URZĄDZENIA DO 

PRZYGOTOWANIA 

SUROWCÓW 

I PÓŁPRODUKTÓW

 

 

MYCIE I OCZYSZCZANIE

Surowce dla przemysłu spożywczego (warzywa, 
owoce, ziarna i in.) są zanieczyszczone piaskiem, 
cząstkami gleby, a także odpadami pochodzenia 
organicznego. Podobnie zanieczyszczone są 
opakowania (słoiki, puszki, butelki, beczki itp.). 
Konieczność mycia surowców i opakowań wynika 
ze specyfiki produktów oraz z przyczyn 
sanitarnych.

W przemyśle spożywczym spotyka się wiele 
rozwiązań myjek do surowców. Na ogół mycie 
jest przeprowadzane dwuetapowo. Myjki często 
są połączone z urządzeniem suszącym lub 
oczyszczającym.

 

 

MYCIE I OCZYSZCZANIE

Wykonany z siatki, obracający się bęben jest nachylony i 
umieszczony w wannie. Wodę do mycia wprowadza się do wnętrza 
bębna dyszami. Umieszczony wewnątrz bębna ślimak przesuwa 
myty surowiec wzdłuż bębna.  

 

 

MYCIE I OCZYSZCZANIE

W myjce łapowej (służy do mycia warzyw okopowych i twardych owoców)  
surowiec jest przesuwany – wzdłuż koryta rynny z dnem sitowym – za pomocą 
mieszadeł ułożonych na poziomym obrotowym wale. Ocieranie się owoców o 
siebie, o łapy i sito ułatwia mycie. 

 

 

MYCIE I OCZYSZCZANIE

Do wanny z pochylonym sitem, w której znajduje się surowiec (warzywa i owoce 
miękkie) jest doprowadzane sprężone powietrze, które miesza zawartośc wanny. 
Owoce są wybierane podnośnikiem i po opuszczeniu wanny natryskiwane wodą z 
dysz. Woda spływa do wanny a jej poziom reguluje przelew. Myjka taka 
współpracuje najczęściej z urządzeniem sortującym. Do tego celu służy pokazany 
na schemacie przenośnik rolkowy. 

 

 

MYCIE I OCZYSZCZANIE

Stalowe wałki powlekane gumą, wykonują parami ruch obrotowy. Między wałkami 
mieści się tylko szypułka. Oderwane szypułki opadają do rynny . Owoce staczają 
się do zsypu.

 

 

MYCIE I OCZYSZCZANIE

Skórka warzyw jest ścierana przez szorstką powierzchnię. Każda z czterech komór 
zawiera cztery wałki z materiału ściernego. Obrót wałków nadaje warzywom ruch 
do przodu i w bok. Przechodzą one kolejno przez wszystkie komory aż do wysypu, 
gdzie wychodzą całkowicie obrane. Brud, startą skórę i zanieczyszczenia spłukuje 
się wodą w komorach.

 

 

Zmniejszenie wymiarów cząstek materiału określa się jako 
rozdrabnianie lub krajanie. Proces ten zachodzi na skutek 
działania sił zewnętrznych. Stosowanie materiałów w postaci 
rozdrobnionej pozwala znacznie przyspieszyć i ułatwić przebieg 
wielu procesów jak np. rozpuszczanie, ekstrakcja, suszenie, 
reakcje chemiczne itp.

Z rozdrobnieniem mamy do czynienia w wielu gałęziach 
przemysłu spożywczego, a szczególnie w młynarstwie, przemyśle 
ziemniaczanym, cukrowniczym, spirytusowym, piwowarskim i in.

Surowce poddawane rozdrabnianiu są bardzo różnorodne, 
podobnie różne są też typy maszyn rozdrabniających. 
Konstrukcja tych maszyn powinna spełniać następujące 
wymagania :

- rozdrobniony materiał winien składać się z elementów o 
możliwie       jednakowych wymiarach,

- podczas rozdrabniania suchych materiałów ilość powstającego 
pyłu powinna być jak najmniejsza,

- konstrukcja urządzenia winna zapewniać zmianę stopnia 
rozdrobnienia,

- wymiana części, które się zużywają, winna być łatwa i szybka.  

ROZDRABNIANIE

 

 

ROZDRABNIANIE

 

 

ROZDRABNIANIE WSTĘPNE

Rozdrabnianie następuje w wyniku zgniatania materiału między szczękami, z 
których jedna jest zawsze nieruchoma. Druga szczęka – ruchoma, może być 
zamocowana na osi i napędzana jest z wału mimośrodowego za pośrednictwem 
płyt rozporowych.

 

 

ROZDRABNIANIE WSTĘPNE

Doprowadzony materiał (np. podajnikiem) jest uchwycony między dwa obracające 
się w przeciwnych kierunkach walce, rozdrobniony i usunięty z rozdrabniarki w 
postaci brył o określonych rozmiarach. Jedna z osi, na których zamontowano walec 
jest zamocowana ruchomo. Szerokość szczeliny pomiędzy walcami wpływa na 
wymiar końcowy produktu i jest regulowana za pomocą urządzenia regulującego.

 

 

ROZDRABNIANIE ŚREDNIE

. 

Elementem roboczym są tutaj 

młotki. Są to zestawy płyt (lub 
grubych prętów) zawieszonych 
swobodnie na sworzniach, 
rozmieszczonych na obwodzie 
pionowych tarcz. Podczas obrotów 
wału, na skutek działania siły 
odśrodkowej, młotki zajmują 
położenie promieniowe i wirując 
uderzają w materiał. Surowiec do 
rozdrabniania dostarcza się lejem 
załadowczym. Rozbity materiał 
przesypuje się przez sito, 
zastępowane niekiedy rusztem. 
Otwory w sicie decydują o 
wymiarach cząstek produktu.

 

 

 

ROZDRABNIANIE DROBNE

Silnik napędza wał, na którym są 
umieszczone pręty rozdrabniające. 
Komora rozdrabniania jest 
obudowana sitem, przez które 
odprowadza się rozdrobniony na 
miazgę materiał. Doprowadzenie 
jabłek następuje podajnikiem 
ślimakowym, skąd trafiają na pręty 
rozprowadzające. Odpady (pestki, 
szypułki itp.) są odprowadzane 
przez ruszt. Wał wykonuje do 8400 
obr/min, a wydajność dochodzi do 
60t/h w zależności od surowca, 
wielkości oczek w sicie oraz 
wielkości maszyny.

 

 

ROZDRABNIANIE DROBNE

Przecieraczka składa się z nieruchomego cylindrycznego sita oraz z wału z 
listwami przecierającymi wykonującego 350 - 700 obr/min. Listwy 
przecierające są ustawione pod niewielkim kątem w stosunku do osi wału 
co wywołuje wzdłużny transport materiału w przecieraczce.

 

 

ROZDRABNIANIE BARDZO 

DROBNE

Tarki są stosowane do rozdrabniania ziemniaków przy produkcji skrobi. W 
procesie rozdrabniania otwierają się możliwie wszystkie komórki bulwy bez 
uszkadzania ziaren skrobi. Elementem roboczym jest bęben z piłkami 
umieszczonymi równolegle do osi bębna. Surowiec doprowadzany do tarki 
dostaje się do przestrzeni między bębnem i klockiem ciernym i ulega 
rozdrobnieniu. Roztarta miazga dostaje się na sito i grawitacyjnie opada do 
zbiornika. Wydajność tarki wynosi 7 – 10 ton/h.

 

 

ROZDRABNIANIE - KRAJANIE

Krajalnicę odśrodkową stosuje się w przemyśle owocowo – warzywnym , w 
cukrownictwie i innych. Noże są umieszczone w przerwach ścianki nieruchomego 
pionowego bębna. Materiał do krojenia jest nabierany łopatkami wirnika, który 
obraca się wewnątrz bębna. Siłą odśrodkową surowiec jest przesuwany do noży, 
które go tną. Pocięty produkt opada do dołu szczeliną między bębnem a obudową.

 

 

ROZDRABNIANIE - KRAJANIE

W bębnie są umieszczone przegrody obrotowe, które powodują dociskanie 
materiału do noży umieszczonych w tarczy. Pocięty materiał jest za pomocą 
zgarniaka odprowadzany z krajalnicy. Noże są umieszczone w ramach, w 
zestawach kilkunastu noży o odpowiednim uniesieniu ostrzy i odpowiedniej 
do produktu szerokości szczeliny.

 

 

ROZDRABNIANIE - KRAJANIE

Wilk jest to urządzenie służące do rozdrabniania mięsa na cząstki wielkości 
2 – 25 mm Plastry lub paski mięsa są przesuwane przenośnikiem 
ślimakowym w kierunku noży. Ślimak pobierający ma inny skok niż ślimak 
podający materiał do noży, co powoduje wtłaczanie materiału do tarcz 
przeciskowych, po powierzchniach których przesuwają się noże. Tarcze 
przeciskowe są wymienne.

 

 

KLASYFIKACJA I SORTOWANIE

Rozdzielanie ziaren ciał stałych dzieli się na klasyfikację i 
sortowanie. Sortowanie jest to rozdział ziaren według gatunków, 
natomiast klasyfikacja to rozdział według wielkości ziaren.

Klasyfikacja może być prowadzona na drodze mechanicznej, 
pneumatycznej oraz hydraulicznej. Jednym ze sposobów 
klasyfikacji mechanicznej jest przesiewanie.

 Przesiewanie polega na tym, że mieszanina wprowadzana jest 
na sito, przez którego otwory część materiału przesypuje się 
(przesiew), a druga część pozostaje na sicie (odsiew). Maszyny 
służące do przesiewania noszą nazwę przesiewaczy, a ich 
elementem roboczym są sita.

Sita stosowane w przemyśle spożywczym są wykonane z blachy, 
drutu, jedwabiu i tworzyw sztucznych

Przesiewania dokonuje się w ten sposób, że materiał przesyła się 
wzdłuż sit mających otwory o potrzebnych wymiarach. Sita te 
mogą być płaskie lub cylindryczne, pochyłe lub poziome. 

 

 

PRZESIEWANIE

 Sita mogą być ułożone w różny sposób (co ilustrują rysunki). Gdy 
zawartość ziaren drobnych jest duża, wówczas stosuje się układ sit o 
wzrastającej wielkości oczek, gdy w mieszanie przeważa zawartość 
ziaren dużych – stosuje się układ sit o malejącej wielkości oczek, co 
pozwala usunąć z urządzenia największe ziarna już na początku 
przesiewania (na pierwszym sicie). Zużycie energii na przesiewanie jest 
wtedy mniejsze. 

 

 

PRZESIEWANIE

 

 

PRZESIEWANIE

Dla wprawienia w ruch masy materiału 
stosuje się ruch sita posuwisto – 
zwrotny (sita płaskie), obrotowo –
postępowy (cylindryczne) lub 
wibracyjny. Schematy pracy 
odpowiednich sit pokazano na rysunku.

Na rys. c pokazano schemat 
przesiewacza wibracyjnego wahliwego. 
Wał, pełniący rolę wibratora i 
zawierający dwa mimośrody i dwa 
przeciwciężary, jest połączony z 
koszem, którego dno stanowi sito. Kosz 
opiera się swymi końcami na 
sprężynach lub podporach gumowych. 
Mimośrodowy wał nadaje koszowi z 
sitem ruch wahadłowy kołowy, którego 
amplituda jest równa promieniowi 
mimośrodu wału.

 

 

KLASYFIKACJA

Materiał do rozdzielania jest 
wprowadzany do pionowego 
„zygzakowatego” kanału , z 
którego cząstki drobniejsze są 
unoszone w strumieniu 
powietrza wytwarzanym przez 
dmuchawę. Tego typu 
klasyfikator może służyć do 
rozdzielania mieszanin ziaren o 
wymiarach 0,1 – 10 mm.

 

 

KONIEC