1

Finanse 

przedsiębiorstw

Wykład 4

Zarządzanie zapasami i należnościami

Ilustracja liczbowa

 

2

Zarządzanie zapasami

 

 

3

Model EOQ jest modelem zarządzania zapasami 
materiałów i surowców do produkcji, w którym 
przyjmuje się optymalną wielkość dostawy, 
gwarantującą minimalizację całkowitych kosztów 
zapasów

Działanie tego modelu przedstawione jest na rysunku i 
opisywane przez kolejne wzory

Model optymalnej wielkości 

zamówienia

czyli Model EOQ

(ang. Economic Order Quantity Model)

 

4

v

C

K

P

EOQ

z









2

gdzie:

EOQ  -  optymalna wielkość zamówienia

P       -  roczne zapotrzebowanie na dany rodzaj 
zapasów

K

z

      -  koszty tworzenia zapasów

C       -  procentowy udział kosztu utrzymania 
zapasów

v        -  jednostkowy koszt (cena) zamówionych 
zapasów

 

5

gdzie:

TCI    -  całkowite koszty zapasów

P         -  roczne zapotrzebowanie na dany rodzaj 
zapasów 

Q       -  wielkość partii dostawy

Kz       -  koszty tworzenia zapasów

z

b

      -   poziom zapasu bezpieczeństwa

C       -  procentowy udział kosztu utrzymania 
zapasów

v        -  jednostkowy koszt (cena) zamówionych 
zapasów

C

v

z

Q

K

Q

P

TCI

b

z















 







2

 

6

poziom 
zapasów

średni 
stan 
zapasów

rezerwowy 
poziom 
zapasów

czas

Źródło: J. G. Kalberg, K. L. Parkinson, Corporate liquidity: Management and 
Measurment, IRWIN, Homewood 1993, s. 538

Działanie modelu optymalnej partii 
zamówienia (EOQ)

 

7

Zarządzanie należnościami

 

 

8

Metody oceny poziomu należności

Metoda ABC doboru należności do oceny

• W wielu przypadkach przedsiębiorstwo sprzedaje swoje 

wyroby dużej liczbie odbiorców, co może utrudniać 
kontrolę nad inkasowaniem należności. Skutecznym 
rozwiązaniem może być zastosowanie metody ABC. 
Odbiorców dzieli się na grupy w zależności od ich 
wpływu na całkowitą wielkość należności.

• Metoda zakłada, że mały udział procentowy w 

całkowitej liczbie kontrahentów wiąże się zazwyczaj z 
dużym udziałem procentowym w wartości wszystkich 
należności.

 

9

Wyróżnia się trzy grupy odbiorców:

• Grupa A to odbiorcy, od których należności wykazują 

najwyższą wartość.  Każda zmiana wielkości i 

struktury portfela należności od nich powoduje 

istotne zmiany wielkości i struktury należności 

ogółem. Grupa A obejmuje 60-80% całkowitej 

wartości należności lub sprzedaży dokonanej na 

rzecz około 20% odbiorców.

 

10

• Grupa B  to  kontrahenci  wywierający  

stosunkowo  mały  wpływ na wielkość i strukturę 

należności. Obejmuje 15-25% całkowitej wartości 

należności lub sprzedaży dokonanej na rzecz około 

30-40% klientów.

• Grupa C obejmuje odbiorców w sposób znikomy 

oddziałujących na całkowitą kwotę należności. 

Stanowi 5-15% wartości należności lub sprzedaży 

dokonanej na rzecz pozostałych kontrahentów, 

których udział w łącznej ich liczbie wynosi 40-50%.

 

11

Kontrola należności  powinna być:

 

1. skoncentrowana głównie na grupie A klientów 

2. grupa B powinna być poddana kontroli wyrywkowej 

3. grupa C – kontroli sporadycznej.

 

12

b

p

k

N

S

N

S

DK





Limit dodatkowego kredytu kupieckiego 

przedstawia różnicę między wartością pożądaną 
należności a rzeczywistą

gdzie:

DK

k

 

-

 

dodatkowy limit kredytu kupieckiego

S  - przychody ze sprzedaży bieżącej kontrahenta

N

p

 – pożądany wskaźnik rotacji należności (365/pożądany termin 

płatności) 

N

b

 – 

bieżący wskaźnik rotacji należności (przychody ze 

sprzedaży/bieżące należności kontrahenta)

 

13

Pożądana wartość należności to taka, w której 

kontrahenci przy bieżącym poziomie sprzedaży 

przestrzegają pożądanego terminu płatności.

 

14

Analiza struktury wiekowej należności handlowych

Na strukturę wieku należności składają się:

– należności bieżące
– należności przeterminowane
– należności nieściągalne i sporne

W ramach należności przeterminowanych stosuje się 

przedziały czasowe w zależności od charakteru i specyfiki 

kredytów udzielanych odbiorcom. 

 

15

• Analizę struktury wieku należności powinno 

przeprowadzać się stosunkowo często i między 

innymi na jej podstawie podejmować decyzje 

dotyczące zmian polityki kredytowej. 

• Jest ona także przydatna do obliczeń indeksu jakości 

należności - innego miernika ich oceny.

 

16

Indeks jakości należności 

(jakość portfela kredytowego)

• Indeks jakości należności to metoda wykorzystująca 

rachunek dyskontowy.

• Pozwala na określenie ubytku wartości należności w 

czasie. Istotą indeksu jakości jest porównanie 

nominalnej wielkości należności ogółem oraz 

należności zdyskontowanych.

• Formuła indeksu jakości należności jest następująca:

 

17

 

18

• Indeks jakości należności jest tym lepszy, im jego 

wartość jest bliższa jedności. W takim przypadku 

należności przeterminowanych lub 

nieściągalnych jest niewiele. Gdy wskaźnik jest 

równy 1 należności takich nie ma w ogóle. 

 

19

Przykład liczbowy

Wyznacz indeks jakości należności kontrahentów grupy A  na 

podstawie podanych danych:

Stopa oprocentowania kredytu w skali roku wynosi 10%. 

Należności bieżące (w tys. zł) 1.202;   

Należności przeterminowane od 1-30 dni:  412;   

Należności przeterminowane od 31-60 dni:  201; 

Należności przeterminowane od 61-90 dni:  35; 

Należności nieściągalne: 120.

Dokonaj interpretacji wyników.

 

20

 

21

1.Obliczenie dziennej stopy dyskonta (d): 

d = 0,10 / 360 = 0,000278

2. Współczynniki dyskonta:

–  dla przedziału wieku 1 - 30: 

1 / (1 + 30 * 0,000278) = 1 / 1,00834= 0,991729

–  dla przedziału wieku 31 - 60:

     

............................................................

–  dla przedziału wieku 61 - 90:

     

............................................................

Indeks jakości należności dla kontrahentów grupy A 

wynosi:

...............................................................................