Wybrane zagadnienia
Wybrane zagadnienia
prawa
prawa
Warszawa, 17 listopada 2009
Warszawa, 17 listopada 2009
r.
r.
Wybrane zagadnienia
Wybrane zagadnienia
prawa
prawa
Warszawa, 17 listopada 2009
Warszawa, 17 listopada 2009
r.
r.
Traktat lizboński
Traktat lizboński
Unii Europejskiej zostanie nadana osobowość
Unii Europejskiej zostanie nadana osobowość
prawna;
prawna;
Zlikwidowana zostanie Wspólnota Europejska (jej
Zlikwidowana zostanie Wspólnota Europejska (jej
następcą prawnym będzie Unia).
następcą prawnym będzie Unia).
W związku z tym nazwa TWE zostanie zmieniona na
W związku z tym nazwa TWE zostanie zmieniona na
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
(TFUE).
(TFUE).
Usunięte zostały wszelkie postanowienia sugerujące
Usunięte zostały wszelkie postanowienia sugerujące
państwowość Unii Europejskiej, takie jak nazwa
państwowość Unii Europejskiej, takie jak nazwa
"konstytucja" czy też artykuły o symbolach Unii
"konstytucja" czy też artykuły o symbolach Unii
(flaga, hymn, dewiza). Zrezygnowano również z
(flaga, hymn, dewiza). Zrezygnowano również z
nowego nazewnictwa aktów prawnych (ustawa,
nowego nazewnictwa aktów prawnych (ustawa,
ustawa ramowa) na rzecz dotychczasowych nazw
ustawa ramowa) na rzecz dotychczasowych nazw
(rozporządzenie, dyrektywa).
(rozporządzenie, dyrektywa).
Organy wspólnotowe
Organy wspólnotowe
P a r l a m e n t
E u r o p e j s k i
R a d a
U n i i E u r o p e j s k i e j
R a d a E u r o p e j s k a
K o m i s j a E u r o p e j s k a
E u r o p e j s k i T r y b u n a ł
S p r a w i e d l i w o ś c i
Traktat lizboński
Traktat lizboński
Skuteczne i efektywne podejmowanie decyzji w Radzie
Skuteczne i efektywne podejmowanie decyzji w Radzie
Unii Europejskiej:
Unii Europejskiej:
Nicejski system głosowania większością kwalifikowaną
Nicejski system głosowania większością kwalifikowaną
będzie obowiązywać do 31 października 2014 r.
będzie obowiązywać do 31 października 2014 r.
od 31 października 2014 r. większość kwalifikowaną
od 31 października 2014 r. większość kwalifikowaną
będzie się obliczać na zasadzie podwójnej większości:
będzie się obliczać na zasadzie podwójnej większości:
państw członkowskich i ludności. Dzięki temu zwiększy
państw członkowskich i ludności. Dzięki temu zwiększy
się w Unii legitymacja władzy. Podwójną większość
się w Unii legitymacja władzy. Podwójną większość
stanowić będzie co najmniej 55% państw członkowskich
stanowić będzie co najmniej 55% państw członkowskich
(z 27) + jedno, reprezentujących co najmniej 65%
(z 27) + jedno, reprezentujących co najmniej 65%
ludności UE.
ludności UE.
do 31 marca 2017 r. każde państwo będzie mogło
do 31 marca 2017 r. każde państwo będzie mogło
zażądać powtórzenia danego głosowania, zgodnie z
zażądać powtórzenia danego głosowania, zgodnie z
nicejskim systemem głosów ważonych.
nicejskim systemem głosów ważonych.
Traktat lizboński
Traktat lizboński
Od 2017 r. będzie obowiązywać wyłącznie system podwójnej
Od 2017 r. będzie obowiązywać wyłącznie system podwójnej
większości, jednak traktat lizboński ma wprowadzić także
większości, jednak traktat lizboński ma wprowadzić także
mechanizm bezpieczeństwa: jeśli grupie członków Rady nie
mechanizm bezpieczeństwa: jeśli grupie członków Rady nie
wystarczy głosów do zablokowania określonej uchwały, będą
wystarczy głosów do zablokowania określonej uchwały, będą
mogły mimo to odwlekać podjęcie decyzji w tej sprawie na
mogły mimo to odwlekać podjęcie decyzji w tej sprawie na
„rozsądny czas”. Warunkiem będzie odpowiednia wielkość tej
„rozsądny czas”. Warunkiem będzie odpowiednia wielkość tej
grupy:
grupy:
do 2017 r.: kraje reprezentujące co najmniej 75% ludności
do 2017 r.: kraje reprezentujące co najmniej 75% ludności
lub 75% liczby państw niezbędnych do utworzenia
lub 75% liczby państw niezbędnych do utworzenia
mniejszości blokującej;
mniejszości blokującej;
od 2017 r.: 55% ludności lub 55% liczby państw
od 2017 r.: 55% ludności lub 55% liczby państw
niezbędnych do utworzenia mniejszości blokującej.
niezbędnych do utworzenia mniejszości blokującej.
W niektórych szczególnie istotnych dziedzinach
W niektórych szczególnie istotnych dziedzinach
(sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, polityki gospodarczej
(sprawiedliwości i spraw wewnętrznych, polityki gospodarczej
i pieniężnej, zawieszenia w prawach państwa członkowskiego
i pieniężnej, zawieszenia w prawach państwa członkowskiego
i wystąpienia z UE oraz różnych nominacji) do podjęcia decyzji
i wystąpienia z UE oraz różnych nominacji) do podjęcia decyzji
konieczne będzie zgromadzenie co najmniej 72% liczby
konieczne będzie zgromadzenie co najmniej 72% liczby
państw członkowskich.
państw członkowskich.
Traktat lizboński
Traktat lizboński
Stabilniejsze i mniej skomplikowane ramy instytucjonalne:
Stabilniejsze i mniej skomplikowane ramy instytucjonalne:
Traktat likwiduje rotacyjne, półroczne przewodzenie w Radzie
Traktat likwiduje rotacyjne, półroczne przewodzenie w Radzie
Europejskiej kolejno przez szefów państw i rządów krajów UE i
Europejskiej kolejno przez szefów państw i rządów krajów UE i
ustanawia stanowisko Przewodniczącego Rady Europejskiej,
ustanawia stanowisko Przewodniczącego Rady Europejskiej,
wybieranego na 2,5 letnią kadencję
wybieranego na 2,5 letnią kadencję
Zmienia się również sposób przewodniczenia w Radzie Unii
Zmienia się również sposób przewodniczenia w Radzie Unii
Europejskiej, które wraz z wejściem w życie Traktatu ma trwać 18
Europejskiej, które wraz z wejściem w życie Traktatu ma trwać 18
miesięcy i być sprawowane wspólnie przez 3 kraje członkowskie.
miesięcy i być sprawowane wspólnie przez 3 kraje członkowskie.
Obecnie każdy kraj ma w Komisji Europejskiej jednego Komisarza.
Obecnie każdy kraj ma w Komisji Europejskiej jednego Komisarza.
Traktat Lizboński przewiduje, że od 2014 r. w Komisji każdorazowo
Traktat Lizboński przewiduje, że od 2014 r. w Komisji każdorazowo
będą zasiadać przedstawiciele dwóch trzecich państw Unii, a
będą zasiadać przedstawiciele dwóch trzecich państw Unii, a
sprawiedliwą reprezentację zapewni system rotacyjny.
sprawiedliwą reprezentację zapewni system rotacyjny.
Wprowadza bezpośredni związek pomiędzy wyborem
Wprowadza bezpośredni związek pomiędzy wyborem
przewodniczącego Komisji Europejskiej a wynikami wyborów do
przewodniczącego Komisji Europejskiej a wynikami wyborów do
PE.
PE.
Parlament Europejski zostanie zmniejszony z 785 do 750
Parlament Europejski zostanie zmniejszony z 785 do 750
parlamentarzystów
parlamentarzystów
Traktat lizboński
Traktat lizboński
W przeciwieństwie do Konstytucji dla Europy Karta Praw
W przeciwieństwie do Konstytucji dla Europy Karta Praw
Podstawowych nie jest częścią traktatu, ale nadaje on jej
Podstawowych nie jest częścią traktatu, ale nadaje on jej
wiążący charakter prawny jako prawo pierwotne:
wiążący charakter prawny jako prawo pierwotne:
Zastrzeżenie wobec UK, Polski i Czech :
Zastrzeżenie wobec UK, Polski i Czech :
Karta nie rozszerza możliwości Trybunału
Karta nie rozszerza możliwości Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej ani żadnego sądu lub
Sprawiedliwości Unii Europejskiej ani żadnego sądu lub
trybunału do uznania, że przepisy ustawowe,
trybunału do uznania, że przepisy ustawowe,
wykonawcze lub administracyjne, praktyki lub działania
wykonawcze lub administracyjne, praktyki lub działania
administracyjne są niezgodne z podstawowymi
administracyjne są niezgodne z podstawowymi
prawami, wolnościami i zasadami, które są w niej
prawami, wolnościami i zasadami, które są w niej
potwierdzone.
potwierdzone.
W szczególności i w celu uniknięcia wątpliwości nic, co
W szczególności i w celu uniknięcia wątpliwości nic, co
zawarte jest w tytule IV Karty – prawa socjalne, nie
zawarte jest w tytule IV Karty – prawa socjalne, nie
stwarza praw, które mogą być dochodzone na drodze
stwarza praw, które mogą być dochodzone na drodze
sądowej, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w
sądowej, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w
prawie krajowym.
prawie krajowym.
Jeśli dane postanowienie Karty odnosi się do krajowych
Jeśli dane postanowienie Karty odnosi się do krajowych
praktyk i praw krajowych, ma ono zastosowanie do
praktyk i praw krajowych, ma ono zastosowanie do
wyłącznie w zakresie, w jakim prawa i zasady zawarte w
wyłącznie w zakresie, w jakim prawa i zasady zawarte w
tym postanowieniu są uznawane przez krajowe prawo
tym postanowieniu są uznawane przez krajowe prawo
lub praktyki.
lub praktyki.
Traktat lizboński
Traktat lizboński
Zwiększy się znaczenie Europy na arenie międzynarodowej dzięki
Zwiększy się znaczenie Europy na arenie międzynarodowej dzięki
połączeniu instrumentów europejskiej polityki zewnętrznej, zarówno w
połączeniu instrumentów europejskiej polityki zewnętrznej, zarówno w
zakresie opracowywania, jak i realizacji polityki.
zakresie opracowywania, jak i realizacji polityki.
Powołany został nowy wysoki przedstawiciel Unii ds. zagranicznych i
Powołany został nowy wysoki przedstawiciel Unii ds. zagranicznych i
polityki bezpieczeństwa i jednocześnie wiceprzewodniczący Komisji
polityki bezpieczeństwa i jednocześnie wiceprzewodniczący Komisji
zapewni większe oddziaływanie, spójność i widoczność działań
zapewni większe oddziaływanie, spójność i widoczność działań
zewnętrznych UE.
zewnętrznych UE.
Wysokiego przedstawiciela będzie wspomagać nowa Europejska
Wysokiego przedstawiciela będzie wspomagać nowa Europejska
Służba Działań Zewnętrznych.
Służba Działań Zewnętrznych.
Traktat lizboński wzmacnia możliwości działania UE w wielu dziedzinach
Traktat lizboński wzmacnia możliwości działania UE w wielu dziedzinach
o istotnym znaczeniu dla dzisiejszej Unii i jej obywateli, w szczególności:
o istotnym znaczeniu dla dzisiejszej Unii i jej obywateli, w szczególności:
w zakresie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (walka z
w zakresie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości (walka z
terroryzmem, zwalczanie przestępczości),
terroryzmem, zwalczanie przestępczości),
w dziedzinach takich jak: polityka energetyczna, zdrowie publiczne,
w dziedzinach takich jak: polityka energetyczna, zdrowie publiczne,
ochrona ludności, zmiany klimatyczne, usługi użyteczności
ochrona ludności, zmiany klimatyczne, usługi użyteczności
publicznej, badania, przestrzeń kosmiczna, spójność terytorialna,
publicznej, badania, przestrzeń kosmiczna, spójność terytorialna,
polityka handlowa, pomoc humanitarna, sport, turystyka i
polityka handlowa, pomoc humanitarna, sport, turystyka i
współpraca administracyjna.
współpraca administracyjna.
Kompetencje prawne Unii Europejskiej
Kompetencje prawne Unii Europejskiej
Kompetencje w tworzeniu prawa przed traktatem lizbońskim:
Kompetencje w tworzeniu prawa przed traktatem lizbońskim:
I filar - współpraca gospodarcza państw członkowskich
I filar - współpraca gospodarcza państw członkowskich
II filar - współpraca państw członkowskich w dziedzinie polityki zagranicznej
II filar - współpraca państw członkowskich w dziedzinie polityki zagranicznej
i bezpieczeństwa
i bezpieczeństwa
III filar - współpraca państw członkowskich w dziedzinie wymiaru
III filar - współpraca państw członkowskich w dziedzinie wymiaru
sprawiedliwości i spraw wewnętrznych policyjna i sądowa
sprawiedliwości i spraw wewnętrznych policyjna i sądowa
Kompetencje w tworzeniu prawa wg traktatu lizbońskiego – po 1 grudnia
Kompetencje w tworzeniu prawa wg traktatu lizbońskiego – po 1 grudnia
2009:
2009:
Zniesiony zostanie także system filarowy, jednak pewne odrębności
Zniesiony zostanie także system filarowy, jednak pewne odrębności
dawnego II i III filaru zostaną zachowane.
dawnego II i III filaru zostaną zachowane.
Kompetencje Unii w zakresie wspólnej polityki zagranicznej i
Kompetencje Unii w zakresie wspólnej polityki zagranicznej i
bezpieczeństwa zostały poszerzone, chociaż Trybunał Sprawiedliwości
bezpieczeństwa zostały poszerzone, chociaż Trybunał Sprawiedliwości
nie będzie sprawować jurysdykcji w tym obszarze.
nie będzie sprawować jurysdykcji w tym obszarze.
W wyniku przyjęcia traktatu nastąpi podział kompetencji na trzy obszary:
W wyniku przyjęcia traktatu nastąpi podział kompetencji na trzy obszary:
zarezerwowany wyłącznie dla Unii (polityka zagraniczna,
zarezerwowany wyłącznie dla Unii (polityka zagraniczna,
bezpieczeństwo i realizacja celów Unii),
bezpieczeństwo i realizacja celów Unii),
obszar współdzielony, gdzie prawo Unii nadal jest nadrzędne nad
obszar współdzielony, gdzie prawo Unii nadal jest nadrzędne nad
prawem państw członkowskich, ale obszary nieregulowane prawem
prawem państw członkowskich, ale obszary nieregulowane prawem
unijnym i obszary, z których zrezygnowała Unia, np. poprzez
unijnym i obszary, z których zrezygnowała Unia, np. poprzez
wycofanie dyrektyw, pozostają pod kontrolą prawa krajowego,
wycofanie dyrektyw, pozostają pod kontrolą prawa krajowego,
obszar, nad którym wyłączną władzę i pierwszeństwo ma prawo
obszar, nad którym wyłączną władzę i pierwszeństwo ma prawo
krajów członkowskich.
krajów członkowskich.
Cele Unii Europejskiej
Cele Unii Europejskiej
Popieranie gospodarczego i społecznego postępu i
Popieranie gospodarczego i społecznego postępu i
wysokiego poziomu zatrudnienia, osiąganie
wysokiego poziomu zatrudnienia, osiąganie
zrównoważonego i trwałego rozwoju, stworzenie obszaru
zrównoważonego i trwałego rozwoju, stworzenie obszaru
pozbawionego granic wewnętrznych, wzmacnianie
pozbawionego granic wewnętrznych, wzmacnianie
spójności gospodarczej i ustanowienie unii walutowej
spójności gospodarczej i ustanowienie unii walutowej
Cztery swobody: swobodny przepływ towarów, usług, kapitału, osób
Cztery swobody: swobodny przepływ towarów, usług, kapitału, osób
Potwierdzenie swojej tożsamości na arenie
Potwierdzenie swojej tożsamości na arenie
międzynarodowej przez wspólną politykę zagraniczną,
międzynarodowej przez wspólną politykę zagraniczną,
stopniowe wprowadzanie wspólnej polityki obronnej
stopniowe wprowadzanie wspólnej polityki obronnej
Wzmacnianie ochrony praw i interesów obywateli państw
Wzmacnianie ochrony praw i interesów obywateli państw
członkowskich przez wprowadzenie obywatelstwa Unii
członkowskich przez wprowadzenie obywatelstwa Unii
Solidarność państw członkowskich:
Solidarność państw członkowskich:
Traktat lizboński stanowi, że Unia i jej państwa członkowskie
Traktat lizboński stanowi, że Unia i jej państwa członkowskie
działają wspólnie w duchu solidarności, jeżeli którekolwiek państwo
działają wspólnie w duchu solidarności, jeżeli którekolwiek państwo
członkowskie stanie się przedmiotem ataku terrorystycznego lub
członkowskie stanie się przedmiotem ataku terrorystycznego lub
ofiarą klęski żywiołowej bądź katastrofy spowodowanej przez
ofiarą klęski żywiołowej bądź katastrofy spowodowanej przez
człowieka. Podkreślono również znaczenie solidarności w dziedzinie
człowieka. Podkreślono również znaczenie solidarności w dziedzinie
energii.
energii.
Rada Europy
Rada Europy
Rada Europy
Rada Europy
to międzyrządowa organizacja skupiająca prawie
to międzyrządowa organizacja skupiająca prawie
wszystkie państwa Europy, zajmująca się przede wszystkim ochroną
wszystkie państwa Europy, zajmująca się przede wszystkim ochroną
praw człowieka, ochroną demokracji i współpracą państw
praw człowieka, ochroną demokracji i współpracą państw
członkowskich w dziedzinie kultury. Do dzisiaj pod auspicjami Rady
członkowskich w dziedzinie kultury. Do dzisiaj pod auspicjami Rady
Europy zawarto blisko 200 umów międzynarodowych dotyczących
Europy zawarto blisko 200 umów międzynarodowych dotyczących
wielu ważkich zagadnień z zakresu różnie pojętych praw człowieka.
wielu ważkich zagadnień z zakresu różnie pojętych praw człowieka.
Rada Europy powstała 5 maja 1949 r. w wyniku podpisania przez 10
Rada Europy powstała 5 maja 1949 r. w wyniku podpisania przez 10
państw (Belgię, Danię, Francję, Holandię, Irlandię, Luksemburg,
państw (Belgię, Danię, Francję, Holandię, Irlandię, Luksemburg,
Norwegię, Szwecję, Wielką Brytanię i Włochy) Traktatu
Norwegię, Szwecję, Wielką Brytanię i Włochy) Traktatu
Londyńskiego. Obecnie liczy 47 członków. Jej siedzibą jest Strasburg.
Londyńskiego. Obecnie liczy 47 członków. Jej siedzibą jest Strasburg.
Organy Rady Europy
Organy Rady Europy
Sekretarz Generalny Rady Europy - wybierany przez Zgromadzenie
Sekretarz Generalny Rady Europy - wybierany przez Zgromadzenie
Parlamentarne
Parlamentarne
Komitet Ministrów - organ zarządzający, składający się z ministrów
Komitet Ministrów - organ zarządzający, składający się z ministrów
spraw zagranicznych państw członkowskich lub ich przedstawicieli
spraw zagranicznych państw członkowskich lub ich przedstawicieli
Zgromadzenie Parlamentarne - organ doradczy składający się z
Zgromadzenie Parlamentarne - organ doradczy składający się z
parlamentarzystów delegowanych przez parlamenty narodowe
parlamentarzystów delegowanych przez parlamenty narodowe
Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Europy - organ doradczy
Kongres Władz Lokalnych i Regionalnych Europy - organ doradczy
Europejski Trybunał Praw Człowieka (dawniej organem podrzędnym
Europejski Trybunał Praw Człowieka (dawniej organem podrzędnym
była Komisja Praw Człowieka)
była Komisja Praw Człowieka)
Osoba fizyczna – osoba
Osoba fizyczna – osoba
prawna
prawna
Osoba fizyczna – jednostka ludzka
Osoba fizyczna – jednostka ludzka
Każdy człowiek bez względu na płeć, rasę, narodowość, wyznanie,
Każdy człowiek bez względu na płeć, rasę, narodowość, wyznanie,
pochodzenie, tożsamość seksualną, poglądy, stan zdrowia
pochodzenie, tożsamość seksualną, poglądy, stan zdrowia
Od narodzenia – rozłączenia z organizmem matki
Od narodzenia – rozłączenia z organizmem matki
Warunkowo prawa może nabywać nasciturus, pod warunkiem, że urodzi
Warunkowo prawa może nabywać nasciturus, pod warunkiem, że urodzi
się żywy
się żywy
Do śmierci – płaskiego EEG
Do śmierci – płaskiego EEG
Każda osoba fizyczna jest zindywidualizowana:
Każda osoba fizyczna jest zindywidualizowana:
Imię i nazwisko
Imię i nazwisko
Pesel
Pesel
Data i miejsce urodzenia
Data i miejsce urodzenia
Dane dotyczące imion i nazwisk rodziców
Dane dotyczące imion i nazwisk rodziców
Płeć
Płeć
Dane te wpisywane są do aktu urodzenia – aktu stanu cywilnego
Dane te wpisywane są do aktu urodzenia – aktu stanu cywilnego
Miejsce zameldowania
Miejsce zameldowania
Dodatkowo wpisywane do ewidencji ludności – w dowodzie osobistym
Dodatkowo wpisywane do ewidencji ludności – w dowodzie osobistym
Osoba prawna – twór społeczny, któremu prawo nadaje
Osoba prawna – twór społeczny, któremu prawo nadaje
podmiotowość prawną, np.:
podmiotowość prawną, np.:
Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego
Skarb Państwa i jednostki samorządu terytorialnego
Organizacje pozarządowe – stowarzyszenia i fundacje
Organizacje pozarządowe – stowarzyszenia i fundacje
Spółki prawa handlowego – akcyjna i z ograniczoną
Spółki prawa handlowego – akcyjna i z ograniczoną
odpowiedzialnością
odpowiedzialnością
Do zobaczenia za tydzień!
Do zobaczenia za tydzień!