Konstytucyjne podstawy systemu źródeł prawa

Zamknięty system źródeł

prawa

Cechuje się tym, że:



a) wymienia w sposób wyczerpujący w

treści Konstytucji formy, w jakich mogą

być tworzone normy prawne,



b) wskazuje jednoznacznie podmioty

wyposażone w kompetencje do wy dawania

określonego rodzaju aktu prawnego,



c) określa zakres spraw, jakie

poszczególne rodzaje aktów prawnych

mogą normować,



d) ustala stosunki zachodzące między tymi

aktami normatywnymi, czyli ich

hierarchię.

źródła powszechnie

obowiązującego prawa



Art. 87. 1. Źródłami powszechnie obowiązującego
prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja,
ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz
rozporządzenia.

2. Źródłami powszechnie obowiązującego prawa

Rzeczypospolitej Polskiej są na obszarze działania
organów, które je ustanowiły, akty prawa miejscowego.



Ustawy o zmianie konstytucji (art. 235)



Prezydent Rzeczypospolitej na wniosek Rady Ministrów
wydaje rozporządzenia z mocą ustawy w stanach
nadzwyczajnych. Rozporządzenia te podlegają
zatwierdzeniu przez Sejm na najbliższym posiedzeniu.
(art. 234 )

Zasady systemu źródeł

prawa

1. Jawności i powszechności dostępu

1. Jawności i powszechności dostępu Art. 88. 1. Warunkiem

wejścia w życie ustaw, rozporządzeń oraz aktów prawa miejscowego

jest ich ogłoszenie.

2. Zasady i tryb ogłaszania aktów normatywnych określa ustawa.
3. Umowy międzynarodowe ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną

w ustawie są ogłaszane w trybie wymaganym dla ustaw. Zasady

ogłaszania innych umów międzynarodowych określa ustawa.

2. możliwość przekazania organizacji międzynarodowej lub

organowi międzynarodowemu określonych kompetencji organów

władzy państwowej w niektórych sprawach

Art. 90. 1. Rzeczpospolita Polska może na podstawie umowy

międzynarodowej przekazać organizacji międzynarodowej lub

organowi międzynarodowemu kompetencje organów władzy

państwowej w niektórych sprawach.

2. Ustawa wyrażająca zgodę na ratyfikację umowy międzynarodowej, o

której mowa w ust. 1, jest uchwalana przez Sejm większością 2/3

głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów oraz

przez Senat większością 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy

ustawowej liczby senatorów.

3. Wyrażenie zgody na ratyfikację takiej umowy może być uchwalone w

referendum ogólnokrajowym zgodnie z przepisem art. 125.

4. Uchwałę w sprawie wyboru trybu wyrażenia zgody na ratyfikację

podejmuje Sejm bezwzględną większością głosów w obecności co

najmniej połowy ustawowej liczby posłów.

Akty prawne o charakterze

wewnętrznym



Uchwała Rady Ministrów, Sejmu ,

Senatu



Zarządzenie ministra, prezydenta,

pramiera



Postanowienia prezydenta

Ustawa konstytucyjna

Z art. 235 określającego tryb zmiany

Konstytucji taki rodzaj aktów prawnych

wyraźnie wynika, co może się wiązać nie

tylko z potrzebą zmian dokonywanych w

treści ustawy zasadniczej, ale także jej

uzupełnianiem.

Konieczność zmian Konstytucji może

wynikać z przyczyn prawno-ustrojowych

Ustawy



Konstytucja przyjmuje zasadę, że sfera praw, wolności i

obowiązków obywa telskich może być regulowana tylko w drodze

ustaw, podobnie jak sprawy z zakresu organizacji aparatu

państwowego i kompetencji organów państwa



Konstytucja wprowadza rozbudowany katalog spraw, dla

uregulowania których wymagana jest ustawa. Obejmuje on

ponad 100 artykułów , rezygnuje z utrzymywania aktów

prawnych z mocą ustawy wydawanych przez organ władzy

wykonawczej



Szczególna rola ustawy

wyraża się w tym, że akt ten powinien

stanowić podstawę wszystkich stosunków prawnych w państwie



Istnieje formy ustawy dla wyrażania zgody na ratyfikację przez

głowę państwa umowy międzynarodowej



Ustawa

jest aktem prawnym uchwalanym przez Sejm, przy

udziale Senatu, zaś prezydent może wobec uchwalonej już

ustawy zastosować prawo weta zawieszającego, o którego losie

decyduje wyłącznie Sejm, mogący je odrzucić. Trybunał

Konstytucyjny ma prawo badać ustawę z punktu widzenia jej

zgodności z Konstytucją

Uchwały Sejmu i Senatu

Konstytucja uznaje zarazem prawo Sejmu i

Senatu do formowania swej woli prawnej,

także w formie uchwał. Są one

podejmowane zwykłą więk szością głosów

w obecności co najmniej połowy ustawowej

liczby posłów (lub senatorów). W formie tej

nadal przewidziana jest możliwość wydawa

nia regulaminów izb parlamentu,

określających ich organizację i tryb pracy.

Pozaparlamentarne akty

prawne o mocy ustawy



Konstytucja odstąpiła od tych rozwiązań,

umacniając tym samym rangę działalności usta

wodawczej parlamentu., poza jednym

wyjątkiem.- przewidziano bowiem możliwości

ich wydania , ale tylko w wyjątkowych

sytuacjach, w stanie nadzwyczajnym, w razie

wprowadzenia stanu wojennego zaistnieje

sytuacja, która nie pozwala Sejmowi zebrać się

na posiedzenie Wówczas prezydent, działając na

wniosek Rady Ministrów, może wydawać

rozporządzenia z mocą ustawy, które następnie

podlegają zatwierdzeniu przez Sejm.

Nie występuje to w normalnej działalności

państwa

Umowy międzynarodowe



Umowa międzynarodowa ratyfikowana za zgodą parlamentu ma

moc ustawy, a w razie kolizji ma pierwszeństwo przed ustawą.

Ratyfikacja umowy międzynarodowej, a także jej wypowiedzenie,

wymaga uprzedniej zgody parlamentu, o ile umowa dotyczy:

1) pokoju, sojuszy, układów politycznych lub układów wojskowych,

2) wolności, praw lub obowiązków obywatelskich określonych w

Konstytucji,

3) członkostwa Rzeczypospolitej Polskiej w organizacji

międzynarodowej,

4) znacznego obciążenia państwa pod względem finansowym,

5) spraw ure gulowanych w ustawie lub co do których Konstytucja

wymaga ustawy.



Pozostałe umowy międzynarodowe mają moc niższą niż ustawy,

lecz wyższą niż akty podustawowe.



Jeśli wynika to z umowy konstytuującej organizację

międzynarodową, prawo przez nią stanowione jest stosowane

bezpośrednio. Ma ono zarazem pierwszeństwo w kolizji z

normami prawa krajowego.



Są ogłaszane w Dz. U.

Rozporządzenie



Wydawane na podstawie szczególnego

upoważnienia ustawowego wskazującego

organ i wytyczne dotyczące treści.



Rozporządzenia wydają: Prezydent RP

(art. 142 ust. 1), Rada Ministrów (art.

146 ust. 4 pkt 2), Prezes Rady Ministrów

(art. 148 pkt 3), ministrowie kierujący

działami administracji rządowej (art. 149

ust. 2), przewodniczący komitetów

powołani w skład Rady Ministrów (art.

149 ust. 3), a także Krajowa Rada

Radiofonii i Telewizji (art. 213 ust. 2).

Akty kierownictwa

wewnętrznego



Uchwały Rady Ministrów,

zarządzenia premiera oraz ministrów

- mogą być wydawane na podstawie

ustaw

- nie mogą stanowić podstawy decyzji

wobec obywateli i osób prawnych

Akty prawa miejscowego



Prawo miejscowe obejmuje akty normatywne powszechnie

obowiązujące na obszarze działania organu, który je ustanowił.



uchwały rady gminy dotyczące wewnętrznego ustroju gminy,

sołectwa, dzielnicy (osiedli), organizacji urzędów i instytucji

gminnych, mogą być także przepisy porządkowe wydawane w

przypadkach, gdy jest to niezbędne dla ochrony życia lub

zdrowia mieszkańców oraz dla zapewnienia spokoju i

bezpieczeństwa publicznego.



akty prawne wydawane przez radę powiatu, zwłaszcza przepisy

porządkowe. W sprawach niecierpiących zwłoki wydaje je

zarząd powiatu. Wówczas podlegają one zatwierdzeniu przez

radę powiatu.



sejmik województwa może je wydawać akty w kwestii: statutu

województwa, zasad gospodarowania mieniem wojewódzkim,

zasad i trybu korzystania z wojewódzkich obiektów i urządzeń.



akty prawne wojewody i organów administracji niezespolonej,

wydawane na podstawie i w granicach upoważnień zawartych

w ustawach.



Wojewoda może także wydawać rozporządzenia porządkowe,

gdy jest to niezbędne dla ochrony życia, zdrowia lub mienia

oraz zapewnienia spokoju i bezpieczeństwa publicznego.

Ogłaszanie aktów prawa

miejscowego



Wojewódzkie oraz powiatowe akty prawa

miejscowego podlegają ogło szeniu w

wojewódzkim dzienniku urzędowym. Ogłasza się

je także w środ kach masowego przekazu, w

drodze ogłoszenia lub w inny sposób przyjęty

zwyczajowo



Gminne akty prawa miejscowego ogłasza się w

drodze rozplakatowania obwieszczeń, za pomocą

miejscowej prasy lub w inny sposób miejscowo

przyjęty. Najważniejsze przepisy prawne gminy

publikuje się także w wojewódzkim dzienniku

urzędowym.

Document Outline