ROLA LEKARZA
W INFORMOWANIU
RODZINY I PACJENTA
Z CHOROBAMI NOWOTOROWYMI.
ASPEKTY ETYCZNE I PRAWNE
MAREK PAWLICKI, JANUSZ
LEGUTKO
I Katedra Chirurgii Ogólnej i Klinika
Chirurgii Gastroenterologicznej CM UJ w
Krakowie
Kierownik: prof. dr hab. med. Jan Kulig
POSTĘPOWANIE LEKARZA
Z CHORYM Z CHOROBĄ NOWOTWOROWĄ
Nie istnieją dolegliwości, które byłyby a priori nieuleczalne.
Istnieją jedynie choroby, których obecnie nie potrafimy
jeszcze leczyć.
Vladimir Jankélévitch
ŹRÓDŁA PRAW PACJENTA
POLSKA
KARTA PRAW PACJENTA
jest to tylko zbiór podstawowych
unormowań prawnych zebranych
w jednym opracowaniu
przez Ministerstwo Zdrowia
w 1998 r.
i opublikowane
w formie komunikatu.
EUROPEJSKA
KARTA PRAW PACJENTA
Jest to dokument
nieformalny pozarządowy,
został sporządzony.
w 2002 roku przez organizację
Active Citizenship Network
we współpracy z 12 organizacjami
z różnych krajów Unii Europejskiej:
Ustawa z dnia
6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta
i Rzeczniku Praw Pacjenta
obowiązująca od 5 czerwca 2009 r.
Karta Praw Pacjenta w oparciu o Deklarację
Praw Pacjenta Światowej Organizacji Zdrowia (WHO)
NARUSZANIE PRAW PACJENTA
KONSEKWENCJE
PRAWNE
KONSEKWENCJE
FINANSOWE
OD 12 CZERWCA 2010 r. KAŻDY LEKARZ ZAJMUJĄCY SIĘ
LECZENIEM CHORYCH NA TERENIE RP
JEST ZOBOWIĄZANY POSIADAĆ
OBOWIĄZKOWE UBEZPIECZENIE OC
INFORMOWANIE PACJENTA
DOTYCZY
RODZAJU CHOROBY
RODZAJU LECZENIA
ROKOWANIA
POWIKŁAŃ CHOROBY
POWIKŁAŃ I SKUTKÓW
UBOCZNYCH LECZENIA
KOSZTÓW LECZENIA
GENETYCZNYCH
ASPEKTÓW
LECZENIA
MOŻLIWOŚCI
ALTERNATYWNEGO
LECZENIA
MOŻLIWOŚCI
LECZENIA
W INNYCH
OŚRODKACH
INFORMOWANIE PACJENTA
Ok. 35% CHORYCH UWAŻA SIĘ
ZA NIEDOINFORMOWANYCH O ISTOCIE CHOROBY,
LUB UZYSKANE INFORMACJE
UWAŻA ZA NIEWYSTARCZAJĄCE
NAJCZĘŚCIEJ NIEPEŁNE INFORMACJE
DOTYCZĄ
ROKOWANIA
, a 15-20%
PACJENTÓW UWAŻA, ŻE W
NIEWYSTARCZAJĄCY SPOSÓB ZOSTALI
POINFORMOWANI O
POWIKŁANIACH
Wewnątrz każdego człowieka jest zarówno ktoś zdrowy, jak i ktoś
chory;
i należy sobie zdawać sprawę, który z nich przemawia w danym
momencie.
Robert Bly
INFORMOWANIE PACJENTA
CZĘŚĆ CHORYCH UWAŻA, ŻE ZOSTALI
POINFORMOWANI O ZAGROŻENIU ŻYCIA
W SPOSÓB ZBYT BRUTALNY, CO SPOWODOWAŁO
POGORSZENIE ICH STANU ZDROWIA
Ok. 14% PACJENTÓW W USA UWAŻA, ZE ZŁE
INFORMACJE PRZYCZYNIŁY SIĘ DO ICH
STRAT FINANSOWYCH
Wielu jest doktorami z tytułu, a bardzo mało z
postępowania
Hipokrates
KTÓRY LEKARZ ODPOWIEDZIALNY
JEST ZA INFORMOWANIE CHOREGO
?
SAM LEKARZ RODZINNY
jest
nieprzygotowany
do opieki nad chorym
i jego rodziną,
zarówno pod kątem
lekarskim, psychologicznym
oraz możliwości wykorzystania
opieki socjalnej
LEKARZ PROWADZĄCY
LECZENIE
W CZASIE
JEGO TRWANIA
POWINIEN BYĆ
W STAŁYM KONTAKCIE
Z LEKARZEM
RODZINNYM
ZESPÓŁ WIELODYSCYPLINARNY
na poziomie regionu lub województwa
konsultujący chorego na zlecenie
lekarza prowadzącego leczenie lub lekarza rodzinnego
przez cały okres leczenia i późniejszej obserwacji
SKARGI PACJENTÓW
SKARGI NAJCZĘŚCIEJ DOTYCZĄ
NIE PRZEBIEGU LECZENIA
LECZ NIE POINFORMOWANIA
O RYZYKU ZGONU
LUB NIEPOWODZENIU LECZENIA
DOTYCZĄ ONE NIE TYLKO CHORYCH,
ALE TAKŻE CZŁONKÓW ICH RODZIN
KONSEKWENCJE POWODUJE TAKŻE
ŹLE PRZEPROWADZONA ROZMOWA
INFORMACYJNA
RYZYKO NIEWŁAŚCIWEJ INFORMACJI
REZYGNACJA Z LECZENIA
spowodowana:
BRAKIEM NADZIEI
NA WYLECZENIE
OBAWĄ
PRZED POWIKŁANIAMI
OBJAWY DEPRESYJNE
Próby samobójcze
Nasilenie dolegliwości
związanych
z chorobami dodatkowymi
np. kardialnymi
SZUKANIE POMOCY
U BIOENERGOTERAPEUTÓW
gdyż proponowane leczenie
wydaje się zbyt niebezpieczne
lub nie gwarantujące
wyleczenia
ZASADNICZE PYTANIE
JAK INFORMOWAĆ CHOREGO
czy
ZASADĄ JEST
ODPOWIADANIE NA PYTANIA
PACJENTA I JEGO RODZINY
TAKIE INFORMOWANIE NIE POZWALA NA
PEŁNE WYJAŚNIENIE PROBLEMÓW
CHOREGO I JEGO RODZINY
EWENTUALNYCH ROSZCZEŃ PACJENTA
UŚWIADOMIENIE PACJENTOWI
BEZPOŚREDNIEGO ZAGROŻENIA ŻYCIA
MOŻE PRZYCZYNIĆ SIĘ DO:
Zmiany trybu życia
Uregulowania spraw rodzinnych,
majątkowych (spadek) i kredytowych
Decyzji w sprawach zawodowych
Zabezpieczenie opieki dla
osób samotnych
W NIEKTÓRYCH ŚRODOWISKACH MOŻE DOCHODZIĆ
DO DYSKUSJI ŚWIATOPOGLĄDOWYCH
JEDNAK LEKARZ NIE POWINIEN SUGEROWAĆ OKREŚLONYCH
POSTAW IDEOWYCH
SZCZEGÓLNIE BEZ PYTANIA PRZEZ CHOREGO
JAK INFORMOWAĆ PACJENTA
O DOTYCHCZASOWYM LECZENIU
W INNYM OŚRODKU
Pacjent zgłaszający się
do szpitala żąda informacji
o jakości
dotychczasowego leczenia
Czy negatywna ocena
NAWET SŁUSZNA
jest etyczna
wobec innego lekarza
i
czy może wpływać
na przebieg dalszego leczenia
Czy należy informować
Pacjenta
nawet gdy nie
NIE JEST
TAKĄ INFORMACJĄ
ZAINTERESOWANY
BADANIA KLINICZNE
PACJENCI OBJĘCI
BADANIAMI KLINICZNYMI
SĄ INFORMOWANI
WEDŁUG
Z GÓRY PRZYGOTOWANYCH
NIE ZAWSZE DLA NICH
JASNYCH SPOSOBACH
LECZENIA
I DZIAŁANIACH UBOCZNYCH
PACJENCI NIEZAKWALIFIKOWANI
UWAŻAJĄ, ŻE NIE WYKORZYSTANO
W PEŁNI MOŻLIWOŚCI
NOWOCZESNEGO LECZENIA
BADANIA KLINICZNE STWARZAJĄ SZANSĘ LECZENIA
LEKAMI, KTÓRE JESZCZE NIE SĄ DOSTĘPNE W KRAJU,
LUB ICH WYSOKA CENA UTRUDNIA REFUNDACJĘ PRZEZ NFZ.
DODATKOWO CHORZY SĄ WYSOKO UBEZPIECZENI.
W ŻADNYM MOMENCIE PRACY LEKARZ
NIE NAPOTYKA TYLE TRUDNOŚCI,
JAK W KONTAKTACH Z CHORYM NIEULECZALNYM,
Z UWAGI NA KONIECZNOŚĆ
INDYWIDUALIZACJI POSTAW,
KTÓRE NIE DADZĄ SIĘ UJĄĆ
W ŻADEN OBOWIĄZUJĄCY
STANDARD POSTĘPOWANIA
Obowiązkiem lekarza jest walczyć z chorobą i ze śmiercią, walkę
tę powinien prowadzić do ostatka, choć wszystkie pozycje
wydają się stracone.
Antoni Kępiński
Mimo różnych uwag dotyczących sztuki lekarskiej warto zapamiętać
słowa profesora Antoniego Kępińskiego:
W medycynie najważniejszym lekarstwem jest sam lekarz.
Saligier Ivo, Walka lekarza ze śmiercią
WIELE TEŻ ZALEŻY
OD POZIOMU KULTURY SPOŁECZEŃSTWA,
KTÓRE PORAFI SIĘ
SIĘ SKUPIĆ NA POSZUKIWANIU
PRZYCZYN NISKIEJ JAKOŚCI LECZENIA
I ICH USUWANIU
ZAMIAST
NA POSZUKIWANIU WINNYCH,
SZCZEGÓLNIE W SYTUACJACH,
GDY PRZYCZYNĄ SĄ WADY SYSTEMU
A NIE TYLKO LEKARZE
DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ