Fibroblasty
• Fibroblasty są komórkami o kształcie
wrzecionowatym lub gwiaździstym, tworzą długie i
cienkie wypustki cytoplazmatyczne. W ich dużych,
często wydłużonych jądrach występuje do kilku
jąderek. Na powierzchni fibroblastów brak jest
bezpostaciowej błony podstawnej. Oprócz typowych
organelli w cytoplazmie fibroblastów mogą
występować obłonione ziarna wypełnione treścią
trudno przepuszczalną dla elektronów w mikroskopie
elektronowym. Wytwarzają substancję
międzykomórkową, złożoną z włókien kolagenowych,
sprężystych i siateczkowych oraz z substancji
podstawowej.
• Występują w twardówce, tęczówce
Melanocyty
• To komórki pigmentowe wytwarzające w
procesie melanogenezy ciemny barwnik -
melaninę.Melanocyty posiadają
charakterystyczne długie liczne wypustki
cytoplazmatyczne, w których znajdują się
owalne ciałka zawierające pigment –
melanosomy (tzw. ciałka melaninowe).
• Występują w tęczówce i naczyniach oka
• Pełnią w organizmie funkcje ochronne,
zabezpieczając narządy wewnętrzne przed
nadmiernym nasłonecznieniem i
promieniami UV. Barwa tęczówki jest
uzależniona od ilości tych komórek.
Mastocyty
• Owalne komórki, zawierające w cytoplazmie duże
zasadochłonne (barwiące się barwnikami
zasadowymi) ziarnistości, a w nich mediatory stanu
zapalnego (histamina, heparyna, proteazy), które
pod wpływem stymulacji wydzielają do otoczenia
poprzez gwałtowną egzocytozę. Jądro komórkowe
jest niewielkie, chromatyna skondensowana,
aparat Golgiego jest dobrze rozbudowany,
pozostałe organella są słabo rozwinięte.
• Substancje uwolnione przez mastocyt powodują
degranulację składników istoty międzykomórkowej,
poszerzenie kapilar, napływ granulocytów –
skutkiem tego jest powstawanie stanu zapalnego
• Występują w tęczówce
Makrofagi
• Komórki kuliste (w płynach) lub
wielokształtne. Wywodzą się z monocytów
krwi. Zawierają liczne lizosomy. Poruszają
się ruchem pełzakowatym. Uczestniczą w
procesach obronnych: intensywnie
fagocytują i trawią szczątki rozpadłych
komórek, mikroorganizmy, ciała obce, itp.
Wytwarzają również substancje biologicznie
czynne wpływające na te proces. Do oka
docierają makrofagi, duże komórki układu
odpornościowego i to właśnie one
wydzielają związek przyspieszający
regenerację nerwów.
Komórki siatkówki
• Siatkówka jest 3-warstwowym układem komórek
nerwowych, należy do niej również najbardziej
zewnętrzny pokład komórek nabłonkowych
wypełnionych barwnikiem (melaniną), który
zapobiega odbijaniu się promieni świetlnych, co
zaburzałoby obraz rzutowany na siatkówce. W
uproszczeniu, od zewnątrz można w siatkówce
wyróżnić 4 główne warstwy:
(1) nabłonek barwnikowy
(2) warstwa komórek fotoreceptorycznych -
pręcikowych i czopkowych
(3) warstwa komórek dwubiegunowych
(4) warstwa komórek zwojowych
Warstwa barwnikowa
• Składa się z wysokich, sześciobocznych komórek,
które ściślej łączą się z blaszką podstawną
naczyniówki niż siatkówkową. Komórki te nie
posiadają od strony naczyniówki barwnika
zwanego fuscyną, natomiast jest go bardzo dużo
w protoplazmatycznych wypustkach komórkowych
wciskających się między pręciki i czopki siatkówki.
Pod wpływem światła barwnik ten wędruje z ciała
komórkowego do wypustek a w ciemności cofa się
z powrotem. Z barwnika tworzy się pod wpływem
światła tzw. czerwień wzrokowa – rodopsyna, która
przepaja zewnętrzne człony pręcików.
• Warstwa barwnikowa ciała rzęskowego i tęczówki
składa się także z jednowarstwowego nabłonka
złożonego z nieco niższych komórek
barwnikowych, które pozbawione są wypustek, w
których barwnik jest rozmieszczony równomiernie.
Komórki pręcikonośne
• Są długie, cienkie i występują głównie w
obwodowych częściach siatkówki. Pręcik
jest homologiczny do dendrytów. Wyróżnia
się w nim segment zewnętrzny
( zawierający charakterystyczne poprzeczne
błoniaste dyski z wbudowanym barwnikiem
wzrokowym – rodopsyną ) oraz segment
wewnętrzny ( będący miejscem syntezy
białek budujących dyski). Komórki te są
wrażliwe na natężenie światła i umożliwiają
widzenie o zmierzchu.
Komórki czopkonośne
• Są krótkie, grube i występują głównie
w centrum siatkówki. Wyróżnia się 3
rodzaje czopków, które zawierają
swoiste dla każdego z nich barwniki
wzrokowe odbierające podstawowe
kolory : niebieski, zielony, czerwony.
Komórki te odpowiadają za widzenie
barwne oraz za ostre widzenie w
świetle dziennym.
Komórki dwubiegunowe
Jest to komórka nerwowa, w której łączą się
impulsy z wielu komórek receptorycznych i
skąd przesyłane są do komórek zwojowych.
Wyróżniono 11 głównych rodzajów
komórek dwubiegunowych : 10 dla
czopków i 1 dla pręcików .Jądra tych komórek
tworzą warstwę jądrzastą wewnętrzną.
Komórki te leżą w licznych warstwach.
Wypustki komórek dwubiegunowych
odpowiadające dendrytom wchodzą do
zewnętrznej warstwy siateczkowej, gdzie
splatają się z wypustkami fotoreceptorów.
Komórki horyzontalne
• Komórki te odpowiedzialne są za
modyfikowanie sygnałów przekazywanych od
fotoreceptorów do komórek
dwubiegunowych. U człowieka rozróżniono
trzy rodzaje komórek horyzontalnych
różniące się nie tylko wielkością drzew
dendrytycznych, ale również rodzajem
komórek, z którymi się łączą .Są to : komórki
HI, HII, HIII
• Komórki horyzontalne charakteryzują się
dużymi powierzchniowymi obszarami
szczelinowych połączeń synaptycznych
pomiędzy dendrytami sąsiadujących ze sobą
komórek tego samego typu. Połączenia te
pozwalają na boczny przepływ sygnałów
elektrycznych wewnątrz sieci uwspólnionych
komórek.
Komórki amakrynowe
• Wyróżnia się co najmniej 25 typów komórek
amakrynowych. Komórki amakrynowe rozróżnia się
ze względu na: wielkość drzewa synaptycznego (małe,
średnie, duże), rozłożystość oraz umiejscowienie
dendrytów . Można je podzielić przede wszystkim na
podstawie pomiarów rozpiętości drzewa
dendrytycznego na komórki o polu: nieznacznym ,
małym, średnim i wielkim (mogą osiągać rozmiary do
1mm). Wiele komórek amakrynowych to komórki
jednowarstwowe, ograniczone do pojedynczej
podwarstwy . Występują też komórki dwu- lub trzy-
warstwowe. Gdy komórka ma połączenia we
wszystkich podwarstwach mówimy, że jest to komórka
typu rozprzestrzenionego.
• Większość komórek amakrynowych ma działanie
hamujące.
Włókna soczewki
To komórki bardzo wydłużone, bezjądrzaste
komórki zwane włóknami soczewki.
Typowe włókno ma 7-10 mm długości, jest
zagięty na kształt litery U, a w przekroju
poprzecznym ma kształt sześcioboku.
Hialocyty
To komórki występujące w niewielkiej
liczbie w obrębie ciała szklistego oka,
uczestniczące w wytwarzaniu
galaretowatego zrębu ciała szklistego.
Komórki zwojowe
• Komórki zwojowe są większe niż
poprzedzające je komórki mają też większych
rozmiarów aksony zdolne do przenoszenia
sygnałów elektrycznych na odległość kilku
centymetrów. Ułożone równo jeden obok
drugiego aksony komórek zwojowych tworzą
nerw wzrokowy, który przekazuje
informacje z siatkówki do następnego obszaru
przetwarzania - ciała kolankowatego
bocznego (LGN) w mózgu, gdzie informacje są
sortowane i integrowane w dalsze kanały
przetwarzania informacji.
• W siatkówce człowieka występuje
przynajmniej 18 różnych morfologicznie
typów komórek zwojowych
• Komórki zwojowe to najbardziej skomplikowane
jednostki przetwarzające informacje w siatkówce.
Jest faktem eksperymentalnym, że organizm jako
całość nie może zareagować na pobudzenie
wizualne, które nie byłoby zauważalne przez
pojedyncze komórki zwojowe. Poszczególne
komórki są selektywnie dostrojone do wykrywania
zadziwiająco subtelnych cech oglądanych scen, a
w szczególności koloru, rozmiaru, kierunku i
szybkości ruchu. Noszą one nazwę cech
aktywujących. Sygnały wykrywane przez komórki
zwojowe nie mają jednoznacznej interpretacji,
równoważne sygnały mogą pochodzić od obiektów
zmieniających jasność, zmieniających kształt albo
poruszających się. W zależności od reakcji innych
komórek zwojowych, mózg określa najbardziej
prawdopodobną interpretację odbieranych
sygnałów i podejmuje stosowne działanie
Nerw wzrokowy
• Aksony wszystkich komórek
zwojowych tworzą nerw wzrokowy,
który przekazuje zebraną z siatkówki
informacje o polu widzenia w głąb
mózgu aksony wychodzące z
sąsiednich komórek zwojowych
znajdują się obok siebie.
• Dwa pęki włókien nerwowych wychodzących z
prawego i lewego oka spotykają się w obszarze
skrzyżowania wzrokowego gdzie następuje
przegrupowanie włókien w taki sposób, że włókna
wychodzące z obu oczu, a przekazujące informacje z
prawego pola widzenia łączą się razem i biegną
dalej do lewej półkuli. Natomiast włókna obsługujące
lewą część pola widzenia biegną do prawej półkuli.
Na przeciwległą stronę trafiają jedynie włókna z
przyśrodkowych (nosowych) części siatkówki,
natomiast włókna ze skrajnych zewnętrznych
(skroniowych) części pozostają po tej samej stronie
ciała. Daje to w efekcie odwzorowanie prawej części
pola widzenia w lewej półkuli, a lewej części w
prawej półkuli. W obszarze skrzyżowania
wzrokowego nie występują żadne dodatkowe
połączenia synaptyczne. Znajdujące się tam włókna
nerwowe to w dalszym ciągu te same aksony
komórek zwojowy z siatkówki.
• Ciało kolankowate boczne zbudowane jest z
około 570 000 komórek nerwowych
tworzących 6 warstw, z których każda ma
nieco odmienną rolę. Do warstw 1, 4 i 6
docierają włókna dochodzących z oka po
przeciwnej strony ciała, natomiast do warstw
2, 3 i 5 włókna od oka po tej samej stronie
ciała
• W obszarze tym występują dwa rodzaje
komórek: duże i małe. Poza rozmiarami
istnieje kilka innych cech różnicujących te dwa
typy komórek. Komórki duże znajdują się w
warstwach 1 i 2, reagują na ruch, ich pola
recepcyjne są 2-3 razy większe niż w
przypadku komórek małych, mają one większą
czułość . Komórki małe występują w
warstwach 3-6, reagują one na kolor,
natomiast ich pola recepcyjne mają lepszą
ostrość i rozdzielczość.
