REHABILITACJA. Podstawowe pojęcia i definicje. Rehabilitacja integracyjna, lecznicza i ich składowe. Miejsce fizjoterapii w procesie rehabilitacji. Znaczenie fizjoprofilaktyki z życiu społecznym.

REHABILITACJA.

Podstawowe pojęcia i definicje.

Rehabilitacja integracyjna, lecznicza i

ich składowe. Miejsce fizjoterapii w

procesie rehabilitacji. Znaczenie

fizjoprofilaktyki w życiu społecznym

Wyższa Szkoła Rehabilitacji

Rok akademicki 2010/2011

Emilia Cep, Anna Rękawek

Definicja rehabilitacji



Według definicji WHO

rehabilitacja

to kompleksowe

postępowanie w odniesieniu do osób

niepełnosprawnych fizycznie i psychicznie, które ma

na celu przywrócenie pełnej lub możliwej do

osiągnięcia sprawności fizycznej i psychicznej,

zdolności do pracy i zarobkowania oraz zdolności do

brania czynnego udziału w życiu społecznym.



Rehabilitacja

- proces medyczno – społeczny, który dąży do

poprawy jakości życia osób niepełnosprawnych.



Rehabilitacja

(łac. re - znów, na nowo, przeciw; habilis -

sprawny, należyty, stosowny)

Definicja

niepełnosprawności

Niepełnosprawność:



długotrwały stan, w którym występują pewne ograniczenia w

prawidłowym funkcjonowaniu człowieka. Ograniczenia te

spowodowane są na skutek obniżenia sprawności funkcji

fizycznych lub psychicznych.



uszkodzenie, czyli utrata lub wada psychiczna, fizjologiczna,

anatomiczna struktury organizmu. Utrata ta może być

całkowita, częściowa, trwała lub okresowa, wrodzona lub

nabyta, ustabilizowana lub progresywna.

Osoba niepełnosprawna:



Niepełnosprawną jest osoba, której stan fizyczny (i) lub

psychiczny, trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza lub

uniemożliwia wypełnianie zadań życiowych i ról społecznych

zgodnie z normami prawnymi i społecznymi.

Klasyfikacja

niepełnosprawności

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) w 1980 r. zdefiniowała pojęcie

niepełnosprawności w 3 kategoriach:

Uszkodzenie organizmu

(impairment] -

zaburzenie funkcji motorycznych,

fizjologicznych danego układu lub narządu na skutek urazu lub choroby.

Upośledzenie

(handicap] -

ograniczenie możliwości życiowych osoby

niepełnosprawnej, nieprzystosowanie społeczne do odgrywania ról

rodzinnych i zawodowych oraz brak mechanizmów adaptacyjnych do

danych warunków środowiskowych.

3. Inwalidztwo

(disability] -

uszkodzenie aparatu ruchu ograniczające

możliwości ruchowe i wynikające z tego stanu ograniczenia życiowe.

Pojęcie najszersze w klasyfikacji niepełnosprawności dotyczy bowiem

ograniczenia funkcji całego organizmu i wynikających z tego konsekwencji

życiowych. Przebieg tego procesu w ogólnym schemacie można

przedstawić następująco:

uraz—choroba—uszkodzenie—inwalidztwo—niepełnosprawność

Rehabilitacja osób niepełnosprawnych

oznacza zespół działań, w

szczególności organizacyjnych,

leczniczych, psychologicznych,

technicznych, szkoleniowych,

edukacyjnych i społecznych,

zmierzających do osiągnięcia, przy

aktywnym uczestnictwie tych osób,

możliwie najwyższego poziomu ich

funkcjonowania, jakości życia i

integracji społecznej.

Celem rehabilitacji

jest odtworzenie lub kompensacja funkcji

utraconych w wyniku choroby, wad rozwojowych czy

wrodzonych - tak, aby pacjent mógł maksymalnie

samodzielnie realizować swoje potrzeby życiowe.



Efekty terapii w dużej mierze zależą od

systematyczności

zaangażowania

usprawnianego. Ważne jest więc stworzenie

odpowiedniego modelu współpracy między terapeutą a pacjentem.



Cele rehabilitacji powinny być tak określone, aby były

optymalne

dla pacjenta

, aby chory je rozumiał i akceptował.



Jeśli postawimy przed chorym nieadekwatnie wygórowane cele i ich

osiągnięcie będzie niemożliwe, wystąpi zniechęcenie i brak

motywacji do dalszych ćwiczeń.



Dlatego też proces rehabilitacji powinien być

planowany wspólnie

z pacjentem

i jego rodziną, a członkowie rodziny powinni być

czynnie włączani w proces usprawniania.

Elementy procesu rehabilitacji:

- diagnoza funkcjonalna

- ustalenie wstępnych celów rehabilitacji

- określenie rokowania

- ocena skuteczności rehabilitacji

- ewentualna modyfikacja celów i metod rehabilitacji

POLSKI MODEL

REHABILITACJI

Głównymi twórcami rehabilitacji medycznej w Polsce byli:



prof. Wiktor Dega,



prof. Adam Gruca,



prof. Marian Weiss.



prof. Kazimiera Milanowska

Polska idea rehabilitacji opiera się na 4

zasadach:



powszechności;



wczesności;



kompleksowości;



ciągłości

Właściwości polskiego modelu rehabilitacji

Powszechność.

Rehabilitacja dostępna bezpłatnie każdemu, kto jej potrzebuje.

Obejmować musi wszystkie dyscypliny medyczne.

2. Wczesne zapoczątkowanie.

Rozpoczęcie procesu rehabilitacji już w trakcie leczenia,

Wczesna rehabilitacja:

- wpływa na kształt programu leczenia

- prowadzi do skrócenia czasu leczenia i poprawy jego wyników.

- prowadzi do szybszego powrotu utraconych funkcji przez chorego lub wykształcenie mechanizmów

kompensacyjnych,

- obejmuje też zagadnienia profilaktyki leczniczej.

3. Zespołowość (kompleksowość).

Rehabilitacja musi być prowadzona przez zespół wielospecjalistyczny.

Zespół wielu specjalistów obejmuje lekarzy ze specjalności charakterystycznych dla danego schorzenia,

pielęgniarek, rehabilitantów, służby pomocnicze, psychologów, nauczycieli, pedagogów specjalnych, pracowników

socjalnych i innych.

4. Ciągłość.

Rehabilitacja musi być ciągła i nieprzerwana.

Rehabilitacja medyczna jest w ścisłym związku z rehabilitacją socjalną i zawodową. Ciągłość rehabilitacji oznacza,

że obejmuje ona osoby w trakcie leczenia szpitalnego, przejmuje ich w opiece ambulatoryjnej i kontynuowana jest

dalej w trakcie pobytu osoby niesprawnej w domu.

Rehabilitacja psychiczna



olbrzymia rola w ogólnym procesie rehabilitacji



pozwala zachować wiarę przez osobę

niepełnosprawną w poprawę sytuacji zdrowotnej,

rodzinnej i społecznej.



w przypadku trwałej utraty niektórych funkcji

organizmu, odpowiednie postępowanie

psychologiczne musi doprowadzić do poznania i

zaakceptowania swojego "nowego" ciała.



musi ona zawierać takie elementy, które doprowadzą

do powstania profilaktyki inwalidztwa

Rehabilitacja społeczna



jest procesem, który zmierza do przywrócenia samodzielności

społecznej osobie, która jest jej pozbawiona, a tym samym

znajduje się poza nawiasem normalnego życia społecznego.



obejmuje też edukację osób zdrowych w zakresie koniecznym

dla zrozumienia potrzeb niepełnosprawnych i akceptacji ich

jako normalnych pełnoprawnych członków społeczeństwa, w

pierwszej kolejności rodzinę i całe społeczeństwo



likwidacja wszystkich barier uniemożliwiających normalne

funkcjonowanie inwalidów powinno być ważną sprawą dla

sprawnych i niepełnosprawnych członków społeczeństwa

Rehabilitacja zawodowa



zajmuje się przywróceniem zdolności do aktywności

zawodowej osób niepełnosprawnych;



umożliwia niepełnosprawnemu naukę zawodu

możliwego do wykonywania przy jego

ograniczeniach poprzez preorientację zawodową lub

kształcenie od podstaw;



zajmuje się przystosowaniem stanowisk pracy dla

ludzi niepełnosprawnych, tworzenie warunków pracy

chronionej, a w szczególnie trudnych sytuacjach

stworzenie warunków do pracy chałupniczej.

Rehabilitacja lecznicza

(medyczna)



proces leczenia, który umożliwia przyspieszenie procesu

naturalnej regeneracji i zmniejszenia fizycznych i

psychicznych następstw choroby.



kompleksowe i zespołowe działanie na rzecz osoby

niepełnosprawnej fizycznie lub psychicznie, które ma na

celu przywrócenie tej osobie pełnej lub maksymalnej do

osiągnięcia sprawności fizycznej lub psychicznej, a

także zdolności do pracy oraz do brania czynnego

udziału w życiu społecznym.



rehabilitacja lecznicza musi stymulować cały proces

leczniczy głównie poprzez aktywność ruchową i

psychiczną.

Definicja fizjoterapii



nierozerwalnie związana z rehabilitacją medyczną;



zespół metod leczniczych wykorzystujących zjawisko

reaktywności organizmu na bodźce



to forma leczenia środkami naturalnymi oparta na różnych

formach energii fizycznej występującej w środowisku

człowieka.



wykorzystuje bodźce termiczne, kinetyczne, mechaniczne,

elektryczne, świetlne, chemiczne.



Specjalistami z zakresu stosowania fizjoterapii są

fizjoterapeuci

Cele fizjoterapii

Celem fizjoterapii jest

zapobieganie postępowi i

nawrotom choroby, usuwanie

różnych dolegliwości ,

minimalizowanie skutków

choroby i przywracanie

sprawności fizycznej.

Działy/metody fizjoterapii

Rozróżnia się następujące metody/działy fizjoterapii:



Kinezyterapia



Fizykoterapia



Masaż



Terapia manualna



Hydroterapia



Balneoterapia



Klimatoterapia



Ergoterapia

Kinezyterapia

Kinezyterapia

(gr. kinesis - ruch) - leczenie ruchem,

gimnastyka lecznicza. Podstawą tej dziedziny

fizjoterapii są ćwiczenia ruchowe. Ruch staje

się środkiem leczniczym, mającym wpływ na

cały organizm. Zadaniem kinezyterapii jest

maksymalne usunięcie niesprawności

fizycznej i przygotowanie do dalszej

rehabilitacji, np. społecznej.

Kinezyterapia

Kinezyterapia miejscowa

- dotyczy bezpośrednio

narządu zmienionego chorobowo



ćwiczenia bierne (bez czynnego udziału chorego),



ćwiczenia izometryczne (napinanie mięśni);



ćwiczenia czynno-bierne – ruch wykonywany jest biernie

natomiast pacjent czynnie rozluźnia mięśnie;



ćwiczenia samowspomagane – pacjent siłą mięśni

kończyny zdrowej wspomaga pracę osłabionych mięśni;



ćwiczenia w odciążeniu – wykonywanie ruchu przy

odciążeniu ćwiczonego odcinka ciała;



ćwiczenia czynne; wyciągi;



ćwiczenia synergistyczne;



ćwiczenia oddechowe.

Kinezyterapia



Kinezyterapia ogólna

składa się z ćwiczeń

części ciała nie objętych chorobą

ćwiczenia

ogólnokondycyjne; ćwiczenia gimnastyki

porannej; ćwiczenia w wodzie; sport inwalidów

Fizykoterapia



jedna z form fizjoterapii i część medycyny

fizykalnej (wykorzystującej metody

fizyczne), w której na organizm oddziałuje

się rozmaitymi bodźcami fizycznymi:

pobieranymi z natury (Słońce, borowina) lub

wytwarzanymi sztucznie specjalnymi

urządzeniami jak: ciepło, zimno

(krioterapia), drgania mechaniczne, pole

elektryczne, prąd elektryczny, światło,

mikrofale, różnego rodzaju promieniowanie.

Masaż



Masaż

- zabieg fizjoterapeutyczny wykonywany w swej klasycznej

formie rękoma, może mieć cele lecznicze, relaksacyjne lub

przygotowywać mięśnie do wysiłku.



Techniki masażu klasycznego:

Technika głaskania,

Technika rozcierania,

Technika ruchów biernych,

Technika uderzenia,

Technika ugniatania,

Technika wibracyjna,

Technika oklepywania,

Technika wstrząsania,

Technika wyciskania.

Terapia manualna

Terapia manualna



leczniczy zabieg manualny, polegający na stosowaniu

ukierunkowanych i specyficznych dla danej metody

bodźców mechanicznych lub kinetycznych,

przekazywanych przez leczącego bez pośrednictwa

jakichkolwiek przyrządów - za pomocą rąk.



Formą Terapii Manualnej jest metoda Cyriax, metoda

Ackermanna, metoda Kaltenborn-Evjenth, metoda

FOI, metoda Mulligan-a, metoda McKenziego,

neuromobilizacje

Hydroterapia



Dział fizjoterapii, inaczej wodolecznictwo,

akwaterapia (łac. aqua = woda) - metoda leczenia

bodźcowego polegająca na zewnętrznym

stosowaniu wody o różnych postaciach: ciekłej,

stałej lub gazowej.



Podstawę leczniczego działania stanowi

odpowiednia temperatura lub ciśnienie wody użytej

odpowiednio do danej terapii. Akwaterapia wpływa

korzystnie na układ krążenia, układ nerwowy oraz

wiele innych narządów organizmu.



Obejmuje: kąpiele, natryski, polewania, okłady,

zawijania, płukania.

Balneoterapia



Dział fizjoterapii zajmujący się zabiegami

rehabilitacyjnymi wykorzystującymi lecznicze

właściwości wód mineralnych, gazów zawartych

w zdrojach i tworzyw uzdrowiskowych (borowiny

oraz muły).



Zalecaniem balneoterapii (kierując na leczenie

sanatoryjne) zajmują się specjaliści

balneoklimatologii.

Balneoterapia



Wykorzystuje: wody lecznicze, peloidy (m.in.: borowina,

muły) oraz gazowe składniki wód i powietrza, dostępne

najczęściej w uzdrowiskach, w postaci kuracji pitnych

(krenoterapii), wziewań (aerozoloterapii), kąpieli, płukań,

okładów.

Klimatoterapia



Rodzaj terapii stosowanej w leczeniu uzdrowiskowym,

wykorzystujący działanie naturalnych czynników klimatu

lokalnego, tj. czystość powietrza, temperatura, ciśnienie

atmosferyczne, promieniowanie słoneczne, itp.



Polega na stosowaniu kąpieli powietrznych (aeroterapia),

kąpieli słonecznych (helioterapia), kąpieli w zbiornikach

otwartych wód.



Zalecaniem klimatoterapii (kierując na leczenie

sanatoryjne) zajmują się specjaliści balneoklimatologii.

Ergoterapia



Ergoterapia

(gr. ergo - czynię, robię)

rodzaj psychoterapii, forma terapii wykorzystująca różne

rodzaje pracy i rekreacji jako środki terapeutyczne.



Ergoterapia towarzyszy, wspiera, uzdalnia i usprawnia ludzi,

którzy mają trudności w wykonywaniu codziennych

czynności, którzy nie radzą sobie ze swoimi ograniczeniami

i muszą liczyć na pomoc osób drugich.

Po II wojnie światowej rehabilitacja

uznana została za integralną 3 fazę

procesu terapeutycznego

Proces terapeutyczny

diagnozowanie + leczenie + rehabilitacja

Znaczenie rehabilitacji

Wzrost liczby osób wymagających

rehabilitacji:



wydłużanie się średniej długości życia (większe

zapotrzebowanie na zabiegi usprawniające i

rewitalizacyjne)



zmiana spojrzenia na miejsce osób

niepełnosprawnych w społeczeństwie



większa świadomość społeczeństwa (np. wzrost

zapotrzebowania na rehabilitację niemowląt i

małych dzieci)

Znaczenie rehabilitacji

Rosnące znaczenie rehabilitacji – skutki:



wzrost zapotrzebowanie na fachowy personel

medyczny w zakresie fizjoterapii



wzrost roli fizjoterapeuty – zarówno w prewencji

jak i leczeniu; większa samodzielność zawodowa



specjaliści fizjoterapii będą działać nie tylko w

wyspecjalizowanych placówkach zdrowia ale

także w środowisku zamieszkania i pracy –

największe zapotrzebowanie na kontynuację

ciągłości usprawniania, adaptację i profilaktykę.

Fizjoprofilaktyka



Fizjoprofilaktyka to ogólnie ujmując leczenie uzdrowiskowe

oraz leczenie usprawniające kondycje organizmu ludzkiego.



Do utrzymania prawidłowej kondycji fizycznej niezbędna

jest aktywność ruchowa, która zapobiega procesom

degeneracyjnym człowieka.



Zmniejszenie aktywności fizycznej, bądź całkowite

odstępstwo od zajęć fizycznych jest najczęstszym powodem

chorób cywilizacyjnych ,do których należą miedzy innymi:

- Wady postawy

- Otyłość

- Płaskostopie

- Nadciśnienie

Bibliografia



1. Kwolek A. (2003) Rehabilitacja medyczna, Wrocław, Urban &Partner



2. Kiwerski J. Rehabilitacja medyczna, PZWL, Warszawa



3. Dega W., Malinowska K. (1994) Rehabilitacja. Warszawa, Medyczna Agencja Wydawniczo

Informacyjna



Internet:



www.fizjoterapia.com

•

Document Outline