Właściwości fizyczne

- gęstość fazy stałej 
- gęstość gleby suchej
- gęstość gleby wilgotnej
- porowatość rzeczywista
- porowatość chwilowa (aktualna)
- wilgotność gleby
- konsystencja 
- lepkość, zwięzłość

 

 

Gęstość fazy stałej 

(ρ)

ρ

 

=       [g/cm

3

]

gdzie: 
  M – masa gleby absolutnie suchej tzn. wysuszonej w    

temperaturze 105˚C  (g) 

  Vs – objętość 

fazy stałej

 gleby (cm

3

)

Gęstość 

fazy stałej

 zależy od:

                    
 - składu mineralogicznego
 - zawartości substancji organicznej
                                              

W glebach mineralnych waha się w granicach:

         2,4 – 

2,65(kwarc)

 – 2,80 g/cm

3

Vs

M

 

 

         

Metody oznaczania

        
             1.  metoda piknometryczna (określenie masy) 
                 Jest to metoda „czterech ważeń” 
                 pusty piknometr  - a – (g)
                 piknometr + gleba -  b - (g)
                 piknometr + gleba + woda - c - (g)
                 piknometr + woda - d - (g) 

                  

ρ =

 

g/cm

3

b)

(c

a)

(d

a

b









 

 

2.  metoda biuretowa
     pusta kolbka – a - (g)
     kolbka + gleba – b – (g)
     objętość alkoholu – V – (cm

3

) (odczyt z biurety)

     objętość kolbki – 50 - (cm

3

)

ρ = 

g/cm

3

 

V

a

b





50

 

 

Gęstość gleby suchej  (ρ

o

)

 

ρ

o

 

=       g/cm

3

gdzie: 
          M – masa gleby absolutnie suchej (g)
          V  -  objętość próbki w stanie naturalnym( pobranej w 

odpowiednich cylindrach o znanej objętości) (cm3)

Gęstość 

objętościowa

 

zależy od:

                   
                          a) struktury 
                          b) składu granulometrycznego
                          c) zawartości substancji organicznej                  

                      

                          d) sposobu ułożenia (układu) cząstek 

mineralnych

                          e) stopnia wzruszenia lub „odleżenia się 

gleby”

                          f) głębokości w profilu
                                                                    itp.

W glebach mineralnych waha się w granicach:

1,1 – 1,5 – 2,0 g/cm

3

V

M

 

 

     

Metody oznaczania:

     

     W pierścieniach („cylindrach”) metalowych o znanej 

objętości

     50 – 250 cm

3

  np. w naczyńkach  Nitzsch’a o 

objętości 100 cm

3

   
     Sposób postępowania:
     pobrać glebę do cylindra
     wysuszyć w temperaturze 105˚C
     zważyć cylinder z suchą glebą (a)
     zważyć  pusty cylinder (b)

ρ

o

  =

g/cm

3

V

b

a 

 

 

Gęstość gleby wilgotnej (chwilowa)

 (ρ

och

)

 

                             ρ

och

 = g/cm

3

 

V

Mw

gdzie:
         Mw – masa gleby wilgotnej (w chwili pobrania – stąd 
gęstość              
                   chwilowa) (g)
                
        V – objętość gleby w stanie naturalnym (cylindra, do 
którego
               została pobrana) (cm

3

)     

Oznaczenie gęstości gleby wilgotnej odbywa się w ten 
sam sposób co gęstości  gleby suchej przy czym nie suszy 
się tu gleby. Lecz waży się ją w stanie naturalnym 
(wilgotnym).

 

 

 

 

Porowatość (n)

 

n =          *  100(%)

gdzie: 
         Vp – objętość porów
          V  -   objętość gleby

Podział porów:
makropory  Ø >  8,5 µm
mezopory     Ø  8,5 – 0,2 µm
mikropory   Ø <  0,2 µm
     
     

Porowatość ma ścisły związek i zależy od tych samych

     czynników co gęstość objętościowa

 

                 
                 W glebach mineralnych waha się w granicach:
   

29

 – 40 – 50 – 

66 %

V

Vp

 

 

Metody oznaczania

Najczęściej  porowatość wyznacza się ze wzoru:

gdzie:

                     n =            * 100(%) 
    

ρ  -  gęstość właściwa

     ρ

o

  -  gęstość objętościowa

Przykład: 

                     n =             * 100    43 

% 







o



65

,

2

5

,

1

65

,

2





 

 

PLASTYCZNOŚĆ I STANY KONSYSTENCJI

Plastyczność jest właściwością polegającą na przybieraniu przez glebę
pod wpływem sił zewnętrznych różnych form i utrzymywaniu tych form
po ustaniu działania  siły.  Plastyczność występuje tylko  przy pewnych
stopniu uwilgotnienia gleby. Ilość wody niezbędna do ujawnienia się 
plastyczności zależy przede wszystkim od składu granulometrycznego, 

a

w szczególności od zwartości iłu koloidalnego.    

 

 

Lepkość

: 

zdolność przylegania gleby do sykających się z nią

ciał a więc przede wszystkim narzędzi uprawowych.

Zwięzłość

 -

  

opór jaki stawia gleba przy próbie 

jej rozcięcia lub rozklinowania ( penetrometr 
pneumatyczny).

Struktura

 –

 

rodzaj, sposób wzajemnego 

powiązania oraz
przestrzenny. układ elementarnych cząstek fazy 
stałej gleby. 

 

 

Zwięzłość

 -  opór jaki stawia gleba przy próbie jej 

rozcięcia lub

rozklinowania ( penetrometr pneumatyczny).

Struktura

 – rodzaj, sposób wzajemnego powiązania 

oraz

przestrzenny. układ elementarnych cząstek fazy stałej 

gleby. 

 

 

Rys.4. Stanowisko do modelowanych badań struktur

           glebowych w warunkach laboratoryjnych - 

           oznaczanie dynamicznej wodoodporności: 

           1 - wkraplacz dozującykrople, 

           2 - rura osłonowa, 

           3 - modelowane agregaty glebowe, 

           4 - cylinder z pipetą 

Rys.5. Stanowisko do modelowanych badań struktur

           glebowych w warunkach laboratoryjnych - 

           oznaczanie statycznej wodoodporności: 

           1 - pojemnik z pleksiglasu z napiętymi w odstę-

                pach co 6 mm żyłkami, 
           2 - modelowane agregaty glebowe o V=1 cm  

                przed zalaniem wodą, 

           3 - rozpad modelowanych agregatów po 

                statycznym działaniu wody

3

1

1

3

2

4

2

3