manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Praktyczne algorytmy
ocen ryzyka
dla człowieka i
środowiska
od szlaków transportu
niebezpiecznych
substancji
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Praktyczne algorytmy
ocen ryzyka
dla człowieka i
środowiska
od szlaków transportu
niebezpiecznych
substancji
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Algorytm
Algorytm
wyznaczania
wyznaczania
wielkości ryzyka
wielkości ryzyka
generowanego przez
generowanego przez
przewóz substancji
przewóz substancji
niebezpiecznych
niebezpiecznych
drogami
drogami
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Metoda przyjęta do oceny
zagrożenia
• Zastosowana metoda sprowadza
się do wyznaczenia
prawdopodobieństwa wystąpienia
poważnej katastrofy
transportowej, która może
wywołać jeden z następujących
skutków:
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
•
utratę życia co najmniej 10 osób
•
zanieczyszczenie wód powierzchniowych (ładunek >
15g/cm
2
w przypadku ropopochodnych i > 5g/cm
2
w
przypadku substancji mogących zmienić istotnie
jakość wód) na odległości co najmniej 10 km, w
przypadku wód bieżących lub na obszarze co najmniej
1km
2
w przypadku jezior i zbiorników wodnych
•
zagrożenie wód podziemnych (przekroczenie norm
zanieczyszczenia ujęcia/ gromadzenia się wód w
obszarach chronionych w Szwajcarii - wyznaczone
poprzez współczynniki przepuszczalności gleby i
głębokość warstwy piezometrycznej).
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Prawdopodobieństwo wystąpienia
wypadku transportowego o
poważnych skutkach jest sumą
prawdopodobieństw scenariuszy o
poważnych skutkach, związanych z
pożarem, wybuchem i uwolnieniem
substancji toksycznych lub
związków chemicznych mogących
znacznie zmienić jakość tych wód
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Ogólny algorytm obliczeń
prawdopodobieństwa wystąpienia
wypadku transportowego o poważnych
skutkach :
• wyznaczanie stref bliskiej i odległej w odniesieniu do
rozważanych odcinków dróg,
• podział drogi na odcinki,
• podział gęstości zaludnienia na grupy,
• opis otoczenia szlaków drogowych,
• wyznaczania intensywności i struktury ruchu drogowego,
• podział na grupy możliwych scenariuszy awaryjnych,
• wyznaczenie częstość wypadków z udziałem
niebezpiecznych materiałów w poszczególnych grupach,
• obliczenie prawdopodobieństwa każdego scenariusza
awaryjnego,
• obliczenie prawdopodobieństwa całkowitego przez
sumowanie przyczynków od poszczególnych scenariuszy.
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Niezbędne dane:
• Intensywność ruchu drogowego
• Struktura ruchu drogowego
• Częstość wypadków
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Wyznaczenie prawdopodobieństwa
wypadku transportowego o
poważnych skutkach dla
społeczeństwa i środowiska
Oddzielnie
oblicza
się
prawdopodobieństwo wystąpienia
poważnych awarii ze skutkami:
• dla ludności,
• dla środowiska – wody powierzchniowe
i wody poziemne.
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Prawdopodobieństwo
wystąpienia takich scenariuszy
awaryjnych oblicza się stosując
następującą zależność
H
S
= TJM
365
ASV
UR
AGS
ASK
ARS
RFZ
ASS,
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
gdzie:
• H
S
- prawdopodobieństwo
wystąpienia scenariusza o
poważnych skutkach, [(km·rok)
-1
];
• TJM
-
wartość
TJM(24)
ekstrapolowane jest na okres 1
roku, [pojazd/rok];
• ASV - udział przewozów ciężkich w
TJM(24) wielkość bezwymiarowa;
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
• UR- częstość wypadków w transporcie
ciężkim, [(pojazd·km)
-1
]
• AGS - udział transportu materiałów
niebezpiecznych w transporcie materiałów
ciężkich;
• ASK - udział określonej klasy ADR
determinującej scenariusz reprezentatywny;
• AR - udział substancji wyznaczającej
scenariusz reprezentatywny w klasie ADR,
do której ta substancja należy;
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
• RFZ - prawdopodobieństwo
uwolnienia decydującego substancji
a przypadku pożarów i wybuchów
prawdopodobieństwo zapłonu;
• ASS - prawdopodobieństwo tego,
że po zajściu rozważanego
scenariusza reprezentatywnego
wystąpią poważne skutki.
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Lista scenariuszy
reprezentatywnych dla
zagrożeń w odniesieniu do
ludności
• Scenariusz reprezentatywny
“pożar”
• Scenariusz reprezentatywny
“wybuch
• Scenariusz reprezentatywny
“uwolnienie gazów toksycznych”
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Liata scenariuszy
reprezentatywnych dla wód
podziemnych
• Scenariusz reprezentacyjny
“uwolnienie węglowodorów”
• Scenariusz reprezentatywny
”uwolnienia cieczy mogących
znacznie zmienić jakość wód”
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Liata scenariuszy
reprezentatywnych
zagrażających wodom
powierzchniowym
• Scenariusz reprezentacyjny
“uwolnienie węglowodorów”
• Scenariusz reprezentatywny
”uwolnienia cieczy mogących
znacznie zmienić jakość wód”
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Praktyczne wykorzystanie prezentowanej metody do
Praktyczne wykorzystanie prezentowanej metody do
oszacowania ryzyka na planowanym odcinku
oszacowania ryzyka na planowanym odcinku
autostrady A-1 w okolicach Warszawy
autostrady A-1 w okolicach Warszawy
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Algorytm
Algorytm
wyznaczania
wyznaczania
wielkości ryzyka
wielkości ryzyka
generowanego przez
generowanego przez
przewóz substancji
przewóz substancji
niebezpiecznych
niebezpiecznych
szlakami kolejowymi
szlakami kolejowymi
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Ogólne podejście jest
analogiczne do rozważań
dotyczących szlaków
drogowych. W szczególności
dotyczy to:
• definicji poważnych skutków katastrofy
kolejowej z udziałem niebezpiecznych
substancji,
• wyznaczania stref bliskiej i odległej w
odniesieniu do rozważanych odcinków dróg,
• podziału drogi na odcinki,
• podziału gęstości zaludnienia na grupy,
• opisu otoczenia szlaków kolejowych,
• zasad wyboru scenariuszy awaryjnych, oraz
• obliczenia ich prawdopodobieństw.
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Niezbędne dane
• Natężenia ruchu
• Struktura ruchu
• Prawdopodobieństwa wypadków
• Środki bezpieczeństwa
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Wyznaczenie prawdopodobieństwa
wypadku transportowego o poważnych
skutkach dla społeczeństwa i środowiska.
Prawdopodobieństwo H
s
wystąpienia
scenariusza awaryjnego o poważnych
skutkach w odniesieniu do 1 km w
skali roku można wyrazić następująco:
H
s
= DAG
ns
UR
W
RFZ
ASS
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
gdzie:
• DAG
ns
- średnia roczna liczba pociągów
transportujących substancje
określonego rodzaju, [pociągi/rok];
• UR - częstość wypadków, [pociągi/km];
• W - prawdopodobieństwo tego, że
wagon przewożący określoną
substancję wykolei się lub zostanie
uszkodzony,
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
• RFZ - prawdopodobieństwo uwolnienia
substancji, pożaru lub wybuchu w wyniku
wykolejenia się lub uszkodzenia wagonu
przewożącego substancje niebezpieczne,
• ASS - prawdopodobieństwo tego, że po
zajściu rozważanego scenariusza
reprezentatywnego poważnych awarii
transportowych wystąpią poważne skutki,
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Lista scenariuszy
reprezentatywnych dla ludności
• Scenariusz reprezentatywny "pożar"
• Scenariusz reprezentatywny
“wybuch”
• Scenariusz reprezentatywny
„uwolnienie gazu toksycznego”
• Scenariusz reprezentatywny
„uwolnienie cieczy mogących silnie
zmienić jakość wód”
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Założenia scenariuszy reprezentatywnych
dla wód powierzchniowych
• Scenariusz reprezentatywny
„uwolnienie węglowodorów”
• Scenariusz reprezentatywny
„uwolnienie cieczy, które mogą
silnie zmienić jakość wód”
manhaz@cyf.gov.pl http://man
haz.cyf.gov.pl
Dziękuję
Dziękuję
za uwagę
za uwagę