Wielka Trójka – termin którym określa się najczęściej przywódców 
trzech światowych mocarstw alianckich (bez Francji) spotykających się 
w czasach II wojny światowej na trzech konferencjach 
międzynarodowych – kolejno: teherańskiej (1943) oraz jałtańskiej i 
poczdamskiej (obie w 194 ), na których dyskutowano wojenne 
zobowiązania sojusznicze oraz kształt przyszłego porządku światowego 
po pokonaniu państw Osi. 

W jej skład wchodzili:
Józef Stalin – przywódca ZSRR
Winston Churchill – premier Wielkiej Brytanii
Franklin Delano Roosevelt – prezydent Stanów Zjednoczonych

Inną „wielką trójkę” w czasie II wojny światowej tworzyli przywódcy 
trzech państw zebrani na konferencji kairskiej w 1943 r.:
Winston Churchill – premier Wielkiej Brytanii
Czang Kaj-szek – generalissimus Chin

Konferencja w Teheranie odbyła się w dniach od 28 listopada do 1 grudnia 
1943 r. Było to pierwsze w dziejach koalicji antyhitlerowskiej spotkanie 
przywódców trzech mocarstw, tzw. Wielkiej Trójki: Churchilla, Roosevelta, 
Stalina.

Jej zasadniczym celem było uzgodnienie współdziałania w dalszym 
prowadzeniu wojny. Premier Wielkiej Brytanii Churchill jeszcze raz 
próbował przeforsować swoją koncepcję utworzenia drugiego frontu na 
Bałkanach i uderzenia w kierunku północnym oraz nadania większego 
znaczenia frontowi włoskiemu. Jednak wobec stanowczych sprzeciwów 
Stalina i całkowicie mu uległego prezydenta Stanów Zjednoczonych, 
ostatecznie przyjęto plan zaatakowania Niemiec od strony Francji 
(wybrzeże Normandii).

Strona radziecka zasadniczą wagę przywiązywała do spraw wojskowych 
związanych w działaniami militarnymi przeciwko państwom "osi". 
Uzgodniono zwiększenie pomocy materialnej dla jugosłowiańskiej 
partyzantki Jospia Broz - Tito. Oprócz tego, za jeden z najistotniejszych 
celów wspólnej polityki w basenie Morza Śródziemnego uznano 
wciągnięcie do toczącej się wojny po stronie aliantów Turcji.

Wśród wielu zagadnień 
politycznych poruszanych 
podczas konferencji, obok 
sprawy polskiej na czoło 
wysunęła się także sprawa 
niemiecka. Prezydent USA 
Roosevelt stał na straży 
stanowiska, iż po zakończeniu 
wojny, Niemcy należy podzielić 
na 5 państw. Inna koncepcję 
wysuwał przywódca Związku 
Radzieckiego Stalin, który 
domagał się okupacji Niemiec 
jako całości. Wobec zasadniczej 
sprzeczności w tej kwestii, 
sprawę niemiecką oddano ręce 
utworzonej na koniec konferencji 
Europejskiej Komisji Doradczej.

Konferencja Wielkiej Trójki w Teheranie, pierwszy raz choć jeszcze nie 
zupełnie jasno podzieliła powojenną Europę na strefy wpływów. Za 
cenę radzieckiej obietnicy przyłączenia się do wojny przeciwko 
Japonii, natychmiast po ostatecznym zwycięstwie nad III Rzeszą, J. 
Stalinowi pozostawiono wolną rękę na Węgrzech, w Rumunii, Bułgarii, 
Polsce oraz w państwach bałtyckich. W ten sposób zignorowano 
prawo tych państw do powojennej suwerenności. Oprócz tego oddano 
ZSRR połowę Prus Wschodnich, poczyniono obietnice przyznania 
Wysp Kurylskich należących wówczas do Japonii, oraz częściowych 
wpływów ZSRR w Austrii i Jugosławii. 

Efektowne sukcesy Armii Czerwonej, która z początkiem stycznia 1945 r. z 
impetem rozpoczęła marsz ku Berlinowi, miały zostać politycznie 
wykorzystane podczas kolejnego spotkania Wielkiej Trójki, które 
wyznaczono na 4 - 11 luty 1945 r., które miały stanowić możliwie jak 
najmocniejszą pozycję przetargową przywódcy ZSRR. 

Wprawdzie szereg ustaleń pomyślnych dla J. Stalina uzgodniono podczas 
pierwszego spotkania Wielkiej Trójki w Teheranie w 1943 r. ale okazane w 
grudniu 1944 r. przez Wielką Brytanię i Stany Zjednoczone 
niezadowolenie, które wynikało ze zbytniego pośpiechu w utworzeniu 
posiadającego komunistyczny charakter Rządu Tymczasowego w Polsce 
zmuszały przywódcę z ZSRR do wykazania się na najbliższej konferencji 
przekonującymi sukcesami militarnymi. W momencie gdy W. Churchill i F. 
D. Roosevelt przybyli do Jałty (Krym) Armia Czerwona okupowała już 
państwa bałtyckie, Finlandię, Rumunię, Bułgarię, Polskę oraz cześć 
Jugosławii, Węgier i Czechosłowacji.

Druga konferencja Wielkiej Trójki w Jałcie (Krym) trwająca od 4 do 11 
lutego 1945 r. miała decydujące znaczenie dla powojennego ładu. 
Wiele kwestii, które miały stanowić treść spotkania zostało 
omówionych już w Teheranie. Natomiast w Jałcie miały one przybrać 
formę uchwał.

Podczas obrad zamierzano także określić dalsze środki jak 
najszybszego zakończenia prowadzonej wojny, podjąć decyzję w 
sprawie struktury i zakresu działania Organizacji Narodów 
Zjednoczonych (ONZ), która miała zastąpić działającą w okresie 
międzywojennym Ligę Narodów. Ponadto zamierzano skonkretyzować 
ostateczną koncepcję podziału powojennych Niemiec na strefy 
okupacyjne, a Europy na strefy wpływów. 

Termin konferencji założycielskiej 
ONZ został wyznaczony na 25 
kwietnia 1945 r. w San Francisco 
(USA). Wśród wszystkich państw 
założycieli, oprócz Związku 
Radzieckiego, na wniosek J. 
Stalina znalazły się 2 republiki 
radzieckie: Białoruś i Ukraina. 
Kremlowi dawało to od razu 
najsilniejszą pozycję w nowej 
organizacji.

W sprawie powojennego ładu w 
Niemczech ustalono, iż ze strefy 
brytyjskiej i amerykańskiej 
zostanie wydzielona dodatkowo 
francuska strefa okupacyjna. 
Ponadto naczelni dowódcy 
czterech okupacyjnych mocarstw 
tj. ZSRR, Wielka Brytania, Stany 
Zjednoczone i Francja mieli 
stworzyć działającą w Berlinie 
Radę Kontrolną. Zapadła również 
decyzja o wysiedleniu Niemców z 
terenów Na wschód od Odry. 

Ostatnia konferencja 
Wielkiej Trójki odbyła się w 
Poczdamie pod Berlinem w 
dniach 17 lipca - 2 sierpień 
1945 r. Spotkanie toczyło się 
w zmienionym składzie i 
nowych warunkach, które 
były następstwem 
zakończenia wojny. Stronę 
amerykańską reprezentował 
nowy prezydent Harry S. 
Truman, brytyjską 
początkowo W. Churchill, 
który został zastąpiony w 
drugiej fazie konferencji (od 
28 lipca) przez Clementa 
Attlee, który 
niespodziewanie wygrał 
odbywające się wówczas 
wybory. W ten sposób z 
jałtańskiej "trójki" pozostał 
pod koniec konferencji w 
Poczdamie tylko przywódca 
Związku Radzieckiego J. 
Stalin.

W Poczdamie dyskutowano przede 
wszystkim nad sprawą dalszych losów 
narodu niemieckiego oraz przebiegu 
granicy polsko - niemieckiej. 

W Poczdamie zostały rozwinięte i 
potwierdzone ustalenia konferencji 
jałtańskiej z lutego 1945 r. Celem 
okupacji Niemiec przez USA, Wielką 
Brytanie, Francję i ZSRR miało być 
stworzenie warunków do odrodzenia w 
przyszłości suwerennego państwa 
niemieckiego. Ustalono, iż w okresie 
kontroli 4 mocarstw w Niemczech 
nastąpi: demilitaryzacja, połączona z 
całkowitą likwidacją przemysłu 
zbrojeniowego; denazyfikacja, 
połączona z ukaraniem hitlerowskich 
zbrodniarzy wojennych; 
demokratyzacja, która miała polegać 
na zniesieniu ustawodawstwa 
narodowo - socjalistycznego; 
dekartelizacja, czyli likwidacja 
monopolistycznych porozumień 
przemysłu niemieckiego, 
współodpowiedzialnego za rozwój 
machiny wojennej hitlerowskich 
Niemiec.

W imieniu 4 mocarstw okupacyjnych władze na terenach okupowanych 
mieli sprawować naczelni dowódcy sił zbrojnych - "każdy w swojej strefie 
okupacyjnej, a w sprawach dotyczących całości Niemiec - wspólnie jako 
członkowie Rady Kontroli". Berlin miał zostać podzielony na 4 strefy 
okupacyjne. Nie powiodły się natomiast plany J. Stalina, które 
przewidywały wyodrębnienia ze stref okupacyjnych Zagłębia Ruhry i 
nadania mu statusu wzorowanego na Berlinie. 

W kwestii odszkodowań wojennych przyjęto zasadę, iż każde państwo 
okupacyjne będzie dochodzić swych roszczeń na terytorium własnej 
strefy. Jedynie ZSRR miał otrzymać ze stref zachodnich 15% 
skonfiskowanego potencjału przemysłowego w zamian za żywność, 
węgiel i inne surowce. 

Mocarstwa zachodnie po spełnieniu warunków demilitaryzacji, 
dekartelizacji, demokratyzacji oraz denazyfikacji kontrolowanych przez 
siebie stref, po wyłonieniu wolnego rządu niemieckiego oddały mu pełnie 
władzy nad tą częścią Niemiec. Jedynie strefa radziecka, została 
zamieniona w satelickie państwo - Niemiecka Republika Demokratyczna 
(NRD), gdzie władzę z ramienia Kremla i pod ochroną wojsk radzieckich 
sprawowali niemieccy komuniści.