13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

1

Bezpieczna wymiana butli 

w wózkach zasilanych gazem 

LPG

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

2

Własności fizyko-chemiczne gazu 
propan-butan



Mieszanina węglowodorów: głównie propanu 

C

3

H

8

 oraz 

butanu 

C

4

H

10

,



Skrót 

LPG -  

Liquified Petroleum Gas,



Bezbarwny o słabej woni – trudnowykrywalny,



Nie jest trujący

Może powodować:



wymioty;



ślinotok;



zwężenie źrenic;



ból głowy;



senność;



utratę świadomości.

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

3

Własności fizyko-chemiczne gazu 
propan-butan

ciężar właściwy (stan lotny)

G=1,9g/cm

3

temperatura zapłonu

80°C

spalanie wybuchowe przy 

stężeniu w powietrzu

2%

waga litra LPG (benzyny)

0,55kg (0,75kg)

wartość opałowa LPG (benzyny 

95 okt.)

46MJ/kg (44MJ/kg)

temperatura parowania 

propanu

-43°C

temperatura parowania butanu

0°C

rozwarstwienie LPG

-25°C

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

4

Tabliczka znamionowa



Nazwa lub znak wytwórcy;



Numer fabryczny butli;



Pojemność w decymetrach sześciennych;



Ciśnienie próbne w Mpa;



Nazwa gazu (mieszanina B);



Rok produkcji, miesiąc i rok następnej kontroli 
butli przez UDT;



Tara butli w kg (bez zaworu);



Netto gazu w kg znajdującego się w butli;



Brutto butli.

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

5

Tabliczka znamionowa

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

6

Korzystanie z gazu LPG



Gaz LPG przechowywany jest w fazie ciekłej, 

a wykorzystywany w fazie gazowej (lotnej);



Gaz LPG może być pobierany z butli w fazie 
lotnej bądź ciekłej;



Do zasilania silników spalinowych w wózkach 
jezdniowych gaz pobierany jest w fazie ciekłej;



Butle przeznaczone do zasilania gazem LPG 
silników w wózkach jezdniowych są do tego 
specjalnie przystosowane.

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

7

Butle

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

8

Butle

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

9

Butle



Gaz propan-butan przechowuje się w butlach 
stalowych o znormalizowanej wielkości. Ilość 
gazu podana jest w kilogramach.



Oznacza to ilość masy gazu, która może 
znajdować się w butli.



Wielkości te są znormalizowane:



1kg, 2kg, 3kg, 5kg, 11kg, 33kg.



Te wartości, odpowiadają bezpiecznej ilości gazu 
płynnego w butli i stanowią 80% jej objętości.



Zmiana temperatury butli z gazem o 1°C 
powoduje zmianę ciśnienia gazu o 8 barów.

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

10

Butle

BT-0,5

BT-1

BT-2

BT-3

BT-5

BD-11

BP-11 

Syfon

BP-33

Napełnienie (kg)

0,5

1,0

2,0

3,0

5,0

11

11

33

Pojemność wodna 

(litry)

1,2

2,4

4,8

7,2

12,3

27

27

79

Masa butli pustej 

(kg)

1,2

1,8

2,6

3,2

6,8

11

12,5

28

Wysokość 

całkowita 
(mm)

260

265

250

308

480

590

590

1260

Średnica 

zewnętrzna

100

140

220

220

230

300

300

318

Gwint w zaworze

G3/8L

H

G3/8L

H

G3/8LH

G3/8L

H

G3/8LH

W21.8L

W21.8

L

W21.8L

Gwint w butli

W19.2

W19.2

W19.2

W19.2

W19.2

W19.2

W19.2

W27.8

Ciśnienie 

kontrolne 
(MPa)

3,0

3,0

3,0

3,0

3,0

2,5

2,5

2,5

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

11

Umocowanie butli w wózku



Butla z gazem musi być umocowana stabilnie 
w jednej określonej pozycji.



Króciec wylotowy powinien być skierowany na 
dół.



Butla powinna leżeć tak, by znacznik na butli 
był skierowany do góry.

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

12

Umocowanie butli w wózku

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

13

Umocowanie butli w wózku

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

14

Umocowanie butli w wózku

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

15

Oznakowanie pozycji butli

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

16

Butle



Butle posiadają logo właściciela.



Są pomalowane farbą ochronną.



Oprócz tabliczki znamionowej butle są 
dodatkowo opisywane przez właścicieli butli.



Informacje te dotyczą:



przeznaczenia,



pozycji użytkowania,



sposobu transportu,



tara butli,



rodzaju gazu umieszczonego w butli.

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

17

Niedozwolone kolory butli do 
propanu-butanu

Kolor czerwony 
zarezerwowany 
jest dla gaśnic

Butle z 
acetylenem 
pomalowane są 
na żółto

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

18

Zawory



Zawory butli przeznaczonych do zasilania 
silników w wózkach jezdniowych wyposażone 
są w rurkę do poboru gazu w fazie ciekłej



Zawory są chronione przed uszkodzeniem 
kołnierzem przyspawanym do butli.



Kołnierz ten pełni również funkcję uchwytu do 
przenoszenia butli.



Zawory są elementem nierozbieralnym.



Zawory wkręcone są do butli i zabezpieczone 
klejem przed odkręceniem.

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

19

Zawory

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

20

Zawory

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

21

Zawory

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

22

Zawory

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

23

Zawory

Należy sprawdzić stan uszczelki gumowej. 
Uszczelkę uszkodzoną należy wymienić.

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

24

Instrukcja obsługi butli

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

25

Instrukcja obsługi butli

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

26

Elementy instalacji gazowej



Butla z gazem



Elektrozawór z filtrem gazu



Reduktor-parownik



Przewody



Mikser



Przełącznik poboru paliwa



Wskaźniki

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

27

Elementy instalacji gazowej

Elektrozawór

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

28

Elementy instalacji gazowej

Reduktor-
parownik

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

29

Elementy instalacji gazowej

Reduktor-
parownik

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

30

Elementy instalacji gazowej

Mikser

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

31

Elementy instalacji gazowej

Wskaźnik

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

32

Elementy instalacji gazowej

Przełącznik
benzyna-gaz

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

33

Elementy instalacji gazowej

POZYCJE PRZEŁĄCZNIKA GŁÓWNEGO NA ŚCIANCE PRZEDNIEJ:

0 - Wypalanie, oba elektrozawory (gazu i benzyny) zamknięte.
 Migają na zmianę dwie diody zielone 1 z 3 oraz dioda zielona 2
I - praca na benzynie (wskaźniki LED nie świecą).Elektrozawór gazu jest
w tym momencie wyłączony.
II - Praca na gazie, GRM pokazuje stan gazu w zbiorniku. 
Wszystkie zielone diody świecą - oznacza pełny zbiornik.
Świecąca dioda czerwona oznacza rezerwę gazu

.

LED zielony 
(1)

LED zielony 
(2)

LED zielony 
(3)
LED 
czerwony

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

34

Sprawdzanie nieszczelności

Do sprawdzania szczelności połączenia instalacji 
z butlą stosuje się:



Roztwór wody z mydłem,



Testery:



elektroniczne,



w aerozolu.

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

35

Sprawdzanie nieszczelności

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

36

Dopuszczenie butli do eksploatacji 
przez Urząd Dozoru Technicznego



Kontrola butli nowowyprodukowanej po 10 
latach.



Po tym czasie, dwie legalizacje max. po 5 lat.



Czas użytkowania butli max. 20 lat.



Butla do poboru gazu w fazie ciekłej 

nie może

 

być użytkowana w gospodarstwach 
domowych (o czym informuje etykieta 
umieszczona na butli).



Króciec przyłączeniowy butli posiada gwint 

lewozwojny.

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

37

Wymiana butli w wózku

Wózek nie może stać na studzience 

kanalizacyjnej, ani w pobliżu otwartych 
okienek piwnicy.

1.

Zakręcić zawór butli.

2.

Silnik powinien zgasnąć po wyczerpaniu gazu 

z instalacji.

3.

Odłączyć końcówkę przewodu elastycznego 
instalacji od zaworu butli.

4.

Zwolnić mocowanie butli na wózku.

5.

Zdjąć pustą butlę z wózka.

13.05.21

Wózki jezdniowe zasilane gazem

38

Wymiana butli w wózku

6.

Sprawdzić stan pełnej butli.

7.

Włożyć pełną butlę do mocowania na wózku.

8.

Umocować butlę gwintowaną końcówką do 
dołu.

9.

Połączyć końcówkę przewodu elastycznego 
instalacji z zaworem butli.

10.

Odkręcić zawór butli.

11.

Sprawdzić, czy połączenie jest szczelne.