Kultura

Definicje. 
Cechy i treść kultury.
Wielość kultur.
Obszary regulacji kulturowej.

Definicja kultury



Definicja kultury: (S. Czarnowski, J.A.Szczepański)

Kultura to ogół wytworów działalności ludzkiej, na które 

składają się: 



materialne i niematerialne wartości 



oraz uznawane sposoby postępowania 

które są zobiektywizowane i przyjęte w zbiorowości, 

przekazywane innym zbiorowościom i następnym pokoleniom. 



Rodzaje definicji kultury (Kroeber): 



wyliczające (enumeratywne) 



historyczne (nacisk na społeczne dziedzictwo) 



normatywne (nacisk na imperatywne funkcje kultury, to co 

obowiązuje) 



psychologiczne (nacisk na psychologiczne mechanizmy 

kształtowania się kultury) 



strukturalistyczne (nacisk na całościowy charakter kultury 

jako systemu

)

Definicja kultury



Definicja Murdocka : - Kultura jest zawsze wyuczona, 

obejmuje nawyki, które kształtują się pod wpływem 

społecznego doświadczenia, wpajane są na zasadzie 

transmisji społecznej. - Ma charakter ideacyjny - występuje 

w postaci idealnej, jest uświadamiana za pomocą norm i 

wzorów. - Jest aparatem zaspokajania potrzeb ludzkich. - 

Mimo że jest systemem otwartym, jest zintegrowana. 



Definicja Herskovitza: - Kultura nie jest zjawiskiem 

wrodzonym, lecz nabytym . - Wywodzi się z elementów 

psychologiczno-historycznych - Ma charakter strukturalny i 

obejmuje wiele aspektów, - Ewoluuje w czasie i w 

przestrzeni, - Wykazuje prawidłowości, które pozwalają na 

jej naukowe badanie - Jest narzędziem, przy pomocy 

którego jednostka adaptuje się do środowiska, wykazuje 

środki swoich możliwości twórczych. 

Cechy i treść kultury



Cechy kultury 



obejmuje całość życia człowieka 



nie ma charakteru wartościującego (kulturowy vs 

kulturalny) 



jest tworem zbiorowym, nie indywidualnym 



rozwija się i przekształca w czasie 



Treść kultury 



Wzory (idealne – realne; jawne - ukryte) 



Wartości (hierarchie, systemy, konflikty) 



Normy (rodzaje; ład aksjonormatywny) 



Sankcje (kary; nagrody) 

Wielość kultur, kultura  a 
cywilizacja



Wielość kultur 



Kryteria rozróżnienia 



Subkultury 



Kontrkultury



Kultura 

Cywilizacja 



Kultura wartości  Kultura rzeczywistości 



Sfera celów 

Sfera środków 



Racjonalizacja życia 

Kumulacja dziedzictwa 

Obszary regulacji kulturowej:



kultura normatywna

Opisy działań właściwych, przyjętych w danej kulturze, oraz 
działań niewłaściwych lub zabronionych. Charakterystyka działania 
obarczona sugestia powinności lub zakazu – wzorzec normatywny.



kultura idealna (symboliczna)

Uznane przekonania, poglądy, idee, standardowe symbole – 
określa właściwe sposoby myślenia, definiuje znaczenia, ustala 
obowiązujące sensy zdarzeń czy zjawisk.



kultura materialna (cywilizacja materialna 
techniczna)

Przedmioty i urządzenia wymyślone / skonstruowane przez 
człowieka oraz zmodyfikowane / przetworzone obiekty 
przyrodnicze.