plik

Instrumenty polityki

pieniężnej



Instrumenty polityki pieniężnej można podzielić na

3 grupy:

1. instrumenty kontroli ogólnej – oddziałują jednocześnie z

jednakowym natężeniem na wszystkie banki komercyjne.

Umożliwiają regulację zasobów pieniądza, które pozostają do

dyspozycji banków komercyjnych. Do tego rodzaju instrumentów

zaliczamy:

- politykę rezerw obowiązkowych

- transakcje depozytowo-kredytowe

- operacje otwartego rynku

2. instrumenty kontroli selektywnej – kontrola rozmiarów

udzielonych pożyczek, kontrola stóp procentowych a także system

rezerw obowiązkowych

3. oddziaływanie przez perswazję – polega na przekazywaniu sugestii

w sprawie pożądanych kierunków polityki banków prywatnych. Bank

centralny (nieoficjalnie) formułuje zalecenia i naciski, które są

kierowane do banków na rzecz zaniechania lub podjęcia określonych

działań.

Rezerwa obowiązkowa



jest częścią aktywów (kredytów) lub

pasywów (depozytów) banku komercyjnego, którą bank

jest zobowiązany utrzymywać na rachunku w banku

centralnym.



Z mocy prawa część rezerw całkowitych, która znajduje

się w dyspozycji banków, na mocy prawa nie może być

wykorzystana do tworzenia pieniądza poprzez udzielanie

pożyczek. Oznacza to, że rezerwy banku, które obejmują

jego depozyty w banku centralnym oraz gotówkę, która

znajduje się we własnym skarbcu, nie może spaść

poniżej określonego poziomu.

Rezerwa obowiązkowa wyrażana jest w procentach

depozytów płatnych na żądanie złożonych w banku.

Funkcje rezerwy

obowiązkowej



Ochrona deponentów –

Ochrona deponentów – jest to zapewnienie bezpieczeństwa gromadzonych

jest to zapewnienie bezpieczeństwa gromadzonych

przez banki środków.

Banki odprowadzają pewną część przyjętych depozytów do banku

centralnego, albo utrzymują ją w gotówce jako źródło płynności. Zapewnia to

bankom środki na wypłaty dla klientów nie tylko w typowych sytuacjach, ale

również w sytuacjach szczególnych (w razie niespodziewanego wzrostu

wypłat, który spowodowany na przykład poprzez plotkę o bankructwie

jednego z banków)



Regulacja podaży pieniądza –

Regulacja podaży pieniądza – bank centralny posługuje się kilkoma

bank centralny posługuje się kilkoma

metodami wywierania wpływu na podaż pieniądza. Jeśli chce zwiększyć

podaż pieniądza, to może:

- obniżyć stopę dyskontową w celu zwiększenia rozmiarów pożyczek, które

są udzielana bankom komercyjnym

- zakupić wyemitowane przez rząd papiery wartościowe na otwartym rynku

- obniżyć poziom wskaźnika rezerw obowiązkowych

Jeśli natomiast chce zmniejszyć podaż pieniądza, to może:

- ograniczyć ogólną sumę pożyczek udzielanych bankom komercyjnym

poprzez podwyższenie stopy dyskontowej

- sprzedawać wyemitowane przez rząd papiery wartościowe, które są w

posiadaniu banku centralnego

- podwyższyć poziom wskaźnika rezerw obowiązkowych

Bank centralny oddziałuje na podaż pieniądza w celu

stabilizowania cen oraz wspierania ogólnej polityki

gospodarczej.



Regulacja stóp procentowych



Stopa procentowa jest ceną płaconą

przez pożyczkobiorcę posiadaczowi

kapitału pożyczkowego lub

oszczędzającemu, który zdeponował w

banku swój pieniądz.



Cena ta jest wyrażana w procencie

kapitału pożyczkowego oraz skalkulowana

w odniesieniu do pewnego okresu.

Wpływ stopy procentowej na procesy

gospodarcze jest ograniczony, ponieważ:



1. poszczególne sektory gospodarki reagują w zróżnicowany sposób

na zmiany (podwyższenie lub obniżenie) stopy procentowej

2. pewna grupa inwestycji ma podstawowe znaczenie dla

przetrwania przedsiębiorstwa

3. rentowność przedsięwzięć, inwestycji musi być oceniana

długookresowo. Przedsiębiorstwo zadłużając się w momencie, gdy

stopa procentowa jest wysoka, może spodziewać się obniżki kosztu

kredytu

4. przedsiębiorstwo może akceptować płacenie wysokiej stopy

procentowej, gdy ma możliwość przeniesienia wzrostu kosztów na

cenę, bez ryzyka utraty rynku zbytu

5. restrykcyjne oddziaływania stopy procentowej zależy od stopy

inflacji

6. na skuteczność oddziaływania stopy procentowej ma wpływ

system fiskalny (podatkowy)

7. na możliwość oddziaływania stopy procentowej wpływa

międzynarodowy rynek finansowy oraz łatwość przepływu kapitału

między krajami.

STRUKTURA TRANSAKCJI DEPOZYTOWO-KREDYTOWYCH



KREDYT REFINANSOWY



Podstawowym zadaniem kredytów refinansowych jest to, aby zapewnić

płynność bankom komercyjnym w razie sytuacji niespodziewanego jej

zachwiania. Mają służyć na pokrycie przejściowych niedoborów

płynności, są więc instrumentami krótkoterminowymi.



Dostęp do kredytu refinansowego jest ograniczony poprzez:

- limity jego wykorzystania. Są to tzw. kontyngenty kredytu, mogą

być one ustalane dla wszystkich banków jednolicie lub indywidualnie

dla każdego z osobna. Stanowią one górną granicę możliwości

refinansowania w banku centralnym (bank komercyjny musi się liczyć

z możliwością wyczerpania tego źródła zasobów płynności, będzie

wtedy wykorzystywał kredyt refinansowy w wyjątkowych sytuacjach)

- oprocentowanie.



Ustalając jego wysokość na poziomie powyżej

Rynkowych stóp procentowych, bank centralny zachęca banki

komercyjne do wykorzystania tańszych źródeł płynności (Np.

pożyczki na rynku międzybankowym).

KREDYT LOMBARDOWY I

REDYSKONTOWY



Kredytu lombardowego

banki udzielają go pod zastaw

lub zabezpieczenie papierów, towarów i przedmiotów

wartościowych. Cechą tego kredytu jest posiadanie

przez bank przedmiotu zastawu, choć właścicielem jego

jest nadal kredytobiorca. Maksymalna wielkość tego

kredytu nie przekracza wartości zastawu. Bank,

przyjmując zastaw, nabywa prawo jego sprzedaży w

przypadku niespłacenie kredytu.

Kredyt redyskontowy

związany jest z obiegiem weksla

w gospodarce. Bank centralny, przyjmując

przedstawione mu do wykupu przez banki komercyjne

weksle handlowe, udziela im kredytu pod zastaw tych

weksli. Bank komercyjny odzyskuje środki, które

zainwestował w weksel w momencie ich wykupu od

klienta przedstawiającego je do dyskonta.

Operacje otwartego

rynku



To działania polegające na kupowaniu i

sprzedawaniu przez bank centralny papierów

wartościowych. Transakcje te wywierają wpływ na

wielkość rezerw banków komercyjnych oraz na ilość

pieniądza w obiegu.

Jeżeli bank centralny skupuje papiery wartościowe

emitowane przez rząd, to na skutek tego zwiększają

się rezerwy gotówkowe banków komercyjnych

(zwiększenie podaży pieniądza).



W przypadku sprzedaży przez bank centralny

papierów wartościowych, następuje spadek rezerwy

w bankach komercyjnych (a co za tym idzie spada

podaż pieniądza).

Celami operacji otwartego rynku są:



- wpływanie na płynność systemu

bankowego oraz jego zdolność do

kreacji pieniądza

- pośrednie lub bezpośrednie

wpływanie na poziom stóp

procentowych

- zwiększenie efektywności działania

rynku pieniężnego

Operacje warunkowe i

bezwarunkowe



Najprostszą formą operacji otwartego rynku jest

operacja bezwarunkowa. W ramach tego typu operacji

bank centralny może kupić bądź sprzedać papiery

wartościowe. Zakup papieru wartościowego przez

bank centralny dostarcza płynności (dodatkowych

środków) systemowi bankowemu, natomiast sprzedaż

papieru wartościowego tę płynność absorbuje.

Najczęściej stosowanym przez banki centralne

rodzajem operacji otwartego rynku są natomiast

operacje warunkowe. W ramach operacji

warunkowych bank centralny może kupić (repo) lub

sprzedać (reverse repo) papiery wartościowe.

Document Outline