T 1
Daniel Zarzycki
Daniel Zarzycki
TRAUMATOLOGIA
TRAUMATOLOGIA
NARZĄDÓW RUCHU
NARZĄDÓW RUCHU
Katedra i Klinika Ortopedii i Rehabilitacji
Katedra i Klinika Ortopedii i Rehabilitacji
Collegium Medicum Uniwersytetu
Collegium Medicum Uniwersytetu
Jagiellońskiego
Jagiellońskiego
T 2
Uniwersytet Jagielloński Collegium
Medicum
Katedra i Klinika Ortopedii i Rehabilitacji
w Zakopanem
T 3
Uraz
Uraz
(trauma)
(trauma)
i złamanie, to
i złamanie, to
dwie różne rzeczy.
dwie różne rzeczy.
W złamaniach wszystkie
W złamaniach wszystkie
tkanki miękkie są uszkodzone.
tkanki miękkie są uszkodzone.
Radiogram odzwierciedla
Radiogram odzwierciedla
jedynie uraz tkanki kostnej.
jedynie uraz tkanki kostnej.
Radiogram nie pokazuje
Radiogram nie pokazuje
uszkodzeń nerwów,
uszkodzeń nerwów,
zmiażdżonych mięśni,
zmiażdżonych mięśni,
rozerwanych naczyń
rozerwanych naczyń
krwionośnych lub ścięgien.
krwionośnych lub ścięgien.
T 4
Ciężkość urazu jest wprost
Ciężkość urazu jest wprost
proporcjonalna do wielkości
proporcjonalna do wielkości
siły uderzenia (Ryc.7.1, str.
siły uderzenia (Ryc.7.1, str.
91).
91).
W urazie związanym z dużą
W urazie związanym z dużą
szybkością uszkodzone będą
szybkością uszkodzone będą
zarówno tkanki miękkie jak i
zarówno tkanki miękkie jak i
kości oraz prawdopodobnie
kości oraz prawdopodobnie
będą uszkodzone naczynia.
będą uszkodzone naczynia.
(Ryc. 7.2, str. 92).
(Ryc. 7.2, str. 92).
T 5
Trzy stadia leczenia
Trzy stadia leczenia
złamań
złamań
1.
1.
Zaopatrzenie złamań
Zaopatrzenie złamań
otwartych.
otwartych.
2.
2.
Ocena procesu gojenia
Ocena procesu gojenia
złamania aż do chwili
złamania aż do chwili
uzyskania zrostu.
uzyskania zrostu.
3.
3.
Uruchamianie stawów i
Uruchamianie stawów i
rehabilitacja kończyny.
rehabilitacja kończyny.
T 6
Objawy fizykalne
Objawy fizykalne
złamania
złamania
Patologiczna ruchomość kończyny
Patologiczna ruchomość kończyny
w miejscu złamania.
w miejscu złamania.
Krepitacje i trzeszczenia pomiędzy
Krepitacje i trzeszczenia pomiędzy
odłamami.
odłamami.
Deformacja kończyny.
Deformacja kończyny.
Zasinienie wokół złamania.
Zasinienie wokół złamania.
Nadwrażliwość na dotyk.
Nadwrażliwość na dotyk.
Ból związany z jakimikolwiek
Ból związany z jakimikolwiek
ruchami kończyny.
ruchami kończyny.
Wypadnięcie funkcji kończyny.
Wypadnięcie funkcji kończyny.
Obrzęk w miejscu złamania.
Obrzęk w miejscu złamania.
T 7
Złamania najczęściej nie
Złamania najczęściej nie
rozpoznawane
rozpoznawane
.
.
Zaklinowane złamania szyjki kości udowej.
Zaklinowane złamania szyjki kości udowej.
Złamania żeber.
Złamania żeber.
Złamania czaszki, zwłaszcza podstawy czaszki.
Złamania czaszki, zwłaszcza podstawy czaszki.
Złamania kości twarzy, zwłaszcza kości
Złamania kości twarzy, zwłaszcza kości
jażmowej.
jażmowej.
Złamania głowy kości promieniowej.
Złamania głowy kości promieniowej.
Złamania zmęczeniowe.
Złamania zmęczeniowe.
Złamania kości łódeczkowatej.
Złamania kości łódeczkowatej.
Złamania i zwichnięcia nadgarstka, zwłaszcza
Złamania i zwichnięcia nadgarstka, zwłaszcza
kości księżycowatej.
kości księżycowatej.
VII krąg szyjny.
VII krąg szyjny.
Złamania miednicy bez przemieszczeń.
Złamania miednicy bez przemieszczeń.
Złamania zęba II kręgu szyjnego.
Złamania zęba II kręgu szyjnego.
Złamania i zwichnięcia w stawie sródstopno -
Złamania i zwichnięcia w stawie sródstopno -
paliczkowym.
paliczkowym.
Złamania kości piętowej. (Ryc. 7.3, str. 93).
Złamania kości piętowej. (Ryc. 7.3, str. 93).
T 8
Naturalna historia
Naturalna historia
gojenia się złamań.
gojenia się złamań.
1.
1.
Zrost opóźniony.
Zrost opóźniony.
2.
2.
Brak zrostu.
Brak zrostu.
3.
3.
Zrost w nieprawidłowej
Zrost w nieprawidłowej
pozycji.
pozycji.
Ryc. 7.4, str. 93
Ryc. 7.4, str. 93
Ryc. 7.5, str. 94
Ryc. 7.5, str. 94
Ryc. 7.6, str. 95
Ryc. 7.6, str. 95
Ryc. 7.7, str. 95
Ryc. 7.7, str. 95
T 9
Jak goi się
Jak goi się
złamanie
złamanie
Kości i złamanie
Kości i złamanie
śródstawowe - 8
śródstawowe - 8
tygodni lecz podwojony
tygodni lecz podwojony
czas dla kończyny
czas dla kończyny
dolnej i zmniejszony o
dolnej i zmniejszony o
połowę dla dzieci.
połowę dla dzieci.
T 10
Klasyfikacja złamań
Klasyfikacja złamań
.
.
I. Proste i złożone
I. Proste i złożone
Proste - skóra i tkanki
Proste - skóra i tkanki
miękkie nieuszkodzone
miękkie nieuszkodzone
Złożone - tkanki miękkie
Złożone - tkanki miękkie
uszkodzone. Rana otwarta
uszkodzone. Rana otwarta
od strony kości.
od strony kości.
II. Złamania otwarte i
II. Złamania otwarte i
zamknięte (Ryc. 7,8, str. 96)
zamknięte (Ryc. 7,8, str. 96)
T 11
III. Przebieg szpary
III. Przebieg szpary
złamania.
złamania.
Poprzeczne,
Poprzeczne,
skośne lub spiralne,
skośne lub spiralne,
rozkawałkowane,
rozkawałkowane,
kompresyjne,
kompresyjne,
złamania zielonej
złamania zielonej
gałązki.
gałązki.
Ryc. 7.9, str. 96
Ryc. 7.9, str. 96
T 12
IV. Inne rodzaje złamań
IV. Inne rodzaje złamań
złamania bez przemieszczenia,
złamania bez przemieszczenia,
złamania zaklinowane,
złamania zaklinowane,
złamania odcinkowe,
złamania odcinkowe,
złamania stabilne.
złamania stabilne.
złamania patologiczne
złamania patologiczne
złamania zmęczeniowe
złamania zmęczeniowe
Ryc. 7.12 a,b, Ryc. 7.13, Ryc.
Ryc. 7.12 a,b, Ryc. 7.13, Ryc.
7.14, str. 89, Ryc. 9.28c.
7.14, str. 89, Ryc. 9.28c.
T 13
V. Złamania powikłane
V. Złamania powikłane
(infekcja lub uszkodzenia
(infekcja lub uszkodzenia
naczyniowe)
naczyniowe)
VI. Złamania
VI. Złamania
wielomiejscowe
wielomiejscowe
(kilka kości równocześnie)
(kilka kości równocześnie)
T 14
VI. Złamania
VI. Złamania
przeznasadowe.
przeznasadowe.
Występują najczęściej u
Występują najczęściej u
dzieci i mogą być
dzieci i mogą być
przyczyną uszkodzenia
przyczyną uszkodzenia
chrząstki wzrostowej i
chrząstki wzrostowej i
zaburzeń wzrostu osi
zaburzeń wzrostu osi
kończyny.
kończyny.
(Ryc. 7.15, Ryc. 7.16, Ryc.
(Ryc. 7.15, Ryc. 7.16, Ryc.
7.17)
7.17)
T 15
Komplikacje
Komplikacje
złamań
złamań
Natychmiastowe - w ciągu
Natychmiastowe - w ciągu
kilku godzin
kilku godzin
Wczesne - w ciągu kilku
Wczesne - w ciągu kilku
pierwszych godzin.
pierwszych godzin.
Późne - w ciągu miesięcy i lat.
Późne - w ciągu miesięcy i lat.
Miejscowe ogólne.
Miejscowe ogólne.
T 16
Komplikacje
Komplikacje
natychmiastowe
natychmiastowe
1.
1.
Masywne krwawienie.
Masywne krwawienie.
2.
2.
Uszkodzenie tętnic.
Uszkodzenie tętnic.
3.
3.
Uszkodzenie tkanek
Uszkodzenie tkanek
otaczających.
otaczających.
T 17
Krwawienia
Krwawienia
Kości ze względu na
Kości ze względu na
swoje ukrwienie oraz ze
swoje ukrwienie oraz ze
względu na uszkodzenia
względu na uszkodzenia
przez odłamy kostne
przez odłamy kostne
otaczających tkanek są
otaczających tkanek są
przyczyną masywnych
przyczyną masywnych
krwawień do
krwawień do
otaczających tkanek.
otaczających tkanek.
T 18
Utrata krwi krążącej w
Utrata krwi krążącej w
najczęstszych
najczęstszych
złamaniach (litry)
złamaniach (litry)
0,5 - 1,5
0,5 - 1,5
1 - 2,5
1 - 2,5
1,5 - 3,0
1,5 - 3,0
Piszczel
Piszczel
udo
udo
miednica
miednica
kostki kończyny dolnej
kostki kończyny dolnej
kolano
kolano
biodro
biodro
łokieć
łokieć
bark
bark
przedramię
przedramię
ramię
ramię
T 19
Uszkodzenia tętnic
Uszkodzenia tętnic
tętnica oponowa środkowa -
tętnica oponowa środkowa -
złamania kości skroniowej,
złamania kości skroniowej,
tętnica ramienna - złamania
tętnica ramienna - złamania
nadkłykciowe u dzieci,
nadkłykciowe u dzieci,
tętnica podkolanowa - złamania
tętnica podkolanowa - złamania
i zwichnięcia stawu
i zwichnięcia stawu
kolanowego,
kolanowego,
aorta - złamania 4 i 5 kręgu
aorta - złamania 4 i 5 kręgu
piersiowego,
piersiowego,
tętnica udowa - złamania uda.
tętnica udowa - złamania uda.
T 20
Uszkodzenia tkanek
Uszkodzenia tkanek
otaczających
otaczających
złamane żebro - perforacja płuca -
złamane żebro - perforacja płuca -
pneumotrax,
pneumotrax,
złamany obojczyk - rozerwanie aorty
złamany obojczyk - rozerwanie aorty
wykrwawienie,
wykrwawienie,
złamanie żebra - rozerwanie wątroby -
złamanie żebra - rozerwanie wątroby -
wykrwawienie,
wykrwawienie,
złamanie kręgosłupa szyjnego -
złamanie kręgosłupa szyjnego -
paraplegia z porażeniem nerwu
paraplegia z porażeniem nerwu
przeponowego (C3, C4, C5) - asphyxia.
przeponowego (C3, C4, C5) - asphyxia.
złamania czaszki - uszkodzenia mózgu,
złamania czaszki - uszkodzenia mózgu,
złamania twarzoczaszki - zaburzenia
złamania twarzoczaszki - zaburzenia
wentylacji - duszenie się
wentylacji - duszenie się
T 21
Powikłania wczesne
Powikłania wczesne
Infekcja rany.
Infekcja rany.
Zatory tłuszczowe.
Zatory tłuszczowe.
Mokre płuco.
Mokre płuco.
Zapalenie płuc
Zapalenie płuc
Zespół wykrzepienia
Zespół wykrzepienia
wewnątrznaczyniowego.
wewnątrznaczyniowego.
Uaktywnienie się schorzeń
Uaktywnienie się schorzeń
ogólnoustrojowych (cukrzyca,
ogólnoustrojowych (cukrzyca,
choroby serca itp..)
choroby serca itp..)
Zespół ciasnoty
Zespół ciasnoty
wewnątrzpowięziowej.
wewnątrzpowięziowej.
(Ryc. 7.18)
(Ryc. 7.18)
T 22
Powikłania późne
Powikłania późne
Deformacje kończyn
Deformacje kończyn
Artroza stawów
Artroza stawów
Nekrozy aseptyczne
Nekrozy aseptyczne
Pourazowa chondromalacja
Pourazowa chondromalacja
Algodystrofia (Zespół
Algodystrofia (Zespół
Sudecka)
Sudecka)
(Ryc. 7.20)
(Ryc. 7.20)
T 23
Najczęstsze nekrozy
Najczęstsze nekrozy
aseptyczne
aseptyczne
Głowa kości udowej
Głowa kości udowej
(złamanie szyjki kości
(złamanie szyjki kości
udowej)
udowej)
Kość łódkowata
Kość łódkowata
Głowa kości skokowej
Głowa kości skokowej
Ryc. 7.21, Ryc. 7.22.
Ryc. 7.21, Ryc. 7.22.
T 24
Pourazowa
Pourazowa
chondromalacja
chondromalacja
Jest to uszkodzenie chrząstki
Jest to uszkodzenie chrząstki
stawowej przez uraz o
stawowej przez uraz o
charakterze stłuczenia bez
charakterze stłuczenia bez
uszkodzenia kości pod
uszkodzenia kości pod
chrząstką.
chrząstką.
Chrząstka stawowa jest miękka,
Chrząstka stawowa jest miękka,
a przebieg włókien wykazuje
a przebieg włókien wykazuje
dezintegrację.
dezintegrację.
Pacjent skarży się na bóle i
Pacjent skarży się na bóle i
trzeszczenia w stawie. Objawy
trzeszczenia w stawie. Objawy
mogą rozwijać się do 2 lat po
mogą rozwijać się do 2 lat po
urazie.
urazie.
T 25
Reflex sympatetic
Reflex sympatetic
dystrophy
dystrophy
Objawy kliniczne
Objawy kliniczne
przypominają causalgię.
przypominają causalgię.
Występują po urazach,
Występują po urazach,
szczególnie po
szczególnie po
złamaniach, dając zmiany
złamaniach, dając zmiany
w tkance kostnej.
w tkance kostnej.
Ryc. 7.22
Ryc. 7.22
T 26
Objawy kliniczne
Objawy kliniczne
oziębienie skórne,
oziębienie skórne,
skóra sina lub w innym
skóra sina lub w innym
kolorze,
kolorze,
kończyna jest szczególnie
kończyna jest szczególnie
tkliwa,
tkliwa,
pacjent nie może poruszać
pacjent nie może poruszać
kończyną normalnie,
kończyną normalnie,
skóra jest cienka i błyszcząca,
skóra jest cienka i błyszcząca,
w obrazie rtg występują
w obrazie rtg występują
plamiste odwapnienia.
plamiste odwapnienia.
T 27
Mechanizm
Mechanizm
powstawania zespołu
powstawania zespołu
jest niejasny
jest niejasny
Nieprawidłowa reakcja
Nieprawidłowa reakcja
włókien czuciowych, które
włókien czuciowych, które
interpretują zmianę
interpretują zmianę
temperatury jako bolesny
temperatury jako bolesny
bodziec.
bodziec.
Zlokalizowany w nadgarstku
Zlokalizowany w nadgarstku
nosi nazwę zespołu Sudecka
nosi nazwę zespołu Sudecka
lub algodystrofii.
lub algodystrofii.
T 28
Uszkodzenia stawów - trzy
Uszkodzenia stawów - trzy
stopnie.
stopnie.
1. Podwichnięcie
1. Podwichnięcie
(częściowe
(częściowe
podwichnięcie).
podwichnięcie).
2. Zwichnięcie.
2. Zwichnięcie.
3. Zwichnięcie ze
3. Zwichnięcie ze
złamaniem.
złamaniem.
Ryc. 2.23
Ryc. 2.23
(poszukać inny
(poszukać inny
rysunek)
rysunek)
T 29
Podwichnięcie
Podwichnięcie
Staw jest podwichnięty gdy
Staw jest podwichnięty gdy
występuje częściowy kontakt
występuje częściowy kontakt
powierzchni stawowych. Nie
powierzchni stawowych. Nie
wymaga aktywnego leczenia,
wymaga aktywnego leczenia,
jedynie stabilizacji do chwili
jedynie stabilizacji do chwili
wygojenia tkanek miękkich.
wygojenia tkanek miękkich.
T 30