ZABURZENIA
ZABURZENIA
MIESIĄCZKOWANIA
MIESIĄCZKOWANIA
Dr n. med. Izabela Gasińska – Drozdowska
Dr n. med. Izabela Gasińska – Drozdowska
Klinika Ginekologii II Katedry Ginekologii i Położnictwa
Klinika Ginekologii II Katedry Ginekologii i Położnictwa
Akademii Medycznej we Wrocławiu
Akademii Medycznej we Wrocławiu
Kierownik Kliniki
Kierownik Kliniki
Dr habil.n.med.Marian St.Gabryś prof.nadzwyczajny
Dr habil.n.med.Marian St.Gabryś prof.nadzwyczajny
CYKL JAJNIKOWY
CYKL JAJNIKOWY
Definicja: okresowe cykliczne zmiany w
Definicja: okresowe cykliczne zmiany w
jajniku od menarche do menopauzy
jajniku od menarche do menopauzy
•Hormony gonadotropowe /FSH, LH/
( sterownie c. jajnikowym)
•Dwufazowy
Faza dojrzewania pęcherzyka
Faza ciałka żółtego
CYKL MIESIĄCZKOWY
CYKL MIESIĄCZKOWY
Definicja: okresowe cykliczne
zmiany w błonie śluzowej
macicy od menarche do
menopauzy
•Hormony steroidowe
jajnika /E
2
, P/
Faza krwawienia –
miesiączka
Faza odnowy
Faza wzrostu
Faza wydzielnicza
KRWAWIENIE MIESIĄCZKOWE
KRWAWIENIE MIESIĄCZKOWE
•W następstwie przebytego jajeczkowania
JEDYNE FIZJOLOGICZNE KRWAWIENIE Z MACICY
JEDYNE FIZJOLOGICZNE KRWAWIENIE Z MACICY
TERMINY ODNOSZĄCE SIĘ
TERMINY ODNOSZĄCE SIĘ
DO
DO
KRWAWIENIA MIESIĄCZKOWEGO
KRWAWIENIA MIESIĄCZKOWEGO
•Menarche – pierwsza miesiączka
•Menopauza – ostatnia miesiączka
•Menstruatio praecox- przedwczesne
miesiączkowanie
•Menstruatio tarda – opóźnione
miesiączkowanie
•Amenorrhoea primaria – pierwotny
brak miesiączki
MIESIĄCZKA
MIESIĄCZKA
•Częstość występowania
•Czas trwania
•Nasilenie krwawienia
PRZYCZYNY KRWAWIEŃ
PRZYCZYNY KRWAWIEŃ
Z DRÓG RODNYCH
Z DRÓG RODNYCH
•Czynnościowe – miesiączka
•Dyshormonalne
•Krwawienie związane z ciążą
•Organiczne
•Jatrogenne
JAKO WIEK GRANICZNY WYSTĄPIENIA MENARCHE
JAKO WIEK GRANICZNY WYSTĄPIENIA MENARCHE
PRZYJMUJE SIĘ 18 r. ż.
PRZYJMUJE SIĘ 18 r. ż.
JEŻELI MENARCHE NIE POJAWIA SIĘ MIĘDZY
JEŻELI MENARCHE NIE POJAWIA SIĘ MIĘDZY
16 – 18 r.ż.
16 – 18 r.ż.
AMENORRHOEA PRIMARIA
AMENORRHOEA PRIMARIA
ZABURZENIA MIESIĄCZKOWANIA
ZABURZENIA MIESIĄCZKOWANIA
/PRZYCZYNY/
/PRZYCZYNY/
•Zaburzenia w układzie podwzgórze-przysadka mózgowa-jajnik
•Zaburzenia czynności innych gruczołów wydzielania wewnętrznego
/tarczyca, nadnercza/
•Choroby narządów i układów
•Niedobory żywieniowe i witaminowe
•Leczenie
PODZIAŁ Z.M.
PODZIAŁ Z.M.
NA PODSTAWIE OBJAWÓW KLINICZNYCH
NA PODSTAWIE OBJAWÓW KLINICZNYCH
•Nieprawidłowa częstość miesiączki
•Nieprawidłowy przebieg
•Krwawienie dodatkowe w cyklu dwufazowym
•Krwawienie z powodu przetrwałego pęcherzyka
•Brak miesiączki
NIEPRAWIDŁOWA CZĘSTOŚĆ KRWAWIEŃ
NIEPRAWIDŁOWA CZĘSTOŚĆ KRWAWIEŃ
•Rzadkie miesiączki /oligomenorrhoea/
•Częste miesiączki /polymenorrhoea/
POLIMENORRHOEA
POLIMENORRHOEA
przyczyny
przyczyny
•Skrócenie fazy dojrzewania pęcherzyka jajnikowego
•Skrócenie fazy ciałka żółtego
•Cykle bezowulacyjne
NIEPRAWIDŁOWA OBFITOŚĆ KRWAWIEŃ
NIEPRAWIDŁOWA OBFITOŚĆ KRWAWIEŃ
•Skąpe miesiączki /hypomenorrhoea/
•Obfite miesiączki /hypermenorrhoea/
DODATKOWE KRWAWIENIA
DODATKOWE KRWAWIENIA
W CYKLU DWUFAZOWYM
W CYKLU DWUFAZOWYM
•Krwawienia przedmiesiączkowe
•Krwawienia pomiesiączkowe
•Krwawienia międzymiesiączkowe /okołoowulacyjne/
CZYNNOŚCIOWE KRWAWIENIA
CZYNNOŚCIOWE KRWAWIENIA
PRZY
PRZY
PRZETRWAŁYM PĘCHERZYKU JAJNIKOWYM
PRZETRWAŁYM PĘCHERZYKU JAJNIKOWYM
BRAK
BRAK
MIESIĄCZKI
MIESIĄCZKI
/AMENORRHOEA/
/AMENORRHOEA/
•Fizjologiczny
przed menarche
podczas ciąży
podczas laktacji
po menopauzie
• Patologiczny
BRAK MIESIĄCZKI
BRAK MIESIĄCZKI
•Pierwotny /w 2/3 zaburzenia organiczne/
•Wtórny / zaburzenia czynnościowe/
PODZIAŁ AMENORRHOEA
PODZIAŁ AMENORRHOEA
W ZALEŻNOŚCI OD REAKCJI
W ZALEŻNOŚCI OD REAKCJI
ENDOMETRIUM NA GESTAGENY
ENDOMETRIUM NA GESTAGENY
I ESTROGENY
I ESTROGENY
•Brak miesiączki pierwszego stopnia
•Brak miesiączki drugiego stopnia
PODZIAŁ AMENORRHOEA
PODZIAŁ AMENORRHOEA
W ZALEŻNOŚCI OD STĘŻENIA
W ZALEŻNOŚCI OD STĘŻENIA
GONADOTROPIN
GONADOTROPIN
•Hipogonadotropowy i eugonadotropowy
•Hipergonadotropowy
PODZIAŁ AMENORRHOEA
PODZIAŁ AMENORRHOEA
W ZALEŻNOŚCI
W ZALEŻNOŚCI
OD MIEJSCA WYSTĘPOWANIA
OD MIEJSCA WYSTĘPOWANIA
ZABURZEŃ
ZABURZEŃ
•Psychika
•Podwzgórze
•Przysadka
•Jajniki
•Macica /błona śluzowa/
•Wolne drogi odpływu krwi
miesiączkowej
AMENORRHOEA
AMENORRHOEA
WG MIEJSCA WYSTĘPOWNIA
WG MIEJSCA WYSTĘPOWNIA
ZABURZEŃ
ZABURZEŃ
•Ośrodkowy brak miesiączki
Podwzgórzowy
Z hiperprolaktynemii
Przysadkowy
•Obwodowy brak
miesiączki
Gonadalny
Maciczny
Pochwowy
• Zaburzenia innych układów wydzielania wewnętrznego
PIERWOTNY BRAK MIESIĄCZKI
PIERWOTNY BRAK MIESIĄCZKI
•Chromosomalne wady rozwojowe
•Niedorozwój lub brak narządu
PRZYCZYNY AMENORRHOEA
PRZYCZYNY AMENORRHOEA
SECUNDARIA
SECUNDARIA
•Zaburzenia układu podwzgórze – przysadka
•Zaburzenia czynności jajników
•Wtórne zmiany w obrębie macicy, szyjki
macicy, pochwy
•Choroby innych gruczołów wydzielania
wewnętrznego
PODWZGÓRZOWY BRAK
PODWZGÓRZOWY BRAK
MIESIĄCZKI
MIESIĄCZKI
/STRES PSYCHICZNY/
/STRES PSYCHICZNY/
•Jadłowstręt psychiczny
•Poporodowy
•Ciąża urojona
•Idiopatyczny
•Po antykoncepcji
hormonalnej
•Guzy mózgu
•Procesy zapalne
•Pourazowy
HIPERPROLAKTYNOWY BRAK MIESIĄCZKI
HIPERPROLAKTYNOWY BRAK MIESIĄCZKI
•Wtórny brak miesiączki
•Cykle bezowulacyjne
•Niewydolność ciałka żółtego
•Mlekotok
•Wspólne występowanie B.M. oraz mlekotoku:
+guz przysadki /z. Forbesa-Albrighta/
po porodzie /z. Chiariego -Frommela/
postać idiopatyczna / z. Argonz-del-Castillo/
PRZYSADKOWY BRAK
PRZYSADKOWY BRAK
MIESIĄCZKI
MIESIĄCZKI
/WTÓRNY/
/WTÓRNY/
•Guzy przysadki
•Procesy zapalne i pourazowe w przysadce
•Zespół Sheehana
•Stan po wycięciu przysadki
BRAK MIESIĄCZKI Z PRZYCZYN OBWODOWYCH
BRAK MIESIĄCZKI Z PRZYCZYN OBWODOWYCH
/GONADALNY/
/GONADALNY/
•Dysgenezja gonad /brak tkanki rozrodczej 45, X /
•Dysgenezja jajników /niewydolna tkanka rozrodcza 47, XXX/
•Niedorozwój jajników/zmniejszona ilość wydolnej tkanki rozrodczej/
•PCO
•Zespół oporności na androgeny /z. feminizujących jąder/
•Guzy jajników i stany zapalne
PIERWOTNY NIEDOROZWÓJ JAJNIKÓW
PIERWOTNY NIEDOROZWÓJ JAJNIKÓW
/
/
OBRAZ KLINICZNY/
OBRAZ KLINICZNY/
•Opóźnione pokwitanie
•Pierwotny brak miesiączki
•Wtórny brak miesiączki /klimacterium praecox/
OBWODOWO UWARUNKOWANY BRAK MIESIĄCZKI
OBWODOWO UWARUNKOWANY BRAK MIESIĄCZKI
•Zarośnięcie błony dziewiczej /atresia hymenalis/
•Zarośnięcie pochwy
•Brak pochwy
•Zarośnięcie szyjki macicy
•Zarośnięcie i zrosty w jamie trzonu macicy
•Niedorozwój macicy
•Brak lub szczątkowa macica
•Niemy cykl /cryptomenorrhoea/
PRZYCZYNA AMENORRHOEA PRIMARIA
PRZYCZYNA AMENORRHOEA PRIMARIA
•Chromosomalne zaburzenia rozwojowe
•Wady rozwojowe narządów płciowych
•Zaburzenia czynności układu podwzgórze – przysadka
•Oporność narządów docelowych na androgeny
•Choroby innych gruczołów wydzielania wewnętrznego
BOLESNE MIESIĄCZKOWANIE
BOLESNE MIESIĄCZKOWANIE
/DYSMENORRHOEA, ALGOMENORRHOEA/
/DYSMENORRHOEA, ALGOMENORRHOEA/
•Pierwotne
•Wtórne
ALGOMENORRHOEA
ALGOMENORRHOEA
/
/
PRZYCZYNY ORGANICZNE/
PRZYCZYNY ORGANICZNE/
•Endometrioza
•Mięśniaki macicy
•Stany zapalne
•Zwężenia szyjki macicy
•Utrwalone tyłozgięcie macicy
•Wady macicy
•Niedorozwój macicy
ALGOMENORRHOEA
ALGOMENORRHOEA
/PSYCHICZNO-CZYNNOŚCIOWE/
/PSYCHICZNO-CZYNNOŚCIOWE/
•Zwiększona synteza prostaglandyn
Źle układające się życie płciowe, rodzinne, zawodowe
Partnerskie problemy
Niespełniona chęć posiadania dziecka
ALGOMENORRHOEA
ALGOMENORRHOEA
/ZABURZENIA STATYKI/
/ZABURZENIA STATYKI/
•Rozluźnienie aparatu podporowego i wzmacniającego
/miednicę, kręgosłup/
•Nasilenie istniejących zmian organicznych
ALGOMENORRHOEA
ALGOMENORRHOEA
/LECZENIE/
/LECZENIE/
•Leki hamujące syntezę prostaglandyn
Indometacyna
Ibuprofen
Kwas acetylosalicylowy
Gestageny
•Blokada jajeczkowania
•Stan ciąży rzekomej /w przyp. niedorozwoju macicy/
•Psychoterapia
REGULACYJNY BRAK MIESIĄCZKI
REGULACYJNY BRAK MIESIĄCZKI
•Wrodzony zespół nadnerczowo-płciowy
•Nabyty – popokwitaniowy zespół nadnerczowo-płciowy
•Zespół Cushinga
•Choroba Addisona
•Niedoczynność lub nadczynność tarczycy
•Cukrzyca
