Błąd kotwiczenia

Dr Tomasz Kucharski

•

Uczestnikami badania były osoby, które 
profesjonalnie zajmują się wyceną 
nieruchomości. Ich zadaniem było 
oszacowanie wartości pewnego domu. 
Przed wyceną wszyscy eksperci 
otrzymali dziesięciostronicowy pakiet 
informacji o nieruchomości wraz z 
ceną, której zażądał dotychczasowy 
właściciel (tzw. ceną katalogową). 

•

Każdy ekspert mógł także przez 20 
minut oglądać dom. Jest oczywiste, że 
specjaliści powinni się skoncentrować 
przede wszystkim na informacjach o 
analizowanym obiekcie, nie przejmując 
się zbytnio ceną, której zażądał 
właściciel.

•

I rzeczywiście, gdy po zakończeniu 
badania zapytano ekspertów o to, 
jakimi kryteriami się kierowali podczas 
dokonywania wyceny, tylko 8% spośród 
nich przyznało, że zwracało uwagę 
także na cenę katalogową. Ponad 90% 
ekspertów twierdziło, że ta cena w 
żaden sposób nie wpływała na ich 
oceny. Czy faktycznie tak było? 

•

Northcraft i Neale, autorzy tego 
eksperymentu, podzielili specjalistów 
na grupy i każdej z nich podawali różne 
ceny katalogowe. Pozostałe informacje 
o nieruchomości były takie same. 
Okazało się, że wyceny proponowane 
przez ekspertów były silnie uzależnione 
od tego, jak wysoka była sugerowana 
cena katalogowa. 

Cena 
katalogow
a(kotwica)

Średnia wycena 
ekspertów

Najniższa 
możliwa cena 
sugerowana 
przez 
eksperta

119 900 $

114 204 $

111 136 $

149 900 $

128 754 $

123 818 $

•

Błąd kotwiczenia ma, jak widać, 
ogromny wpływ na nasze prognozy, i to 
także w tych dziedzinach, w których 
jesteśmy (lub przynajmniej wydaje nam 
się, że jesteśmy) specjalistami.

•

W jednym z eksperymentów 
profesjonalni inwestorzy mieli 
przewidzieć, jaką wartość osiągnie po 
12 miesiącach główny indeks na rynku 
niemieckim - DAX 

•

Wszystkim inwestorom pokazano 
wykres indeksu z ostatnich 21 
miesięcy, a następnie podzielono ich 
na dwie grupy. Osoby z pierwszej grupy 
miały odpowiedzieć na pytanie, czy 
wartość indeksu będzie niższa niż 4500 
punktów, a osoby z grupy drugiej 
zapytano, czy ten indeks będzie 
wyższy od 6500 punktów. 

•

Gdy uczestników eksperymentu 
poproszono, aby podali przewidywaną 
wartość indeksu, to okazało się, że 
średnia prognoza w grupie pierwszej 
(gdzie kotwica wynosiła 4500) była 
równa 5765 punktów, a w grupie 
drugiej (gdzie kotwica wynosiła 6500) 
średnia prognoza osiągnęła 5930 
punktów. 

•

Można przypuszczać, że gdyby podano 
inne wartości danych kotwiczących, to 
przewidywania ankietowanych 
inwestorów także by się zmieniły.

•

W pewnym eksperymencie uczestnicy 
mieli przewidywać wartość indeksu 
giełdowego, ale zanim to zrobili, 
wyświetlano im, w bardzo krótkich 
migawkach, liczby, które miały odegrać 
rolę kotwicy poznawczej. I rzeczywiście 
odegrały. 

•

Osoby, które widziały na ekranie 
większą liczbę, prognozowały także 
wyższą wartość indeksu. Co więcej, nie 
potrafiły sobie przypomnieć tych liczb, 
co świadczy o niekontrolowanym 
wpływie kotwicy na ich przewidywania

•

przewidywanie ceny waluty

•

akcje długo tanie