RACHUNKOWOŚĆ
FINANSOWA
Odroczony podatek
dochodowy
RACHUNKOWOŚĆ
FINANSOWA
Odroczony podatek
dochodowy
Odroczony podatek dochodowy
(OPD)
OPD to przyszłe skutki podatkowe, czyli
przesunięty w czasie podatek dochodowy
W zależności od zaszłości gospodarczych
jest to podatek do zapłacenia w przyszłości
lub do odliczenia
Podatek odroczony jest zatem podatkiem
nadpłaconym lub niedopłaconym w danym
okresie sprawozdawczym (oczywiście w
sensie księgowym a nie podatkowym)
Ewolucja podejścia do obciążania
wyniku brutto podatkiem
dochodowym
Do 1995 r. zysk brutto obciążany podatkiem fiskalnym (metoda
płatności podatkowych)
Od 1995 r. wprowadzenie do rachunkowości polskiej podatku
odroczonego (ustawa o rachunkowości). Podatek odroczony ustalany na
podstawie metody zobowiązań wynikowych. Metoda ta koncentruje
się na różnicach między wynikiem brutto a dochodem a podstawą
ustalania podatków odroczonych są różnice przejściowe (okresowe)
między przychodami i kosztami księgowymi i podatkowymi,
wynikające z innego momentu uznania przychodu za osiągnięty a kosztu
za poniesiony w myśl prawa bilansowego i podatkowego
Od 2002 r. wprowadzenie metody zobowiązań bilansowych, zgodnie
z którą podstawą ustalania podatków odroczonych są różnice
przejściowe między wartością bilansową i podatkową aktywów i
zobowiązań Spowodowało to przeniesienie punktu ciężkości z rachunku
zysków i strat na bilans i rozszerzenie zakresu zdarzeń powodujących
potrzebę ustalania podatków odroczonych (regulacje zawarte w
znowelizowanej ustawie o rachunkowości i Krajowym Standardzie
Rachunkowości nr 2)
Podejście bilansowe do ustalania
odroczonego podatku
dochodowego
Wartość bilansowa
aktywów i zobowiązań
><wartość podatkowa
aktywów i zobowiązań
Różnice przejściowe
Ustalanie
podatków odroczonych
OPD- podstawowa terminologia
Wartość bilansowa składnika aktywów i
zobowiązań – wartość ustalona zgodnie z zasadami
rachunkowości
Wartość podatkowa składnika aktywów i
zobowiązań – wartość ustalona przy uwzględnieniu
przepisów podatkowych
Różnice przejściowe - różnice między wartością
bilansową danego składnika aktywów i zobowiązań a
ich wartością podatkową
(Różnice przejściowe obejmują wszystkie różnice
okresowe, typowe dla metody zobowiązań
wynikowych a także inne różnice będące „poza
zasięgiem” tej metody)
Klasyfikacja różnic przejściowych
Różnice przejściowe dodatnie
Spowodują powstanie kwot zwiększających
podstawę opodatkowania w przyszłych
okresach, gdy wartość bilansowa składnika
aktywów zostanie zrealizowana lub zobowiązań
rozliczona
Powstają, gdy:
WB aktywów > WP aktywów
WB zobowiązań < WP zobowiązań
Stanowią podstawę ustalenia rezerwy z tytułu
odroczonego podatku dochodowego
Różnice przejściowe ujemne
Spowodują powstanie kwot zmniejszających
podstawę opodatkowania w przyszłych
okresach, gdy wartość bilansowa składnika
aktywów zostanie zrealizowana lub zobowiązań
rozliczona
Powstają, gdy:
WB aktywów < WP aktywów
WB zobowiązań > WP zobowiązań
Stanowią podstawę ustalenia aktywów z
tytułu odroczonego podatku dochodowego
Charakter różnic
a ustalanie podatków odroczonych
Różnice dodatnie
Rezerwy z tytułu
OPD
Różnice ujemne
Aktywa z tytułu
OPD
Ustalanie wartości podatkowej
aktywów
Przypadek 1
Dotyczy aktywów, które w momencie realizacji
przyniosą opodatkowane korzyści ekonomiczne
Wartość podatkowa aktywów = kwota
wpływająca na pomniejszenie podstawy
opodatkowania w przypadku uzyskania z
nich, w sposób bezpośredni lub pośredni,
korzyści ekonomicznych
Różnice przejściowe dodatnie lub ujemne; brak
różnic
Ustalanie wartości podatkowej
aktywów
Przypadek 2
Dotyczy aktywów, z których korzyści nie
będą opodatkowane lub będą elementem
dochodów wolnych od podatku a
zmniejszenie ich wartości nie zmniejszy
podstawy opodatkowania
Wartość podatkowa aktywów =
wartość bilansowa
Brak różnic przejściowych
Ustalanie wartości podatkowej
aktywów
Przypadek 3
Dotyczy aktywów, z których korzyści
ekonomiczne nie będą opodatkowane, ale
których zmniejszenie wartości (utrata,
odpisanie) zmniejszy podstawę opodatkowania
Wartość podatkowa aktywów = wartość
bilansowa + kwota, jaka w przyszłości
zmniejszy podstawę opodatkowania
Różnice przejściowe ujemne
Ustalanie wartości podatkowej
zobowiązań
Przypadek 1
Dotyczy zobowiązań i rezerw
zawierających kwoty, które w przyszłości
zmniejszą podstawę opodatkowania
Wartość podatkowa = wartość
bilansowa – kwoty, które w
przyszłości zmniejszą podstawę
opodatkowania
Różnice przejściowe ujemne
Ustalanie wartości podatkowej
zobowiązań
Przypadek 2
Dotyczy zobowiązań, których rozliczenie w
przyszłości spowoduje zwiększenie
podstawy opodatkowania
Wartość podatkowa = wartość
bilansowa + kwota, która w przyszłości
zwiększy podstawę opodatkowania
Różnice przejściowe dodatnie
Ustalanie wartości podatkowej
zobowiązań
Przypadek 3
Dotyczy rozliczeń międzyokresowych
przychodów, które w przyszłości nie
zwiększą podstawy opodatkowania
wartość podatkowa RMP = wartość
bilansowa – kwoty, które w
przyszłości nie będą opodatkowane
Różnice przejściowe dodatnie
Tworzenie rezerw i ustalanie aktywów
z tytułu odroczonego podatku
dochodowego
Rezerwy z tytułu odroczonego podatku
dochodowego - tworzy się w wysokości kwoty
podatku dochodowego wymagającej w przyszłości
zapłaty w związku z występowaniem dodatnich
różnic przejściowych
Aktywa z tytułu odroczonego podatku
dochodowego - ustala się w wysokości kwoty
przewidzianej w przyszłości do odliczenia od
podatku dochodowego w związku z ujemnymi
różnicami przejściowymi i stratami podatkowymi
możliwymi do odliczenia w przyszłości
Tworzenie rezerw i ustalanie aktywów
z tytułu odroczonego podatku
dochodowego
Nie tworzy się aktywów i rezerw z tytułu
odroczonego podatku dochodowego, gdy różnica
przejściowa:
dotyczy wartości firmy, której amortyzacja,
odpisanie lub inne zmniejszenie nie powoduje
obniżenia podstawy opodatkowania
wynika z początkowego ujęcia w księgach składnika
aktywów lub zobowiązań wskutek transakcji, która:
a) nie stanowi połączenia ani nabycia jednostki
oraz
b) nie wpływa na podstawę opodatkowania lub
wynik brutto
Wycena aktywów i rezerw z
tytułu odroczonego podatku
dochodowego
Wysokość aktywów i rezerw ustala się przy
uwzględnieniu stawek podatku
dochodowego obowiązujących w roku
powstania obowiązku podatkowego.
Wycena aktywów i rezerw z tytułu
odroczonego podatku dochodowego
Jeżeli różnice powstają w różnych okresach
i ulegają odwróceniu w różnych okresach, w
których stawki podatkowe są różne, to do
ustalenia aktywów i rezerw z tytułu
odroczonego podatku przyjmuje się i
konsekwentnie stosuje metodę, określającą
kolejność odwracania się różnic. Metodę tę
stosuje się do wszystkich różnic
przejściowych.
Wycena aktywów i rezerw z tytułu
odroczonego podatku dochodowego
Wycena powinna odzwierciedlać skutki
podatkowe, które nastąpią odpowiednio do
przewidywanego sposobu wykorzystania aktywów
lub rozliczenia zobowiązań. Jeśli nie jest
możliwe wiarygodne ustalenie zamierzeń
jednostki co do sposobu wykorzystania aktywów
lub rozliczenia zobowiązań, celowe jest przyjęcie
rozwiązania przy którym:
rezerwy z tytułu odroczonego podatku ustala się
w najwyższej kwocie,
aktywa z tytułu odroczonego podatku ustala w
najniższej kwocie.
Wycena aktywów i rezerw z tytułu
odroczonego podatku dochodowego
Nie później niż na moment bilansowy należy
ustalić, czy nie doszło do utraty wartości aktywów
z tytułu odroczonego podatku. Uznaje się, że nie
doszło do utraty wartości aktywów z tytułu
odroczonego podatku dochodowego, jeżeli jest
prawdopodobne, że w przyszłości zostanie
osiągnięta podstawa opodatkowania pozwalająca
na potrącenie ujemnych różnic przejściowych i
odliczenie strat podatkowych
Ujmowanie rezerw i aktywów z tytułu
odroczonego podatku
Skutki ujęcia oraz wyceny rezerw i aktywów z tytułu
odroczonego podatku dochodowego ujmuje się w rachunku
zysków i strat z wyłączeniem skutków m.in.:
ujęcia aktywów i rezerw, w związku ze zdarzeniami
bezpośrednio wpływającymi na kapitał własny ,
zmian przepisów podatkowych, w zakresie różnic
przejściowych dotyczących transakcji, które wpłynęły na
kapitał z aktualizacji wyceny,
alokacji odpisów aktualizujących aktywa z tytułu
odroczonego podatku do kapitału z aktualizacji wyceny
ujęcia aktywów i rezerw w związku z połączeniem lub
nabyciem jednostki albo jej zorganizowanej części
Strata podatkowa jako podstawa
ustalania odroczonego podatku
dochodowego
Podstawą ustalenia odroczonego podatku nie są w
tym przypadku różnice przejściowe lecz zasady
odliczania straty podatkowej
Przy wystąpieniu straty ustala się aktywa z tytułu
OPD, przy uwzględnieniu zasady ostrożności
Zgodnie z zasadą ostrożności, składnik aktywów z
tytułu nierozliczonej straty podatkowej ujmuje się
do wysokości, co do której jest prawdopodobne,
że jednostka osiągnie w przyszłości dochód, od
którego będzie można odpisać nierozliczoną stratę
Strata podatkowa jako podstawa
ustalania odroczonego podatku
dochodowego
Oceniając prawdopodobieństwo uzyskania wystarczającego
dochodu powinno się odpowiedzieć na pytania:
Czy są wystarczające różnice dodatnie, które spowodują
powstanie kwot do opodatkowania, od których będzie można
odliczyć straty?
Czy jest prawdopodobne osiągnięcie dochodu zanim
wygaśnie prawo do odliczenia straty?
Czy straty wynikają z rozpoznanych przyczyn, których
ponowne zaistnienie jest mało prawdopodobne?
Czy istnieje możliwość planowania płatności podatków, co
doprowadzi do stworzenia dochodu podatkowego w okresie,
w którym nierozliczone straty podatkowe mogą zostać
odpisane?
Etapy ustalania i rozliczania
podatku odroczonego
Etapy ustalania i rozliczania
podatku odroczonego