background image

 

 

Układ krwiotwórczy

background image

 

 

Metoda rozcienczeń

• Ilość substancji testowej w próbce podanej 

do układu krążenia (stężenie x objętość 

próbki) jest taka sama jak ilość tej substancji 

w osoczu (stężenie x objętość osocza)

– Ocena:

• Wody całkowitej w ustroju
• Wody pozakomórkowej
• Wody komórkowej 

– Pomocne w rozpoznawaniu stanów odwodnienia i 

monitorowania leczenia 

background image

 

 

Objętość krwi 

= objętość osocza + masa 

erytrocytarna

 

• Objętość osocza 

– albuminy iv – znakowane 125 I, 99m Tc, 

51 Cr

• Masa erytrocytarna

– Erytrocyty znakowane 99mTc, 51 Cr

• Monitorowanie utraty krwi i skuteczności 

leczenia za pomocą transfuzji i płynów 
krwiozastępczych

• Masa erytrocytarna – rozpoznanie czerwienicy

background image

 

 

Czas przeżycia 

erytrocytów

Znakowane 51 Cr erytrocyty

15 min po podaniu zawiesiny znakowanych 

erytrocytów pobiera się od chorego próbkę krwi 

Następne po 3, 5, 8, 10, 12 dniach

– + pomiar hematokrytu
– krzywa logarytmiczna
– Półokres przeżycia > 24 dni = prawidłowo
– Można określić czy anemia wynika ze skrócenia okresu 

przeżycia erytrocytów

• Zaburzenia biochemiczne lub strukturalne erytrocytów
• Zaburzenia w składzie osocza
• Zaburzenia w budowie ściany naczyń krwionośnych

 

background image

 

 

Czas przeżycia 

erytrocytów

• Do skrócenia przeżycia krwinek 

dochodzi w

– Przebiegu anemii hemolitycznej, 
– W procesach zapalnych
– Chorobie reumatycznej
– Nocnej hemoglobinurii
– Procesach nowotworowych
– Porfirii

background image

 

 

Badanie kinetyki żelaza

• Żelazo podane i.v. ulega połączeniu z 

ferrytyną i jest transportowane do 
miejsc erytropoezy. Tam 
wbudowywane jest do krwinek 
czerwonych i uwalniane do 
krwioobiegu. Po rozpadzie krwinek 
żelazo uwolnione zostaje do krwi 
gdzie ponownie łączy się z ferrytyną  

background image

 

 

Badanie kinetyki żelaza

• Żelazo podajemy i.v.
• Badanie składa się z 3 części:

– Pomiar radioaktywności w osoczu krwi   w ciągu 2 godzin 

po podaniu znacznika (15, 30, 45, 60, 90, 120 min)

– Pomiarów radioaktywności w osoczu krwi codziennie od 

2 – 8 dnia, 10 i 12 dnia badania

– Pomiarów radioaktywności w rzucie serca, wątroby, 

śledziony i kości krzyżowej za pomocą sondy 
scyntylacyjnej.

• Aby obliczyć T ½ - krzywa logarytmiczna pomiary radioaktywność 

mierzona w ciągu 2 godzin   wynosi 60-120 minut

– Skrócenie – poicytemia, niedobór żelaza
– Wydłużenie - osteomielofibrozy

background image

 

 

Badanie kinetyki żelaza

• Pomiary w kolejnych dniach – pomiar utylizacji 

żelaza 

• Obserwuje się narastanie radioaktywności 
• Plateau 7- 10 dzień, radioaktywność = 80% 

mierzonej w 12 dniu

• Kość krzyżowa –wzrost radioaktywności 4-8 

godzina, utrzymuje się 1 - 2 dnia i obniża się 
gwałtownie – wyrzut erytrocytów

• Rzut serca, wątroby i śledziony – szybki wzrost i 

spadek (po 24 godz. – spadek wynosi 50% 
wartości najwyższej), potem wolny wzrost 
radioaktywności. 

background image

 

 

Zastosowanie izotopów 

promieniotwórczych 

w endokrynologii

background image

 

 

Tarczyca

• Scyntygrafia tarczycy

– Z użyciem 99mTc
– Z użyciem 131-I

• jodochwytność 

– Z użyciem MIBI – 99mTc

background image

 

 

Scyntygrafia tarczycy

– Wykonuje się w celu zobrazowania (oceny 

morfologicznej): 

• wola zamostkowego, 
• kontroli i ewentualnego odrostu po zabiegu 

operacyjnym, 

• zaburzeń rozwojowych tarczycy, 
• wola guzowatego

• Nie wymaga wykonania scyntygrafii – 

– wole miąższowe i proste 

background image

 

 

• Scyntygrafia Tc 99 m

– Metabolizm technetu różni się od jodowego; ulega on 

czynnemu wychwytowi przez komórki pęcherzykowe (pompa 
jodowa), nie podlega innym przemianom - tzn bierze udział w 
nieorganicznej przemianie jodu nie ulegając wbudowaniu w 
cząsteczkę tyrozyny.

 

– Zalety:

• dawka pochłonięta niższa niż przy scyntygrafii jodowej
• metoda tania

– Wady:

• technet wychwytywany jest także przez min ślinianki 

(znacznik nieswoisty dla tarczycy)

– Sposób badania:

• Po 1 godz. od podania doustnego, 
• 20-30 min od podania dożylnego dokonuje się 

odczytu radioaktywności 

background image

 

 

• Wole guzowate

– Scyntygrafia tarczycy może pomóc w rozróżnieniu 

charakteru guzka:

• zimne - słabo gromadzące znacznik - np. torbiel, rak, 

krwiak, ograniczone zmiany zapalne

• ciepłe - wysycone w podobnym stopniu znacznikiem jak 

pozostała tkanka gruczołowa

• gorące - w obrazie scyntygraficznym widoczny jest tylko 

guzek gorący; pozostały miąższ tarczycy może nie 
wychwytywać radioznacznika (z powodu hamowania 
wydzielania TSH poprzez wytwarzane w tym guzku 
hormony tarczycy). 

• Uwaga:

– Przy każdym podejrzeniu nowotworu tarczycy na podstawie 

wyniku pojedynczego badania (badanie kliniczne lub usg lub 
scyntygrafii) należy dążyć do wykluczenia rozpoznania 
nowotworu za pomocą wykonania następujących badań: 
scyntygrafii, usg i biopsji cienkoigłowej. 

background image

 

 

 Scyntygrafia 131-I

– Jod 131 bierze udział we wszystkich przemianach 

jodu w tarczycy. Konieczne wykonanie scyntygrafii 
jodowej w podejrzeniu:

• wola zamostkowego, 
• zaburzeniach rozwojowych tarczycy, 
• lokalizacji przerzutów nowotworowych tarczycy 

– Wada: 

• przy scyntygrafii jodowej dawka pochłonięta jest 60 

razy wyższa niż przy scyntygrafii technetowej. 

– Sposób badania:

» Po 24 godzinach od podania doustnego 

background image

 

 

• Uwaga:

– Wykonanie scyntygrafii tarczycy z użyciem MIBI Tc 

99 m - pozwala na uwidocznienie gruczolaków oraz 
wysoko zróżnicowanych raków tarczycy. Wychwyt 
MIBI nie zależy od TSH (można wykonywać u 
pacjentów stosujących lewotyroksynę).

• Uwaga: 

– substancje blokujące tarczycę - wpływają na wynik 

badania scyntygraficznego

• Uwaga:

– W diagnostyce chorób tarczycy scyntygrafia i usg to 

badania wzajemnie się uzupełniające 

background image

 

 

• Jodochwytność tarczycy

– Wykonuje się celem ustalenia dawki 131-I przy 

planowanej terapii 131-I nadczynności tarczycy i 
polega na wyliczeniu frakcji 131-I wychwyconego 
przez tarczycę w 6 i 24 godz. po doustnym podaniu 
dawki diagnostycznej 4 MBq 131-I. Wynik podaje się 
w % podanej aktywności izotopu. Średni zakres norm 
- po 6 godz - 15-30%, a po 24 godz - 40-55%. Na 
terenach gdzie istnieje niedobór jodu jodochwytność 
w populacji jest zazwyczaj wyższa

– Sposób wykonywania:

• kapsułkę diagnostyczną umieszcza się ok. 20 cm od sondy 

(lub gamma kamery) i mierzy się radioaktywność przez 2 min. 
Bezpośrednio po pomiarze chory połyka kapsułkę

• po 24 godz. (chętniej 6 i 24 godz.) mierzy się u pacjenta 

radioaktywność w rzucie szyi w odległości 20 cm od sondy 
(gamma kamery) przez 2 minuty. 

background image

 

 

Leki zaburzające 

jodochwytność

Typ leku

mechanizm działania

wymagany czas odstawienia

Tyreostatyki 

zaburzają procesy jodowania

3-7 dni

(propylotiouracyl, karbimazol)

w tarczycy

Preparaty tarczycy

blokowanie wychwytu

2 (trójjodotyronina) – 

4 (tyroksyna) tygodnie

Leki wykrztuśne, witaminy

Wysoka zawartość jodu,  1- 6 miesięcy 

blokada kompetycyjna

Leki zawierające jod

kompetycyjna blokada

1- 6 miesięcy

(np. amiodaron)

wychwytu jodu

Środki jodowe stosowane zewnętrznie

kompetycyjne hamowanie 1 – 9 miesięcy

przez blokadę tarczycy

Środki kontrastowe

kompetycyjna blokada

Dożylne

wychwytu jodu

1- 2 miesiące

Doustne

6-9-12 miesięcy 

Olejowe – bronchorafia

6-12 miesięcy

Mielografia

2-10 lat

background image

 

 

Leki zaburzające 

jodochwytność

Typ leku

wymagany czas odstawienia

Fenylobutazon

1 – 2 tygodnie

Salicylany

1 tydzień

Steroidy

1 tydzień

Nitroprusydek sodu

1 tydzień 

Beznodiazepiny  

4 tygodnie

Inne leki:
Antykoagulanty

1 tydzień

Antyhistaminiki

1 tydzień

Leki przeciwrobacze

1 tydzień

Penicyliny

1 tydzień

Sulfonamidy

1 tydzień

Tolbutamid

1 tydzień

Tiopental

1 tydzień

background image

 

 

PRZYTARCZYCE

– Scyntygrafia przytarczyc służy wykrywaniu obecności 

gruczolaka przytarczyc. Typowym znacznikiem jest 
MIBI znakowany Tc 99m. Kompleks ten wymywany 
jest z gruczolaków przytarczyc wolniej niż z dobrze 
unaczynionej tarczycy. 

– Sposób badania:

• Po podaniu iv MIBI TC 99m i akwizycji po 15min. i 3 

godzinach , nie zmieniając pozycji chorego podaje się Tc 99 
i po 20 minutach rejestruje się obraz. 

• Po 15 min. widoczna jest tarczyca i ew. słabo widoczne są 

gruczolaki przytarczyc, po 3 godz. - ukazują się one jako 
wyraźne ogniska silniejszego gromadzenia znacznika. Dla 
ułatwienia uwidocznienia patologicznie zmienionych 
przytarczyc wykonuje się scyntygrafię subtrakcyjną tj 
porównanie wysycenia poszczególnych regionów obrazów 
zarejestrowanych po podaniu Tc 99m i 99 m Tc - MIBI.
 

background image

 

 

Uwaga:

– należy pamiętać o takim dobraniu pola widzenia aby 

widoczna była nie tylko okolica tarczycy lecz również 

śródpiersia (częsta ektopowa lokalizacja dla przytarczyc). 

– projekcje nie tylko przednie i ukośne lecz także SPECT

Pierwotna nadczynność przytarczyc:

– Czułość scyntygrafii - 75-100%. W porównaniu z usg: 

czułość - 93% vs 68%, swoistość - 93% vs 68%. Rzadko 

wyniki fałszywie dodatnie - swoistość badania 95%. Na 5% 

składają się:

• gruczolaki tarczycy
• raki sutka
• raki płuc
• raki wywodzące się z tkanek głowy i szyi

– Uwidocznienie się gruczolaka zależy od:

• rozmiarów
• ilorazu wychwytu radioznacznika w obrębie gruczolaka do 

wychwytu w tkankach otaczających

• umiejscowienia (trudniej gdy zlokalizowane są w tylnej części 

śródpiersia lub gdy są przesłonięte przez kości bądź naczynia

background image

 

 

– Uwaga:

• Dla diagnostyki zawsze powinny być wykonane dwa badania 

wizualizacyjne w tym na pewno scyntygrafia i usg (o wysokiej 
rozdzielczości) lub MRI (gdy istnieje podejrzenie gruczolaków w 
śródpiersiu)

– Wtórna nadczynność przytarczyc:

• Wykonywanie scyntygrafii przytarczycy może być niemiarodajne

czułość zarówno dla usg jak i dla scyntygrafii 50%. 

– Uwaga:

• W związku z tym, że wyszkolony chirurg podczas operacji potrafi 

ustalić położenie zmienionych patologicznie gruczołów (gruczolak 
czy rozrost) dąży się do tego, żeby metody wizualizacyjne 
wykonywać u chorych, którzy mają być poddani reoperacji z 
powodu nawrotu lub utrzymywania się nadczynności przytarczyc 
pomimo przeprowadzonego leczenia chirurgicznego lub u chorych 
w złym stanie ogólnym. Wykonywanie badań wizualizacyjnych 
przed pierwszą operacją jest wciąż przyjęte i wykonuje się je 
z powodu:

– skrócenia czasu operacji
– zmniejszenia rozległości zabiegu
– zmniejszenia prawdopodobieństwa reoperacji

background image

 

 

RDZEŃ NADNERCZY

• Scyntygrafia rdzenia nadnerczy wykonywana jest za pomocą MIBG 

znakowanej 131 I lub 123 I. MIBG jest fizjologicznym analogiem 

noradrenaliny i guanetydyny, gromadzi się w pęcherzykach 

chromofilnych, nie jest metabolizowany przez MAO czy COMT. 

Mechanizm gromadzenia się w nadnerczach to najprawdopodobniej - 

bierna dyfuzja do wnętrza komórki oraz mechanizm związany z 

działaniem pompy sodowej. Może być blokowany przez pochodne 

rezerpiny i trójcykliczne leki antydepresyjne. Konieczne jest przed 

badaniem odstawienie następujących leków: labetalolu, rezerpiny, 

trójcyklicznych leków antydepresyjnych, sympatykomimetyków. 

Prawidłowo MIBG może gromadzić się w wątrobie i śledzionie (szczyt 

po 24 godz.), nerkach (po 24 godz. radioaktywność znad nerek jest 

śladowa), śliniankach, sercu, jelitach.

• Sposób badania: 

– Obrazuje się po 24 i 48 godz. od podania i.v.

– Obraz scyntygraficzny: 

• ocenia się jedynie ogniska wysokiego wychwytu znacznika, które może 

występować w:

– hiperplazji rdzenia nadnerczy
– guzie chromochłonnym
– neuroblastoma
– gangliocytoma

background image

 

 

OBRAZOWANIE I LECZENIE 

Z UŻYCIEM MIBG

– meta-jodobenzylguanidyna

• Analog noradrenaliny znakowany 123 lub 

131 – I stosowany jest do obrazowania 
guzów pochodzenia neuroektodermalnego:

– Neuroblastoma
– Pheochromocytoma
– Paraganglioma
– Rak rdzeniasty tarczycy
– Karcinoidy

• oraz przerzuty tych guzów wychwytujące MIBG

background image

 

 

• Po podaniu dożylnym 131-I MIBG wybiórczo 

gromadzi się w guzach pochodzących z 

tkanki neuroektodrmalnej 

• Wychwyt – to transport bierny i aktywny
• 123- I w porównaniu do 131 –I

– Wyższa dawka (do 5 x)
– Szybciej możliwa wizualizacja (1-2 dni vs 2-3 dni)
– Lepsza jakość obrazów
– Droższa terapia 

background image

 

 

MIBG jest wychwytywany fizjologicznie  

również przez:

– wątrobę,
– śledzionę
– mięsień sercowy (szczególnie wysoki wychwyt u 

dzieci <1 roku życia)

– ślinianki
– prawidłowe nadnercza

• A także:

– mięśnie szkieletowe
– śluzówkę nosa
– płuca
– układ moczowy
– jelita
– pęcherz moczowy
– tarczycę 

– Wychwyt ten odzwierciedla bogate unerwienie adrenergiczne 

lub/i wydzielanie katecholamin

 

background image

 

 

• Brak wychwytu MIBG

– Kościec

• Kończyny na scyntygrafii powinny wykazywać niewielką 

aktywność związaną z mięśniami, kości winny być widoczne jako 

obszary fotopeniczne 

• Wychwyt MIBG w tkankach miękkich:

– Guzy pierwotne
– Przerzuty:

• Węzły chłonne
• Wątroba
• Kości
• Szpik kostny

• Intensywność wychwytu podobna w przypadku 

łagodnych i złośliwych guzów (także dojrzałość 

guzów nie ma znaczenia)

• Zwiększenie wychwytu w kościach może być 

związane z przerzutami w kości lub/i infiltracji 

szpiku

background image

 

 

Wyniki fałszywie ujemne

• Przyczyny anatomiczne:

– Guzy leżące blisko tkanek miękkich 

fizjologicznie gromadzących MIBG

– Brak wychwytu albo niski wychwyt w 

guzie 
z wysoką heterogenicznością, 
martwicą, mała objętość guza, brak 
wychwytu z powodu stosowania leków

background image

 

 

KORA NADNERCZY

• Uwaga: 

– badania kory nadnerczy wykonywane są 

obecnie rzadko z powodu:

– wykorzystania dokładniejszych metod 

wizualizacyjnych (TK, MRI)

– wysokiego narażenia pacjenta na promieniowanie

– Wskazaniami do wykonania scyntygrafii 

kory nadnerczy były/są zespół Cushinga i 
pierwotny hiperaldosteronizm

Scyntygrafia wykonywana jest za pomocą: 
pochodnych cholesterolu znakowanych 131 
I
 (jodo - metyl - norcholesterol). Związki te 
wychwytywane są przez wątrobę i 
nadnercza. 

background image

 

 

•  Zespół Cushinga: 

– Sposób badania 

• Obrazuje się po 7 dniach od podania iv (wcześniej 

może być obecna aktywność znad wątroby)

• Objawy scyntygraficzne:

– jednostronne uwidocznienie się nadnercza lub 

asymetria:

» gruczolak
» rak wysoko zróżnicowany
» przerzut do nadnercza
» stan po operacyjnym usunięciu nadnercza

– obustronne gromadzenie 

» obustronny przerost kory

– brak gromadzenia radiofarmacutyku

» rak nadnercza
» leczenie kortykosteroidami
» hiperlipidemia

background image

 

 

Hiperaldosteronizm 

pierwotny:

• Sposób badania:

– Badanie wykonuje się po zahamowaniu 

wychwytu radioznacznika przez prawidłową 
tkankę nadnerczy
 (deksametazon 3 razy 
dziennie 2 mg 2 dni przed i 7 dni po podaniu 
radioznacznika). Akwizycje przeprowadza się 
do 5 dnia po iniekcji i.v. radioznacznika. 

– uwidocznienie się nadnerczy do 5 dnia

• obustronne - hiperplazja idiopatyczna
• jednostronne - gruczolak 

– uwidocznienie się nadnerczy powyżej 5 dnia

• gruczolakowaty przerost warstwy kłębkowatej 

kory nadnerczy

background image

 

 

Wyspiaki trzustki

– W guzach hormonalnie czynnych (np. insulinoma, 

carcinoid, gastrinoma, glucagonoma, niektóre 
gruczolaki przysadki (nie - produkujące prolaktynę 
i ACTH), rak rdzeniasty tarczycy) występują 
receptory somatostatyny. Uwidocznienie takich 
guzów jest możliwe przy zastosowaniu analogu 
somatostatyny. Ponieważ okres półtrwania 
naturalnej somatostatyny jest krótki (3 minuty), 
opracowano ośmio - aminokwasowy analog 
somatostatyny - oktreotyd, który stosuje się w 
kompleksie z DTPA znakowanym 111 In. Badanie 
to w diagnostyce rakowiaka posiada bardzo wysoką 
czułość - 90 % (TK - 50%).

– Sposób badania:

• Akwizycję przeprowadza się po 24 i 48 godz. od 

podania iv 

background image

 

 

Blokowanie tarczycy przy 

wykonywaniu innych 

badań 

– W związku ze stosowaniem izotopów technetu i 

jodu, pierwiastków gromadzących się m.in. w 
tarczycy, gruczołach ślinowych, splocie 
naczyniówkowym komór mózgu, błonie 
śluzowej żołądka pojawił się problem czy 
blokować ww struktury w przypadku 
wykonywania scyntygrafii innych narządów. 
Blokowanie ma na celu

• uzyskanie wyższej jakości wyników badań, 
• uzyskanie rzetelnej informacji o czynności 

danego narządu

• ochronę przed napromieniowaniem narządów nie 

podlegających badaniu. 

background image

 

 

Blokowanie tarczycy przy 

wykonywaniu innych 

badań 

• Proponowane preparaty do blokowania:

– płyn Lugola - metoda tania, stosowana od dawna. 1 

kropla = 7-8 mg jodu, p.o., 1dzień przed badaniem 3x3 
krople, a w dniu badania - 3 krople przed wstrzyknięciem 
lub podaniem p.o. Blokowanie tarczycy utrzymuje się 
dłużej niż 72 godziny.

– nadchloran potasowy - metoda nowsza, nieco droższa, 

p.o., (krople) 6 mg / kg masy ciała 30-40 minut przed 
podaniem radiofarmaceutyku i.v. lub p.o. Blokowanie 
tarczycy trwa krócej niż 72 godziny. 

• Blokowanie tarczycy należy bezwzględnie wykonać 

przed scyntygrafią rdzenia i kory nadnerczy.

background image

 

 

Blokowanie tarczycy

• Wychwyt wolnego jodu przez tarczycę jest 

blokowany poprzez zastosowanie doustnego 

podania jodku potasu (170 mg) 24 godz. 

przed planowaną terapią MIBG - 131-I 

do 10 dni po terapii

• Dzieci na dzień przed, dzień terapii i dzień 

po:  

– Noworodki 16 mg KJ dziennie
– Od 1m-ca - 3 lat

32 mg KJ dziennie 

– Od 3-13 lat 56 mg KJ dziennie
– > 13 lat

130 mg KJ dziennie

background image

 

 

Leczenie 131-I 

łagodnych chorób tarczycy

background image

 

 

• tyreotoksykoza, 

hipertyreoza 
skąpoobjawowa i 
utajona

– choroba Gravesa
– wole wieloguzkowe
– ognisko autonomiczne

• eutyreoza

– wole rozlane
– wole wieloguzkowe 

• bezwzględne

– ciąża 
– okres karmienia piersią

• względne

– młody wiek
– duże wole
– orbitopatia 

WSKAZANIA

WSKAZANIA

PRZECIWWSKAZANIA

PRZECIWWSKAZANIA

background image

 

 

• Jod

– Jedyny znany izotop trwały – A = 127
– 20 sztucznych izotopów – od A =117-140

– Praktyczne znaczenie – I – 125, 131, 132

– Sposób otrzymywania 

• mieszanina produktów rozszczepienia uranu i 

plutonu

• akceleratory

• 123 - I

– emituje promieniowanie gamma
– nie emituje promieniowania beta

• 124 - I

– emituje beta plus

• 125 - I

– emituje promieniowanie gamma

background image

 

 

131 

I  

– promieniowanie – fotony o energii 364 keV
– promieniowanie– elektrony o energii 606 keV 
– fizyczny czas półtrwania 8,02 dnia

• W tarczycy – ok. 5-10 tygodni

promieniowanie 

- wolne rodniki – uszkodzenie DNA - śmierć komórki albo utrata wzrostu i podziału - 

obliteracja błony wewnętrznej naczyń krwionośnych – atrofia narządu

Otrzymywanie – napromienienie prętów uranowych w reaktorach
Zastosowanie: w medycynie, nauce i przemyśle

- Badanie ekologiczne obiegu jodu i innych substancji znakowanej jodem 

promieniotwórczym w przyrodzie (cykle pokarmowe organizmów żywych)

- Znacznik przebiegu procesów technologicznych, w przemyśle fotochemicznym, 

spożywczym i farmaceutycznym 

background image

 

 

Biodystrybucja

• w organizmie człowieka jest 30-40 g 

jodu, 

– z tego 15-17 g w tarczycy
– dobowe zapotrzebowanie na jod - 50-200 g 

(1-4 mikrog/kg ciała)

– spożycie < 10 g dziennie - zaburzenie 

funkcji tarczycy 

background image

 

 

Biodystrybucja

• Wchłaniany szybko w górnym 

odcinku przewodu pokarmowego 
(90% w ciągu 60 minut)

• Ze krwi jest transportowany do 

tarczycy

• W nerkach jest akumulowany 

background image

 

 

Leczenie nadczynności tarczycy 

131-I 

czy przygotować tyreostatykami ?

 

• ZA

możliwość 

zaostrzenia 
hipertyreozy po 
131-I

• PRZECIW

– zmniejszenie skuteczności 

131-I

– brak „przełomów” 
– brak pogorszenia stanu 

kardiologicznego

– odstawienie tyreostatyków 

przyczyną wzrostu 
poziomu HT 
we krwi

Włączenie tyreostatyków przed

po podaniu I 131

- I-131 –

               96% wyleczeń

- włączenie do 5-

7 dni po podaniu 131-I

- I-131 + M –  83 %

Metizolu zmniejsza 

skuteczność 
- I-131 + PP – 77%

- I-131 + C – 49%

- lit w przypadku bardzo 

dużego wola,

- beta blokery

background image

 

 

po podaniu 131-I

15 - 35 %

- w trakcie leczenia tyreostatykami

10 - 15 %

- po tyreoidektomii subtotalnej

11 - 16 %

- po tyreoidektomii totalnej 

0 - 6 % 

pacjentów 

 Tallstedt 1994, Bartalena 1998, Pinchera 2000

- UWAGA –

- SN, wysokie ATPO, niski TRAK + podanie 131- I – 
oftalmopatia !!

Progresja orbitopatii 

a leczenie choroby Gravesa

• czas leczenia

– rozpoczęcie 0 - 21 dni po RJ 
– zakończenie ?

• dawki wstępne: 0,4 - 0,5 mg / kg mc 

Glikokortykoidy 

background image

 

 

wielkość dawki zależy od przepisów obowiązujących w danym Państwie

do 185 MBq (5 mCi) Holandia, Austria, Szwajcaria
do 370 MBq (10 mCi) Anglia 
do 1110 MBq (30 mCi) USA

• dawki stałe

– 111-185 MBq (3 - 5 mCi)

 dawka  Ci/g tkanki

– dawka lecznicza =  Ci/g tkanki x m x 100/ U 

24

• dawka pochłonięta

• dawka pochłonięta - modyfikacja

M Bq = 

D  x  m  x  25

eff 

 x  U 

24

Ch. Gravesa – 80 - 150 
mikroCi/g
Wole wieloguzkowe – 100-
150 mikroC/g
Ognisko – 150 mikroCi/g

mCi = 

m  x  10

24

Obliczanie dawki 131-I

background image

 

 

Wyższe dawki stosujemy:

• U dzieci
• U mężczyzn 
• Przy drugiej dawce
• Po przygotowywaniu pacjenta 

tyreostatykami

background image

 

 

Skuteczność leczenia

• ZALEŻY OD DAWKI POCHŁONIĘTEJ

– masa tarczycy
– jodochwytność
– obrót jodu w tarczycy
– promienioczułość 

    

ZALEŻY OD DOSTĘPNOŚCI 131-I

background image

 

 

Wskazania dla pacjenta przed i po 

podaniu 131-I

• wykluczyć ciążę ! 

– po podaniu 131-I 

• nie zachodzić w ciążę 3 - 6 miesięcy, 
• mężczyźni nie starać się o potomstwo do 4 miesięcy

– karmienie piersią:

– Tc 99m – 12 godz.
– 123 - I – 2 dni
– 131-I – 3 tygodnie 

• przed - 4 godziny na czczo, 

po - 2 godziny nic nie jeść i nie pić 

background image

 

 

Wskazania dla pacjenta przed i po 

podaniu 131-I

• unikać bliskich kontaktów 

– nie karmić piersią 
– troszczyć się o higienę osobistą (pot)
– pić duże ilości płynów 
– nie przygotowywać samodzielnie 

posiłków 

– uwaga 

• pamiętać o zaświadczeniu lekarskim przy 

przekraczaniu granic Państwa

background image

 

 

Monitorowanie pacjenta po 

podaniu 131-I

• Wizyty u lekarza

– po 3 - 4 tygodniach, następne wg zaleceń 

endokrynologa

• Badania 

– po 3 - 4 tygodniach ocena czynności tarczycy
– po 3 - 4 miesiącach usg tarczycy

• Leczenie farmakologiczne

– tyreostatyki i LT 4 - zależnie od stanu pacjenta i funkcji 

tarczycy (unikać bezpośrednio po podaniu 131-I

)

• Ewentualna następna dawka 131-I

– po około 6 miesiącach

background image

 

 

NASTĘPSTWA LECZENIA 131-I

• WCZESNE

– podwyższenie stężenia HT
– przełom tarczycowy ?
– popromienne zapalenie tarczycy
– wymioty, nudności, jadłowstręt

• PÓŹNE

– nasilenie orbitopatii 
– zapalenie ślinianek
– niedoczynność tarczycy

• NIEDOCZYNNOŚĆ  TARCZYCY  JEST  

OCZEKIWANYM  NASTĘPSTWEM  

LECZENIA  131-I

background image

 

 

Niedoczynność tarczycy po leczeniu 

131-I

• wczesna
• późna
• KUMULUJE SIĘ

– po roku od podania 131-I

• hipotyreoza - 7 - 47,4 %
• wzrost od 2 - 5 roku o 4,8 %
• wzrost od 6 roku o 1 %

» Clarke 1991, Aizawa 1997, 

Tarintharan 1997

background image

 

 

KANCERO - i TERATOGENNOŚĆ 

131-I

• brak wpływu na częstość występowania raków 

tarczycy

– po 131-I - 0,15% (jak w całej populacji) 

» Angusti 2000

• białaczki - 

– bardzo rzadko, częściej po podaniu 131-I w 

leczeniu raka tarczycy (800mCi - 1Ci)

» Laurenti 1998

• brak dowodów na zwiększenie częstości 

występowania wad płodu

• zwiększona śmiertelność po podaniu 131-I (RR – 

1,47) związana jest z objawami wcześniej trwającej 

nadczynności, a nie bezpośrednio z leczeniem 131-I

background image

 

 

WADY  I  ZALETY

• stosunkowo późno 

stabilna eutyreoza

• zwiększenie 

częstości 
orbitopatii

• skuteczny i 

bezpieczny 

• komfort leczenia 
• dobry efekt 
• rzadkie nawroty
• niski koszt 131-I
• możliwość leczenia 

chorych w złym 
stanie ogólnym

background image

 

 

Rak tarczycy

background image

 

 

Rak tarczycy

- scyntygrafia całego ciała 
(przerzuty)
- leczenie 131-I

• Nie: 

– anaplastyczny, rdzeniasty, chłoniak, mięsak

• Tak: 

– pęcherzykowaty i brodawkowaty (przerzuty)

• Kiedy:

– Po operacji

• Dawka: 

– 60-150mCi

• Scyntygrafia tarczycy – 50 microCi

background image

 

 

Paliatywne leczenie bólu 

u pacjentów z przerzutami 

do kości 

background image

 

 

Leczenie bólu związanego z 

przerzutami:

• NLPZ
• narkotyki
• hormonoterapia
• chemioterapia
• naświetlanie zewnętrzne lokalne
• naświetlanie zewnętrzne połowy ciała
• terapia izotopowa (po raz pierwszy - 

1941 r)

background image

 

 

• Scyntygraficzne objawy obecności przerzutu

• podwyższone gromadzenie znacznika
• "superscan" - bardzo wysokie gromadzenie 

znacznika w całym układzie kostnych, brak tła 

(brak cienia nerek), typowe dla bardzo 

zaawansowanych postaci przerzutowych (uwaga - 

podobnie przy nadczynności przytarczyc)

• pojedyncze ognisko wzmożonego gromadzenia 

radiofarmaceutyku - w 15-21% - zmiana 

przerzutowa

background image

 

 

idealny radiofarmaceutyk w 

leczeniu paliatywnym 

przerzutów do kości

• dawka pochłonięta przez przerzut wysoka 

w porównaniu do tkanek zdrowych np 
szpiku

• szybkie usuwanie z tkanek miękkich i 

zdrowych kości 

• niski koszt i łatwy proces produkcji
• łatwy w stosowaniu
• łatwy w transporcie 
• energia max > 0.8 MeV i < 2.0 MeV

background image

 

 

• Przeciwwskazania do leczenia izotopami:

– bezwzględne:
– ciąża i okres karmienia

• Względne:

– rozpoznane złamanie patologiczne
– ucisk na rdzeń kręgowy
– leukopenia poniżej 3000
– trombocytopenia < 60 000
– niewydolność nerek
– zupełny brak kontroli nad mikcją
– obecność przerzutów w wątrobie

background image

 

 

Paliatywne leczenie bólu

• wskazania:

dolegliwości bóle spowodowane przerzutami do kośćca 

w przebiegu nowotworów złośliwych: rak prostaty, 
rak sutka, rak płuc, rak nerek,
 potwierdzone 
scyntygraficznie i dające na scyntygramie obraz ognisk 
"gorących" szczególnie u pacjentów, u których 
dotychczasowe leczenie przeciwbólowe nie jest 
wystarczająco skuteczne lub występuje zagrożenie 
ucisku na rdzeń kręgowy i złamaniami patologicznymi

• w 50% przypadków powyższych nowotworów 

mamy do czynienia z przerzutami do układu 
kostnego

background image

 

 

Paliatywne leczenie 

przerzutów nowotworowych 

do kości

• Kiedy:

– rozważenie włączenia środków 

narkotycznych

– 3 - 4 tyg po zakończeniu radioterapii

• Podawanie:

– i.v.
– Możliwość > bólu w 2-3 dobie i < po 20 

dniach

– Redukcja bólu do 60-80%
– Kolejna dawka  > 3 m-cy

background image

 

 

• Kwalifikacja:

– onkolog - urolog - chirurg - lekarz opieki paliatywnej
– pacjent z prognozowanym okresem przeżycia > 3 miesiące
– równolegle lekami przeciwbólowymi

• Kiedy:

– moment rozpoczęcia leczenia radioizotopami - konieczność przejścia na 

środki narkotyczne

– 3-4 tygodnie po zakończeniu radioterapii
– 3-4 tygodnie po zakończeniu chemioterapii

• Jakie przerzuty:

– rodzaj przerzutu (osteoblastyczny)
– intensywność ognisk (im intensywniejsze, mniejsze ognisko, wiele ognisk) 

background image

 

 

• przed włączeniem leczenia:

– morfologia
– mocznik, kreatynina - (maksymalnie 2 tygodnie wcześniej)
– stężenie wapnia
– transaminazy
– fosfataza zasadowa
– scyntygrafia kośćca - (maksymalnie 4 tygodnie wcześniej)
– RTG kręgosłupa i/lub konsultacja neurologa
– należy wykluczyć ciążę

background image

 

 

• INFORMACJA DLA PACJENTÓW:

– możliwość nasilenia się bólów 

• 2-3 dzień po podaniu - do maksymalnie 20 dnia

– redukcja bólu - 60-80%, zniesienie bólu - 30%
– konieczne prowadzenie dzienniczka samooceny bólu
– przez tydzień - kontakt z wydalinami chorego - stosowanie rękawiczek 

1 razowych

– pisemna informacja – 

• o braku toksyczności dla rodziny, 
• o możliwości podjęcia każdej pracy, 
• o braku interakcji z lekami, 
• o braku wpływu na wartości wyników badań dodatkowych

background image

 

 

• kontrola leczenia:

– co 2 tygodnie przez 2 miesiące kontrole 

lekarskie (z morfologią)

– po 3 miesiącach - kontrola bólu

• kolejna dawka:

– nie wcześniej niż 3 miesiące
– kwalifikacja taka sama
– niepowodzenie po 1 dawce możliwe, efekt 

czasami dopiero po 2 dawce

background image

 

 

• w 1939-45 - zaobserwowano zwiększoną retencję P w chorobach 

hematologicznych, potem także w przerzutach

• w 1946 r. opublikowano zastosowanie 32P u 155 osób
• jedynie czerwienica prawdziwa - leczona 32P
• bardzo szybkie zmniejszenie dolegliwości bólowych (po 3-4 dniach) trwa do 6 

miesięcy

• 67-82% odpowiedzi przy podanej aktywności i.v. 3-24 mCi w dawkach 

podzielonych 

• gromadzenie nie tylko w guzie lecz także w onerwiu nerwów unerwiających 

okostną

• androgeny powodują o 5-20% wzrost gromadzenia związków fosforanowych w 

kościach (próby podawania P32 z androgenami, lub po nagłym odstawieniu PTH)

• objaw uboczny :

– zahamowanie produkcji szpiku

• praktycznie stosujemy tylko w przerzutach nowotworu prostaty

fosfor 32

background image

 

 

fosfor 32

• emisja promieniowania beta, energia max -1.17 MeV, 

okres półtrwania - 14.3 dnia

• podawany jako ortofosforan
• biodystrybucja - cały organizm
• ma wpływ na funkcję nerwowomięśniową , 

hematopoezę, metabolizm kości

• 85% fosforu w organizmie to fosfor w kościach 
• wiąże się jako P organiczny z macierzą 

hydroksyapatytu i powoli ulega przemianom

• w tkankach miękkich i szpiku znajduje się wewnątrz 

komórek (jądro, cytoplazma)

• wydalanie przez nerki 
• nie ma bezpośredniej metody mierzącej wychwyt przez 

przerzuty

background image

 

 

Stront

Sr 89 (wodny roztwór chlorku strontu)

– analog wapnia
– pierwiastek otrzymywany w reaktorze
– T1/2 - 50.5 dnia (uwaga w kości zdrowej - 14 dni)
– promieniowanie beta - 0.8 cm

• UWAGA: leczenie to jest skuteczne przy przerzutach 

osteoblastycznych - tj – rak prostaty, żołądka, mniej skuteczne 

- gruczoł piersiowy, płuca, nerki, przełyk, trzustka, wątroba, 

czerniak złośliwy, jelito grube

•  UWAGA 

– nie należy przyjmować wapnia, kalcytoniny i bisfosfonianów

background image

 

 

stront 89

• emisja promieniowania beta, energia max -1.46 MeV, 
• wydala się przez nerki
• wbudowuje się w macierz nieorganiczną szczególnie w miejsca przebudowy 

metastatycznej, szczególnie w miejscach gdzie są osteoblasty

• dystrybucja strontu i 99mTc-MDP - taka sama
• pochłanianie szpik:przerzut = 1:10
• 1 raz zastosowanie w 1942 r.u pacjenta z rakiem prostaty
• 51-81% odpowiedzi na leczenie (w zależności od dawki)
• zmniejsza ból, podnosi jakość życia, wydłuża czas pojawienia się nowych 

przerzutów

• obniża się PSA
• odpowiedź po 2 tygodniach i trwa 3-6 miesięcy 
• 1/3 pacjentów - bez bólu
• trombocytopenia łagodna 

– < 2% pacjentów ma < 50 tys. płytek

• leczenie strontem u osób bardzo cierpiących

background image

 

 

• emisja promieniowania beta (1,7 mm), energia max -0.81 MeV, 
• emisja promieniowania gamma, energia max - 103 keV (diagnostyka)
• pierwiastek reaktorowy
• sól sodowa radioaktywnego samaru z pochodną kwasu fosfonowego = 

kompleks stabilny 

• T1/2 - 46.3 godz
• wydala się przez nerki
• gromadzi się 5 x silniej w zmianie przerzutowej niż w zdrowej kości i 6 

x silniej niż w tkance miękkiej (po 3 godzinach 2% tkankach miękkich)

• wyższa dawka - bardziej skuteczna (1mCi/kg a nie 0.5 mCi/kg)
• skuteczny też w nowotworach sutka, można podawać do 4 razy 
• wychwyt w przerzutach, uszkodzeniach kości 
• mielotosyczność zależy od dawki 

– od przejściowej trombocytopenii do śmiertelnej

samar 153

background image

 

 

ren 186

• Rn + etidronian
• emisja promieniowania beta, energia max -1.07 MeV, 
• emisja promieniowania gamma

– Ale bardzo niska energia - brak możliwości obrazowania

• zwiększony wychwyt i zatrzymywanie w kościach 
• po 96 godz. iv - 15% w kościach 
• 43% wydalone z moczem
• 80% odpowiedzi po 2 tygodniach
• dawka 33 mCi
• w raku piersi i prostaty
• większa dawka powoduje trombocytopenię 

 

background image

 

 

70-90% przerzutów odpowiada na terapię 
izotopową

stosowanie łącznie radioterapii i terapii 
izotopowej zwiększa odpowiedź 

najbardziej poznany - Sr

Warunki podania:

Sm Rn - hospitalizacja 24 godz (1 noc w szpitalu)

Sr  P - nie wymagają hospitalizacji

background image

 

 

• POWIKŁANIA

• mielotoksyczność izotopu

• leukocyty -  trombocyty
• O  >4 tys,

150-400 tys

• I  3.0-3.9 tys

71-150 tys

• II  2.0-2.9 tys

50-70.9 tys

• III 1.0-1.9 tys

25-49.9 tys

• IV <1.0 tys <25 tys
 
 

background image

 

 

• mielotoksyczność
• promieniowanie oddziałujące na 

szpik kostny  

– szpik kostny – niewielkie
– pogranicze kości i jamy szpikowej
– tkanka kostna
– inne tkanki sąsiadujące

background image

 

 

I i II o

III i IV o

czas trwania 

szczyt występowania

 

fosfor 32

37-43 %

12-37%

8-24 tyg

4 tydzień

stront 89

12-20 %

5% 

4-12 tyg

4-6 tyg

samar 153 88 %

3-8 %

3-8 tyg

3-4 

tyg

background image

 

 

• ZJAWISKO "FLARE"

– przejściowe, przemijające wzmożenie dolegliwości bólowych, 

występujące bezpośrednio po podaniu radioizotopu. 

– przyczyny:

• reakcja zapalna ? zwiększanie ciśnienia wewnątrz ogniska 

przerzutowego

– częstość

• fosfor 32

13 %

• stront 89

23%

• samar 153 7.5-11 %

• DIC

 - rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe

• nefrotoksyczność:

– leczenie radioizotopami jest przeciwwskazane przy 

niewydolności nerek i wodonerczu

background image

 

 

Leczenie z użyciem 131-

MIBG

background image

 

 

Leczenie 131 – I 

meta-

jodobenzylguanidyną

• Wskazania:

– Guzy wychwytujące 131-I MIBG

• Nieoperacyjne lub złośliwe przypadki 

– Pheochromocytoma
– Paraganglioma
– Rakowiaki
– Rak rdzeniasty tarczycy
– III lub IV stopień neuroblastoma

background image

 

 

Przeciwwskazania do 

terapii

• Bezwzględne

– Ciąża
– Karmienie piersią 
– Przewidywany okres przeżycia < 1 m-c
– Mielosupresja:

• Hb < 9 g%
• Leukocytoza < 4 tys.
• Płytki < 100 tys. 

– Szybko postępujące upośledzenie funkcji nerek < 30 ml/min 

• Względne

– Ryzyko medyczne wynikające z izolacji po podaniu 

radiofarmaceutyku

– Nietrzymanie moczu

background image

 

 

Przygotowanie pacjenta 

• Potwierdzenie obecności nieoperacyjnego 

guza neuroendokrynnego poprzez 
wykazanie go w scyntygrafii z 131-I 
MIBG
, TK lub MRI oraz przy użyciu 
badań biochemicznych 

• Odstawienie przed planowanym 

leczeniem na ok. 1-2 tygodnie leków 
konkurujących w wychwycie lub 
gromadzeniu 131-I MIBG

background image

 

 

• Leki konkurujące

– Labetalol
– Rezerpina
– Blokery kanału 

wapniowego

• werapamil

– Trójcykliczne 

antydepresyjne

• Amitryptylina
• Imipramina

– Sympatykomimetyki

• Efedryna 

– Kokaina

• Leki konkurujące 

(potencjalnie) 

– Blokery adrenergiczne

• Bretylium 
• Guanetydyna

– Sympatykomimetyki

• Amfetamina
• Dopamina
• Izoprenalina
• terbutalina

– Fenotiazyny

• Chlorpromazyna
• Prometazyna 

– Butyrofenony

• Droperidol
• haloperidol

– Tioxantyny

background image

 

 

Blokowanie tarczycy

• Wychwyt wolnego jodu przez tarczycę jest 

blokowany poprzez zastosowanie doustnego 
podania jodku potasu (170 mg) 24 godz. przed 
planowaną terapią MIBG i do 10 dni po terapii

• Dzieci na dzień przed, dzień terapii i dzień po: 

 

Noworodki 16 mg KJ dziennie

Od 1m-ca - 3 lat

32 mg KJ dziennie 

Od 3-13 lat 56 mg KJ dziennie

> 13 lat

130 mg KJ dziennie

background image

 

 

Leczenie 131-I MIBG

• Podanie dożylne 
• Wskazane podanie profilaktyczne leków 

przeciwwymiotnych (w dniu podania oraz do 
72 godz. po leczeniu)

• Dawka podana – 100-300 mCi

– Niższa – u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek
– Mielosupresją

• Następna dawka 131-I MIBG w zależności od 

ilości płytek krwi

– U dzieci - nie wcześniej niż po 4 tygodniach 
– U dorosłych – nie wcześniej niż po 6 tygodniach

 

background image

 

 

Po leczeniu

• Bezpośrednio po podaniu – pić duże ilości 

płynów

• Do 3-4 dni po zabiegu powinno się 

utrzymywać cewnik u pacjentów z 
nietrzymaniem moczu i możliwie często 
opróżniać zbiornik

• Do 5 dni po leczeniu możliwe wydalanie 

radiofarmaceutyku z moczem

• Przez 4 miesiące po podaniu leku– nie 

zachodzić w ciążę

background image

 

 

Objawy uboczne

• Wczesne:

– Okresowe nudności i wymioty mogą się pojawić 

podczas pierwszych 2 dni po leczeniu

– Przejściowa mielosupresja pojawia się 4-6 tygodni po 

leczeniu

• Częściej występują u dzieci z neuroblastomą po chemioterapii 

jako izolowana trombocytopenia

– Upośledzenie funkcji nerek (szczególnie u pacjentów 

wcześniej leczonych cisplatyną lub ifosfamidem) 

– Rzadko u pacjentów dorosłych z pheochromocytomą lub 

paragangliomą, a u dzieci z neuroblastomą pojawia się 

kryza nadciśnieniowa wywołana przez wyrzut 

katecholamin wymagająca leczenia alfa-blokerami 

– U pacjentów z rakowiakiem mogą pojawić się uderzenia 

gorąca (wyrzut serotoniny) 

background image

 

 

Objawy uboczne

• Późne:

– Niedoczynność tarczycy (po 

niewystarczającej blokadzie tarczycy)

– Trwała trombocytopenia

mielosupresja

– Białaczki (do tej pory nigdy nie 

zaobserwowano lecz nie można 
wykluczyć)

background image

 

 

Po leczeniu dziecka 

• Po leczeniu dziecka dorosły pozostaje z nim w 

izolacji. Powinien zachować odstęp tak daleki 
jak to tylko możliwe, unikać spożywania 
pokarmów i picia płynów w pokoju

• Ewentualne narażenie na zewnętrzne 

promieniowanie winno być monitorowane 
stale przez indywidualną dozymetrię a 
wewnętrzne poprzez pomiary próbki moczu w 
liczniku gamma

background image

 

 

Leczenie z użyciem 

fosforu 32

background image

 

 

Leczenie 32 P 

• Leczenie opornych na standardową terapię 

(upusty krwi, chemioterapia) zespołów 
mieloproliferacyjnych 

– Czerwienica prawdziwa 
– Samoistna nadpłytkowość 

• Terapia sugerowana u pacjentów > 70 roku 

życia

background image

 

 

Przeciwwskazania

• Bezwzględne

:

– Ciąża, 
– Karmienie piersią 

• Względne

:

– Terapia nie polecana dla kobiet w wieku reprodukcyjnym 
– Dla czerwienicy

• Leukocytoza - < 2tys
• Szybko pogarszająca się funkcja nerek 

– Dla nadpłytkowość 

• Leukocytoza - < 2tys
• Hemoglobina - < 9 g% 
• Szybko pogarszająca się funkcja nerek 

background image

 

 

Terapia

• Przygotowanie

:

– Pacjenci z czerwienicą powinni być po 

upustach krwi tak aby hematokryt 
zawierał się między 42-47%, 
chemioterapia powinna zakończyć się 
w ciągu 1 tygodnia po podaniu 32 P

• Podanie dożylne ortofosforanu 

fosforu:

– Maksymalna aktywność – 7 mCi

background image

 

 

• 32 P

– Pierwiastek generatorowy
– Emitujący jedynie promieniowanie 

beta 

– Okres półtrwania – 14,3 dni
– Długość promieniowania w tkankach 

3-8 mm

background image

 

 

Objawy uboczne

• Wczesne

:

– Leukopenia, trombocytopenia

• Późne

:

– Czerwienica związana jest ze 

zwiększonym występowaniem 
białaczki, częstość wzrasta po 
stosowaniu 32 P (2-15% w ciągu 10 lat 
– jest podobna jak po chemioterapii)

background image

 

 

Radiosynowektomia

background image

 

 

Radiosynowektomia

• Podanie dostawowe pierwiastków 

promieniotwórczych w celu leczenia przeciwbólowego 

w przypadkach opornych na typową terapię 

– Reumatoidalne zapalenie stawów
– Choroby stawów charakteryzujące się zapaleniem maziówki, 

jej pogrubieniem lub wysiękiem

– Zmiany stawowe w przebiegu hemofilii
– Choroba Behcet’a

• Stosowane pierwiastki 

– 90 Y - cytrynian 
– 186 Re – siarczek 
– 169 Er – cytrynian

background image

 

 

Przeciwwskazania 

• Bezwzględne

Ciąża

Karmienie piersią

Lokalna infekcja w okolicy stawu

Pęknięta cysta Backera

• Względne

U osób <20 roku życia stosować tylko wtedy gdy 

efekty lecznicze przewyższą potencjalne ryzyko

Znaczna niestabilność stawu z destrukcją kości

Znaczące uszkodzenie chrząstki wewnątrz stawu 

background image

 

 

Wskazania

• Kiedy nieskuteczna okaże się terapia 

dostawowa glikokortykosteroidami 
długodziałającymi

• Kiedy ból utrudnia w znaczący 

sposób lub uniemożliwia codzienną 
aktywność lub wymaga stałego 
przyjmowania leków 
przeciwbólowych

background image

 

 

Badania dodatkowe

• Wymagane:

– Rtg stawów

• Dodatkowe:

– Scyntygrafia (np. 3 fazowa kości)
– Usg – w celu oceny struktury stawu, 

wykluczenia pękniętej cyty Backera

– MRI

background image

 

 

Kiedy stosować

• Po artroskopii lub operacji

– 2 - 6 tygodni

• Po punkcji stawu 

– 2 tygodnie

• Następna radiosynowektomia

– po 6 miesiącach (jeśli wykonane 2 nie 

przynoszą skutku – nie powtarzać)

background image

 

 

Informacje dla pacjenta

• 60-80% pacjentów odpowiada na leczenie
• Poprawa następuje od 14 – do 28 dni po zabiegu
• Możliwe krótkotrwałe pogorszenie objawów 

związanych z zapaleniem błony maziowej po zabiegu 

• Brak możliwości poprawy w innych stawach niż 

poddanych synowektomii (chyba, że stosowane są 

również glikokortykosteroidy)

• Możliwe powikłania:

– Ryzyko związane z punkcją stawu: miejscowe wylewy, 

infekcje 

– Teoretyczne ryzyko związane z ekspozycją na 

promieniowanie (nekroza, karcinogenność – rzadko)

– Gorączka, alergia

background image

 

 

Informacje dla pacjenta – po 

zabiegu 

• 48 godz. po zabiegu – unieruchomienie 
• Do 3-4 dni po zabiegu powinno się 

utrzymywać cewnik u pacjentów z 
nietrzymaniem moczu i możliwie często 
opróżniać zbiornik

• Do 1 tygodnia po zabiegu – możliwość 

wydalania radiofarmaceutyku z moczem 

• Do 4 miesięcy po zabiegu – unikanie 

zajścia w ciążę

background image

 

 

• 90 Y (długość promieni – 3,6 mm)

– Tylko stawy kolanowe, aktywność 5-6 mCi

• 186 Re (długość promieni – 1,1 mm)

– Stawy biodrowe, ramieniowy, łokciowy, 

nadgarstkowy, skokowy

– Objętość 1 – 3 ml
– Aktywność – 1-5 mCi, na jeden zabieg nie więcej 

niż 10 mCi

•  169 Er (długość promieni – 0,3 mm)

– Stawy śródręcznopaliczkowe, 

śródstopnopaliczkowe, międzypaliczkowe

– Objętość 0,5 - 1 ml
– Aktywność – 0,3-1 mCi, na jeden zabieg nie 

więcej niż 20 mCi

background image

 

 

Po zabiegu

• Kontrola lekarska 6-8 tygodni po 

zabiegu

• Potem co 3 –4 miesiące przez rok – 

badanie kliniczne i usg

background image

 

 

Terapia pierwotnego raka 

wątroby

background image

 

 

Terapia pierwotnego raka 

wątroby

• Terapia nieoperacyjnego, 

pierwotnego raka wątroby 
potwierdzonego histologicznie

• Dotętnicze podanie 131-I Lipidol 

– Lipidol naturalnie zawierający jod 

etynylo-ester kwasu tłuszczowego 
pochodzącego z ziaren maku 

background image

 

 

• Po dotętniczym podaniu 131-I Lipidol gromadzi się 

w guzie i wątrobie (podawanie odbywa się podczas 
konwencjonalnej arteriografii wątrobowej) 

• Po 24 godz. od iniekcji 

– 75-90% znacznika znajduje się w wątrobie, 
– 10-25% w płucach
– iloraz wychwytu guz/wątroba = 2,3/12

• Recyrkulacja nie występuje
• Okres półtrwania radioznacznika guz/wątroba = 

5,5/3,5 dnia

• Wydalanie 

– z moczem 30-50% w ciągu 7 dni, 
– ze stolcem 3% w ciągu 5 dni

• Działanie polega na wywołaniu niedokrwienia z 

chemoembolizacją

background image

 

 

Przeciwwskazania

• Bezwzględne

– Ciąża
– Karmienie piersią 
– Przewidywany okres przeżycia < 1 m-c
– Encefalopatia wątrobowa
– Uczulenie na kontrasty 

• Względne

– Zaburzenia krzepliwości
– Ostra bądź przewlekła niewydolność nerek – 

klirens kreatyniny < 30 ml/min 

background image

 

 

• Standardowa podana dawka 131-I Lipodolu – 60 mCi 
• Objawy uboczne 

– Wczesne:

• Łagodna gorączka (29%)
• Ból w miejsce podania (12,5%)
• Zaburzenia w oddychaniu (3%)
• Ostre zapalenie płuc (0,5%)

– Późne:

• Odwracalna leukopenia (7%) 

• Wskazane jest wykonanie scyntygrafii całego ciała 1 

tydzień po podaniu celem potwierdzenia dystrybucji 

131-I Lipidolu


Document Outline