Mutacje w świecie roślin i zwierząt.

Mutacje w

świecie roślin i

zwierząt.

Piotr Arciszewski

Co to jest GMO? Organizmy

transgeniczne?

Organizmy Modyfikowane Genetycznie - GMO (z

ang. Genetically Modified Organism) - Organizmy

Transgeniczne - są to organizmy które zawierają w

swoim genomie (czyli informacji genetycznej

organizmu) obce geny, pochodzące z obcego

organizmu. Dziedziną nauki zajmującą się

modyfikacjami organizmów jest inżynieria

genetyczna - umożliwia wyizolowanie i

namnożenie dowolnego genu z dowolnego

organizmu i za pomocą różnych metod

wprwadzenia go do genomu modyfikowanego

organizmu.

Polska transgeniczna świnka TG 1154

Pierwsza polska transgeniczna

świnia - knurek TG 1154 -

urodziła się we wrześniu 2003

roku, w Instytucie Zootechniki

w podkrakowskich Balicach.

Polska transgeniczna świnia

ma wbudowany gen, który

może znieść immunologiczną

barierę międzygatunkową

pomiędzy świnią i człowiekiem.

Bariera immunologiczna jest

jedną z największych barier

uniemożliwiających

wykorzystanie genetycznie

modyfikowanych świń do

pozyskiwania organów do

transplantacji u człowieka.

Inną przeszkodą jest ryzyko

transfekcji wirusami świni,

czyli przeniesienia do

organizmu człowieka wirusów

naturalne występujących u

tych zwierząt. Istnieją także

duże problemów natury

etycznej.

Owca Dolly

Owca Dolly (ur. 1996, padła 2003) - owca, pierwszy w historii ssak,
który przyszedł na świat w skutek sklonowania komórek somatycznych
dorosłego osobnika.

Dolly urodziła się 5 lipca 1996, jako wynik eksperymentu naukowców
Instytutu Roślin w Edynburgu. Wraz z nią urodziły się także 254 inne
sklonowane organizmy, jednak większość obciążona była mutacjami i
błędami genetycznymi. Pozostałe były zniekształcone - wszystkie
zostały uśmiercone.

W czasie życia owieczki Dolly, zebrano dużo informacji na temat
rozwoju sklonowanego organizmu. Zaobserwowano między innymi, że
wiek materiału genetycznego sklonowanego organizmu jest
identyczny z wiekiem dawcy. Tym samym Dolly miała biologicznie 6 lat
w chwili urodzenia, czyli tyle, ile miała owca-dawczyni. Prawidłowość
ta powoduje między innymi, że klon nie jest pozbawiony wad
genetycznych wieku starczego dawcy i ma mniejszą odporność na
choroby.

Dolly została uśpiona ze względu na nieuleczalną chorobę płuc po
sześciu latach 14 lutego 2003 roku (owce żyją średnio 11 - 12 lat).
Choroba ta, jak dowiedziono, nie była wynikiem klonowania, a jedynie
sposobu przetrzymywania Dolly, która trzymana była w środowisku
laboratoryjnym. Wcześniej cierpiała także na zwyrodnieniową chorobę
stawów. Wydała na świat 6 zdrowych jagniąt. Po śmierci została
wypchana i zaprezentowana publiczności w edynburskim muzeum 11
kwietnia 2003 roku.

Modyfikacje zwierząt mają na celu głównie uzyskanie

zwierząt o pożądanych cechach w hodowli - szybciej rosnące

świnie, ryby, zastosowaniu ich w produkcji białek, enzymów,

innych substancji wykorzystanych w przemyśle

farmaceutycznym (jako bioreaktory), uodpornieniu na

choroby.

Modyfikacje zwierząt nie są tak popularne jak roślin, głównie

ze względu na trudności w samym procesie modyfikacji,

proces jest bardzo skomplikowany i trwa długo, koszty są

bardzo duże. Zwierzęta modyfikowane genetycznie często

chorują, czy są bezpłodne.

Rośliny transgeniczne (modyfikowane genetycznie) - przykłady

Kukurydza
- odporność na owady - wszczepiony został gen odpowiedzialny za
wytwarzanie białka, które zjadane przez owada niszczy jego przewód
pokarmowy co doprowadza do śmierci. Białko to "działa" tylko w
organizmach niektórych, ściśle określonych gatunków owadów-
szkodników, nie jest aktywne np. u człowieka.
- wytwarzanie substancji używanych do wyrobu leków lub szczepionek,

Ziemniaki
- wzrost zawartości skrobi, ponadto odmiany składające się wyłącznie z
amylopektyny - u odmian tradycyjnych 20% skrobi to amyloza, którą
usuwa się z ziemniaków przemysłowych co podnosi koszty,
- odporność na herbicydy, stonkę ziemniaczaną, wirusy,
- "słodkie ziemniaki" - wprowadzenie genu odpowiedzialnego za
wytwarzanie słodkiego białka - taumatyny,
- odporność na ciemnienie pouderzeniowe - większa trwałość,
- mała zawartość glikoalkaloidów - substancji szkodliwych na człowieka,
występujących w surowych ziemniakach.

Pomidory
- spowolnienie dojrzewania, większa trwałość
- większa zawartość suchej masy,
- poprawa smaku (?),
- intensywniejsza barwa, cieńsza skórka.

Truskawki
- wyższa słodkość owoców,
- spowolnienie dojrzewania,
- odporność na mróz.

Soja
- odporność na środki ochrony roślin - hrebicydy,
- odporność na wirusy, herbicydy, szkodniki,
- obniżona zawartość kwasu palmitynowego.

Rzepak
- odporność na herbicydy,
- zmniejszona zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych,
- większa zawartość kwasu lauronowego.

Buraki cukrowe
- odporność na herbicydy i szkodniki,
- dłuższy okres przechowywania bez strat w zawartości cukru.

Document Outline