RÓWNOWAGA KWASOWO –
ZASADOWA
POJĘCIA PODSTAWOWE
- KWAS –
substancja, która dysocjując uwalnia H
+
(donor
protonów)
-
ZASADA
– substancja, która ma zdolność wiązania H
+
(akceptor protonów)
-
KOPMPENSACJA –
odpowiedź metaboliczna lub
oddechowa organizmu mająca na celu wyrównanie pH
-
BUFORY –
substancje mające zdolność wiązania lub
uwalniania H
+
co zapobiega dużym wahaniom jego
stężenia.
Regulacja stężenia [H
+
] w
organizmie:
1. Układy buforujące wewnątrz i zewnątrz
komórkowe
2. Regulacja oddechowa – wydalanie CO
2
przez płuca
3. Regulacja metaboliczna – wydalanie
HCO
3
-
przez nerki
Zasadnicze układy buforujące organizmu:
- układ wodorowęglan – kwas węglowy –
b. duża
pojemność, przy niskiej efektywności
-
układ białka – białczany
- układ hemoglobinowy –
2/3 pojemności buforującej krwi
- układ fosoranowy –
wewnątrzkomórkowy, 1% systemu.
FUNKCJONOWANIE ORGANIZMU POWAŻNIE
FUNKCJONOWANIE ORGANIZMU POWAŻNIE
ZAKŁÓCONE
ZAKŁÓCONE
pH > 7,6 lub < 7,0
pH > 7,6 lub < 7,0
GRANICE ŻYCIA
pH 6,8 – 7,8
WSKAŹNIKI GAZOMETRYCZNE
RÓWNOWAGI KWASOWO - ZASADOWEJ
- pH
(Norma 7,35 – 7,45)
-
pCO
2
( Norma 35 – 45 mm Hg)
- HCO
3
-
(Norma 24 +/- 2 mmol/l)
-
pO
2
(Norma zależnie od wieku, 71 –
100 mm Hg)
- BE
+/- 5
ZABURZENIA RÓWNOWAGI KWASOWO -
ZASADOWEJ
KWASICA
METABOLICZNA
pH<7,35; HCO
3
-
<25 mmol/l; BE <-2
PRZYCZYNY:
- cukrzyca
- zatrucie NH
4
Cl
- choroby nerek
- utrata alkalii
- kwasica
mleczanowa
Kwasica
wewnątrzkomórkowa
wynikająca z zaburzeń
metabolizmu
tlenowego (cykl Corich)
1. Typ A – objaw hipotensji
2. Typ B- towarzyszy innym
(cukrzycy, zatruciom metanolem
etc.)
Kompensacja -
pCO
2
ZABURZENIA RÓWNOWAGI KWASOWO -
ZASADOWEJ
KWASICA
METABOLICZNA
POSTĘPOWANIE:
1. WODOROWĘGLAN SODU –
dawkowanie wg
obliczonego zapoytrzbowania (BE x mc x 0,3)
2. CARBICARB –
uwalnia 0 30% mniej CO
2
3. THAM –
wiąże kwas mlekowy
4. Mleczan i octan sodu
5. Ew. hemoperfuzja
ZABURZENIA RÓWNOWAGI KWASOWO -
ZASADOWEJ
ALKALOZA METABOLICZNA
pH>7,45; HCO
3
-
>25 mmol/l; BE >+2
PRZYCZYNY:
- odsysanie treści
żołądkowej
- diuretyki
- przetaczanie krwi
konserwowanej
- niedobór potasu
Kompensacja -
pCO
2
KLINICZNIE:
- zaburzenia świadomości
- wzrost pobudliwości
mięśniowej
- spadek CTK i rzutu serca
- utrudnienie oddawania
tlenu do tkanek
ZABURZENIA RÓWNOWAGI KWASOWO -
ZASADOWEJ
ALKALOZA METABOLICZNA
RODZAJE:
1. Odpowiadająca na Cl
-
- (Cl
-
w moczu < 20
mmol/l)
występująca przy utracie kwasów (wymioty,
odsysanie treści żołądkowej), utracie chloru
(biegunka, diuretyki), czy przy nadmiernej podaży
zasad
2. Odporna na
Cl
-
- (Cl
-
w moczu > 20 mmol/l)
występująca w hiperaldosteronizmie, z.
Cushinga, hipokalemii)
POSTĘPOWANIE:
-wlew HCl – powolny, max. 25 mEq/250 ml NaCl
0,9%
wg zapotrzebowania = (HCl norma – HCl
obecne) x mc x 0,4
ZABURZENIA RÓWNOWAGI KWASOWO -
ZASADOWEJ
KWASICA ODDECHOWA
pCO2 > 45 mm Hg; pH<7,35; HCO
3
= N
BE >+3
PRZYCZYNY:
- leki
- urazy
- polineuropatie
- pierwotne choroby płuc
- ARDS
- zaburzenia mechaniki
oddychania
Kompensacja – zatrzymywanie HCO
3
przez
nerki
Df: zaburzenie gdzie pCO2 ze pH z powodu wydalania CO2
przez płuca
ZABURZENIA RÓWNOWAGI KWASOWO -
ZASADOWEJ
ALKALOZA
ODDECHOWA
pCO2 < 35 mm Hg; pH>7,44; HCO
3
<21 mmol/l
BE <-3
PRZYCZYNY:
- celowa lub nerwicowa
hiperwentylacja
- zatory płucne
- wstząs
- posocznica G-
- aminofenazon
- salicylany
Kompensacja – dzięki układom buforującym, jednakże
może dojść do hipokalemii, ponieważ dochodzi do
wymiany K
+
na H
+
Df: zaburzenie gdzie następuje pierwotnie pCO2 (wentylacja >
potrzeb)
KLINICZNIE:
- ostra –
drgawki z
zaburzeniami
świadomości
oraz
parestezje
ZABURZENIA RÓWNOWAGI KWASOWO -
ZASADOWEJ
Większość klinicznie istotnych zaburzeń
równowagi kwasowo – zasadowej w swym
przebiegu łączy się z istotnymi zaburzeniami
gospodarki wodno – elektrolitowej oraz
przybiera postaci mieszaną.
Postępowanie terapeutyczne powinno się więc
prowadzić w zindywizualizowany sposób w
oparciu o wyniki nie tylko badań
gazometrycznych, lecz również wyniki
opisujące stan gospodarki w – e, a także stan
kliniczny chorego.