Badanie neurologiczne

1.Ogólne

a) ocena stanu oddechu i krążenia

b) ocena stanu przytomności ( skala
Glasgow )

-chory głęboko nieprzytomny (bez
odruchów

- półśpiączka ( bez kontaktu, odruchy
obecne)

- zamroczenie (odpowiada pojedynczymi
słowami)

- senność ( łatwo zapada w sen)

c) ocena ułożenia pacjenta (leżący) lub
postawa

(chodzący)

d) ocena mowy

- afazja (kora)

- dyzartria (układ podkorowy , mm.
artykulacyjne)

- afonia ( pochodzenie laryngologiczne )

- afonia histeryczna

e) ocena stanu emocjonalnego

- euforia ( nastrój podniesiony,
nadmiernie

pogodny )

- depresja ( nastrój obniżony )

- dysforia ( nastrój obniżony z cechami

złośliwości )

2 . Szczegółowe

a ) badanie czaszki

- oglądanie ( rozmiary czaszki /
centymetr /

uwypuklenia guzów czołowych ,
ubytki)

- obmacywanie ( ubytki , wyrośla
kostne

- opukiwanie (odgłos opukowy,
miejscowa

bolesność

- osłuchiwanie ( szmery naczyniowe )

c) badanie nerwów czaszkowych

- I nerw / węchowy /

należy wykluczyć choroby

nosa: katar , ciała obce , użyć dobrze
znanego

zapachu , badanie przeprowadzamy z
zamkniętymi

oczami, oba nerwy osobno

hyposmia ( osłabienie węchu)

* anosmia ( zniesienie węchu )

Badanie oftalmoskopowe tarczy nerwu
wzrokowego

- granice tarczy

- zabarwienie tarczy

- naczynia

* zanik tarczy ( biała ze skąpym
unaczynieniem)

* staza tarczy ( tarcza zastoinowa , czerwona
,

granice zatarte, naczynia rozszerzone,
wybroczyny )

- guzy mózgu

- zapalenie mózgu

- wodogłowie

- nerw III , IV ,VI /

okoruchowy ,

bloczkowy ,

odwodzący /

* ustawienie powiek ( opadanie powiek )

* ustawienie gałek ocznych ( zez zbieżny , zez
rozbieżny )

* osadzenie gałek ocznych ( wpadnięta ,
uwypuklona )

* oczopląs

* reakcja źrenic

- na światło

- na zbieżność

- na akomodację

- nerw V / trójdzielny /

* część czuciowa

- skóra twarzy

- śluzówka oka , nosa , jamy ustnej

- czucie bólu , dotyku , temperatury

- odruchy rogówkowe , spojówkowe

* część ruchowa

- otwarcie ust , ruchy żuchwą , odruch
żuchwowy

d) badanie kończyn górnych

-oglądanie

* budowa

* ułożenie

* zaburzenia odżywcze i naczynioruchowe

( zanik skóry, zanik mięśni , zmiany
troficzne ,

zniekształcenia stawów , obrzęki )

- ruchy czynne

* uniesienie obu kk. górnych
wyprostowanych

jednocześnie do góry

* zakres ruchów we wszystkich stawach
( barkowy-

ruchy okrężne ; łokciowy-zginanie,
prostowanie ;

nadgarstkowy- zginanie , prostowanie ;
palców -

zginanie , prostowanie, zestawianie ,
rozstawianie ,

przeciwstawianie

- ruchy bierne

- siła mięśniowa

* badamy mięśnie stawu barkowego ,
łokciowego ,

nadgarstkowego i palców
przeciwstawiając się

poszczególnym ruchom

- napięcie mięśni

* badamy poprzez wykonywanie ruchów
biernych

- prawidłowe

- wzmożone ( piramidowe,
pozapiramidowe )

- obniżone ( móżdżek , neuron ruchowy
obwodowy,

nerwy obwodowe )

- badanie odruchów fizjologicznych

* odruch z m.dwugłowego

* odruch z m. trójgłowego

* odruch z m. ramienno-promieniowego

- odruchy patologiczne

* Jacobsona

* Hoffmana

e) badanie kończyn dolnych

odmienności

- zakres ruchów czynnych ( staw biodrowy-
ruch okrężny ;

staw kolanowy , staw skokowy , stawy
palców-

prostowanie zginanie )

- odruchy fizjologiczne

* kolanowy

* skokowy

* podeszwowy (skórny )

f) badanie tułowia

- badanie kręgosłupa

* ustawienie

* bolesność wyrostków ościstych

* objaw szczytowy

- badanie odruchów brzusznych ( skórne
, mięśniowe )

- badanie odruchów rozciągowych

* Neri

* Lasegue’a

g ) badanie czucia

- czucie powierzchniowe

* dotyk , ból , temperatura

- czucie głębokie

* ułożenia

* wibracji ( badamy przy pomocy
stroika )

Zespół ostrego rozlanego uszkodzenia mózgu

- zaburzenia świadomości

- drgawki

- objawy wieloogniskowe

- rozlane zmiany w eeg (fale theta i delta)

Zapalenie mózgu, zatrucia, ciężkie urazy

czaszkowo-mózgowe, zaburzenia

metaboliczne.

Zespół przewlekłego rozlanego uszkodzenia mózgu (encefalopatia)

- otępienie

- zaburzenia charakterologiczne

- objawy wieloogniskowe (afazja, apraksja, niedowłady, ruchy mimowolne,

padaczka, uszkodzenia nerwów czaszkowych)

Choroba Alzheimera, miażdżyca, choroby metaboliczne, przewlekłe

zapalenie

opon, kiła, przebyte ciężkie urazy czaszki, przebyte zatrucia i

niedotlenienie,

przebyte zapalenie opon i mózgu.

Zespół psychoorganiczny

- upośledzenie pamięci

- zaburzenia myślenia i orientacji

- brak krytycyzmu

-chwiejność uczuciowa

Miażdżyca, choroba Alzheimera, przebyte ciężkie zatrucia, urazy

czaszkowo-mózgowe i zapalenie mózgu

Zespół wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego

- bóle głowy narastające, często nad ranem

- wymioty

- bradykardia

- tarcza zastoinowa

- napady padaczkowe

- zaburzenia świadomości od lekkiego przyćmienia do śpiączki

- bolesność opukowa czaszki

- niekiedy objawy oponowe

- zmiany radiologiczne czaszki (wzmożenie wycisków palczastych,

rozejście

szwów u dzieci, odwapnienie siodła tureckiego)

- rozlane zmiany w eeg

Przyczyny wzrostu ciśnienia śródczaszkowego

: guzy, krwiaki

(podtwardówkowy, śródmózgowy), zapalenie opon mózgu,

stłuczenie

mózgu, zatrucia, leki (np. steroidy), rzekomy guz mózgu, ropień

Zespół oponowy

- bóle głowy

- nudności, wymioty

- przeczulica

- objawy oponowe (sztywność karku, obj. Brudzińskiego, obj.

Kerniga)

- zaburzenia świadomości (zajęcie mózgu)

zapalenie opon i mózgu, urazy, guzy, krwotok

podpajęczynówkowy

Zespół piramidowy (zespół neuronu ruchowego ośrodkowego)

- niedowład (porażenie)

- spastyczne wzmożenie napięcia mięśni

- wzmożenie odruchów głębokich

- osłabienie odruchów powierzchniowych

- odruchy patologiczne

- klonusy (rzepkotrząs, stopotrząs)

- współruchy patologiczne

Zespół połowiczy (torebkowy) – niedowład połowiczy piramidowy,

ośrodkowe

uszkodzenie n.VII i XII, połowicze zaburzenia czucia

Zespół parkinsonowski

- hipomimia lub amimia

- spowolnienie ruchów lub bezruch

- drżenie spoczynkowe

- wzmożenie napięcia mięśni typu sztywności

- pochylona postawa ciała

- brak współruchów

- monotonna mowa

- objawy wegetatywne

- objawy psychiczne

Choroba Parkinsona, miażdżyca (zwykle bez drżenia), zatrucia tlenkiem

węgla,

manganem, urazy czaszki, neuroleptyki, guz, przebyte śpiączkowe

zapalenie

mózgu, choroby zwyrodnieniowe.

Zespół wzgórzowy

- niedoczulica połowicza (zwłaszcza czucie głębokie)

- ataksja połowicza

- ruchy atetotyczne i pląsawicze po 1 stronie ciała

- szybko przemijający niedowład połowiczy

- bóle połowicze (hiperpatia)

- „ręka wzgórzowa” (zgięcie palców w stawach śródręczno-palcowych)

- czasem niedowidzenie połowicze

Zespół móżdżkowy (cerebelarny)

- zab. równowagi (padanie do tyłu lub na bok, chód na szerokiej

podstawie)

- ataksja

- drżenie zamiarowe

- hipermetria

- adiadochokineza

- oczopląs

- mowa skandowana

-obniżenie napięcia mięśni

- makrografia

Zanik móżdżku, guz móżdżku, stwardnienie rozsiane, choroby

naczyniowe

Zespoły naprzemienne

Jednostronne uszkodzenia pnia mózgu najczęściej w przebiegu

chorób naczyniowych.

Zespół Webera

-porażenie n.III

- niedowład

połowiczy

Zespół Millarda-Gublera

-obwodowe porażenie n. VII

- niedowład połowiczy

Zespół Foville’a

-obwodowe porażenie n. VII

- niedowład połowiczy

-porażenie n.VI lub porażenie spojrzenia

Zespół Jacksona

-obwodowe porażenie n. XII

- niedowład połowiczy

-niekiedy niedowład podniebienia

i więzadła głosowego

Zespoły naprzemienne

Zespół Wallenberga

-ataksja

- rozszczepienne zab. czucia na

-niedowład podniebienia

kończynach i tułowiu

(zab. mowy i połykania)

- może być niedowład

połowiczy

-objaw Hornera

-zab. czucia bólu na twarzy

-zniesienie odruchu rogówkowego

Zespół Opalskiego

-ataksja

- rozszczepienne zab. czucia na

-objaw Hornera

kończynach i tułowiu

zab. czucia bólu na twarzy

nieduży niedowład piramidowy

Zespół opuszkowy

-dyzartria

-dysfagia

-zniesienie odruchów gardłowych i podniebiennych

-zanik mięśni unerwionych przez nerw IX, X iXII

Zespół rzekomoopuszkowy

-dyzartria

-dysfagia

-wzmożony odruch żuchwowy

-objawy piramidowe

Zespół sztywności odmóżdżeniowej

(uszkodzenie pnia mózgu)

-głębokie zaburzenia świadomości

-wzmożenie napięcia m. prostowników kończyn (niekiedy kończyny górne

przyjmują ułożenie zgięciowe)

może występować napadowo w odpowiedzi na bodźce dotykowe lub bólowe

Ciężkie urazy pnia, krwotoki mózgowe i podpajęczynówkowe, guzy,

zapalenia

mózgu

Zespół poprzecznego uszkodzenia rdzenia

-całkowite porażenie kończyn poniżej ogniska (w pierwszym okresie

porażenie

wiotkie, potem porażenie spastyczne)

-zniesienie wszystkich rodzajów czucia

-zatrzymanie moczu i stolca

Uraz, krwotok, rozmiękanie, guz, poprzeczne zapalenie rdzenia

Zespół połowiczego uszkodzenia rdzenia

(z. Brown-Sequarda)

-zab. czucia głębokiego

-zab.czucia bólu i temperatury

-niedowład piramidowy

Zespół sznurów tylnych

-zab. czucia głębokiego

-ataksja tylnosznurowa

-obniżenie napięcia mięśni

-zniesienie odruchów

Wiąd rdzenia, zwyrodnienie sznurowe, choroba Friedreicha

Zespół stożka rdzeniowego

-nietrzymanie lub zatrzymanie moczu i kału

-niemoc płciowa

-rozszczepienne zab. czucia w ok. odbytu i pośladków

Zespół ogona końskiego

-silne bóle krocza i ok. krzyżowej

-”spodenkowe” zab. czucia

-niedowład dotyczący zwłaszcza mięśni unerwianych przez n.

strzałkowy

wspólny

-zniesienie odruchów skokowych

-zaburzenia zwieraczy

charakterystyczna asymetria objawów

Zespół uszkodzenia nerwu obwodowego

-niedowład (porażenie) wiotki mięśni unerwianych przez dany nerw

-zab. wszystkich rodzajów czucia w obszarze unerwienia nerwu

-zab. troficzne skóry i jej przydatków

Zespół wielonerwowy (polineuropatyczny)

-symetryczne, wiotkie niedowłady kończyn (głownie odcinki odsiebne)

-zanik mięsni

-zniesienie odruchów

-zaburzenia wszystkich rodzajów czucia („rękawiczki”, „skarpetki”)

-zmiany troficzne

Zespoły korzeniowe

-charakterystyczne promieniowanie bólu

-korzeniowe ubytki czucia

-niekiedy niedowłady odpowiednich mięśni

Wypadnięcie jądra miażdżystego, zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa,

guzy

zewnątrzrdzeniowe

Zespół miopatyczny

-symetryczny zanik mięśni ksobnych (obręcz barkowa i

miednicza)

-niedowład w/w mięśni

-zapis miogenny

Dystrofia mięśniowa, zapalenie wielomięśniowe, miopatie

objawowe

Skala urazów czaszkowo-mózgowych

0 –uraz nie powodujący zaburzeń świadomości, bez dalszych

konsekwencji

1 –niewielki uraz, spowodowany uszkodzeniem korowo-podkorowym

mózgowia, z zamąceniem świadomości, bez niepamięci pourazowej

2 – umiarkowany uraz spowodowany jak w stopniu 1, z zamąceniem

swiadomości oraz niepamięcią pourazową i wsteczną

3 – poważny uraz spowodowany jak w stopniu 1, ale też uszkodzeniem

międzymózgowia, z utratą przytomności do 6 godz. , obciążony

powikłaniami (35%-100%) i śmiertelnością (do 50%)

4 –ciężki uraz, spowodowany jak w stopniu 3, z utratą przytomności

przez 6-24 godz., obciążony powikłaniami jak w stopniu 3

5 – uraz krytyczny, spowodowany jak w stopniu 3, ale też śródmózgowia ,

z utratą przytomności powyżej 24 godz, obciążony powikłaniami jak w

stopniu 3

6 – uraz śmiertelny

Bezpośrednie następstwa zamkniętych urazów czaszkowo-mózgowych

-uraz czaszki bez uszkodzenia mózgu

-wstrząśnienie mózgu

-stłuczenie i zranienie mózgu

-obrzęk mózgu i przekrwienie mózgu

-krwawienie śródczaszkowe

a)krwiak nadtwardówkowy

b)krwiak podtwardówkowy

c)krwiak śródmózgowy

d)krwotok podpajęczynówkowy

-pourazowe podciśnienie śródczaszkowe

-wodniak podtwardówkowy

-wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego (złamanie podstawy czaszki)

-porażenie nerwów czaszkowych

-wytrzeszcz tetniący oka (uszkodzenie t. szyjnej z przeciekaniem krwi

zatoki jamistej)

-pourazowy zakrzep tętnic mózgowych lub zewnątrzmózgowych

-zakażenie pourazowe (zapalenie szpiku kostnego kości czaszki,

zapalenie

opon, zapalenie mózgu, ropień mózgu, ropniak podtwardówkowy)

-psychozy pourazowe

Odległe następstwa zamkniętych urazów czaszkowo-mózgowych

-pourazowy zespół podmiotowy tj. subiektywny (cerebrastemia

pourazowa lub nerwica pourazowa)

-encefalopatia pourazowa

a)encefalopatia pourazowa zwykła lub prosta

b)zespół przedsionkowy

c)padaczka pourazowa

d)zespół otępienny

e)charakteropatia pourazowa

f)zespół parkinsonowski

-inne rzadkie zespoły

a)zespół rzekomoguzowy

b)wodogłowie komunikujące (zespól Hakima)

Krwiak nadtwardówkowy

-po ustąpieniu wstrząsu, powrót świadomości z lucidum intervalum

(kilka, kilkadziesiąt godzin) lub narastanie objawów ogólnych i

ogniskowych

-bóle głowy

-zaburzenia .świadomości

-objawy ogniskowe (ośrodkowy niedowład n.VII, niedowład kończyny

górnej,

potem dolnej, rozszerzenie źrenicy po stronie krwiaka)

-bradykardia

Krwiak podtwardówkowy

-ostry (objawy identyczne jak w krwiaku nadtwardówkowym)

-przewlekły (rozwój objawów w ciągu kilku dni, tygodni, a nawet

miesięcy po

wypadku, częściej u ludzi starszych, często po nieznacznym urazie)

Cerebrastemia pourazowa

-bóle głowy

-zawroty głowy

-drażliwość

-bezsenność

-trudności w skupieniu uwagi

-łatwe męczenie się

-cechy nadpobudliwości neurowegetatywnej w badaniu

przedmiotowym

Encefalopatia pourazowa prosta

-dolegliwości jak w cerebrastemii

-objawy ogniskowe

-zmiany w eeg

-cechy zespołu psychoorganicznego w badaniu psychiatrycznym lub

psychologicznym

Urazy rdzenia kręgowego

-wstrząśnienie rdzenia (mniej lub bardziej nasilone objawy

poprzecznego uszk.

rdzenia cofające się bez śladu po kilku godzinach lub dniach)

-obrzęk pourazowy rdzenia (objawy kliniczne j.w., ustępowanie objawów

znacznie powolniejsze)

-stłuczenie rdzenia (objawy poprzecznego uszk. rdzenia lub zespołu

Brown-

Sequarda, obecność krwi w płynie m-r, zwykle pozostają trwałe zmiany)

-ucisk rdzenia (spowodowany przez części kostne lub krwiak

nadoponowy,

znamienne narastanie objawów rdzeniowych, silne bóle, krwisty płyn

m-r i

patologiczna próba Queckenstedta)

-krwiak śródrdzeniowy (objawy częściowego zespołu poprzecznego

uszk.

rdzenia i rozszczepienne zab. czucia)

-zmiażdżenie rdzenia (nieodwracalne objawy poprzecznego uszk.

rdzenia)

Document Outline