CIEPŁOLECZNICTWO

BODŹC

Kinetyczne

Mechanicz
ne

Elektryczne

Chemiczn
e

Świetlne

Dźwiękowe

Termiczn
e

Psychiczn
e

Klimatyczn
e

Hydrostatyczne
Hydrodynamiczn
e

PODSTAWOWE BODŹCE

LECZNICZE STOSOWANE

W FIZJOTERAPII

RODZAJE ENERGII

STOSOWANYCH W

FIZJOTERAPII I

WYTWARZANYCH W

ORGANIŹMIE

•

CIEPLNA

•

ELEKTRYCZNA

•

ELEKTROMAGNETYCZNA

ELEKTROMAGNETYCZNA (pole)

•

MECHANICZNA

•

CHEMICZNA

(tylko w organizmie)

ENERGIE NATURALNE

•

RODZAJE ENERGII :

- promieniowanie

elektromagnetyczne, wytwarzane przez

Ziemię -

promieniowanie UV mieszczące się w

widmie słonecznym

- ciepło Słońca i innych

źródeł - energia

mechaniczna i ciążenie Ziemi, woda,

wiatr

•

REAKCJE WYWOŁANE ENERGIAMI

NATURALNYMI

- powstają w miejscu absorpcji i w

miejscach odległych, mają charakter

reakcji adaptacyjnych

ENERGIE SZTUCZNE

•

RODZAJE ENERGII :

- promieniowanie

elektromagnetyczne o parametrach nie

występujących w przyrodzie -

ultradźwięki

- pole magnetyczne o

parametrach nie występujących w

przyrodzie

•

REAKCJE WYWOŁANE ENERGIAMI

SZTUCZNYMI

- powstają w miejscu absorpcji

energii

MECHANIZM RECEPCJI

BODŹCA PRZEZ KOMÓRKĘ

bodziec

receptor

Zmiany jonowe

Komórka

depolaryzacja błony komórkowej

(potencjał receptorowy)

*bodziec fizyczny inicjuje lub uzupełnia proces leczniczy

KOMUNIKACJA

MIĘDZYKOMÓRKOWA

PODSTAWOWE DEFINICJE

• Receptory komórkowe

Są to wyspecjalizowane struktury białkowe, zdolne do
odbierania-przekształcania- przekazywania informacji ze

środowiska zewnętrznego do efektorów

• Ligandy

Są to związki łączące się z receptorem

• Agonista

Jest to ligand pobudzający receptor

• Antagonista

Jest to ligand hamujący receptor

MECHANIZM DZIAŁANIA

BODŹCA FIZYCZNEGO

KOMUNIKACJA MIĘDZYKOMÓRKOWA

bodziec

receptor

Zmiany aktywności

organizmu

Sterowanie układami

Wykonawczymi

(mięśnie, gruczoły)

W zakresie

biologicznym

W zakresie

informacyjnym

•

Kodowanie

•

Integracja

•

Przechowywanie

SPOSOBY KOMUNIKACJI

MIĘDZYKOMÓRKOWEJ

•

Sygnalizacja endokrynna

(hormonalna)- wydzielanie substancji
sygnałowej do krwioobiegu

•

Sygnalizacja parakrynowa

miejscowe wydzielanie substancji sygnałowej

•

Sygnalizacja neuronalna

(nerwowa)- poprzez substancje sygnałowe zawarte w
błonach komórkowych (sygnalizacja bezpośrednia)

PRAWO SCHULTZA-

ARNDTA

SŁABE

ŚREDNIE

MOCNE

rodzaje bodźców

działanie

Pobudzają procesy

życiowe

Wywołują reakcje

adaptacyjne

Hamują procesy życiowe,

działają destrukcyjnie

RODZAJE I CECHY

BODŹCÓW

BODZIEC

- cechy :

siła działania, czas,

częstotliwość i szybkość

bodźce zmysłowe

działające na receptory

(np. światło i dźwięk)

bodźce działające na

cytoplazmę komórkową

poprzez: uwalnianie:

* termoreceptory * histaminy

* mechanoreceptory * adrenaliny

* chemoreceptory * prostaglandyny

* nocyceptory * bradykininy

* osmoreceptory * serotoniny

* acetylocholiny

REAKTYWNOŚĆ NA

BODŹCE

zależy od:

• Cech bodźca
• Zdolności organizmu do

odpowiedzi

- rodzaj tkanki

- okolica

- wielkość powierzchni

- wrażliwość osobnicza (wiek, płeć,

rodzaj choroby, leki, inne)

- stanu aktywności narządu (stan

czynnościowy układu autonomicznego)

TYPY REAKCJI NA BODŹCE

LECZNICZE

TYP A

TYP B

TYP C

SŁABY

POWOLNY

SZYBKI

SOLNY

MIESZANY

CHARAKTER REAKCJI

ODPOWIEDŹ

LECZNICZA

WAGOTONICY

ASTENICY

SYMPATYKOTONICY

PYKNICY

WAGOTONICY +

CECHY SYMPAT.

PÓŹNA

(PO 3-4 TYG.)

WCZESNA

(PO 1 TYG.)

PO 2 TYG.

TRZY FAZY ZMIAN

AKTYWNOŚCI

W UKŁADZIE

AUTONOMICZNYM

PODCZAS TERAPII

BODŹCOWEJ

I FAZA

WSTĘPNA

chwiejność

układu,

reakcje alarmowe

II FAZA

ERGOTROPOW

faza walki,

wzmożonych

reakcji

III FAZA

TROFOTROPOW

odpoczynku,

zdrowienia,

adaptacji

STAN AKTYWNOŚCI

NARZĄDU

A REAKTYWNOŚĆ NA

BODŹCE

Im bardziej nasilona jest

czynność

narządu

(pobudzenie układu autonomicznego)

tym mniejsza jest jego

pobudliwość

na bodźce pobudzające, a

większa

na hamujące

(reguła Wildera)

RODZAJE REAKCJI

WYWOŁANYCH DZIAŁANIEM

ENERGII

Miejscowe

Odległe

Uogólnione

MIEJSCE

Natychmiastowe

Późne

CZAS

Fizykochemiczne

Chemiczne

Biologiczne

MECHANIZMY

Adaptacyjne (czynne),

kompensacyjne,

ochronne, alarmowe

CHARAKTER

REAKCJI

PRZEBIEG REAKCJI

ADAPTACYJNYCH

WYWOŁANYCH BODŹCAMI

LECZNICZYMI

•

1. odbieranie informacji przez

receptory

•

2. Przewodzenie impulsów

drogami nerwowymi

ośrodków

•

3. Przetwarzanie informacji przez

ośrodki

kierunku pobudzenia wybranych narządów

(intensywność, czas działania)

•

4. Przesyłanie informacji z ośrodków do efektorów

(

narządów

wykonujących czynności: mięśnie,

naczynia, gruczoły, metabolizm)

PRZEKAZYWANIE ENERGII-

NOŚNIKI

(przykłady)

Ciepłolecznictw

• Woda, para wodna
• Powietrze
• Kataplazmy
• Parafina
• Borowina

Krioterapia

Ciekłe postacie:

• Azot
• Dwutlenek azotu
• Dwutlenek węgla
• Powietrze

PRAWO GROTHUSA-

DRAPERA

„

Zmiany w tkankach wywołuje

tylko ta energia, która została

zaabsorbowana”

wsp. absorpcji=

ilość energii pochłoniętej

całkowita ilość energii

JEDNOSTAJNY

(natężenie, kierunek)

CIĄGŁY

PRZERYWANY

(impuls, przerwa, fala, prędkość)

CYKLICZNY

(cykl, częstotliwość,

amplituda, fala)

PRZEPŁYW ENERGII

(przebieg)

II ZASADA

TERMODYNAMIKI

„

Aby energia mogła być

przekazana musi zaistnieć

różnica potencjałów między

ciałem przekazującym a

pobierającym energię”

Sir Isaac Newton (zmodyf.)

DAWKOWANIE ENERGII

LECZNICZYCH

DAWKI FIZYCZNE

DAWKI BIOLOGICZNE

DAWKI BIOLOGICZNE
(terapeutyczne)

Ilość energii

- dżule (J), kalorie

(cal)

Moc

- waty (W), J/sek

Natężenie, gęstość

- J/cm

, W/sek

1. Lecznicza

- progowa

- progowa (najmniejsza wywołująca reakcje)

- nadprogowa
(mała)

- średnia

- submaksymalna (duża)

2. Podprogowa

(bardzo mała)

3. Szkodliwa

(zbyt duża)

OGÓLNE ZASADY STOSOWANIA

BODŹCÓW

FIZJOTERAPEUTYCZNYCH

Indywidualne dobieranie zabiegów i metod

leczniczych

Stopniowanie natężenia bodźców

leczniczych

rozpoczynać od zabiegów mało bodźcowych

stopniowo włączać zabiegi bardziej bodźcowe i

zwiększać ich natężenie i czas

Łączenie zabiegów mniej bodźcowych z silniej

bodźcowymi

4. Stosowanie prawidłowej kolejności

wykonywania zabiegów i prawidłowego ich

kojarzenia

OBJAWY NIETOLERANCJI

ORGANIZMU NA ZBYT

DUŻE BODŹCE

miejscowe uszkodzenie tkanek

ból

objawy ogólne ; omdlenie,

gorączka

objawy emocjonalne: lęk,

niepokój, bicia serca

PRZYCZYNY

NIETOLERANCJI NA

BODŹCE

Przedawkowanie bodźca
Patologiczna reakcja z

nadwrażliwością

Obniżone czucie i następowe

przedawkowanie

Document Outline