background image

 

 

Medycyna pracy

Choroby zawodowe

    bhp

background image

 

 

Cel prezentacji

Cel prezentacji

Celem prezentacji jest zapoznanie 

Celem prezentacji jest zapoznanie 

się z

się z

rodzajami występujących chorób 

rodzajami występujących chorób 

zawodowych 

zawodowych 

oraz ich charakterystyka. 

oraz ich charakterystyka. 

background image

 

 

Wstęp

Wstęp

W Polsce obowiązuje lista chorób 

W Polsce obowiązuje lista chorób 

zawodowych. Związki Zawodowe postulują 

zawodowych. Związki Zawodowe postulują 

jednak o utworzenie nowego spisu 

jednak o utworzenie nowego spisu 

uwzględniającego dodatkowe schorzenia. 

uwzględniającego dodatkowe schorzenia. 

Statystyki mówią, że około połowa 

Statystyki mówią, że około połowa 

złożonych wniosków jest uznawana za 

złożonych wniosków jest uznawana za 

rzeczywiste choroby zawodowe - sprawa 

rzeczywiste choroby zawodowe - sprawa 

więc nie jest prosta.

więc nie jest prosta.

Najczęstsze przypadki chorób 

Najczęstsze przypadki chorób 

zawodowych to: choroby narządów głosu 

zawodowych to: choroby narządów głosu 

nauczycieli, pylice płuc, choroby zakaźne i 

nauczycieli, pylice płuc, choroby zakaźne i 

odzwierzęce, uszkodzenia słuchu.

odzwierzęce, uszkodzenia słuchu.

background image

 

 

 

 

Chorobą zawodową jest choroba spowodowana 
warunkami pracy, ale jedynie choroba zawarta 
w wykazie chorób zawodowych.

O tym, jakie schorzenia wywołane pracą 

w warunkach zagrażających zdrowiu 
pracowników uznaje się za choroby zawodowe, 
decyduje ustawodawca, który biorąc pod 
uwagę aktualny stan wiedzy lekarskiej, 
pozwalający na pewne lub z przeważającym 
prawdopodobieństwem uznania wykonywania 
określonej pracy jako przyczyny stwierdzonej 
choroby. 

Pracodawca jest obowiązany niezwłocznie 

zgłosić właściwemu organowi Państwowej 
Inspekcji Sanitarnej i właściwemu 
inspektorowi pracy każdy przypadek 
rozpoznanej choroby zawodowej albo 
podejrzenia o taką chorobę.

background image

 

 

     Podstawy prawne

1.

 Kodeks pracy - art. 237 par. 1 i 4 (Dz.U.98.21.94 

z późniejszymi zmianami)

2.

 Rozporządzenie Rady Ministrów z dn. 30 lipca 

2002r. w sprawie    wykazu chorób zawodowych, 
szczegółowych zasad postępowania w sprawach 
zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i 
stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów 
właściwych w tych sprawach (Dz.U.02.132.1115)

3.

 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dn. 1 

sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu 
dokumentowania chorób zawodowych i skutków 
tych chorób (Dz.U.02.132.1121)

4.

 Ustawa z dn. 6 września 2001 r. o chorobach 

zakaźnych i zakażeniach (Dz.U.01.126.1384)

 

 

background image

 

 

 

Ocena warunków pracy obejmuje 

ustalenie:

 

rodzaju czynnika,

 czasu kontaktu, 

 mechanizmu działania i drogi szerzenia się 
czynnika, bez
   konieczności określenia stężenia tego 
czynnika. 

Definicja choroby zawodowej

Choroba ta jest ujęta w wykazie chorób 

zawodowych. W wyniku oceny warunków pracy 
można stwierdzić bezspornie lub z wysokim 
prawdopodobieństwem, że choroba została 
spowodowana działaniem czynników szkodliwych 
dla zdrowia występujących w środowisku pracy 
albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. 

background image

 

 

Choroby zawodowe to przewlekłe choroby, 

które bezpośrednio związane są z 

wykonywanym zawodem i warunkami 

pracy.

Choroby zawodowe

Minimalny okres, 
w którym musisz 
udokumentować 
objawy choroby

Szczególnie narażone grupy zawodowe

1. Zatrucia ostre 
albo przewlekłe lub 
następstwa 
wywołane 
następujące 
substancje 
chemiczne: 

w przypadku 
zatruć ostrych - 3 
dni, w przypadku 
zatruć 
przewlekłych -nie 
określa się 

(Tlenek węgla ) pracownicy kotłowni 
(Ołów) pracownicy wytwórni 
akumulatorów, zbiornic złomu, 
wykonujący prace remontowe w 
hutach cynku (Rtęć) kopalnictwo rud i 
ich przetwarzanie, destylacja rtęci, 
produkcja lamp rtęciowych, przemysł 
chemiczny (Mangan) pracownicy 
zatrudnieni przy transporcie, 
przetwórstwie, kopalnictwie rud 
manganu. Pracownicy hut szkła, 
przemysłu ceramicznego, oraz 
zatrudnieni przy produkcji farb, 
lakierów, nawozów sztucznych

2. Gorączka 
metaliczna

3 dni

Spawacze, odlewnicy, osoby 
zatrudnione przy cięciu metalu

3. Pylice płuc: in. 
pylica krzemowa, 
pylica górników 
kopalń węgla, pylico-
gruźlica 
4) pylica spawaczy
5) pylica azbestowa
6) inne rodzaje pylic 

nie określa się 

Górnicy kopalń węgla, spawacze, 
Osoby zatrudnione w zakładach 
przetwórstwa azbestu, przy usuwaniu 
wyrobów azbestowych, pracownicy 
remontowi stoczni, Pracownicy 
wyrabiający tarcze szlifierskie, 
materiały ścierne, produkujący 
porcelanę

background image

 

 

4. Choroby opłucnej lub osierdzia wywołane 

pyłem azbestu:

-

        Osoby zatrudnione w 

zakładach przetwórstwa 
azbestu, w budownictwie 
przy usuwaniu wyrobów 
azbestowych, pracownicy 
remontowi stoczni Górnicy 
kopalń węgla, osoby 
narażone w pracy na kadm, 
krzemionkę

1) rozległe zgrubienia opłucnej 

nie 

określ
a się 

-

2) rozległe blaszki opłucnej lub osierdzia 

nie 

określ
a się 

-

3) wysięk opłucnowy 

     3 lata 

-

5. Przewlekłe obturacyjne zapalenie 

oskrzeli, które spowodowało 
upośledzenie sprawności płuc z 
obniżeniem natężonej objętości 
wydechowej pierwszosekundowej 
(FEV1) poniżej 50 % wartości 
należnej, wywołane narażeniem na 
pyły lub gazy drażniące, jeżeli w 
ostatnich 10 latach pracy zawodowej 
były przypadki stwierdzenia na 
stanowisku pracy przekroczeń 
odpowiednich normatywów 
higienicznych

      1 rok 

      Górnicy kopalń węgla, 

osoby narażone w pracy 
na kadm, krzemionkę

background image

 

 

6. Astma oskrzelowa 

                 1 rok

       Laboranci, rzeźnicy, hodowcy 

drobiu, rolnicy, sadownicy jabłoni, 
technicy spożywczy, przetwórcy 
miodu, pszczelarze, pracownicy 
leśni, pracownicy browarów, 
piekarze, młynarze farmaceuci, 
pielęgniarki, farbiarze, barwiarze

7. Zewnątrzpochodne 

alergiczne 
zapalenie 
pęcherzyków 
płucnych: 

       Rolnicy, hodowcy ptaków, 

zatrudnieni w szkółkach 
jeździeckich, hodowcy orchidei, 
stolarze, zbieracze pierza, 
kuśnierze, produkujący mączkę 
rybną, hodowcy gołębi, pracownicy 
laboratoriów, operatorzy maszyn, 
pracownicy słodowni, browarów, 
młynarze, spawacze, pracujący przy 
metalach twardych, hutnicy

1) postać ostra i 

podostra

                  1 rok

-

2) postać przewlekła

                  3 lata  -

8. Ostre uogólnione 

reakcje alergiczne

                 1 

dzień 

       Potencjalnie każda osoba uczulona 

mająca kontakt z alergenem

9. Byssinoza 

                  1 rok

       Pracownicy przemysłu 

włókienniczego narażeni na pył 
bawełny, lnu, konopi

10. Beryloza

            nie 

określa się 

       Osoby zatrudnione w przemyśle 

lotniczym samochodowym, 
nuklearnym mające kontakt z 
berylem

background image

 

 

11. Choroby płuc 

wywołane pyłem 
metali twardych 

nie określa się 

       Osoby zatrudnione przy 

produkcji narzędzi i wierteł 
widiowych narażone na 
sproszkowany węglik wolframu 
i kobaltu

12. Alergiczny nieżyt 

nosa 

1 rok

       Młynarze, piekarze, 

pracownicy rolni, przemysłu 
włókienniczego, odzieżowego, 
drzewnego, tytoniowego, 
młynarze, piekarze, 
weterynarze, hodowcy zwierząt i 
drobiu, kuśnierze, garbarze, 
pszczelarze, w jedwabnictwie, 
pracownicy wytwórni perfum, 
kosmetyków, pracownicy 
cukiernicy, ogrodnicy, rybacy, 
pracownicy przemysłu 
chemicznego, personel aptek , 
służby zdrowia

13. Zapalenie obrzękowe 

krtani o podłożu 
alergicznym

1 rok

       Młynarze, piekarze, 

pracownicy rolni, przemysłu 
włókienniczego, odzieżowego, 
drzewnego, tytoniowego, 
młynarze, piekarze, 
weterynarze, hodowcy zwierząt i 
drobiu, kuśnierze, garbarze, 
pszczelarze, w jedwabnictwie, 
pracownicy wytwórni perfum, 
kosmetyków, pracownicy 
cukiernicy, ogrodnicy, rybacy, 
pracownicy przemysłu 
chemicznego, personel aptek , 
służby zdrowia

14. Przedziurawienie 

przegrody nosa 
wywołane 
substancjami o 
działaniu żrącym lub 
drażniącym 

2 lata 

       (Narażenie na arsen) 

pracownicy zatrudnieni przy 
przeróbce rud zawierających 
arsen, produkcji i stosowaniu 
środków owadobójczych, 
garbarze, szklarze, pracownicy 
przemysłu farmaceutyczny

background image

 

 

15. Przewlekłe choroby narządu głosu 
spowodowane nadmiernym wysiłkiem 
głosowym, trwającym co najmniej 15 lat: 

-

Nauczyciele, śpiewacy, 
telefonistki

1) guzki głosowe twarde 

2 lata 

-

2) wtórne zmiany przerostowe fałdów 
głosowych 

2 lata 

-

3) niedowład mięśni przywodzących i 
napinających fałdy głosowe z 
niedomykalnością fonacyjną głośni i 
trwałą dysfonią 

2 lata 

-

16. Choroby wywołane działaniem 
promieniowania jonizującego:

-

Lekarze radiolodzy, ftyzjatrzy, 
chirurdzy wykonujący zabiegi 
pod kontrola aparatury 
rentgenowskiej, lekarze 
prowadzący radioterapię, 
lekarze aplikujący rad, 
technicy elektroradiologii, 
średni personel medyczny 
zatrudniony w oddziałach 
onkologicznych, personel 
pomocniczy zatrudniony w 
gabinetach rtg, oddziałach 
onkologicznych, personel 
pracowni tomografii 
komputerowej, pracownicy 
odsługujący defektoskopy 
przemysłowe, pracownicy 
pracowni izotopowych, 
pracownicy ośrodków 
nuklearnych i zakładów 
medycyny nuklearnej, 
górnicy kopalń węgla 
narażeni na radon, personel 
zatrudniony przy naprawie i 
konserwacji aparatury 
rentgenowskiej

background image

 

 

1) ostra choroba popromienna 

uogólniona po napromieniowaniu 
całego ciała lub przeważającej jego 
części 

2 miesiące -

2) ostra choroba popromienna o 

charakterze zmian zapalnych lub 
zapalno-martwiczych skóry i tkanki 
podskórnej 

1 miesiąc 

-

3) przewlekłe popromienne zapalenie 

skóry

nie 

określa 
się 

-

4) przewlekłe uszkodzenie szpiku 

kostnego

3 lata 

-

5) zaćma popromienna10 lat 

-

-

6) nowotwory złośliwe z 

prawdopodobieństwem 
indywidualnie, po oszacowaniu 
ryzyka indukcji przekraczającym 
10% 

-

-

17. Nowotwory złośliwe powstałe w 

następstwie działania czynników 
występujących w środowisku pracy, 
uznanych za rakotwórcze u ludzi: 
indywidualnie w zależności od 
okresu latencji nowotworu: (rak 
płuca, rak oskrzela, międzybłoniak 
opłucnej albo otrzewnej, nowotwór 
układu krwiotwórczego, nowotwór 
skóry, nowotwór pęcherza 
moczowego, naczyniako - mięsak 
wątroby, inne nowotwory) 

-

       Pracownicy narażeni na 

kancerogeny arsen, nikiel, 
azbest, WWA, beryl, kadm, 
sadzę, wolna krystaliczną 
krzemionkę i wiele innych. 
Pracownicy koksowni, 
zakładach przetwórstwa 
azbestu, galwanizerzy, 
drukarze, garncarze, 
fotograficy, jubilerzy

background image

 

 

18. Choroby skóry:

-

       Galwanizerzy, 

drukarze, 
garncarze, 
fotograficy, 
jubilerzy, 
garbarze, 
lakiernicy, 
murarze,

1) alergiczne kontaktowe zapalenie skóry 

5 lat

-

2) kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia  1 miesiąc 

-

3) trądzik olejowy, smarowy lub chlorowy o 

rozległym charakterze 

1 miesiąc 

-

4) drożdżakowe zapalenie skóry rąk u osób 

pracujących w warunkach sprzyjających 
rozwojowi drożdżaków chorobotwórczych 

1 miesiąc 

-

5) grzybice skóry u osób stykających się z 

materiałem biologicznym pochodzącym od 
zwierząt 

1 miesiąc 

-

6) pokrzywka kontaktowa

1 rok

-

7) toksyczne zapalenie skóry z 

przebarwieniem wywołane przez smary lub 
oleje 

2 lata 

-

8) liszaj płaski kontaktowy wywołany 

odczynnikami stosowanymi w fotografii 
barwnej 

2 lata 

-

9) fotodermatozy zawodowe 

3 lata

10) rozległe szpecące odbarwienia lub 

przebarwienia skóry albo inkrustacja skóry 
cząstkami ciał obcych

3 lata

background image

 

 

19.  Przewlekłe choroby układu ruchu 

wywołane sposobem wykonywania 
pracy: 1) przewlekłe zapalenie 
ścięgna i jego pochewki| 2) 
przewlekłe zapalenie kaletki 
maziowej 3) przewlekłe 
uszkodzenie łąkotki 4) przewlekłe 
uszkodzenie torebki stawowej 5) 
przewlekłe zapalenie okołostawowe 
barku 6) przewlekłe zapalenie 
nadkłykcia kości ramiennej7) 
zmęczeniowe złamanie kości8) 
martwica kości nadgarstka

1 rok

       Pracownicy ciężko 

pracujący fizycznie, 
przesuwający ciężary, 
podnoszący ciężkie 
przedmioty, tokarze, 
masażyści, malarze, 
stomatolodzy, kowale, 
kamieniarze, 
stenotypistki, górnicy 
pracujący na niskich 
pokładach, posadzkarze, 
blacharze

20.  Przewlekłe choroby obwodowego 

układu nerwowego wywołane 
sposobem wykonywania pracy: 1) 
zespół cieśni w obrębie nadgarstka 
2) zespół rowka nerwu łokciowego

1 rok

       Szlifierze szkła 

kryształowego, 
dmuchacze szkła w 
wytwórniach 
termometrów, pracownicy 
rolni, pracownicy 
układający parkiety, 
stolarze, stomatolodzy, 
introligatorzy

21.  Obustronny trwały ubytek słuchu 

typu ślimakowego spowodowany 
hałasem, wyrażony podwyższeniem 
progu słuchu o wielkości co 
najmniej 45 dB w uchu lepiej 
słyszącym, obliczony jako średnia 
arytmetyczna dla częstotliwości 
audiometrycznych 1,2 i 3 kHz 

2 lata 

       Pracownicy narażeni na 

ponadnormatywny 
poziom hałasu (m. in w 
przemyśle: ciężkim, 
maszynowym, lekkim, 
budownictwie i przemyśle 
materiałów budowlanych, 
przemyśle chemicznym, 
osoby obsługujące młoty 
pneumatyczne.

background image

 

 

22. Zespół wibracyjny:  

-

Osoby obsługujące urządzenia będące 
źródłem drgań mechanicznych: środki 
transportu drogowego, wodnego, kolejowego; 
maszyny drogowe, budowlane, rolnicze. Osoby 
pracujące w bezpośrednim otoczeniu 
sprężarek, krosien tkackich. Pracownicy 
odsługujący narzędzia wibrujące: szlifierki, 
wiertarki, młotki, młoty, ubijaki, kosiarki.

1) postać naczyniowo-
nerwowa 

1 rok

-

2) postać kostno-stawowa

3 lata 

-

3) postać mieszana: 
naczyniowo-nerwowa i 
kostno-stawowa 

3 lata 

-

23. Choroby wywołane 
pracą w warunkach 
podwyższonego ciśnienia 
atmosferycznego: 

-

Nurkowie, osoby zatrudnione w głębokich 
sztolniach, groblach podziemnych, kopalniach

1) choroba 
dekompresyjna

5 lat

-

2) urazy ciśnieniowe

3 dni

-

3) następstwa oddychania 
mieszaninami gazowymi 
pod zwiększonym 
ciśnieniem 

3 dni

-

background image

 

 

24. Choroby wywołane działaniem 

wysokich albo niskich temperatur 
otoczenia: 1) udar cieplny albo jego 
następstwa 2) wyczerpanie cieplne 
albo jego następstwa 3) odmroziny 

  1 

ro
k

       (Niskie temperatury) Rolnicy, 

pracownicy służby leśnej, 
geodeci, rybacy, pracownicy 
chłodni (Wysokie temperatury) 
hutnicy, odlewnicy, górnicy, 
pracownicy przemysłu 
metalowego, mineralnego, 
spożywczego, chemicznego, 
pracownicy maszynowni 
okrętowych, robotnicy 
tropikalnych stref 
klimatycznych

25. Choroby układu wzrokowego wywołane 

czynnikami fizycznymi, chemicznymi 
biologicznymi:                

       Pracownicy narażeni na beryl, 

kadm, wanad, nikiel, mangan 
cynę, kobalt, pary chlorków, 
trójsiarczku fosforu, alkoholu 
metylowego i wiele innych 
czynników. (Mangan ) 
pracownicy zatrudnieni przy 
transporcie, przetwórstwie, 
kopalnictwie rud manganu. 
Pracownicy hut szkła, 
przemysłu ceramicznego, oraz 
zatrudnieni przy produkcji farb, 
lakierów, nawozów sztucznych, 
Pracownicy zootechniczni i 
weterynarze narażeni na 
pałeczki Brucella

1) alergiczne zapalenie spojówek

 1 rok  -

2) ostre zapalenie spojówek wywołane 

promieniowaniem nadfioletowym 

 1 

dz
ie
ń 

-

3) epidemiczne wirusowe zapalenie 

spojówek lub rogówki 

       1 

rok 

-

4) zwyrodnienie rogówki wywołane 

czynnikami drażniącymi 

 3 

la
ta

-

background image

 

 

5) zaćma wywołana działaniem 

promieniowania podczerwonego lub 
długofalowego nadfioletowego 

10 lat 

-

6) centralne zmiany zwyrodnieniowe 

siatkówki i naczyniówki wywołane 
krótkofalowym promieniowaniem 
podczerwonym lub 
promieniowaniem widzialnym z 
obszaru widma niebieskiego

3 lata 

-

26. Choroby zakaźne lub pasożytnicze 

albo ich następstwa: 1) wirusowe 
zapalenie wątroby2) borelioza3) 
gruźlica4) bruceloza 5) 
pełzakowica6) zimnica 7) inne 
choroby zakaźne lub pasożytnicze 

nie 

określa 
się 

       Pracownicy narażeni na 

zakażenia WZW poprzez 
kontakt z zakażonym 
materiałem biologicznym 
(pielęgniarki, pracownicy 
laboratoriów, lekarze, 
stomatolodzy i ich 
asystentki, pracownicy 
prosektoriów, salowi, 
sanitariusze- wszyscy 
pracownicy służby zdrowia 
mający kontakt z 
zakażonym materiałem 
biologicznym) Zoonozy: 
rolnicy, hodowcy bydła, 
trzody chlewnej , drobiu, 
zwierząt futerkowych, 
leśnicy, pracownicy 
zakładów mięsnych, 
weterynarze i technicy 
weterynaryjni. Pracownicy 
cukrowni, personel 
laboratoryjny, Zimnica 
pracownicy powracający z 
pracy w strefie tropikalnej

background image

 

 

Opis najczęściej występujących 

Opis najczęściej występujących 

chorób:

chorób:

I  CHOROBY ALERGICZNE 

1.

Astma oskrzelowa 

2.

Zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków 
płucnych 

3.

Byssinoza 

4.

Alergiczny nieżyt nosa 

5.

Zapalenie obrzękowe krtani o podłożu alergicznym 

II ZAKAŹNE

1.

Choroby zakaźne skóry: (drożdżakowe zapalenie skóry 
rąk u osób pracujących w warunkach sprzyjających 
rozwojowi drożdżaków chorobotwórczych, grzybice skóry 
u osób stykających się z materiałem biologicznym 
pochodzącym od zwierząt)

2.

Choroby układu wzrokowego wywołane czynnikami 
fizycznymi,          chemicznymi lub biologicznymi

3.

Choroby zakaźne lub pasożytnicze albo ich następstwa: 
(wirusowe zapalenie wątroby, borelioza, gruźlica, 
bruceloza)

III RAKOTWÓRCZE 

1.

 Nowotwory złośliwe powstałe w następstwie działania 

czynników występujących w środowisku pracy, 
uznanych za rakotwórcze u ludzi: (wirus zapalenia 
wątroby typu B i C - rak pierwotny wątroby)

background image

 

 

CHOROBY ALERGICZNE

Astma  oskrzelowa  to  częsta  choroba,  u  podstaw  której  leży 
nadmierna  reaktywność  oskrzeli  na  różnorodne  bodźce.  Astmę 
cechują  napady  duszności,  przede  wszystkim  wydechowej, 
wywołanej  skurczem  mięśniówki  oskrzeli  i  obrzękiem  błony 
śluzowej  oraz  zaleganiem  lepkiej  wydzieliny  w  oskrzelach.  W 
etiopatogenezie 

rolę 

pierwszoplanową 

grać 

mogą 

różne 

mechanizmy,  spośród  których  do  najważniejszych  należą: 
mechanizm  immunologiczny  (uwalnianie  silnych  mediatorów 
chemicznych  z  mastocytów  w  wyniku  reakcji  alergen  -  IgE)  i 
zaburzenie  czynności  układu  β-adrenergicznego.  Choroba  trwa 
wiele  lat  i  prowadzi  do  upośledzenia  sprawności  ustroju,  choć 
sama  rzadko  jest  bezpośrednią  przyczyną  śmierci.  W  okresach 
między  napadami  u  części  chorych  nie  stwierdza  się  żadnych 
odchyleń  od  stanu  prawidłowego,  u  części  zaś  obecne  są  objawy 
przewlekłej infekcji w drzewie oskrzelowym.
Astmę  oskrzelową  cechują  odwracalne  napady  zwężenia  światła 
oskrzeli,  którym  towarzyszy  uczucie  duszności  i  świsty  w  klatce 
piersiowej.  U  podstaw  choroby  leży  nadmierna  reaktywność 
oskrzeli na różnorodne bodźce.

background image

 

 

Zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie 

pęcherzyków płucnych

Jest 

to 

choroba 

zapalno-ziarniniakowata, 

wywoływana  przez  inhalowanie  antygenów  pochodzenia 
organicznego  tak  małych,  że  zatrzymują  się  dopiero  w 
drobnych  oskrzelikach  i  pęcherzykach  płucnych.  Są  to 
najczęściej  promieniowce,  zarodniki  grzybów,  ptasie 
odchody  i  izocyjaniany.  Pierwsze  objawy  chorobowe 
pojawiają  się  po  upływie  4-6  godzin  po  ekspozycji  na 
alergen. Są to gorączka, bóle mięśni, duszność i kaszel. 
Objawy  ustępują  samoistnie  po  24-48  godzinach,  jeśli 
kontakt  z  alergenem  został  przerwany.  W  przypadku 
stałej ekspozycji lub częstego kontaktu z alergenem (do 
96  godz.)  dołącza  się  nadwrażliwość  komórkowa 
odpowiedzialna za włóknienie tkanki płucnej, klinicznie 
objawiające się postępującą niewydolnością oddechową.

Zapalenie  alergiczne  pęcherzyków  płucnych 

często jest związane z wykonywaną pracą. W przypadku 
nadwrażliwości  na  grzyby  występuje  w  następujących 
zawodach: 

sortowanie 

papryki, 

tytoniu, 

herbaty, 

produkcja  win,  korka,  obróbka  drewna,  rolnictwo, 
hodowla 

zwierząt, 

piekarnictwo 

młynarstwo. 

Szczególną  odmianą  jest  zapalenie  pęcherzyków 
płucnych 

powstające 

wskutek 

niewłaściwe 

konserwowanej klimatyzacji lub przebywania w domach 
zagrzybionych. 

background image

 

 

Byssinoza (Bysynoza)

Jest  to  rodzaj  pylicy  zaliczanej  do  chorób  zawodowych. 

Występuje  pod  postacią  przewlekłego  nieżytu  dróg  oddechowych  u 
robotników 

zatrudnionych 

przy 

zbiorze, 

magazynowaniu 

oczyszczaniu  włókien  bawełny  i  ich  przerobie  na  tkaniny. 
Spowodowana  jest  wdychaniem  pyłu  bawełnianego,  który  oprócz 
działania  mechanicznego  ma  również  własności  uczulające, 
prowadząc  do  dychawicy  oskrzelowej(astmy).  Byssinoza  może  być 
również  mechanicznym  przenośnikiem  chorobotwórczych  bakterii. 
Narażeni 

powinni 

pracować 

maskach 

ochronnych, 

przeciwpyłowych.  Stany  uczulenia  są  trwałym  przeciwwskazaniem 
do pracy w atmosferze pyłu bawełnianego.

        

Alergiczny nieżyt nosa

Alergiczny nieżyt nosa, zwany również katarem alergicznym 

lub  katarem  siennym  to  choroba  z  grupy  alergii.  Jego  powstanie 
wiąże  się  z  nieprawidłową  reakcja  układu  immunologicznego 
(odpornościowego)  na  substancje  i  związki  chemiczne,  które 
organizm  powinien  ignorować.  Objawy  choroby  pojawiają  się  przy 
kontakcie  z  substancją  uczulającą  (alergenem).  Nieżyt  alergiczny, 
podobnie jak inne choroby alergiczne jest ostatnio coraz częstszy i 
dlatego  stanowi  coraz  większy  problem  medyczny.  Nie  sezonowy 
alergiczny nieżyt nosa jest to ostra i przewlekła choroba alergiczna. 
Tego  typu  alergia  charakteryzuje  się  objawami  w  postaci  napadów 
kichania  w  formie  salw  o  różnym  nasileniu,  obfitą,  przejrzystą 
wydzieliną oraz uczuciem niedrożności nosa, w reakcji na alergeny 
wziewne, powodujące występowanie objawów przez cały rok.

background image

 

 

                   

Jakie są objawy alergicznego 

nieżytu nosa?

 wyciek z nosa wodnistej wydzieliny 

 zatkanie nosa 

 swędzenie nosa i/lub tylnej części gardła 

 kichanie 

 łzawienie 

 swędzenie i obrzęk powiek. 

Zapalenie obrzękowe krtani o podłożu 

alergicznym

W  przebiegu  ostrego  zapalenia  górnych  dróg  oddechowych  o 

podłożu  alergicznym  występuje  najczęściej  odczyn  zapalny  śluzówki 
krtani,  przeważnie  o  charakterze  nieżytowym.  Spowodowany  jest  on 
najczęściej  podrażnieniami  chemicznymi  (wdychanie  substancji 
drażniących, pyłów, zanieczyszczeń) bądź też nadużywaniem głosu( na 
ta  chorobę  narażeni  są  nauczyciele).  Zapalenie  obrzękowe  krtani 
objawia się chrypka, aż do zupełnego bezgłosu, uczuciem przeszkody, 
bólami  szyi,  kaszlem  o  charakterystycznym  przydźwięku.  Pojawia  się 
tez  obrzęk  śluzówki  co  prowadzi  do  duszności  i  świszczącego 
oddechu.
W przypadku nie leczenia może dojść do trwałego zaburzenia funkcji 
strun głosowych.

background image

 

 

                Najczęstsze dolegliwości i 

objawy

-  chrypka
-  uczucie zawadzania w krtani
-  bezgłos
-  ból w krtani

-skłonność do chrząkania

-  ból przy połykaniu, mówieniu
-  napady kaszlu

-obrzęk krtani

                          Sposoby zapobiegania

   

1.

 Nie ma znanych pewnych sposobów zapobiegania wystąpieniu 

zapalenia krtani.

    Należy staranie leczyć wszelkie stany zapalne w obrębie górnych 

dróg oddechowych.

2.

 Trzeba unikać drażniącego działania czynników zewnętrznych, 

takich jak    dym

    papierosowy, alkohol, pyły itp.

3.

 Należy w rozsądny sposób używać głosu i dbać o stan zdrowia.

Czym jest spowodowany całoroczny 

alergiczny nieżyt nosa?

Nieżyt całoroczny jest spowodowany kontaktem z alergenem 

występującym w otoczeniu człowieka przez cały rok. Za całoroczne 
występowanie objawów mogą odpowiadać alergeny roztoczy kurzu 
domowego, zwierząt domowych, substancji związanych z wykonywanym 
zawodem, itp. 

background image

 

 

                         

Alergeny zwierzęce

            

Alergizujące działanie mają komórki naskórka, ślina i 

mocz zwierząt. Zwierzęciem najczęściej będącym przyczyną 
uczulenia jest kot, na drugim miejscu znajduje się pies. Inne 
alergizujące zwierzęta to koń, chomik, świnka morska, mysz, 
szczur, królik i ptaki. Bezpieczne w hodowli są ryby, żółwie i 
węże, choć ich karma może być mocno alergizująca.

     Według szacunków aż 10% populacji narażone jest na 

występowanie dolegliwości w związku z uczuleniem na sierść 
zwierząt, a 15-30% wszystkich alergików może być 
uczulonych na sierść kotów i psów. 
Sierść i złuszczony naskórek nie są jedynymi istotnymi 
alergenami , silniejsze są ślina i mocz. Te wyschnięte płyny 
ustrojowe kruszą się i unoszą . W ten sposób kontakt z 
właścicielem zwierzęcia może wywołać objawy alergii u osób 
uczulonych, choć nie stykających się bezpośrednio ze 
zwierzęciem. 

background image

 

 

CHOROBY

 

ZAKAŹNE

1.Choroby zakaźne skóry.

Skóra  jest  największym  i  jednym  z 
najważniejszych 

narządów 

organizmu  ludzkiego.  Choroby  skóry 
nie  są  jedynie  defektem  urody,  lecz 
często 

wiążą  się 

ze 

znacznym 

obniżeniem  jakości  życia  i  zdolności 
zarobkowania 

chorego. 

Choroby 

skóry  mogą  być  źródłem  wielu 
cierpień dla chorych i ich bliskich. 

Według  obowiązującego  prawa,  rolniczą  zawodową  chorobą 
skóry jest choroba skóry powstała w wyniku wykonywania pracy 
–  na  skutek  działania  czynników  obecnych  w  miejscu  pracy  i 
związanych  z  produkcją  rolniczą.  Najczęstszą  chorobą 
zawodową skóry u rolników jest wyprysk. Rolnik, ze względu na 
charakter swojej pracy, każdego dnia narażony jest na kontakt 
z  czynnikami  szkodliwymi  dla  skóry.  Czynniki  te  można 
podzielić  na  fizyczne,  chemiczne,  biologiczne  niezakaźne  oraz 
biologiczne zakaźne. Każdy z tych czynników może doprowadzić 
do  rozwoju  chorób  skóry,  które  niekiedy  poważnie  obniżają 
jakość  życia  oraz 

ograniczają 

zdolność 

zarobkowania. 

Najczęstszą  chorobą  zawodową  skóry  jest  u  rolników  wyprysk 
kontaktowy,  zarówno  wyprysk  alergiczny  jak  i  wyprysk  z 
podrażnienia (toksyczny). 

background image

 

 

Podobnie  jak  w  pozostałych  działach  gospodarki,  w  rolnictwie 
wyprysk stanowi ponad 90% wszystkich rozpoznanych zawodowych 
chorób  skóry.  Nie  można  się  zgodzić  z  dość  rozpowszechnionym 
niestety przekonaniem, że synonimem pojęcia "zawodowa choroba 
skóry"  jest  rozpoznanie  "alergiczny  wyprysk  kontaktowy".  W 
naszym  kraju  takie  przeświadczenie  jest  mocno  zakorzenione 
również  wśród  niektórych  dermatologów  a  także  lekarzy-
orzeczników, wbrew opinii autorytetów.

Przykładowe czynniki, które mogą 

spowodować rolniczą zawodową chorobę 

skóry:

 pył zbożowy 

 pył siana i słomy 

 pył lnu, ziół 

 sierści zwierząt hodowlanych 

 środki ochrony roślin 

 zaprawy nasienne 

 nawozy sztuczne 

 olej napędowy i wiele innych

background image

 

 

Grzybice skóry

Grzyby powodujące grzybice skórne 
rozwijają się w wierzchniej warstwie 
skóry człowieka, przede wszystkim w 
jej fałdach, oraz na skórze stóp. 
Wilgotne i ciepłe otoczenie ułatwia 
ich rozwój. Grzybice są często 
występującymi schorzeniami skóry. 
Ocenia się, że na grzybicę skóry 
choruje około 15-30% społeczeństwa. 
U sportowców mamy do czynienia 
przede wszystkim z grzybicą stóp. 
Starsi ludzie cierpią przeważnie na 
grzybicę, która występuje w 
zmarszczkach (fałdach skóry) i 
paznokciach.

Objawy

 

Najczęściej  grzybica  skóry  występuje  między  palcami  stóp 

lub  w  fałdach  skóry,  np.  pod  piersiami  lub  w  pachwinach. 
Początkowo widoczne jest zaczerwienienie, następnie skóra zaczyna 
się  łuszczyć  oraz  zmienia  barwę.  Gdy  wyleczy  się  chore  miejsce, 
grzyby  rozprzestrzeniają  się  na  dalsze  obszary  skóry  w  postaci 
okrągłych  lub  girlandowatych  tworów.  Na  stopach  i  innych 
obszarach  zrogowaciałej  skóry  mogą  powstać  sączące  się,  bolesne 
szczeliny. Szczególną postacią grzybicy skóry jest grzybica paznokci. 
Gdy  zainfekowany  jest  paznokieć,  zmienia  kolor  na  szarozielony  i 
staje  się  nieprzezroczysty.  Zakażone  bywają  przeważnie  paznokcie 
palców stóp. 

background image

 

 

Przyczyny

Do  zakażenia  dochodzi  przez  bezpośredni  kontakt  z 

powierzchniami  lub  przedmiotami,  na  których  występują  grzyby, 
takimi jak podłogi w salach gimnastycznych, pod prysznicami i na 
basenach,  wykładziny  w  pokojach  hotelowych,  powierzchnie 
wyłożone  drewnem  w  saunie.  Osoby  mające  kłopoty  z  ciśnieniem 
krwi  oraz  chorzy  na  cukrzycę  częściej  zarażają  się  grzybicą  stóp. 
Także  przyjmowanie  pewnych  leków,  które  osłabiają  układ 
odpornościowy, zwiększa ryzyko wystąpienia grzybicy.

Choroby zakaźne lub 

pasożytnicze albo ich 

następstwa:

Borelioza

Najbardziej 

rozpowszechnioną, 

przewlekłą 

chorobą 

roznoszoną  przez  kleszcze  jest  borelioza.  Wywołują  ją  bakterie 
zwane krętkami Borrelia, szacuje się, że ich nosicielem może być 
co piąty kleszcz. 

background image

 

 

Charakterystycznym objawem pierwszego etapu rozwoju boreliozy 

jest tzw. rumień wędrujący. Na początku ma on powierzchnię ok. 2 cm. W 
miarę upływu czasu rozszerza się pierścieniowo, w końcu blednie pośrodku 
i zanika. Zanik rumienia nie oznacza jednak zawsze końca choroby. Dlatego 
w  razie  jego  wystąpienia  należy  natychmiast  skontaktować  się  z 
dermatologiem.
                Drugą  fazę  choroby  charakteryzuje  rozwój  objawów  skórnych  oraz 
ostre  zmiany  zapalne  narządów,  w  tym  stawów,  serca,  ośrodkowego  i 
obwodowego układu nerwowego.

Trzeci  etap  boreliozy  może  trwać  od  roku  do  kilkunastu  lat  od 

zakażenia.  Występują  wówczas  przewlekłe  zmiany  skórne,  ciężkie  zmiany 
zapalne  stawów,  a  także  zapalenia  mózgu  i  opon  mózgowo-rdzeniowych. 
Nierozpoznana  i  nieleczona  borelioza  zagraża  licznymi  niebezpiecznymi 
powikłaniami.  Kobietom  w  ciąży  grozi  nawet  poronieniem  i  uszkodzeniem 
płodu.
                      Do  tej  pory  nie  wynaleziono  szczepionki,  która  chroniłaby  przed 
zachorowaniem  na  boreliozę.  Jedynym  skutecznym  zabezpieczeniem  jest 
stosowanie repelentów (OFF!, Autan) i zachowanie odpowiednich środków 
bezpieczeństwa podczas przebywania na terenach szczególnie zagrożonych 
kleszczami.  Zdaniem  lekarzy,  borelioza  jest  jedną  z  najczęstszych  chorób 
zakaźnych, a ustrzec się przed nią trudno. Nad szczepionką dopiero trwają 
prace,  antybiotyki  zaś  są  skuteczne  tylko  we  wczesnym  stadium  choroby. 
Na  szczęście  krętkowica  często  przebiega  z  minimalnymi  objawami  lub 
nawet całkiem bezobjawowo.

Na Podlasiu chorują na boreliozę przede wszystkim leśnicy a także 

rolnicy. Odnotowano też przypadek zachorowania na tę chorobę listonosza, 
który rozwoził listy w pobliżu terenów leśnych.

background image

 

 

Wirusowe zapalenie wątroby

Wirusowe  zapalenie  wątroby  wywołują  różnego  rodzaju 

wirusy, najwcześniej wyodrębniono wirusa typu A przenoszącego się 
drogą  pokarmową,  powodującego  zakaźne  (nagminne)  zapalenie 
wątroby  oraz  wirusa  B  powodującego  surowicze  (wszczepienne) 
zapalenie  wątroby.  Następnie,  dzięki  badaniom  molekularnym, 
wyizolowano cały szereg wirusów wywołujących chorobę. Cechy tych 
wirusów  są  ciągle  obiektem  badań,  a  większość  z  nich  nie  jest  do 
końca poznana.

                                                

Drogi zakażenia

Wirusowym  zapaleniem  wątroby  typu  A  można  się  zarazić 

poprzez  przeniesienie  do  jamy  ustnej  wirusów  znajdujących  się 
wydzielinach  i  wydalinach  chorego  oraz  przez  kontakt  skóry 
(prawie  zawsze  istnieją  drobne  skaleczenia)  z  krwią  chorego.  W 
okresie  wiremii  możliwa  jest  także  wszczepienna  droga  zakażenia. 
Analogiczna  jest  droga  zakażenia  wirusem  typu  E.  Pozostałymi 
wirusami  można  się  zakazić  podczas  zabiegów  chirurgicznych, 
transfuzji,  szczepień,  dializy,  przeszczepów,  u  manikiurzystki, 
fryzjera  i  wszędzie  tam,  gdzie  następują  skaleczenia  za  pomocą 
niesterylnych  narzędzi.  Teoretycznie  istnieje  także  możliwość 
zarażenia 

się 

drogą 

płciową. 

background image

 

 

                                     

Objawy choroby

Okres  inkubacji  choroby  trwa  od  2  tygodni  do  6  miesięcy. 

Choroba rozpoczyna się podwyższoną temperaturą ciała i objawami 
grypopodobnymi,  następnie  dołączają  się  dolegliwości  ze  strony 
przewodu pokarmowego. Choroba może przebiegać z wystąpieniem 
żółtaczki lub bez.

Przebieg  choroby  zależy  od  wieku  pacjenta,  u  ludzi  starszych 

choroba  ma  przebieg  cięższy,  ale  są  postaci  żółtaczki  prawie 
bezobjawowe,  dotyczy  to  zwłaszcza  infekcji  wirusem  typu  C. 
Objawem  charakterystycznym  choroby  jest  ciemno  zabarwiony 
mocz  i  prawie  odbarwiony  kał.  Chory  jest  osłabiony;  oprócz 
dolegliwości  ze  strony  wątroby,  mogą  występować  bóle  mięśniowe. 
Wyjątkowo ciężki przebieg choroby może skończyć się śmiertelnie. 
Następstwem  choroby  może  być  nosicielstwo,  marskość  wątroby 
oraz pierwotny rak wątroby.

                                                    

Pracownicy narażeni

Pracownicy służby zdrowia – personel oddziałów zakaźnych, 

placówek  chirurgicznych,  hemodializy,  pracownicy  pogotowia 
ratunkowego, 

placówek 

pediatrycznych, 

stomatologicznych, 

laboratoriów  diagnostycznych  i  mikrobiologicznych,  naukowych 
placówek 

medycznych, 

stacji 

sanitarno-epidemiologicznych, 

pracownicy  opieki  społecznej.  Nauczyciele  i  wychowawcy  w 
szkołach  i  internatach,  wychowawcy  w  żłobkach  i  przedszkolach. 
Pracownicy 

kanalizacji 

miejskiej 

oczyszczalni 

ścieków. 

Podróżujący służbowo do strefy tropikalnej.

background image

 

 

Gruźlica

Gruźlica  w  Polsce,  poprzez  odpowiednie  regulacje 

prawne,  jest  zwalczana  jako  choroba  zakaźna  oraz 
zawodowa.

Choroba  ta  wywoływana  jest  przez  Gram-  dodatnie, 

prątki  kwasooporne  tzw.  prątki  Kocha  lub  prątki  ludzkie. 
Zdarzają 

się 

też 

zakażenia 

 

prątkiem 

bydlęcym, 

odpowiedzialnym  głównie  za  zakażenia  poza  płucne  – 
gruźlica  szyjnych  węzłów  chłonnych,  gruźlica  jelit,  skóry, 
kostno-stawowa,  gruźlicze  zapalenie  opon  mózgowo-
rdzeniowych, oraz bardzo rzadko – typem ptasim. Prątki są 
stosunkowo  oporne  na  działanie  środków  chemicznych: 
Gruźlica 

rozprzestrzenia 

się 

drogą 

kropelkową. 

Podstawowym  źródłem  zakażenia  jest  chory  człowiek  z 
czynną  gruźlicą,  tzw.  prątkujący,  który  podczas  kichania, 
kaszlu, rozmowy, śmiechu wyrzuca do środowiska bakterie. 
Bakterie  te  wdychane  są  wraz  z  powietrzem  przez  innych 
ludzi.

Innym  źródłem  zakażenia  są  zwierzęta  i  produkty 

pochodzenia  zwierzęcego  –  surowe,  mleko,  nabiał  –  wtedy 
zakażenie  następuje  drogą  pokarmową.  Możliwa  jest  także 
infekcja  poprzez  skórę  –  zdarza  się  to  czasami  służbie 
weterynaryjnej.  Pamiętać  należy  również  o  cechach 
prątków, a zwłaszcza ich odporności na wysuszenie, dlatego 
źródłem zakażenia mogą być prątki znajdujące się w kurzu, 
pyle pochodzącym z pomieszczeń gospodarskich, a także w 
powietrzu  w  zakładach  służby  zdrowia:  laboratoria, 
przychodnie. 

background image

 

 

Początkowe objawy mogą przypominać grypę:

Gorączka,  osłabienie,  uczucie  zmęczenia,  nieznaczne  bóle 

mięśniowe lub przebiegać bardzo gwałtownie – jeżeli dotyczy osób 
z  obniżoną  odpornością.  Po  wniknięciu  bakterii  powstaje  stan 
zapalny,  który  może  przebiegać  gwałtownie,  prowadząc  do 
szybkiego namnożenia bakterii i wysiewu do krwioobiegu, a wraz z 
nim  do  narządów:  m.in.:  płuc,  opon  mózgowo-rdzeniowych, 
wątroby,  śledziony,  nerek,  nadnerczy,  naczyniówki  oka  i  nasad 
kości. Ta postać gruźlicy nosi nazwę prosówki i często prowadzi do 
zgonu.

Objawy niepokojące to:

 przewlekły kaszel,

 chudnięcie, gorączka,

 poty nocne,

 bóle w klatce piersiowej,

 duszności,

 a w późniejszym etapie choroby – krwioplucie.

Mogą 

wystąpić 

także 

obrzęki 

szyi 

związane 

zaatakowaniem  węzłów  chłonnych.  Gruźlica  jelit  charakteryzuje 
się: 

bólami 

brzucha, 

biegunką, 

chudnięciem. 

Wcześnie 

rozpoznana  i  właściwie  leczona  gruźlica  jest  uleczalna.  Gruźlica 
zaleczona, a nie wyleczona, może po latach rozwinąć się ponownie.

Pracownicy  narażeni:  pracownicy  służby  zdrowia  i  opieki 

społecznej,  pracownicy  służby  weterynaryjnej,  hodowcy  bydła. 
Pracownicy  narażeni  na  pył  zarówno  przemysłowy,  jak  i 
pochodzenia organicznego.

background image

 

 

Brucelozy

Brucelozy  są  to  odzwierzęce  choroby  zakaźne  wywołane 

przez pałeczki z rodzaju Brucela, które u ludzi powodują chorobę 
Banga, gorączkę maltańska i inne. Ponieważ człowiek zaraża się 
głównie  przez  kontakt  z  chorymi  zwierzętami,  brucelozy  są 
chorobami  zawodowymi  personelu  weterynaryjnego  i  hodowców 
zwierząt.  Okres  wylęgania  trwa  od  5  do  21  dni  lub  dłużej, 
niekiedy  nawet  kilka  miesięcy.  Objawami  w  typowych  ostrych 
przypadkach  są  gorączka  o  przebiegu  falistym,  dreszcze,  zlewne 
poty,  bóle  głowy,  mięśni  i  stawów,  powiększenie  wątroby  i 
śledziony.  Po  okresie  ostrym  bruceloza  przechodzi  zwykle  w 
przewlekły,  trwający  miesiącami  a  nawet  latami,  w  którym 
zaostrzenia przeplatają się z dłuższymi remisjami. Rokowania na 
ogół są pomyślne z wyjątkiem gorączki maltańskiej.

background image

 

 

CHOROBY RAKOTWÓRCZE

Nowotwory  jako  choroba  zawodowa  rozpoznawana  jest 

rzadko (137 przypadków w 2001 r). Prawdopodobnie dlatego, że 
nowotwór  rozwija  się  długo,  rozpoznaje  się  go  po  latach, 
onkolodzy  nie  pytają  wtedy  o  warunki  pracy,  a  sami  chorzy  tego 
nie  dociekają.  -  Tylko  3,5  proc.  leczonych  na  raka  międzybłonia 
płuca  ma  stwierdzoną  chorobę  zawodową,  choć  jesteśmy  prawie 
pewni, że mieli w pracy kontakt z azbestem. Obecne przepisy są 
bardzo  surowe,  z  przemysłu  wycofano  też  najbardziej  szkodliwe 
substancje  -  azbest  i  benzydynę.  Wszyscy  byli  pracownicy 
przetwórni  azbestu  mają  prawo  do  bezpłatnych  badań  w 
wojewódzkich  ośrodkach  medycyny  pracy  i  bezpłatnych  leków  w 
kuracji.

Wirus zapalenia wątroby typu B i C - rak 

pierwotny wątroby

Rak  wątroby  to  guz,  powstający  w  tkance  tego  narządu. 

Jest  to  nowotwór  dość  często  powiązany  z  innymi  chorobami 
wątroby,  takimi  jak  martwica.  Rak  wątroby  jest  chorobą  bardzo 
ciężką, 

przeważnie 

prowadzącą 

do 

śmierci, 

wymagającą 

natychmiastowej  opieki  lekarskiej.  W  przeważającej  większości 
przypadków  wynik  leczenia  zależy  od  tego,  jak  wcześnie  ustalono 
rozpoznanie. 

background image

 

 

Niestety w wielu przypadkach 
rak  pozostaje  niezauważalny 
aż  do  czasu,  kiedy  jest  już  za 
późno  na  skuteczne  leczenie. 
Nie  można  dostrzec  jego 
wzrastanie, że do czasu, kiedy 
stanie  się  duży,  a  i  tak  w 
pewnych 

przypadkach 

nie 

udaje  się  go  wykryć.  Ból  nie 
występuje. 

Należy zwracać uwagę na wszystkie zmiany 

mogące występować w czynności naszego ustroju, 

takie jak np.:

 zmiana w wyglądzie stolca i moczu, 

 pojawieniu się krwi w stolcu i moczu, 

 obecność plam krwi, 

 nienormalne zmniejszenie masy ciała. 

W razie pojawienia się tych objawów najwłaściwszym 

postępowaniem jest zwrócenie się do lekarza. Chociaż w 
przeważającej części przypadków objawy te nie wiążą się z rakiem, 
mogą jednak być wczesnym ostrzeżeniem w razie jego obecności i 
mieć podstawowe znaczenie dla wyniku leczenia.

background image

 

 

                         Aflatoksyny (B1, B2, G1, G2)

Stanowią one zanieczyszczenie żywności zakażonej 

grzybami z rodzaju Aspergillus. Najczęściej występującą 
aflotoksyną w skażonej żywności jest aflatoksyna B1. 
Aflatoksyny stanowią zagrożenie dla ludzi spożywających 
zanieczyszczone nimi pokarmy- wywołują raka wątroby.

Narażenie zawodowe na aflatoksyny występuje u 

pracowników młynów, wytwórni pasz, przetwórniach oleju, 
rolników, hodowców zwierząt. 

Aflatoksyny są też dostrzegane czasami w mleku, 

serze, fistaszkach - orzeszkach ziemnych tzw. arachidach, 
(nasienie bawełny), orzechy kokosowe, migdałach, figach, 
kukurydza, w zbożu, przyprawach i innym pożywieniu 
szczególnie w wilgotnych rejonach tropikalnych.

Mleko, jajka i produkty z mięsa czasami są 

zanieczyszczone z powodu zwierzęcej konsumpcji paszy 
zanieczyszczonej aflatoksyną.

background image

 

 

 

Najczęstsze choroby zawodowe

Najczęstsza choroba zawodowa to uszkodzenie głosu (to, że 

jest ona uznana za chorobę zawodową, jest ewenementem w 
prawodawstwie europejskim). Cierpi na nią 30 proc. polskich 
pedagogów. Zdarcia gardła można uniknąć, jeśli w umiejętny sposób 
będzie się operowało głosem (można wtedy mówić głośno, nie 
obciążając strun głosowych). Nauczyciele wywalczyli w szkołach 
pedagogicznych bezpłatne zajęcia z emisji głosu.
        W przypadku narządu głosowego nauczyciela choroby te 
wynikają z nadmiernego wysiłku głosowego. Coraz częściej bierze 
się pod uwagę również obciążenia psychofizyczne występujących w 
pracy zawodowej nauczyciela, jako czynnik ryzyka zwiększający 
prawdopodobieństwo wystąpienia obciążenia i choroby narządu 
głosowego.
        Według foniatrów częstotliwość występowania zaburzeń głosu u 
nauczycieli w stosunku do innych zawodów stawiających znaczne 
wymagania narządowi głosowemu (aktorzy, śpiewacy, prezenterzy, 
tłumacze, politycy itp.)  jest przeważająca. Fakt ten związany jest  
nie tylko z walorami narządu głosu w tych grupach zawodowych, ale 
także z jego  wieloletnim przygotowaniem do wykonywania zawodu i 
opanowaniem prawidłowej techniki głosowej.
         Warto również zaznaczyć, że choroby narządu głosu jako 
choroby zawodowe są Polską specyfiką. Nie znajdują się one na 
listach chorób zawodowych w Unii Europejskie czy w USA. Ze 
względu na częste zwolnienia lekarskie, urlopy zdrowotne, zniżki 
godzin, dodatki do emerytury oraz jednorazowe odszkodowania z 
tytułu uszczerbku na zdrowiu stanowią one ogromne obciążenie 
państwowego budżetu, około 60 mln. złotych rocznie).

background image

 

 

Dziennik Ustaw z dnia 19 sierpnia 2002 obejmuje 

przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane 
nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 
lat. 

Należą do nich:

1.

 Guzki śpiewacze twarde.

2.

 Wtórne zmiany przerostowe fałdów głosowych.

3.

 Niedowład mięśni przywodzących i napinających fałdy głosowe z 

niedomykalnością
    fonacyjną i trwała dysfonią.

Guzki głosowe twarde 

       

Guzki fałdu głosowego potocznie nazywamy guzkami krzykaczy, 

guzkami śpiewaczymi. Są to małe, okrągłe twory  (zgrubienia 
fałdów głosowych). wielkości główki szpilki (osiągają do 2-3 mm 
średnicy), zlokalizowane na granicy 1/3 przedniej i środkowej 
wolnego brzegu fałdu.

background image

 

 

Guzek może być pojedynczy, ale zwykle występuje drugi, położony 
symetrycznie. 
         W pierwszym stadium rozwoju są to guzki miękkie, które 
nieleczone ulegają stwardnieniu i przechodzą w guzki twarde. 
        Ustępują jednak pod wpływem zachowania milczenia przez 
kilka dni, leczenia foniatrycznego oraz dzięki poprawie techniki 
posługiwania się głosem. 
         Guzki twarde to zbite twory, barwy białawej, jaśniejszej niż 
błona śluzowa fałdów. Ich powstanie oprócz guzków miękkich 
poprzedzać mogą zwiastuny w postaci nitki śluzu 
rozpościerającej się między fałdami głosowymi w miejscu 
typowym dla guzków głosowych.
          Powstają często u nauczycieli,  przede wszystkim dotyczą 
kobiet i związane są z emisją wyższych dźwięków. Pojawienie się 
guzków głosowych zależy także od osobniczej zdolności 
rogowacenia po urazie wysiłkowym nabłonka pokrywającego 
fałdy głosowe.
          Guzki głosowe wpływają na wibracje fałdów głosowych; 
utrudniają ich zwarcie podczas fonacji.

Faza fonacyjna - 
pełne zwarcie 
fałdów 
głosowych na 
całej długości. 
Spełnione 
warunki 
prawidłowej 
emisji głosu.

 

Faza fonacyjna - 
guzki 
uniemożliwiają 
pełne zwarcie 
fałdów głosowych. 

background image

 

 

Objawy:

- chuchające nastawienie głosu, szmer (głos jest pomieszany ze 
szmerem powietrza, które
  nie zostało zamienione na falę drgającą),

- głos jest ochrypły, chrypka nasila się pod dłuższym mówieniu i ma 
tendencję do
  nawrotów, 

- trudności w utrzymaniu wysokości tonu i oddychaniu - głos drży, 
intonacja
  jest nieczysta,
skrócenie czasu fonacji, 
dwugłos, 
uczucie zalegania wydzieliny, zawadzania w krtani,

- bezgłos. 

Przyczyny powstawania guzków głosowych

- nieprawidłowa emisja głosu: mówienie zbyt wysoko, mówienie zbyt 
głośno, mówienie
  wysiłkowe, mówienie w nieodpowiednim środowisku,

- brak higieny głosowej np. zbyt małe nawodnienie fałdów 
głosowych, brak odpoczynku
  głosowego, 
- wysiłek głosowy, krzyk, przeciążenie głosu,
- stres, 
- napięcie , głównie mięśni szyi i krtani towarzyszące fonacji 
(mówieniu, śpiewaniu), 
- stany chorobowe krtani: ostre i przewlekłe zapalenie krtani, 
- hipotonia mięśniowa i niewydolność narządu głosowego, 
- zmiany hormonalne,

background image

 

 

Niedowład mięśni przywodzących i napinających 

fałdy głosowe z niedomykalnością fonacyjną 

głośni i trwałą dysfonią.

          

Niewydolność głośni jest stanem patologicznym, w 

którym fałdy głosowe nie zwierają się na całej długości. 
Niepełne zwarcie fałdów podczas fonacji powoduje, że 
przez szczelinę przedostaje się powietrze, które nie 
zostało zmienione na falę akustyczną (przy całkowitym 
zwiotczeniu mięśni napinających więzadłach głosowe 
dochodzi do bezgłosu, czyli afonii). 
      Stan ten powoduje pogorszenie wydolności i jakości 
głosu. Są one spowodowane zmianami, jakie zaszły w 
mięśniach głosowych pod wpływem wysiłku głosowego.

Faza fonacyjna - niepełne zwarcie fałdów głosowych. 

Wtórne zmiany przerostowe 

background image

 

 

Objawy:

- szybkie wyczerpywanie się możliwości głosowych (powoduje 
niezdolności do
  wykonywania zawodu), 
- chrypka o stałym charakterze, która nasila się po wysiłku 
głosowym,
- bezdźwięczność, okresowy bezgłos, 
- uczucie napięcia i ból mięśni w okolicy krtani. 

Przyczyny: 

- przeciążenie aparatu nerwowo- mięśniowego krtani 
( wynikające np. z
  nieprawidłowej emisji głosu, wysiłku głosowego podczas 
stanów zapalnych
  krtani lub infekcji dróg oddechowych),

- urazy mechaniczne krtani, operacje tarczycy, przedłużona 
intubacja, operacje
  guzów szyi, dużych naczyń, serca, płuc, przełyku, 
nowotworów śródpiersia,
  prowadzących do porażenia nerwów krtaniowych, 
- stany zapalne.


Document Outline