Acyclovir from the dermatological point of view

Konserwanty

(substancje konserwujące)

- substancje chemiczne, których dodatek do

preparatu uniemożliwia rozwój i przetrwanie

różnego typu drobnoustrojów

- wszystkie produkty kosmetyczne zawierające w

swoim

składzie wodę i składniki organiczne

wymagają

ochrony przeciw mikroorganizmom

(podczas produkcji

i użytkowania) - duża podatność na wpływ

drobnoustrojów

- hamują aktywność bakterii, pleśni i grzybów (dłuższy

okres

przydatności użytkowej bez zmiany

właściwości

fizykochemicznych: kolor, zapach,

konsystencja)

- zapobiegają powstawaniu produktów przemiany

materii

mikroorganizmów (możliwa przyczyna

wystąpienia

podrażnienia skóry i błon śluzowych)

Środkami konserwującymi

mogą być:

- związki chemiczne dodawane do kosmetyków tylko

w celu

zapewnienia ich stabilności

mikrobiologicznej

- składniki kosmetyków, które wykazują mniejsze lub

większe

działanie bakteriobójcze, ale w kosmetyku

spełniają

też inną rolę

W produktach kosmetycznych znalazły zastosowanie

jedynie nieliczne substancje bakteriobójcze i

grzybobójcze - niewywołujące podrażnień skóry lub

odczynów alergicznych

Kwasy organiczne i ich sole

kwas benzoesowy i jego hydroksypochodne

- silne właściwości p-grzybicze

- duża aktywność p-bakteryjna

Aktywność związana z obniżeniem pH środowiska do

wartości niesprzyjających rozwojowi drobnoustrojów

(optymalny zakres pH dla ich rozwoju 4,5-9,0)

COOH

kwas salicylowy nie powinien być stosowany u dzieci < 3 r.ż.

Kwasy organiczne i ich sole

estry kwasu p-hydroksybenzoesowego

(PHB),

tzw. parabeny:

- głównie właściwości p-grzybicze

- słabe działanie bakteriostatyczne

(mało skuteczne)

- w preparatach łączone z innymi substancjami

o działaniu p-bakteryjnym (fenoksyetanol,

Germall)

- wada - wywoływanie uczuleń

- słabo rozpuszczalne w wodzie, stosowane

niekiedy

jako sole sodowe - reagują

wyraźnie alkalicznie

COOCH3

COOC2H5

COOC3H7

COOC4H9

COOCH2-C6H5

Kwasy organiczne i ich sole

kwas propionowy

(CH

COOH)

10-undecylenowy

oraz ich sole:

- właściwości bakteriobójcze i p-grzybicze

- zastosowanie kw. undecylenowego ograniczone:

zapach potu

- amidy tego kwasu: zachowują aktywność biologiczną,

są praktycznie bezwonne i doskonale tolerowane przez

skórę

kwas 10-undecylenowy

amid kwasu 10-undecylenowego

Kwas mrówkowy

- wykorzystuje się także jego

działanie

drażniące i powodujące przekrwienie

skóry (wody do włosów ‘odżywiające i
wzmacniające

włosy, także

w celu zmniejszenia łojotoku i łupieżu

Kwasy organiczne i ich sole

kwas 2,4-heksadienowy

(kwas sorbinowy): mało

toksyczny, poza kosmetyką - stosowany do

konserwacji środków spożywczych

(skuteczny wobec drożdży i pleśni)

kwas fenoksyoctowy

: mało toksyczny, własności

antyseptyczne i p-grzybicze (w kosmetykach

wykorzystywane także działanie drażniące tego

kwasu)

kwas dehydrooctowy

(DHA) i jego sól sodowa (lepiej

rozp.

w wodzie: zabezpiecza przed pleśniami i

drożdżami,

mało aktywny wobec bakterii

kwas sorbinowy

kwas fenoksyoctowy

H3C

CH3

DHA (kwas dehydrooctowy)

H3C

CH3

DHA (kwas dehydrooctowy)

Alkohole

etanol

(alkohole - dehydratacja protein, co

prowadzi do zmiany II-rzędowej struktury

białek i upośledzenia ich funkcji; niszczą

wegetatywne formy drobnoustrojów oraz

znacznej części wirusów, nie działają na ich formy

przetrwalnikowe);

dział. dezynfekujące - 50-70%

izopropanol

- silniejsze własności dezynfekujące,

toksyczne -

nie powinien zawierać propanolu-1

(specyficzna woń)

chlorobutanol

(1,1,1-trichloro-2-metylo-2-propanol) -

zapach

kamforowy, dobrze tolerowany przez skórę i

błony

śluzowe; w środowisku kwaśnym - aktywny

wobec

bakterii G-(+) i pleśni

bronopol

(2-bromo-2-nitro-1,3-propandiol)

NO2

bronopol

Alkohole

alkohol benzylowy

: właściwości p-bakteryjne,

wpływa hamująco na rozwój drożdży

i pleśni

- pochodna

2,4-dichlorofenylometanol

- podobne

właściwości i zastosowanie (w niższym stężeniu

niż

poprzedni)

2-fenoksyetanol

- w wodach do twarzy, kremach,

szamponach; często z innymi związkami o działaniu

przeciwdrobnoustrojowym w konserwantach złożonych

alkohol

benzylowy

2-fenoksyetanol

2,4-dichloro-

fenylometanol

Fenole

- działanie bakteriobójcze fenolu i jego pochodnych - związane

ze zdolnością do denaturacji białka bakteryjnego

- zastosowanie fenolu w preparatach kosmetycznych pomimo

silnych właściwości bakterio- i grzybobójczych –

ograniczone: działanie drażniące na skórę i błony

śluzowe, łatwo wchłania się nawet przez nieuszkodzone

powłoki

ciała

- obecnie jako konserwanty kosmetyczne - stosowane pochodne:

mniej

toksyczne, bardziej skuteczne działanie przeciw

drobnoustrojom,

np. alkilofenole i halogenoalkilofenole

4-chloro-3,5-dimetylofenol

(PCMX) - działanie p-drobnoustrojowe

silniejsze

niż fenolu czy krezolu, mniej drażni skórę; aktywny

wobec bakterii

rozkładającej wydzielinę potu

H3C

CH3

H3C

4-izopropylo-

m-krezol

4-chloro-

m-krezol

H3C

CH3

H3C

4-chloro-3,5-dimetylofenol

H3C

CH3

4-chloro-6-izopropylo-

m-krezol

Fenole

- inne konserwanty fenolowe:

o-fenylofenol,

eter 2,4,4’-trichloro-2’-hydroksydifenylowy

(Triclosan),

chlorofen, bromochlorofen

bromochlorofen

- w dezodorantach przeznaczonych do higieny

osobistej,

w preparatach do pielęgnacji jamy ustnej i zębów -

dobrze

tolerowany przez skórę i błony śluzowe

o-fenylofenol

Triclosan

(eter 2,4,4'-trichloro-

-2'-hydroksydifenylowy)

chlorofen

bromochlorofen

Aldehydy

- działanie bakteriobójcze - efekt dużej

reaktywności chemicznej:

reagują

z grupami aminowymi i amidowymi białek

(w sposób typowy dla czynników alkilujących)

tworząc

poprzez mostki metylenowe połączenia

między

łańcuchami peptydowymi

R-CHO

- H

Reakcja aldehydów z grupami aminowymi białek

Aldehydy

- działanie bakteriobójcze - efekt dużej reaktywności

chemicznej: reagują z grupami aminowymi

i amidowymi białek (w sposób typowy dla

czynników alkilujących) tworząc

poprzez mostki

metylenowe połączenia między łańcuchami peptydowymi

- prowadzi to do kurczenia błon komórkowych, wzrostu

ciśnienia

wewnątrzkomórkowego i innych

nieodwracalnych zmian -

obumieranie komórek

- ponadto - inaktywują enzymy

formaldehyd

(HCHO) i

paraformaldehyd

(HCHO)

n = 8-

100:

aktywny wobec bakterii i wirusów; hamuje sekrecję

gruczołów potowych

- paraformaldehyd: stopniowo uwalnia formaldehyd

Aldehydy

urotropina

: czynnik konserwujący - w środowisku

wodnym łatwo rozkłada się na NH

i HCHO

Dowicil 200

- chlorek N-(3-chloroallilo)heksamoniowy -

przeciwbakteryjny czynnik konserwujący dość

często

występujący w artykułach kosmetycznych

urotropina

Dowicil 200

Związki heterocykliczne

i ich pochodne

Germall 115

– pochodna imidazolu, skuteczny

w szerokim zakresie pH przeciw bakteriom G-(+)

i G-(-), dobrze tolerowany przez skórę i błony

śluzowe; w wyrobach kosmetycznych w połączeniu

z przeciwgrzybiczymi parabenami

Germall 11

– dwukrotnie bardziej aktywny

niż Germall 115

Germall 115

1,1-metyleno-bis[3-(3-hydroksymetylo-2,4-dioksoimidazolidyn-5-ilo)mocznik]

Germall 11

Związki heterocykliczne i ich

pochodne

zawierające pierścień izotiazolinowy:

Kathon CG

: mieszanina 5-chloro-2-metyloizotiazolin-3-onu

i 2-metyloizotiazolin-3-onu w proporcji 3 : 1

- mało toksyczny, dobrze tolerowany przez skórę, wykazujący

szerokie spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego

w znacznym zakresie pH

- do konserwacji szamponów, płynów do kąpieli i kremów

Kathon

– 2H-2-oktyloizotiazolin-3-on: środek p-grzybiczy,

stosowany m.in.

w szamponach

CH3

5-chloro-2-metylo-

-izotiazolin-3-on

2-metylo-izotiazolin-3-on

3 : 1 Kathon CG

oktyloizotiazolinon

Kathon

Związki heterocykliczne i ich

pochodne

pochodne 1,3-dioksanu

Dioksin

: skuteczny wobec bakterii i pleśni

(tymczasowo

dopuszczony – potencjalnie

kancerogenny)

Bronidoks

(5-bromo-5-nitro-1,3-dioksan): słabo

rozpuszczalny

w wodzie, dobrze w EtOH i glikolach;

pH 5-9 – skuteczny konserwant przeciwko

bakteriom,

grzybom i pleśniom, stosowany w

szamponach i płynach

do kąpieli

H3C

CH3

Dioxin

(6-acetylo-2,4-dimetylo-1,3-dioksan)

NO2

bronidoks

Związki heterocykliczne

i ich pochodne

pochodne guanidyny

chlorheksydyna

[1,6-bis(4’-chlorofenylobiguanidyno)heksan]

- stosowana w formie soli (najczęściej

diglukonian, także

dioctan, dichlorowodorek)

- dobrze tolerowana przez skórę i błony śluzowe

(dezodoranty)

- długi okres aktywności przeciwdrobnoustrojowej

- nie wykazuje niezgodności z mydłami

- stosowana także jako konserwant i czynnik

dezynfekujący

w higienie jamy ustnej

chlorheksydyna

Inne związki organiczne

sole amoniowe

- większość wywodzi się z N,N-dimetyloamin tłuszczowych

- mechanizm działania: kationy amoniowe łączą się

z ujemnymi grupami fosfolipidów błony komórkowej



wnikanie do

błony komórkowej fragmentów tłuszczowych



wzrost

przepuszczalności i zaburzenia w funkcjonowaniu błony

komórkowej drobnoustrojów; kationy amoniowe mogą hamować

procesy enzymatyczne drobnoustrojów i tworzyć trudno

rozpuszczalne połączenia z białkami ich komórek

H3C

CH3

CH2

R = C8 - C22

X = Cl, Br

Z = H lub C

6H5

Inne związki organiczne

sole amoniowe

- często stosowany

sacharynian benzalkoniowy

- zawiera w swej strukturze wspólny dla wielu

kosmetycznych konserwantów i środków

dezynfekujących kation benzalkoniowy

- łączy właściwości przeciwbakteryjne i słodki smak

- konserwant preparatów do pielęgnacji jamy ustnej

i szamponów

H3C

CH3

R-alkilowa reszta

tluszczowa

sacharynian benzalkoniowy

Związki nieorganiczne

kwas borowy

- zaburza przemianę materii komórki, zakłóca jej

gospodarkę elektrolitową oraz równowagę kwasowo-

zasadową

- wykazuje słabe właściwości p-bakteryjne i p-grzybicze – zaleca się

zastępowanie go innymi konserwantami (jest dość

toksyczny,

podobnie jak jego sole)

- szczególne wrażliwe małe dzieci i niemowlęta – nie stosować

w preparatach dla dzieci < 3 lat

siarczan(IV) sodu

•

O – konserwacja wyrobów w

środowisku

alkalicznym

- przy niższym pH wydziela SO

– właściwości dezynfekujące:

denaturujący

wpływ na białko drobnoustrojów

- aktywny czynnik redukujący: w obecności utleniaczy (np. H

)

przechodzi

w siarczan(VI)

- stosowany przy rozjaśnianiu włosów (rozkłada nadmiar

oksydanta)

Jodan(V) sodu NaIO

– działanie konserwujące związane z

własnościami

utleniającymi

Idealny środek konserwujący

powinien:

- nie działać toksycznie, drażniąco lub uczulająco na skórę i błony

śluzowe

w stężeniu zapewniającym właściwą ochronę

- wykazywać szerokie spektrum działania na bakterie G-(+) i G-(-),

pleśnie

oraz drożdże

- być pozbawiony smaku, zapachu i koloru

- działać długoterminowo oraz w przedziale pH 2-11 nie ulegać

hydrolizie

- nie reagować z innymi składnikami kosmetyku oraz ze ściankami

opakowania produktu

- nie być lotny, bowiem aktywność i skuteczność produktu

finalnego może

zostać zniweczona przy podwyższonej

temperaturze

- umożliwić przechowywanie produktu kosmetycznego w stanie

czystym

mikrobiologicznie przy możliwie niskim stężeniu

konserwanta

- konserwacji nie wymagają tylko te wyroby, które nie są pożywką

dla

mikroorganizmu (bezwodne preparaty z grupy olejów do

pielęgnacji

skóry i masażu) lub zawierają w składzie ponad 40%

EtOH

- zamiast syntetycznych środków konserwujących – substancje

pochodzenia naturalnego o potwierdzonym działaniu

antybakteryjnym:

- olejek z drzewa herbacianego

- olejek sosnowy

- olejek cynamonowy

- kwasy tłuszczowe, np. linolowy

COOH

kwas linolowy

Substancje barwne:

- pochłaniają światło zakresu widzialnego

- całkowicie odbite – białe, całkowicie pochłonięte – czarne,

pochłanianie

wybiórcze – barwa uzupełniająca (barwy ciał, z

którymi mamy do

czynienia w warunkach naturalnych – z reguły

barwy dopełniające

Dł fali, nm

Barwa zasadnicza

Barwa dopełniająca

400-435

fioletowa

zielonkawożółta

435-480

błękitna

żółta

480-490

zielonkawobłękitna

oranżowa

490-500

błękitnozielona

czerwona

500-560

zielona

purpurowa

560-580

żółtawozielona

fioletowa

580-595

żółta

błękitna

595-605

oranżowa

zielonkawobłękitna

605-730

czerwona

błękitnozielona

730-760

purpurowa

zielona

Substancje barwne:

- cząsteczki zdolne są do pochłaniania tylko

promieniowania o określonych

częstościach/długościach fal



= (E

– E

)/h = c/



– energia stanu wzbudzonego

– energia stanu podstawowego









Energia

Powyższe przejścia ze względu na energię można uszeregować:







* > n





* >







* > n





absorpcja UV-VIS



wzbudzenie elektronów wiązań wielokrotnych



oraz

wiązań



wzbudzenie – przejście elektronów ze stanu podstawowego do

wzbudzonego

(np.







)

- pasma absorpcji







występują w nadfiolecie

próżniowym











- w średnim nadfiolecie





- w bliskim UV i VIS

- pasma przejść





- mała intensywność (



= 10-

)

- pasma przejść







- duża intensywność

(



= 5

)

Prawo Lamberta-Beera A = log I

/I = e

Rejestrując widma w standardowym zakresie UV-VIS

(200-800 nm) obserwuje się przede wszystkim przejścia











Barwne związki organiczne charakteryzują się

obecnością w ich cząsteczkach grup funkcyjnych z

wiązaniami wielokrotnymi:

- o barwie związków decydują:

- grupy

chromoforowe

odpowiedzialne za

absorpcję

światła:

-C



N, -N=N-, -N=CH-, -N=O, -CH=CH-, -NO

- grupy

auksochromowe

zmieniające położenie

i intensywność pasm

-OH, -NH

, -Cl

Jeżeli w związku barwnym obecność pewnych grup

funkcyjnych powoduje dodatkowe przesunięcie pasm

absorpcji w widmie

w kierunku wyższych długości fal –

efekt batochromowy

- przykłady grup: rodnik metylowy, inne rodniki alkilowe,

rodnik arylowy, grupy alkilo- lub aryloaminowa

Jeżeli w związku barwnym obecność pewnych grup

funkcyjnych powoduje dodatkowe przesunięcie pasm

absorpcji w widmie

w kierunku niższych długości fal –

efekt hipsochromowy

- przykłady grup: -NHCOCH

Barwniki naturalne:

Karoteny:

bardzo rozpowszechnione w przyrodzie

- charakterystyczny element budowy: chromofor

składający

się z układu wielu sprzężonych wiązań

podwójnych,

np. karoteny

- zaliczamy m.in.:

- kapsantynę – czerwony barwnik owoców

papryki

- likopen – czerwony barwnik pomidorów

likopen

kapsantyna

Barwniki naturalne:

Karotenoidy

zawierają 40-węglowy szkielet karotenowy podstawiony

grupami hydroksylowymi, zawierający grupy

karbonylowe modyfikowany poprzez skrócenie

lub wydłużenie łańcucha węglowego

- związki barwne nadające jesienią (obok flawonoidów) barwę

owocom czy

liściom po zaniku chlorofilu

- czerwone pigmenty piór ptaków, mięsa łososia

- dotychczas opisano ponad 600 naturalnych karotenoidów

Henna

- barwnik roślinny, łatwo utlenia się na powietrzu, szczególnie w

środowisku

zasadowym, tworząc ciemne barwniki o różnym

odcieniu

- stosowana m.in. do produkcji farb do włosów (obecnie

zastępowana przez

barwniki syntetyczne

Barwniki naturalne:

Karmin

czerwony barwnik pochodzenia zwierzęcego

(z wysuszonych ciał samiczek koszenili

- owad żyjący m.in. na kaktusach

środkowoamerykańskich)

- jako pigment do wyrobu szminek, obecnie coraz

częściej

zastępowany barwnikami syntetycznymi

Karmazyn

- barwnik produkowany przez owady (czerwce)

Purpura tyryjska

- czerwonawofioletowy barwnik

- źródło: niektóre mięczaki śródziemnomorskie

Naturalna masa perłowa: guanina

(2-amino-6-hydroksypuryna)

i jej pochodna – hipoksantyna

- niska masa właściwa ~1,6 g/cm

: pomimo wysokiej

ceny stosowane w zawiesinach, które mogą ulegać

sedymentacji (np. w lakierach do paznokci)

pierwsze pigmenty perłowe – ekstrakcja z rybich łusek: w trakcie procesu

białko i tłuszcze ulegają rozpuszczeniu, a nierozpuszczalne

kryształy guaniny i hipoksantyny oddzielane są przez wirowanie

pierwszy syntetyczny nietoksyczny pigment – oksochlorek bizmutu BiOCl:

warstwowa budowa kryształów sprzyja formowaniu cienkich

płytek, gładka

budowa powierzchni sprawia, że nie zachodzi prawie wcale

rozpraszanie

światła padającego

- obecnie: pigmenty z miki, tlenków tytanu, żelaza i chromu (dwa ostatnie

wnoszą

własne barwy) – ciekawe efekty optyczne: zależą od kąta

obserwacji

- blaszki miki - muskowit KAl

[AlSi

](OH)

– pokryte po obu stronach TiO

– cechy

charakterystyczne dla guaniny: dobór wielkości i grubości

warstewek miki

i TiO

umożliwia odbijanie lub pochłanianie padającego światła

białego –

następuje rozszczepienie światła na poszczególne barwy,

pojawiają się

barwy uzupełniające zależnie od kąta obserwacji

Pigmenty:

Białe: biel cynkowa ZnO, biel tytanowa TiO

biała glinka (kaolin) Al

SiO

O, talk

3MgO

4SiO

O, kreda CaCO

Żółte: żółcień chromowa PbCrO

+ PbSO

żółcień cynkowa ZnCrO

, żółcień żelazowa

Brunatne: ugier (ochra): glinka + Fe

sepia

(z głowonogów), brunat mineralny MnO(OH),

brunat miedziowy CuO

Zielone: chromoksyd Cr

, zieleń

szmaragdowa uwodniony Cr

, zieleń lazurowa

CuCO

2Cu(OH)

, malachit CuCO

Cu(OH)

Niebieskie: błękit kobaltowy CoAl2O4, ceruleum

(błękit nieba) CoSnO

, błękit pruski (berliński)

[Fe(CN)

]

, błękit górski (azuryt)

2CuCO

Cu(OH)

Hormony

- termin od greckiego

hormao

– poruszam

- wprowadzony po raz pierwszy przez Starlinga

i Baylissa w 1905 r. dla sekretyny, polipeptydu

działającego na hydrokinetyczną czynność trzustki

- związki organiczne, b. zróżnicowane chemicznie,

koordynują

i regulują procesy biochemiczno-

fizjologiczne zarówno

na poziomie komórkowym, jak

i globalnie – w całym

organizmie

- w lecznictwie: hormony w zaburzeniach czynności

wydzielniczej danego gruczołu wydzielania

wewnętrznego lub w chorobach, które mają

bezpośredni związek z gospodarką hormonalną

- stanowią istotny czynnik w utrzymaniu homeostazy

fizjologiczno-metabolicznej organizmu oraz

normalnych

funkcji i równowagi biologicznej

skóry i jej przydatków

Hormony

- stosowanie hormonów do produkcji kosmetyków

wzbudza

wiele uwag i wywołuje liczne dyskusje

- w większości krajów – podlega znacznym

ograniczeniom

dotyczącym rodzaju hormonów i

dopuszczalnych

dawek

- przykład: w przypadku estrogenów – można stosować

dawki

350-2000 j/g; Toilet Preparations

Federation zaleca

~300 j/g. Przyjmując zużycie

1-2 g kremu i wnikanie

~40% preparatu, dawka

hormonu ~ 150-300 j/g

dziennie; jest to < niż

dawka terapeutyczna mogąca

mieć wpływ ogólny

Hormony

- do kremów: estron i estradiol

- nie obserwowano różnicy pomiędzy kremami z

estrogenami

vs. substancje obojętne u kobiet w

wieku 20-30 lat;

dostrzegalna różnica – u kobiet > 40

lat:

- działanie: regeneracja włókien elastycznych, żywsza

odnowa naskórka, klinicznie świeżym wyglądzie

skóry

– działanie wyłącznie miejscowe

- niektórzy obserwowali wzrost ilości lipidów na

powierzchni

skóry

- do 20 dni stosowania – brak wyraźnego wpływu, max

działania w 30-50 dniu, po odstawieniu –

poprawa

znikła

- niebezpieczeństwo stosowania miejscowo hormonów

–

możliwość działania ogólnego i powodowania

zaburzeń

hormonalnych w całym organizmie

(stosowanie – pod

ścisłą kontrolą i nadzorem

lekarzy specjalistów)

Nośniki hormonów zwierzęcych:

- wyciąg z łożyska (

placenta

)

- jako środek stymulujący znany w medycynie

chińskiej od III w. n.e.

- uzyskiwany ze świeżych łożysk ludzkich po

porodzie

lub z łożysk krów w okresie 4-5

miesiąca ciąży

- trwała forma uzyskiwana przez liofilizację

- przy odwadnianiu w temp. -30

C - 50

C wł.

biol.

placenty

nie ulegają zmianie

- zawartość hormonów zależy od okresu, w

którym

pobiera się materiał

(zawiera wit. A, C, E i z gr. B, aminokwasy,

enzymy

i oligoelementy)

- powoduje wzmożenie oddychania

komórkowego

i zwiększenie ukrwienia tkanek

- wskazanie do stosowania: skóra odwodniona

- wg niektórych autorów powinien być stosowany tylko

pod

kontrolą lekarską – możliwość odczynów ogólnych i

miejscowych

- szeroko stosowany w kosmetyce niemieckiej i francuskiej

Nośniki hormonów zwierzęcych:

- wyciągi z grasicy, jajników, jąder i skór młodych

zwierząt

- stosowane w podłożach, które ułatwiają

przenikanie

przez warstwę rogową

naskórka

- płyn owodniowy

- stosowany głównie w kosmetyce francuskiej

- zawiera składniki mineralne, aminokwasy,

enzymy,

witaminy

- stosowany w kosmetyce pochodzi od krów,

pobierany

drogą punkcji około 4 miesiąca ciąży

(z dużą

ostrożnością – zmiany pod

wpływem powietrza

i światła)

- produkowany w ampułkach do bezpośredniego

stosowania na skórę oraz jako

składnik kremów

- embriony kurze

Hormony

cytokiny

- glikoproteiny wydzielane głównie przez komórki

układu odpornościowego (leukocyty)

- kontrolują procesy zapalne oraz działanie i

dojrzewanie

komórek układu odpornościowego

- cząsteczki o działaniu sygnałowym: przekazują

sygnał

komórkom zmuszając je do produkcji

kolagenu,

elastyny i glikoprotein – nie dopuszczając

do ich

nadprodukcji

- zastosowane w preparatach kosmetycznych –

regenerują

naskórek, działają ujędrniająco i

nawilżająco, pełnią

funkcję ochronną poprzez

oddziaływanie na komórki

systemu

immunologicznego

- za odkrycie m.in. cytokin Nagrodę Nobla z zakresu fizjologii i medycyny w 1986 r.

otrzymali Rita Levi-Montalcini i Stanley Cohen

Cytokininy

- jedna z powszechnie występujących grup roślinnych

hormonów wzrostu, syntetyzowanych przez

rośliny,

glony, bakterie i grzyby

- największe ilości w niedojrzałych nasionach i

młodych

rosnących organach, zwłaszcza w

korzeniach –

miejsce ich biosyntezy

- stymulują wzrost i podziały komórek

- opóźniają proces starzenia

- stymulują syntezę kwasów nukleinowych, białek,

lipidów

- wpływają na aktywność i syntezę wielu enzymów

- przykłady związków o aktywności cytokininowej:

- kinetyna (6-furfuryloadenina)

- alantoina (5-ureidohydantoina)

Cytokininy

- kinetyna

- pochodna adeniny (N

-furylometyloadenina)

- naturalny roślinny hormon wzrostu

- u ludzi opóźnia proces starzenia się

fibroblastów –

odpowiedzialne za

produkcję kolagenu

i elastyny (nadają skórze elastyczność,

jędrność)

- aplikowana na skórę opóźnia zmiany

spowodowane

starzeniem się skóry

- zmiatacz wolnych rodników

- kosmetyki z kinetyną:

- wygładzają skórę, poprawiają koloryt,

zmniejszają

zmarszczki

powierzchniowe

- zalecane do cery wrażliwej

- przeznaczone dla osób z cerą dojrzałą (nie

stosować

<30 r.ż., regularnie można stosować w

wieku 35-40 lat)

Cytokininy

- alantoina (5-ureidohydantoina)

- produkt przemiany białek występujący w

moczu

ssaków oraz w organizmach

roślinnych

- subst. kryst., t.t. 235-236

C, słabo rozp. w

wodzie

- występowanie: m.in. korzeń żywokostu,

nasiona zbóż,

łupiny kasztanów, rośliny

strączkowe; także

otrzymywana

syntetycznie

- stymuluje podział i wzrost komórek

- przyspiesza gojenie ran i oparzeń

- pod wpływem alantoiny – skóra wygładzona i

mniej

popękana

- działanie keratolityczne i p-trądzikowe

- stosowana w formie emulsji o/w – krem do rąk

(0,1-

0,2%)

NH2

Melatonina

N-acetylo-5-metoksytryptamina

- hormon szyszynki zwany ‘hormonem

młodości’

- reguluje funkcje immunologiczne,

hormonalne i biostymulujące

- mediator aktywności gonadotropowej

u zwierząt reagujących na zmianę światła

- wykazuje aktywność w ośrodkach

termoregulacyjnych

i zastosowanie w chorobie lokomocyjnej

- stosowana w regulacji ludzkiego zegara

biologicznego

- ‘koordynator’ rytmów biologicznych: regulacja

przebiegających w sposób rytmiczny

różnorodnych

procesów fizjologicznych i

neuroendokrynologicznych

- otrzymywana syntetycznie (z 5-metoksyindolu) –

metoda

tańsza niż ekstrakcja z surowca

zwierzęcego

H3CO

CH3

Melatonina

N-acetylo-5-metoksytryptamina

- zdolność do ‘wymiatania’ wolnych rodników

- aktywacja enzymów p-utleniających

- właściwości immunostymulujące

- jako związek lipofilowy łatwo przechodzi przez błony

biologiczne

- jest bezpiecznym lipofilnym oksydantem – prawie

dwukrotnie

bardziej efektywna niż wit. E

- może być używana jako składnik kremów, toników i

hydrożeli

na noc

- roślinne nośniki melatoniny: owies, kostrzewa,

jęczmień,

kukurydza, imbir, ryż, chryzantemy,

rzodkiew,

arcydzięgiel i in.

H3CO

CH3

DHEA

dehydroepiandrosteron

- naturalny hormon steroidowy produkowany

w korze nadnerczy

- substancja wyjściowa do produkcji estrogenów

i testosteronu

DHEA

testosteron

estradiol

DHEA

dehydroepiandrosteron

- naturalny hormon steroidowy produkowany

w korze nadnerczy

- substancja wyjściowa do produkcji estrogenów

i testosteronu

- marker młodości: b. mało u dzieci, rośnie tuż przed

dojrzewaniem płciowym – max 20-30 r.ż., po 40 r.ż. -

spadek

- wysoki poziom DHEA zapewnia: siłę, witalność,

sprawność

fizyczną i intelektualną, zapobiega depresji

i odmładza

cerę

- stymuluje pracę gruczołów łojowych – natłuszczając

cerę

przesuszoną poprawa wyglądu wiotkiej skóry

- w kosmetyce – roślinny odpowiednik DHEA –

diosgenina -

strukturalne podobieństwo do DHEA

- ostatnio – doniesienia, że DHEA może być czynnikiem

zwiększającym

ryzyko choroby niedokrwiennej serca

DHEA

Diosgenina

- składnik ekstraktu z korzenia dzikiego jamu (chiński

ziemniak, pochrzyn chiński)

diosgenina

DHEA

Diosgenina

- składnik ekstraktu z korzenia dzikiego jamu

- prawdopodobnie funkcje regulacyjne w komórkach –

hamowanie procesów związanych ze starzeniem

- sprzyja utrzymaniu właściwego nawilżenia oraz

elastyczności i napięcia skóry

- reguluje proliferację komórek skóry zwłaszcza

stymuluje podziały fibroblastów zależnie od stężenia

składnika

- w połączeniu z innymi hormonami roślinnymi – działa

jako

antyoksydant

- reguluje szybkość naprawy uszkodzeń w komórce –

tworzy

z różnymi hormonami roślinnymi kompleks

odpowiedzialny za wielokierunkowe procesy odnowy

komórek

diosgenina

Document Outline