Depresja dzieci i młodzieży

Depresja u dzieci i młodzieży

Depresja – plan

prezentacji



1. Rozpowszechnienie



2. Różnice w występowaniu ze względu na płeć



3. Typologie depresji u dzieci i adolescentów



4. Charakterystyka depresji u dzieci i

adolescentów



5. Przegląd badań 2002/2003



6. Postacie depresji młodzieńczej wg

Kępińskiego



7. Skutki depresji i zaburzenia

współwystępujące



8. Czynniki ryzyka

Depresja u dzieci i młodzieży

1. Rozpowszechnienie:



Poziom rozpowszechnienia depresji

„zależy” od przyjętych definicji,

użytych narzędzi i źródła informacji.

Lekka depresja (nastrój depresyjny)

występuje u ok. 10%-20% dzieci i ok.

15%-40% adolescentów.

Poważny

zespół depresyjny występuje u ok.

1% dzieci i u ok. 3%

adolescentów.

Depresja u dzieci i młodzieży

2. Różnice w występowaniu

depresji ze względu na płeć



w dzieciństwie - chłopcy mają

podobny lub nawet nieco wyższy

współczynnik symptomów

depresyjnych w porównaniu do

dziewcząt



w fazie adolescencji - następuje

poważny wzrost symptomów

depresyjnych wśród dziewcząt i

wynosi jak 2 do 1

Depresja u dzieci i młodzieży

3. Typologie depresji u dzieci i

adolescentów

(najnowsze

badania)

Petersen i współpracownicy (1999)

proponują, aby rozróżniać trzy poziomy

depresji:



nastrój depresyjny

(depressed mood) -

obecność smutku, przygnębienia i poczucie

nieszczęśliwości



syndrom depresyjny

(depressive syndrome)

– zespół depresyjno-lękowy



depresja kliniczna

(clinical depression) -

pełnoobjawowy zespół chorobowy z

zaburzeniami somatycznymi

Depresja u dzieci i młodzieży

3.1. Poziomy depresji ze

względu na ostrość epizodu

depresyjnego



Według Weinberga i współ. (1995)

Określane są pod względem pragnienia

śmierci (myśli samobójczych):



depresja słaba

(mild) – żadnych

pragnień śmierci



średnia

(moderate) – pragnienie

śmierci (myśli samobójcze)



postać ostra

(severe) – plany

samobójcze lub próby samobójcze.

Depresja u dzieci i młodzieży

3.2. Dixon (1999) dzieli

depresje na 4 postacie:



„

normalna depresja

” (normal

depression) = normalne

przygnębienie



duża depresja

(MDD = major

depressive disorder),



dystymia

(dysthymia)



depresja dwubiegunowa

(bipolar

depression)

Depresja u dzieci i młodzieży

3.2. c.d. Wymienione cztery postacie

depresji różnią się typem, surowością i

trwałością symptomów.



Normalna depresja

jest powszechna

i nie jest traktowana jako

psychopatologiczna. Depresja, która

jest konsekwencją śmierci kogoś

kochanego jest uważana za

normalną depresję. Zwykle stopień

winy i utraty samooceny jest

minimalny i przyczyna depresji jest

wytłumaczalna.

Depresja u dzieci i młodzieży

3.2. c.d. Wymienione cztery postacie

depresji różnią się typem, surowością i

trwałością symptomów.



Duża depresja

(MDD) wymaga

symptomów, które znacząco łączą się z

niezdolnością jednostki do aktywności,

spania, jedzenia i cieszenia się

przyjemnościami. Według definicji,

MDD trwa przynajmniej dwa tygodnie

i towarzyszy jej bezustanny smutek lub

lęk, zmiany w apetycie, brak

zainteresowania aktywnością.

Depresja u dzieci i młodzieży

3.2. c.d. Wymienione cztery postacie

depresji różnią się typem, surowością i

trwałością symptomów.



Dystymia

to doświadczanie

nastroju depresyjnego

codziennie przynajmniej dwa

lata i pojawienie się symptomów,

takich jak: słaby apetyt, zmiany

w zwyczajach snu, niski poziom

energii, i niska samoocena.

Depresja u dzieci i młodzieży

3.2. c.d. Wymienione cztery postacie

depresji różnią się typem, surowością i

trwałością symptomów.



Depresja dwubiegunowa

uprzednio

znana jako psychoza maniakalno-

depresyjna /manic depression/ jest

najmniej powszechnym typem

depresji w okresie rozwojowym.

Charakteryzuje się ekstremalną

huśtawką nastroju.

Wahania nastroju

mogą być stopniowe lub gwałtowne.

Depresja u dzieci i młodzieży

4. Charakterystyka depresji u

dzieci i adolescentów



Depresyjne dzieci (i adolescenci) są

zwykle apatyczne, zamknięte w sobie,

cierpią na brak koncentracji uwagi,

trudności w nauce. Czasami są nadąsane

i drażliwe. Mogą upierać się – w sposób

rozdzierający serce – że są głupie i

brzydkie, że nigdy nie mogłyby osiągnąć

niczego wartego zachodu, nigdy nie

będą kochane.

Ale depresja nie zawsze

jest tak łatwa do rozpoznania

Depresja u dzieci i młodzieży

4. Charakterystyka depresji u

dzieci i adolescentów c.d.



Dziecko (lub adolescent), które wszczyna bójki,

lub często ma bóle brzucha lub głowy, może

być tak depresyjne jak to, które wyraźnie jest

ponure i zamknięte w sobie. Depresyjni

adolescenci czasami wydają się być raczej

rozzłoszczeni niż smutni: niekomunikatywni,

nadwrażliwi na krytycyzm i generalnie

irytujący swoich rodziców i innych. Mogą

„pokazywać” swoją depresje przez przestępcze

zachowanie: ucieczki z domu, lekkomyślne

prowadzenie samochodu, kradzieże,

nadużywanie alkoholu i narkotyków.

Depresja u dzieci i młodzieży

4. Charakterystyka depresji u

dzieci i adolescentów c.d.



Ale niektórzy doznają depresji z pełną

dorosłą intensywnością,

z lękiem,

winą i poczuciem beznadziejności i

rozpaczy, utratą chęci i radości życia,

poczuciem własnej bezwartościowości

i bezsensu życia

. Mogą cierpieć nawet

bardziej niż dorośli ponieważ

ograniczone doświadczenie świata

sprawia, że reagują zbyt mocno na

drobne upokorzenia i komplikacje.

Depresja u dzieci i młodzieży

5. Przegląd badań

(2002/03)



W licznych obecnie badaniach nad

depresją u dzieci i młodzieży,

otrzymuje się dość zróżnicowane

wyniki co do obrazu klinicznego i

rozpowszechnienia tego zjawiska.



Najnowsze badania zwracają uwagę

w jakich aspektach

depresja

przybiera nieco inne formy w

zależności od fazy rozwojowej.

Depresja u dzieci i młodzieży

5.1. Przegląd badań - Dzieci



Dzieci

zwykle bardziej (niż u

dorosłych) widoczne są

symptomy lęku.



Częstsze też są

somatyczne

dolegliwości

, np. takie jak ból

głowy i brzucha.



Częściej są drażliwe,

zapłakane i opozycyjne.

Dzieci

częściej wyrażą swój

smutek poprzez

drażliwość,

frustrację i złość.

Wybuchają

gniewem, stają się agresywne,

a problemy zachowania są

powszechne.

Depresja u dzieci i młodzieży

5.2. Przegląd badań –

Dzieci i adolescenci



Zarówno

dzieci jak i adolescenci

depresją mogą stać się

wrażliwe na

odrzucenie

i narzekają, że inni krytykują ich

lub nie dbają o nich.



Mają tendencje do krytykowania siebie i

mają

niską samoocenę

; mogą być negatywni

lub pesymistyczni i czuć się niekochani.



Słabe osiągnięcia szkolne i słabe oceny,

szczególnie gdy wcześniej były sukcesy

szkolne; to powszechne skutki. Częste

nieobecności w szkole i ucieczki z domu.

Depresja u dzieci i młodzieży

5.3. Adolescenci



Adolescenci

podejmują

więcej poważnych prób

samobójczych, więcej zaburzeń snu i apetytu

niż

młodsze dzieci.



W porównaniu z dorosłymi adolescenci z depresją

demonstrują bardziej zmienny przebieg, przejawiają

więcej

trudności interpersonalnych

, więcej trudności ze

snem i jedzeniem i mają większą tendencję do

demonstrowania planów samobójczych.



Adolescencji przejawiają -

nie nastrój depresyjny – ale

raczej - trudności z nauką, koncentracją, i problemy z

rówieśnikami, somatyczne dolegliwości (np. bóle głowy,

brzucha); nerwowość (niepokój); nadużywanie środków

psychoaktywnych

. Adolescenci pokazujący

nieprzystosowawcze zachowanie takie jak

nadruchliwość, zaburzenia zachowania lub deficyty

uwagi mają często właśnie depresję.

Depresja u dzieci i młodzieży

6. Postacie depresji

młodzieńczej wg Kępińskiego



6.1. Postać apatyczno-abuliczna.



6.2. Postać buntownicza.



6.3. Postać rezygnacyjna.



6.4. Postać labilna.

Depresja u dzieci i młodzieży

6.1. Postać apatyczno-

abuliczna.



Tendencje dezintegracyjne biorą górę.

Młody

człowiek ulega wewnętrz nemu rozprzężeniu

. Nie

ma siły zmobilizować się do wysiłku, do pracy,

nawet do zabawy. Zaniedbuje się w nauce, potrafi

bezczynnie godzinami siedzieć w domu czy w

kawiarni, nic go właściwie nie interesuje,

zaniedbuje się w wyglądzie zewnętrznym,

niekiedy godzinami przysłuchuje się muzyce,

życie dla niego zamienia się w pustkę, nie ma ono

sensu, nie widzi celu przed sobą, dzień biegnie za

dniem, nudę życia niekiedy przerywają niezbyt

wymyślne „zabawy" (picie, zbiorowe ekscesy

seksualne, wyczyny chuligańskie itp.).

Depresja u dzieci i młodzieży

6.2. Postać

buntownicza.



Wyładowanie agresji na zewnątrz

zazwyczaj

dokonuje się w formie impulsywnych reakcji

agresywnych, które z reguły zaostrzają

istniejący konflikt, lub w postaci „cichej"

agresji, tj. przyjmowania postawy biernego

oporu, cichego robienia na złość, upartego

przeciwstawiania się na ciskom otoczenia.

Najczęściej jednak agresja nie może być w

całości wyładowana na zewnątrz i część jej

wyładowuje się do wewnątrz; w tym

wypadku agresja zmienia się w

auto agresję.

Depresja u dzieci i młodzieży

6.3. Postać rezygnacyjna.



Postać rezygnacyjna młodzieńczej depresji

jest jak gdyby formą „buntowniczą",

pozbawioną zewnętrznej warstwy „bun tu".

U podstawy jej leży

brak wiary w siebie



Przyszłość szara i niepewna



Brak zainteresowania wyborem zawodu



Rezygnacja z zainteresowań



Rezygnacja z miłości



Idzie po „najmniejszej linii oporu”



Konieczne leczenie „autoprtretu”

Depresja u dzieci i młodzieży

6.4. Postać labilna.



Labilność (

chwiejność) nastroju

jest zjawiskiem

dość typowym dla okresu dojrzewania;



W fazie wzmożonego nastroju dominuje

chęć

„wygłupiania"

się, przygód, ucieczek z domu,

przyjmowania postawy buntowniczej w stosunku

do najbliż szych itp. Pod powierzchnią wzmożonej

żywotności łatwo wyczuć poczucie bezsensu

życia, swojej bezwartościowości, itp. W fazach

obniżenia na stroju młody człowiek boleśnie

odczuwa

bezsens swego życia

, otaczającą go

pustkę uczuciową, wyolbrzymiają się dość

typowe dla tego okresu życia kompleksy

mniejszej wartości, wzrasta autoagresja.

Depresja u dzieci i młodzieży

7. Skutki depresji i zaburzenia

towarzyszące



pogorszenie w wynikach

szkolnych



porzucenie szkoły



pogorszenie w

społecznych relacjach



pogorszenie w ogólnym

funkcjonowaniu



używanie środków

odurzających



samobójstwo

Depresja u dzieci i młodzieży

7. Skutki depresji i zaburzenia

towarzyszące c.d.



Zależności między depresją a niepowodzeniem w

nauce są wzajemne

: depresja u dzieci wpływa na

wydolność w uczeniu, a trudności w przystosowaniu

się do szkoły sprzyjają wystąpieniu depresji.



Dzieci i adolescenci, którzy doświadczają

autodestrukcyjnych lub samobójczych myśli – są

bardziej podatni na realizację tych myśli - ponieważ

w pełni nie rozumieją skutków swych działań.



Ponadto depresja sprzyja używaniu narkotyków lub

alkoholu, dla podwyższenia nastroju, zmiany

samopoczucia. Adolescenci mogą też zacząć

angażować się w antyspołeczne lub przestępcze

zachowania.

Depresja u dzieci i młodzieży

7.1. Zaburzenia

współwystępujące



Większość dzieci i młodzieży (od 40% do 80%)

z depresją ma przynajmniej jedno zaburzenie

współwystępujące, i przynajmniej 30% do 50%

ma dwa lub więcej innych zaburzeń.



U dziewcząt cześciej zaburzenia jedzenia



U chłopców częściej zaburzenia zachowania (CD)



Najbardziej powszechnymi zaburzeniami

towarzyszącymi są: zaburzenia lękowe;

nadużywanie środków psychoaktywnych;

specyficzne trudności uczenia się; fobia szkolna;

zaburzenia zachowania (CD); anoreksja i bulimia.



Depresja u dzieci i młodzieży

8. Czynniki ryzyka



8.1. Środowisko rodzinne



Badacze wyodrębniają patogenne sytuacje, które

mogą zaistnieć w środowisku rodzinnym i

udowadniają ich związek z występowaniem depresji.

Są to - m.in. - takie czynniki jak:

depresja rodzica

deprywacja potrzeb emocjonalnych w dzieciństwie,

zaniedbywanie, odrzucenie, utrata obojga rodziców

lub jednego - w związku ze zgonem, separacją lub

rozwodem; utrata zainteresowania rodziców wobec

dziecka (np. w związku z urodzeniem się drugiego),

surowa, nadmiernie rygorystyczna postawa rodziców

wobec dziecka, przemoc psychiczna, przemoc

fizyczna, przemoc seksualna, długotrwały konflikt w

rodzinie.

Depresja u dzieci i młodzieży

8. Czynniki ryzyka c.d.



8.2. Stresujące wydarzenia

życiowe

Problemy w szkole, w życiu osobistym,

zwraca się uwagę na patogenne działanie

środowiska szkolnego i przeciążenie

obowiązkami szkolnymi; doświadczenie

bolesnej straty (np. śmierć kogoś bliskiego,

w tym: ukochanego zwierzątka), częste

zmiany zamieszkania lub szkoły, itp.

Document Outline