Udział pielęgniarki w 

diagnozowaniu, leczeniu i 

pielęgnowaniu pacjentów 

z chorobą niedokrwienną 

mięśnia sercowego, 

nadciśnieniem tętniczym, 

przewlekłą 

niewydolnością krążenia

 

 

Choroba niedokrwienna 

mięśnia sercowego

•Powstaje na skutek 

niedokrwienia mięśnia 
sercowego z powodu 
zwężenia tętnic 
wieńcowych, które 
zaopatrują mięsień 
sercowy w krew.

 

 

Choroba niedokrwienna 

mięśnia sercowego

Przyczyny:

• Miażdżyca tętnic,
• palenie tytoniu,
• praca wymagająca wielkich napięć 

fizycznych i psychicznych,

• choroby metaboliczne,
• nieprawidłowe odżywianie.

 

 

Choroba niedokrwienna 

mięśnia sercowego

Objawy:

• Dusznica 

bolesna,

• charakterysty

czne 
umiejscowien
ie bólu,

• ból ma 

charakter 
pieczenia lub 
dławienia,

• cechą bólu jest 

gwałtowny 
początek

 

 

 

 

Choroba niedokrwienna 

mięśnia sercowego

Rozpoznanie:

• Zebranie dokładnego wywiadu,
• EKG podczas spoczynku, prób 

wysiłkowych,

• ECHO serca,
• Holter,
• Koronarografia

 

 

Choroba niedokrwienna 

mięśnia sercowego

Leczenie:

• Uregulowany tryb życia, 
• odpowiedni odpoczynek,
• odpowiednia dieta,
• zakaz palenia tytoniu,
• regularny, niewielki wysiłek fizyczny, 

gimnatyka,

• lekiem pomocy doraźnej jest 

nitrogliceryna

 

 

Choroba niedokrwienna 

mięśnia sercowego

Leczenie:

• Leki obniżające cholesterol,
• leki rozszerzające naczynia,
• preparaty zawierające kwas 

acetylosalicylowy,

• leczenie chirurgiczne

 

 

Nadciśnienie tętnicze

• Rozpoznaje się wówczas gdy 

wartość ciśnienia skurczowego 
przekracza           160 mm Hg lub 
wartość ciśnienia rozkurczowego 
przekracza 95 mm Hg. Ciśnienie o 
wartości mieszczącej się między 
wartościami normy i granicy 
nadciśnienia określa się jako 
„nadciśnienie graniczne”

 

 

Podział:

•Nadciśnienie pierwotne, 

samoistne,

•Nadciśnienie wtórne, 

objawowe,

•Nadciśnienie złośliwe

 

 

Nadciśnienie tętnicze

Przyczyny:

• Wpływ czynników hormonalnych,
• dziedziczność,
• ciężka wyczerpująca praca,
• stresy psychiczne,
• lęk,
• choroby nerek

 

 

Nadciśnienie tętnicze

• I okres - nadciśnienie chwiejne,
• II okres - nadciśnienie utrwalone, 

bez powikłań,

• III okres - nadciśnienie utrwalone 

z powikłaniami,

 

 

Objawy i następstwa 

nadciśnienia 

tętniczego:

• Przez długi okres czasu przebiega 

bezobjawowo,

• uszkodzenie naczyń krwionośnych,
• zwężenia lub uszkodzenie naczyń 

zaopatrujących siatkówkę,

• zmniejszenie elastyczności ścian naczyń 

krwionośnych,

• przerost mięśnia sercowego,
• postępująca niewydolność wydalnicza 

nerek

 

 

Nadciśnienie tętnicze,

leczenie:

• Regularne przyjmowanie leków 

obniżających ciśnienie tętnicze, 
zwalniające pracę serca,

• leki moczopędne,
• inhibitory enzymu 

przekształcającego angiotensynę,

• leki zmniejszające napięcie ściany 

naczyń krwionośnych,

 

 

Nadciśnienie tętnicze,

leczenie:

• Zmiana stylu życia,
• zmniejszenie masy ciała u osób z 

nadwagą,

• regularna aktywność fizyczna,
• unikanie żywności z dużą zawartością 

soli kuchennej,

• wprowadzenie diety zawierającej 

większą ilość potasu, wapnia,

• zakaz palenia tytoniu i picia alkoholu,
• prowadzenie dzienniczka samokontroli,

 

 

Miażdżyca tętnic

• To choroba metaboliczna tętnic, jest to 

schorzenie, którego częstość zwiększa 
się wraz z wiekiem.

• Polega na powstaniu ogniskowych 

zmian anatomicznych w błonie 
wewnętrznej tętnic.

• Tworzą się przyścienne drobne 

skrzepliny, pod którymi następuje 
uszkodzenie śródbłonka, rozplem 
komórek błony mięśniowej oraz 
odkładanie się złogów cholesterolu.

 

 

Miażdżyca tętnic,

przyczyny:

• Zaburzenia gospodarki 

tłuszczowej,

• zaburzenia krzepliwości krwi,
• palenie tytoniu,
• nadciśnienie tętnicze,
• cukrzyca typu II,
• nadużywanie alkoholu

 

 

Miażdżyca tętnic,

Objawy:

• Związane z zajęciem 

miażdżycowym tętnic wieńcowych,

• miażdżyca naczyń mózgowych,
• zwężająca miażdżyca tętnic,
• miażdżyca tętnicy głównej

 

 

Miażdżyca tętnic,

Leczenie:

• Zmiana stylu życia,
• wczesne zapobieganie powstawaniu schorzenia,
• zakaz palenia tytoniu,
• odpowiednia dieta,
• leczenie chorób podstawowych,
• prowadzenie aktywnego trybu życia,
• pod względem fizycznym i psychicznym,
• stosowanie leków obniżających poziom 

cholesterolu, stosowanie witamin, 
udrażniających naczynia, leków przeciw 
miażdżycowych

 

 

Niewydolność krążenia

• Jest to stan, który charakteryzuje się 

zmniejszeniem objętości minutowej 
serca w stosunku do zaopatrzenia 
tkankowego lub zaburzeniem 
mechanizmów zabezpieczających 
właściwy przepływ krwi przez 
tkanki, zarówno w naczyniach 
tętniczych jak i żylnych.

 

 

Niewydolność krążenia

Przyczyny:

• Wady serca,
• zwyrodnienie mięśnia sercowego,
• choroba niedokrwienna,
• nadciśnienie tętnicze,
• miażdżyca, cukrzyca, 
• choroby płuc,
• palenie tytoniu,
• otyłość,

 

 

Niewydolność krążenia

Podział:

• Ostra niewydolność lewokomorowa,
• Przewlekła niewydolność 

lewokomorowa,

• Ostra niewydolność 

prawokomorowa,

• Przewlekła niewydolność 

prawokomorowa,

 

 

Przewlekła niewydolność 

lewokomorowa

• Pojawia się w następstwie 

schorzeń, w których lewa komora 
serca jest przeciążona pracą przez 
dłuższy czas.

 

 

Przewlekła niewydolność 

lewokomorowa

Przyczyny:

• Nadciśnienie tętnicze,
• wady zastawek półksiężycowatych 

aorty,

• zwłóknienie mięśnia lewej komory

 

 

Objawy:

• Zadyszka towarzysząca wysiłkom,
• duszność wysiłkowa stopniowo 

nasila się,

• duszność spoczynkowa, 

szczególnie w nocy,

• napady dychawicy,  

 

 

Leczenie:

• Unikanie nadmiernego wysiłku,
• uregulowany tryb życia,
• regularne przyjmowanie leków 

hamujących powstawanie angiotensyny, 
leków hamujących działanie adrenaliny i 
noradrenaliny ( Beta blokery), leków 
rozszerzających naczynia (azotyny), 
leków moczopędnych, glikozydów 
nasercowych, leków zmniejszających 
krzepliwość

 

 

Leczenie:

• Leczenie przyczynowe,
• zaprzestanie palenia tytoniu,
• stosowanie odpowiedniej diety,
• normalizacja masy ciała

 

 

Przewlekła niewydolność 

prawokomorowa

przyczyny:

• Choroby, które wpływają uszkadzająco 

na mięsień prawej komory i powodują 
przeciążenie prawej połowy serca,

• zwyrodnienie lub przewlekłe zapalenie 

mięśnia sercowego,

• wady serca wrodzone,
• wady zastawki dwudzielnej,
• przewlekłe choroby płuc 

 

 

Objawy:

• Zwiększenie masy ciała,
• obrzęki w najniżej położonych częściach 

ciała,

• przesięki w jamie opłucnej, otrzewnej, worku 

osierdziowym,

• powiększenie wątroby,
• zaburzenia gospodarki wodno- elektrolitowej,
• zaburzenia białek w surowicy krwi,
• sinica odsiebnych części ciała,
• zaburzenia rytmu serca

 

 

Rozpoznanie:

• Badanie radiologiczne,
• EKG,
• Echokardiogram,
• test wysiłkowy,
• cewnikowanie serca

 

 

Leczenie:

• Uregulowany tryb życia,
• zlikwidowanie przyczyny,
• odpowiednia dieta ( ograniczenie soli, 

dieta lekkostrawna),

• kontrola masy ciała chorego,
• odpowiednio dobrany do stopnia 

wydolności pacjenta wysiłek fizyczny,

• normalizacja masy ciała,
• zakaz palenia tytoniu,
• regularne stosowanie leków

 

 

Zawał mięśnia sercowego

• To ostra postać choroby 

niedokrwiennej serca. Jest rezultatem 
zaburzenia równowagi pomiędzy 
zapotrzebowaniem na tlen a jego 
podażą. W skutek zupełnego odcięcia 
pewnego, określonego obszaru mięśnia 
sercowego od ukrwienia wieńcowego 
dochodzi do ostrego niedokrwienia i 
powstania ogniska martwicy.

 

 

Przyczyny:

• Obciążenie genetyczne,
• wiek,
• hiperlipidemia,
• miażdżyca,
• cukrzyca,
• nadciśnienie tętnicze,
• otyłość,
• palenie tytoniu,
• siedzący tryb życia,
• stres,

 

 

Objawy:

• Silny ból za mostkiem, promieniujący do 

żuchwy, lewej ręki lub barku,

• ból nie ustępuje po nitroglicerynie,
• duszność,
• zimne poty,
• lęk, niepokój,
• ból w nadbrzuszu, nudności, wymioty,
• w pierwszych godzinach zwiększenie 

cukru w surowicy krwi, stany 
podgorączkowe

 

 

Rozpoznanie;

• Typowy ból zawałowy,
• zmiany w EKG,
• badania laboratoryjne krwi 

( oznaczenie mioglobiny, wzrost 
aktywności CPK i CK-MB),

• Koronarografia, 

 

 

Leczenie:

• Hospitalizacja, 
• przywrócenie poczucia 

bezpieczeństwa,

• zapewnienie ciszy i spokoju,
• stałe monitorowanie pacjenta,
• zapewnienie dostępu tlenu,
• kontrola bilansu wodnego,
• kontrola wypróżnień,
• zapewnienie kontaktu z lekarzem,
• zapewnienie kontaktu z rodziną

 

 

Leczenie:

• Leczenie farmakologiczne polega na 

podaniu morfiny, tlenu, 
nitrogliceryny, aspiryny, heparyny, 
leczenie trombolityczne,

• zabieg angioplastyka wieńcowa,
• przygotowanie pacjenta do 

samoopieki, 

• edukacja pacjenta i rodziny chorego.

 

 

Zadania pielęgniarki

 

 

Zadania diagnostyczne:

• Zebranie dokładnego wywiadu,
• dokładna obserwacja pacjenta,
• przygotowanie do badań 

diagnostycznych,

• współudział w badaniach,
• monitorowanie EKG, ciśnienia 

tętniczego krwi, saturacji, akcji serca,

• umiejętność wykonania EKG

 

 

Zadania pielęgnacyjno - 

lecznicze

• Zapewnienie ciszy i spokoju,
• zapewnienie sprawnego oddychania,
• przywrócenie poczucia 

bezpieczeństwa,

• zapewnienie kontaktu z rodziną,
• zapewnienie kontaktu z lekarzem,
• pomoc w zachowaniu higeny osobistej,
• pielęgnacja skóry pacjenta,
• profilaktyka przeciwodleżynowa

 

 

Zadania pielęgnacyjno - 

lecznicze

• Zapewnienie choremu 

prawidłowej diety,

• kontrola masy ciała,
• prowadzenie bilansu wodnego,
• kontrola wypróżnień

 

 

Zadania edukacyjne

• Przygotowanie pacjenta do 

samoopieki i samopielęgnacji,

• przedstawienie choremu i jego 

rodzinie istoty choroby,

• omówienie prawidłowej diety,
• zwrócenie uwagi na czynniki ryzyka,
• pomoc i przygotowanie do dalszej 

rehabilitacji po szpitalnej