Zachowania prospołeczne

Terminy podstawowe

Egoizm – zachowania motywowane 

własnym interesem

Altruizm – zachowania nakierowane na 

dobro drugiego człowieka z 
pominięciem interesu własnego (bez 
korzyści osobistych)

Prospołeczność – działania nakierowane 

na korzyści pozaosobiste

Model decyzyjny Latanégo i Darleya

I.

Zauważenie zdarzenia

II. Kryzysowość sytuacji
III. Atrybucja odpowiedzialności 
IV. Wiedza na temat sposobu 

udzielenia pomocy

V. Decyzja o udzieleniu pomocy
VI. Udzielenie pomocy

Model pobudzenia-bilansu 

Pilliavin

Założenia:
(1)W wyniku obserwacji osoby 

potrzebującej pomocy u obserwatora 
powstaje pobudzenie emocjonalne;

(2)Powstałe pobudzenie jest nieprzyjemne i 

obserwator dąży do jego redukcji;

(3)Wybierany jest najszybszy i najbardziej 

opłacalny sposób redukcji pobudzenia

Osobowość altruistyczna (Bierhoff i wsp., 

1991)

• Wiara w sprawiedliwy świat
• Wewnętrzne umiejscowienie kontroli
• Poczucie odpowiedzialności 

społecznej

• Zdolność do empatii
• Nastawienie prospołeczne

Normy społeczne

• Odpowiedzialności społecznej
• wzajemności

Teorie ewolucjonistyczne

• Teoria dostosowania łącznego 

(Hamilton)

• Altruizm odwzajemniony (Trivers)

Wyznaczniki pomocności

• Obecność innych
• Właściwości biorcy
• Relacje dawca – biorca
- Motywacja endo- i egzocentryczna 
- Typ związku: wymiana / wspólnota
• Osoba pomagająca
- Empatia
- Poczucie winy
- nastrój

Typy relacji społecznych wg 

Fiske

• Wspólnotowa
• Hierarchiczna
• Równościowa
• Wymiany rynkowej

Reakcja na pomoc - 

wyznaczniki

• Samoocena biorcy i podobieństwo do 

dawcy

• Sprawiedliwość wymiany społecznej
• reaktancja