRUKTYWNA 

 cechuje się pozytywnym nastawieniem do życia;
cechuje się akceptacją własnej starości;
człowiek stary, który prezentuje powyższą postawę 
jest pogodny, zadowolony; cieszy się życiem, posiada 
zainteresowania, jest optymistą, aktywnie 
uczestniczy                  w życiu społecznym;
jest to postawa najbardziej korzystna z punktu 
widzenia społecznego 

 

 

POSTAWA ZALEŻNOŚCI

dotyczy ludzi słabszych, bardziej uległych, biernych, 
potrzebujących oparcia, bez własnych ambicji;
człowiek stary, który prezentuje powyższą postawę 
jest tolerancyjny w kontaktach z innymi ludźmi, liczy 
na ich pomoc ale jest podejrzliwy i pełen obaw przed 
zaburzeniem poczucia bezpieczeństwa

 

 

POSTAWA OBRONNA

dotyczy ludzi na zewnątrz sztywnych, skrępowanych 
konwenansami, przesadnie opanowanych, nie 
ujawniających prawdziwych uczuć, zamkniętych w 
sobie;
seniorzy, którzy prezentują powyższa postawę trudno 
przystosowują się do nowych warunków życia, 
niechętnie przyjmują pomoc ze strony innych, lubią 
być samowystarczalni;
seniorzy prezentujący powyższa postawę oceniają 
starość pesymistycznie a myśl o śmierci zagłuszają 
czasem nadaktywnością

 

 

POSTAWA WROGOŚCI

dotyczy ludzi, którzy są agresywni, wybuchowi, 
podejrzliwi, niezadowoleni z kontaktów z innymi, 
izolują się;
seniorzy prezentujący powyższą postawę niechętnie 
przyjmują pomoc ze strony innych; swoje 
niepowodzenia przypisują innym ludziom, 
instytucjom, układom społecznym; 
nie akceptują własnej starości i kurczowo trzymają 
się pracy

 

 

POSTAWA WROGOŚCI WOBEC SIEBIE

dotyczy ludzi biernych, bez własnej inicjatywy, 
zainteresowań, skłonnych do depresji i przekonania o 
ich fatalizmie życiowym
seniorzy przejawiający powyższą postawę niechętnie 
odnoszą się do swojego życia, oceniają je surowo, 
pesymistycznie, czują się niepotrzebni, unikają 
kontaktów               z innymi
seniorzy nie boją się śmierci, czekają na nią, gdyż 
traktują ją jako wyzwolenie

 

 

     

Najczęściej jednak spotykamy 

się                z postacią mieszaną 
przedstawionych postaw, z mniej 
lub bardziej wyrażoną przewagą 
określonych typów.

 

 

Postawy wobec osób starszych w ramach 
relacji opiekuńczo-terapeutycznych wg B. Pitta

Wśród osób zajmujących się profesjonalnie pomocą ludziom 
starszym zauważa się często tendencję do DOMINACJI, która 
przejawia się jako:

traktowanie z góry – czemu towarzyszy niejednokrotnie 

ukrywana wrogość i lekceważenie; jest to postawa typowa 

dla przedstawicieli zawodów medycznych nastawionych 

na sukces, który w pracy z seniorem nie jest zawsze 

możliwy  do osiągnięcia. Brak sukcesów sprzyja 

komunikowaniu się patriarchalnemu, hierarchicznemu z 

człowiekiem starym,              w którym lekarz zwraca się z 

pozycji osoby, która najlepiej wie, czego potrzebuje 

senior. Ten sposób komunikacji jest chętnie akceptowany 

przez osoby z niskim wykształceniem, statusem 

społecznym, które oczekują oparcia w lekarzu i dla 

których jest on autorytetem.

 

 

sentymentalny protekcjonalizm – typowe dla tej 
postawy jest stosowanie języka baby talk wobec osób 
starych, z dużą ilością zdrobnień, nadużywaniem 
zwrotów : biedactwo, kochanie, kochany zamiast 
imienia seniora.

 

 

Powyższe protekcjonalne ugrzecznione, infantylne formy
porozumiewania się z człowiekiem starym podkreślają
asymetrię relacji senior-przedstawiciel zawodów 

medycznych. 

Pomimo dobrych zamiarów opiekunów często dochodzi w 

tej 

sytuacji do obniżenia aktywności i utraty motywacji 
decydowania o sobie przez seniorów, którym przyznaje 

się

 podległą rolę i status bezradnego dziecka.

 

 

Zasady komunikowania się z osobą
 w starszym wieku

nie należy z góry zakładać, że rozmówca ma upośledzony 

słuch                 i rozpoczynać rozmowy podniesionym 

głosem;
rozmowę prowadzimy stojąc lub siedząc naprzeciw seniora 

tak, aby widział naszą twarz;
wymowa powinna być wyraźna, słowa proste, zdania krótkie;
nie należy przekazywać jednocześnie kilku informacji, robić 

dygresji, poruszać kilku tematów w czasie krótkiej rozmowy;
podzielność uwagi osoby starszej jest ograniczona; percepcja 

jest trudniejsza jeśli osoba słuchająca lub mówiąca wykonuje 

jednocześnie inne czynności;
w pomieszczeniu wyeliminować dodatkowe źródła dźwięku;
unikać postaw dominacji w komunikowaniu się; traktować 

seniora              z szacunkiem;
unikać określeń babcia, dziadek, ale także zwrócić uwagę na 

to jak zwraca się do nas senior