Odkrycie idei społeczności
lokalnej
1.
Społeczność lokalna jako uprawomocnienie
innych związków społecznych.
2. Specyficzność rozumienia społeczności:
- więzi społeczne
- obraz pożądanego świata społecznego
3. Elementy społeczności:
-
wysoki stopień personalnej bezpośredniości
- wysoki stopień emocjonalnej głębi
- wysoki stopień społecznej spójności
- wysoki stopień moralnych zobowiązań
- wysoki stopień temporalnej ciągłości
4. Społeczność – wizja człowieka – rodzina
Dziewiętnastowieczne perspektywy na treść
community.
1. Moralna — August Comte
2. Empiryczna — Fryderyk Le Play
3. Typologiczna — Ferdinand Toennis, Max
Weber
4. Metodologiczna — Emil Durkheim
5. Molekularna — Georg Simmel
Perspektywa moralna
1. Koncepcja nauki pozytywnej a społeczność
lokalna
communitas – societas
2. Powody podjęcia tematu społeczności:
•
dezorganizacja tradycyjnych form skupienia
społecznego
•
chaos nowych form społecznych
•
konieczność przywrócenia społeczności lokalnej
•
rodzina jako elementarny składnik społeczeństwa
Perspektywa empiryczna
1. Środowiska rodzin robotniczych jako
przedmiot zainteresowania
2. Szczególne rozumienie populacji ludzkich
3. Cel i środek badań:
Cel: przyczyny dezorganizacji społecznej
Środek : poznanie tradycyjnych społeczeństw
4. Trzy typy rodziny:
•
patriarchalna
•
niestabilna
•
mieszana
5. Społeczność lokalna jako mikrokosmos oparty
na:
•
fundamencie miejsca
•
rodzaju aktywności
Perspektywa typologiczna
1. Antyteza typologiczna
Gemeinschaft
Gessellschaft
instynktowność
arbitralność
naturalność
sztuczność
spontaniczność
refleksyjność
żywotność
mechaniczność
tradycyjność
płynność
2. Dwa typy stosunków społecznych:
•
afektywność
•
wolicjonalność
Perspektywa
metodologiczna
1. Społeczność jako układ odniesienia do badań
nad faktami społecznymi
2. Dwa typy więzi społecznych:
•
solidarność mechaniczna
•
solidarność organiczna
2. Refleksy społeczności:
•
kategoria czasu
•
kategoria przestrzeni
•
kategoria przyczynowość
•
kategoria siła
Perspektywa molekularna
1. Społeczność widziana z
perspektywy
mikrosocjologicznej
2. Społeczność jako naturalna
perspektywa badań nad
indywidualnością
Definicje społeczności
lokalnej
Alexis de Tocqueville:
„Gmina to jedyny związek, który posiada tak
bardzo naturalny charakter, że powstaje
samorzutnie wszędzie tam, gdzie gromadzą
się ludzie.
Społeczność gminna pojawia się więc u
wszystkich ludów, niezależnie od ich
zwyczajów i praw.
Człowiek stworzył monarchię i ustanowił
republiki. Gmina zaś zdaje się pochodzić
wprost od Boga"
Definicje społeczności
lokalnej
Robert E. Park:
„ ... fizyczna albo ekologiczna organizacja
społeczności lokalnej na dalszą metę odpowiada i
odzwierciedla zawodową i kulturalną.
Selekcja i segregacja, które kształtują naturalne
grupy, determinują jednocześnie naturalne strefy
miasta.
W wielkich miastach odmienności w sposobach,
standarcie życia i w ogólnym poglądzie na życie w
różnych sterach miejskich są często zadziwiające [...]
to ukazuje znaczenie lokalizacji, umiejscowienia,
pozycji i ruchliwości jako wskaźników do mierzenia,
opisu i ewentualnego wyjaśniania zjawisk
społecznych ...”
Definicje społeczności
lokalnej
Amos Hawley:
„... więcej lub mniej samowystarczalną
całością, mającą w sobie zasady — podstawy
procesu swego życia, ona ma także swój
wzrost, swoją naturalną historię ze ściśle
określonymi stadiami: młodości, dojrzałości i
starości.
Jest to więc całość różna od sumy swych
części, posiadająca siły, potencjalne
możliwości, ale tkwiące nie w wyłącznie jednej
ze swych części. Jeśli nie jest to organizm, to
jest to co najmniej superorganizm”
Definicje społeczności
lokalnej
Jesse Bernard:
•
powszechne rozumienie społeczności lokalnej
to lokalność i terytorialność i odnosi się do
ludzi, którzy mieszkają na wspólnym
terytorium i mają wspólne interesy
•
istotność wymiaru przestrzennego i
społeczno-psychologicznego w analizie
Definicje społeczności
lokalnej
L. F. Schnore:
•
społeczność lokalna zawsze odnosi się do
konkretnego terytorium, na którym zachodzą
codzienne interakcje między mieszkającą tam
ludnością
•
grupy zawodowe, instytucje czy zakłady nie są
społecznościami lokalnymi
Definicje społeczności
lokalnej
L. Nelson, Ch. Ramsey, C. Verner:
„strukturalizacja elementów i ich relacji
celem rozwiązywania problemów, które muszą
być lub mogą być rozwiązywane na danym
lokalnym obszarze ...”
Definicje społeczności
lokalnej
Talcott Parsons:
•
społeczność lokalna jako aspekt struktury
systemu społecznego
M. Stacey
•
społeczność lokalna jako „lokalny system
społeczny”
Definicje społeczności
lokalnej
R. L. Warren :
„społeczności lokalne, to skupienia ludności
zamieszkującej w ścisłej bliskości na
obszarze, który posiada lokalne zakłady
usługowe, handlowe, niezbędne dla
miejscowej ludności i zakłady wytwórcze
produkujące towary na szerszy rynek...”
Definicje społeczności
lokalnej
Don Martidale :
„społeczności lokalne są formami,
obejmującymi całość życia mieszkańców,
kształtującymi systemy odpowiednich grup i
instytucji, umożliwiających jej członkom
zaspokojenie ich potrzeb.
Umożliwiają one ludziom rozwiązywanie
podstawowych problemów w ich życiu:
utrzymanie egzystencji, socjalizacji, kontroli
.
społecznej, zapewnienia bezpieczeństwa i
ładu”
Definicje społeczności
lokalnej
Gideon Sjolberg :
„pewien kolektyw aktorów działających na
ograniczonym obszarze jako bazie
wykonywanych przez nich w większości
wszystkich ich codziennych czynności ...”
Definicje społeczności
lokalnej
Melvin M. Veblen:
„społeczność lokalna jest zwykle ujmowana
jako grupa o wielu interesach (multi-interest-
group), w pewnym stopniu heterogeniczna,
której jedność pochodzi z wzajemnych
zależności, które zachodzą między grupami,
które dążą do realizacji różnych, specjalnych
interesów, ale działając na pewnym wspólnym
obszarze ...”
Definicje społeczności
lokalnej
R. M. McIver:
„społeczność lokalna [...] to poczucie
przywiązania [...] tj. poczucie przynależenia i
określanie się pewnego zbioru ludzi jako „my"
...”
Klasyfikacje definicji społeczności
lokalnej
George A. Hilery :
Główne wspólne cechy definicji społeczności
lokalnych:
•
obszar
•
wspólne więzi
•
interakcje społeczne
Klasyfikacje definicji społeczności
lokalnej
Ideologie lub elementy wymieniane w definicjach:
Liczba
definicji
I. Społeczności w ogóle
A. Interakcja społeczna
1. Obszar geograficzny
a) samowystarczalność
8
b) wspólnota życia
9
Pokrewieństwo
2
c) sympatia (consciousness of kind)
7
d) posiadanie wspólnych celów, norm i środków
20
e) zbiór instytucji
2
i) lokalność grupy (locality groups)
5
g) odrębność (individuality)
2
2. Obecność pewnych wspólnych cech, innych niż obszar
a) samowystarczalność
1
b) wspólnota życia
3
c) sympatia
5
d) posiadanie wspólnych celów, norm i środków
5
3. System społeczny
1
4. Odrębność
3
5. Ogól postaw
1
6. Proces
2
B. Zależności ekologiczne
3
II. Społeczność wiejska
A. Interakcja społeczna
1. Obszar geograficzny
a) samowystarczalność
1
b) wspólnota życia
3
c) sympatia
3
d) posiadanie wspólnych celów, norm i środków
3
94
Klasyfikacje definicji społeczności
lokalnej
Willis A. Sutton, Jiri Kolaja :
Zmienne określające charakter społeczności
lokalnych:
•
liczba aktorów
•
świadomość działania
•
cel działania
•
odbiorcy działania
Społeczność lokalna rozumiana jako pewna „liczba
rodzin zamieszkujących na względnie niewielkim
obszarze, w obrębie którego rozwinęły one bardziej lub
mniej kompletną socjokulturową definicję dotyczącą
zbiorowej identyfikacji i za pomocą której rozwiązują
one problemy wynikające z partycypowania w tym
obszarze.”
Klasyfikacje definicji społeczności
lokalnej
J.T. Sanders :
Podstawowe sposoby rozpatrywania społeczności
lokalnych:
•
miejsce zamieszkania i życia pewnego
zbioru ludzi
•
wyodrębniona naturalna jednostka
przestrzenna
•
sposób życia
•
system społeczny
Klasyfikacje definicji społeczności
lokalnej
C. Bell, H. Newby:
Główne wspólne cechy definicji społeczności
lokalnych:
•
pewne wydzielone terytorium zamieszkałe
przez ludność i traktowane jako „jej"
obszar, ziemia „ojczysta", jej granice
•
kompleks instytucji działających na danym
obszarze
•
poczucie przynależności
Klasyfikacje definicji społeczności
lokalnej
Dawid Clark:
Podstawowe koncepcje pojmowania społeczności
lokalnych:
•
jako miejscowość
•
jako zbiorowa działalność — aktywność
•
jako określona struktura społeczna
•
jako poczucie solidarności i znaczenia —
społeczność lokalna jako sentyment