background image

  

Anna Badowska-

Kozakiewicz

background image

Cykl hemodynamiczny serca. 

Regulacja siły i częstości 

skurczów serca

 

background image
background image

Budowa serca

background image

Podstawową czynnością 

układu krążenia

 jest 

zapewnienie przepływu 

krwi

 

naczyniach. Układ krążenia 

jest niezbędny do zapewnienia 

następujących funkcji:

transportowanie tlenu i 

substratów odżywczych do 

tkanek; 

usuwanie dwutlenku węgla i 

produktów przemiany materii 

ze wszystkich tkanek 

organizmu

regulacja temperatury 

organizmu poprzez 

skórną

 

regulację przepływu krwi; 

udział w reakcjach 

odpornościowych organizmu - 

transport przeciwciał, 

leukocytów

 do miejsca infekcji; 

transport 

hormonów

  

 

                                                                                                                                                                   

                                                       

background image

Mięsień  sercowy  -  rodzaj 
tkanki 

mięśniowej 

występujący  jedynie  w 

sercu

 

kręgowców

.  Skurcze  mięśnia 

sercowego  mają  umiarkowaną 
siłę  i  są  stosunkowo  krótkie. 
Mięsień  sercowy  różni  się  od 
mięśnia 

poprzecznie 

prążkowanego  tym,  iż  włókna 

mięśniu 

sercowym 

są 

widlasto 

rozgałęzione 

zaś 

jądra  komórkowe  ułożone  są 
centralnie,  podczas  gdy  w 
mięśniu 

poprzecznie 

prążkowanym 

włókna 

są 

złączone,  a  jądra  znajdują  się 
na 

obrzeżach 

włókien. 

Podstawowe 

jednostki 

budulcowe  tkanki  sercowej 
człowieka  są  jedno,  rzadko 
dwujądrzystymi 

komórkami, 

które  wykazują  poprzeczne 
prążkowanie

.

background image

Ponadto mięsień sercowy 

cechuje się automatyzmem: 

serce wyjęte z ustroju i 

umieszczone w płynie 

fizjologicznym (0.9%NaCl), 

wykonuje regularne skurcze 

(można to zauważyć podczas 

przewożenia serc do 

przeszczepów). Automatyzm 

zapewniają komórki układu 

bodźcoprzewodzącego 

serca znajdujące się w : 

węźle zatokowo-

przedsionkowym, 

przedsionkowo-komorowym, 

pęczku Hissa i włóknach 

Purkinjego.

background image

Mięsień sercowy 

pracuje zgodnie z 

zasadą "wszystko albo 

nic" – nawet najmniejszy 

impuls powoduje 

maksymalne napięcie 

włókien mięśnia. 

Przewodzenie impulsów 

w mięśniu sercowym 

jest wolniejsze niż w 

szkieletowych.

Jest to jedyny mięsień 

poprzecznie 

prążkowany, którego 

praca nie podlega woli, 

jednak pośrednio 

możemy wpływać na 

skurcze.

background image

 Zasadniczą czynnością serca jest 

przepompowywanie krwi z układu 
żylnego do układu tętniczego 
przez krążenie płucne, w którym 
ulega ona utlenowaniu,
 

 Ilość krwi przepompowywana w 

ciągu minuty jest przy prawidłowo 
funkcjonującym układzie krążenia 
określana przez zapotrzebowanie 
organizmu na tlen, a więc na 
przenoszącą go krew

,

 Prawidłowy, wydolny układ 

krążenia jest w stanie to 
zapotrzebowanie pokryć. Jeżeli 
krążenie nie jest w stanie tego 
zapotrzebowania pokryć, mówi się 
o jego 

niewydolności.

background image

 W mięśniu sercowym można wyróżnić 

miocyty

 

stanowiące jego element czynny oraz 

przestrzeń 

pozamiocytarną

 W przestrzeni pozamiocytarnej można wyróżnić 

pozakomórkową przestrzeń wodną, fibroblasty, 
włókna kolagenowe, fibronektynowe oraz elementy 
ścian naczyń wieńcowych tj.: komórki śródbłonka, 
mięśni gładkich oraz fibroblasty i włókna 
kolagenowe ściany naczyniowej,

 Przestrzeń miocytarna stwarza warunki w jakich 

pracują miocyty. Dlatego stan nieupostaciowanych 
elementów przestrzeni pozamiocytarnej ma dla 
czynności serca i jego wydolności nie mniejsze 
znaczenie niż stan samych miocytów.

background image

Cykl pracy serca (cykl 
hemodynamiczny serca

jest indukowany przez 

układ 
bodźcoprzewodzący 
serca

, który pobudza 

kardiomiocyty

 do skurczu 

w odpowiedniej kolejności 
wymuszając przepływ krwi. 
Na układ 
bodźcoprzewodzący wpływa 
impulsacja z 

układu 

autonomicznego

 regulując 

rytm serca i dostosowując 
go do aktualnych potrzeb 
ustroju.
Za początek cyklu pracy 
serca powszechnie 
przyjmuje się 

pauzę.

background image

Cykl hemodynamiczny 

serca

 W czasie pauzy serca krew płynie z żył głównej górnej i 

dolnej do prawego przedsionka, a z niego do prawej 
komory,

 Po lewej stronie serca krew płynie z żył płucnych do 

lewego przedsionka, a z niego do lewej komory,

 Na skutek dużej podatności mięśni komór napływ krwi do 

nich powoduje nieznaczny tylko wzrost komorowego 
ciśnienia rozkurczowego przy dużym wzroście 
rozkurczowej objętości, 

 Dzięki temu w czasie całej pauzy serca ciśnienie w 

przedsionkach jest nieco wyższe niż w komorach, co jest 
warunkiem przepływu,

background image

Cykl hemodynamiczny serca

 Pauza serca kończy się z początkiem skurczu 

przedsionków,

 Powoduje on zwiększenie przedsionkowego 

ciśnienia, w wyniku czego następuje szybkie 
przesunięcie dodatkowej ilości krwi do komór,

 Napływ krwi z żył do przedsionków w tym 

czasie ustaje, a nawet występuje jej 
nieznaczne cofnięcie,

 Pojemność przedsionków jest znacznie 

mniejsza niż komór,

 Ich skurcz nie mógł więc spowodować ich 

dostatecznego wypełnienia,

background image

Cykl hemodynamiczny serca

 Dlatego tak ważne jest rozkurczowe 

wypełnianie komór  przez przelewanie się krwi 
z żył do przedsionków, a z nich do komór w 
czasie całej pauzy serca,

 Wyłączenie czynności hemodynamicznej 

przedsionków np.: przez ich migotanie 
upośledza czynność hemodynamiczną serca, ale 
jej nie uniemożliwia,

 Objętość, jaką osiągają komory serca pod 

koniec skurczu przedsionków nazywamy 

objętością późno-lub końcoworozkurczową,

   (w sercu człowieka wynosi ona 180-200mL)

background image

Cykl hemodynamiczny serca

 Odpowiednio ciśnienie krwi w komorach 

osiągane pod koniec skurczu przedsionków 
nazywamy 

ciśnieniem późno – lub 

końcoworozkurczowym

   (w warunkach fizjologicznych nie przekracza 

ono 12mm Hg),

 Po skurczu przedsionków rozpoczyna się skurcz 

komór. Powoduje on zwiększenie ciśnienia 
komorowego powyżej ciśnienia w 
przedsionkach,

 To odwrócenie gradientu ciśnień powoduje 

zamknięcie 

zastawek przedsionkowo-

komorowych

background image

Cykl hemodynamiczny serca

Na początku skurczu komór ciśnienie 

rozkurczowe  w aorcie  i tętnicy płucnej jest 

jeszcze znacznie  wyższe niż  w komorach,

Dzięki temu w czasie  całej pauzy serca, 

skurczu przedsionków  i w początkowej 

fazie skurczu komór zastawki 

półksiężycowate są zamknięte. Tak więc 

komory są w tej fazie całkowicie zamknięte,

Skurcz ich mięśni powoduje wzrost 

ciśnienia komorowego, ale objętość komór 

nie ulega zmianie. Dlatego tę fazę skurczu 

komór nazywamy 

fazą skurczu 

izowolumetrycznego,

background image

Cykl hemodynamiczny serca

Faza skurczu izowolumentrycznego trwa do 
chwili, w której rosnące ciśnienie komorowe 
nieco przewyższa ciśnienie w aorcie czy tętnicy 
płucnej,

Odwrócenie gradientu ciśnień powoduje 
otwarcie zastawek półksiężycowatych, co 
umożliwia wyrzut krwi do aorty i tętnicy płucnej,

Rozpoczyna się więc 

faza wyrzutu, 

w której 

ciśnienie komorowe więcej nie rośnie lub rośnie 
nieznacznie, natomiast zmniejsza się objętość  
komór. Maksymalne ciśnienie skurczowe w lewej 
komorze wynosi ok.120 mm Hg, a w prawej 
komorze ok. 30 mm Hg.  

background image

Cykl hemodynamiczny serca

 Objętość komór w końcu fazy wyrzutu 

nazywamy objętością późno - lub 
końcowoskurczową

 Różnicę pomiędzy objętością późnorozkurczową 

i późnoskurczową nazywamy objętością 
wyrzutową danej komory

 Objętość wyrzutowa jest to ilość krwi 

przepomopwana w fazie wyrzutu z komory do 
tętnicy płucnej lub aorty,

 Ilość krwi przepomopowanej przez serce w 

ciągu 1 minuty nazywamy objętością minutową 
serca

    

Objętość minutowa = objętość wyrzutowa * liczba skurczów serca na minutę

background image

Masy ciała,

Wieku,

Stanu 

metabolizmu.

Objętość minutowa serca zależy 
od:

background image

   Objętość 

minutowa 

podzielona przez 

powierzchnię ciała 

nosi nazwę 

wskaźnika  

sercowego .

                

!!!!!!!!

   

background image

Faza wyrzutu 

kończy się w 
chwili, gdy na 
skutek 
rozpoczynającego 
się rozkurczu 
mięśni komór 
ciśnienie 
komorowe spada 
znów poniżej 
ciśnienia w aorcie i 
tętnicy płucnej

background image

 Na skutek ponownego odwrócenia gradientów 

ciśnień zamykają się zastawki półksiężycowate,

 Ponieważ zastawki przedsionkowo-komorowe są 

jeszcze zamknięte, w tej fazie rozkurczu komory są 
całkowicie zamknięte,

 Ciśnienie w nich spada, ale objętość ich nie zmienia 

się. Dlatego tę fazę rozkurczu komór nazywa się 

fazą rozkurczu izowolumetrycznego,

 Trwa ona do chwili, w której ciśnienie komorowe 

obniża się poniżej ciśnienia w przedsionkach, to 
odwrócenie gradientu ciśnień powoduje otwarcie 
zastawek przedsionkowo-komorowych, co 
umożliwia przepływ krwi z przedsionków do komór. 
Rozpoczyna się 

faza napełniania komór.

 

background image

 Fazę napełniania komór 

możemy podzielić na dwa 
podokresy:

1. szybkiego napełniania
2. wolnego napełniania

background image

Regulacja siły skurczu 

mięśnia sercowego

      

Istnieją dwa podstawowe mechanizmy 

regulacji siły skurczu  mięśnia 
sercowego:

1. Przez zmianę rozkurczowej długości 

mięśnia

2.    Przez wpływ na jego kurczliwość

background image

Fazy potencjału czynnościowego w komórce 

mięśnia sercowego

      W obrębie potencjału czynnościowego 

wyróżnia się następujące fazy: 

0 - szybkiej depolaryzacji, w której następuje 

szybki dośrodkowy prąd sodowy, 

1 - wstępna szybka repolaryzacja, z 

przesunięciem anionów chlorkowych do 

wnętrza komórki, a kationów potasu na 

zewnątrz, 

2 - powolna repolaryzacja (faza plateau), z 

równowagą między wolnym dośrodkowym 

prądem wapniowo-sodowym, a odśrodkowym 

prądem potasowym, 

3 - szybka repolaryzacja, z przewagą 

odśrodkowego prądu potasowego, 

4 - faza polaryzacji, czyli spoczynkowa, 

utrzymywana dzięki aktywności pompy sodowo-

potasowej. 

Okres refrakcji bezwzględnej obejmume fazy 0, 

1, 2 i część fazy 3, w tym czasie żaden bodziec 

nie jest w stanie wyzwolić nowego potencjału 

czynnościowego. Okres refrakcji względnej trwa 

mniej więcej od wartości potencjału -65 mV w 

fazie 3 do końca fazy 3(koniec tej fazy 

odpowiada wierzchołkowi załamka T), w tym 

czasie tylko silny bodziec jest w stanie wywołać 

nowy potencjał czynnościowy. Faza ranliwa 

odpowiada końcowemu okresowi fazy 3 i 

początkowemu fazy 4, w tym czasie nawet słaby 

bodziec może wyzwolić pobudzenie dodatkowe. 

W EKG odpowiada ramieniu zstępującemu 

załamka T.

background image

Parametry hemodynamiki 

serca !!!!!

Rzut serca (CO) jest to wyznacznik 

czynności układu krążenia ulegający 
wahaniom w różnych stanach 
fizjologicznych i patologicznych. Jest 
ważny w schorzeniach kardiologicznych 
ale i w chorobach innych układów np.: 
endokrynologicznego, neurologicznego 
oraz zaburzeniach metabolicznych po 
urazach

background image

Objętość wyrzutowa serca (ang. 

SV - stroke volume) - ilość krwi 

wtłaczanej przez jedną z komór 

serca do odpowiedniego zbiornika 

tętniczego. 

background image
background image

Dziękuję za uwagę!!!

background image

Literatura:
 Fizjologia człowieka z elementami fizjologii 

klinicznej i  stosowanej autor- W. Traczyk


Document Outline