Zaburzenia nastroju
Depresja jednobiegunowa
Zaburzenie depresyjne
dwubiegunowe
Zaburzenia nastroju
Depresja jednobiegunowa
Zaburzenie depresyjne
dwubiegunowe
Depresja jednobiegunowa
Kryteria diagnostyczne
• A. Przynajmniej pięć z następujących objawów wystąpiło w ciągu
dwóch tygodni i przynajmniej jeden dotyczy nastroju depresyjnego
lub utraty zainteresowań albo braku przyjemności z ich realizacji:
• (1) nastrój depresyjny utrzymuje się codziennie przez większość
dnia (subiektywne odczucie smutku lub pustki, płacz).
• (2) Osłabienie zainteresowania lub nie odczuwanie przyjemności z
czynności czerpanych z wykonywania czynności w ciągu dnia;
• (3) Utrata lub przyrost wagi; spadek lub wzrost apetytu.
• (4) Bezsenność lub potrzeba snu więcej niż normalnie.
• (5) Pobudzenie lub zahamowanie motoryczne;
• (6) Zmęczenie i utrata energii;
• (7) Poczucie bezwartościowości lub nadmierne nieuzasadnione
poczucie winy; obwinianie siebie o spowodowanie choroby;
• (8) Spadek zdolności myślenia lub koncentracji; lub brak
stanowczości;
• (9) Myśli na temat śmierci.
•
Depresja jednobiegunowa
Kryteria diagnostyczne
• C. Objawy powodują gorsze funkcjonowanie społeczne
• D. Objawy te nie są spowodowane stanem żałoby po
stracie bliskiej osoby, które są traktowane jako
normalne, gdy się utrzymują przez dwa miesiące po
stracie.
• E. Nie spełnia kryteriów epizodu mieszanego.
• F. Objawy nie są wynikiem zażycia substancji , jak
narkotyki lub leki; ani stanu zdrowia, jak nadczynność
tarczycy.
Depresja jednobiegunowa
Przebieg, współwystępowanie
• Większość depresji, chociaż nawraca, ma tendencję do
ustępowania w miarę upływu czasu.
• Nieleczony epizod depresji może trwać do trzech lub pięciu
miesięcy, rzadko - dłużej.
• Występuje ryzyko samobójstwa.
• Czasami depresja staje się chroniczna. W takim przypadku
osoba nie wraca w pełni do stanu funkcjonowania sprzed
zachorowania.
• Może współwystępować z atakami paniki , nadużywaniem
substancji uzależniających, dysfunkcjami seksualnymi i
zaburzeniami osobowości.
•
Depresja jednobiegunowa
Różnice płciowe w częstości wystpępowania
• Depresja występuje dwukrotnie częściej u kobiet niż u
mężczyzn (Nolen-Hoeksema 1988;Silberg i in. 1999).
• Hipotezy wyjaśniające różnice płciowe w częstości
występowania depresji
• ■Kultura wyznacza inne reakcje na stres: kobiety reagują
biernością i płaczem, mężczyźni gniewem i zobojetnieniem.
Kobiety są nagradzane za bezradność w obliczu straty;
mężczyźni za aktywne sposoby radzenia sobie ze stratą
(Nolen –Hoeksema i Girus 1994). Kobiety roztrząsają złe
wydarzenia, co pogłębia depresję a mężczyźni reagują
działaniem na złe wydarzenia (Nolen-Hoeksema 1990).
• ■ Brak odporności na depresję wiąże się ze zmianami
hormonalnymi i podatnością uwarunkowaną biologicznie.
• Inna reakcja na stres przy uwarunkowaniach biologicznych
Kobiety posiadające gen warunkujący depresje popadają w
depresję; a mężczyźni noszący ten sam gen popadają w
alkoholizm. (Robinson i in. 1971; Winokur 1972).
Depresja jednobiegunowa
Etiologia - wyjaśnienie psychoanalityczne
• ■Podstawą do rozwoju depresji jest fiksacja na fazie oralnej.
• Podczas fazy oralnej potrzeby dziecka są albo niedostatecznie albo nadmiernie zaspokajane.
• Zablokowanie w ten sposób rozwoju psychoseksualnego powoduje nadmierną zależność
osoby od innych ludzi w utrzymaniu oceny własnej osoby.
• ■Osobowość oralna (zależna) popada w depresję po stracie bliskiej osoby. (Strata oznacza
faktyczną śmierć lub separację lub wycofanie uczuć).
• W procesie introjekcji uwewnętrznia osobę utraconą.
• Normalnie po okresie introjekcji osoby utraconej następuje okres przepracowania uczuć
żałoby polegający na wspominaniu osoby utraconej i oddzielaniu się od niej i rozluźnianiu
więzi stworzonych z nią w procesie introjekcji.
• Osoby nadmiernie zależne nie rozluźniają więzi z osobą utraconą. Pozostaje ona
uwewnętrzniona.
• Złość do osoby utraconej jest kierowana do siebie. Złość skierowana do siebie jest podstawą
depresji.
• Ponadto sobie przypisują winę za utracenie tej osoby i czują winne z powodu realnych lub
wyobrażonych przewinień wobec osoby utraconej.
•
Depresja jednobiegunowa
Badania a psychoanalityczna teoria depresji
• ■
Poparcie - Wśród osób z depresją są osoby z duża potrzebą
zależności, które reagują na odrzucenie depresją (Nietzel i Harris
1990).
• ■ Poparcie - Ludzie z depresją często uznają przekonanie:”Muszę
być kochany przez wszystkich”.
• ■ Poparcie - Depresja powstaje po wydarzeniu stresującym
dotyczącym straty, jak rozwód , strata pracy (Brown i Harris 1978).
• ■ Brak poparcia - Badanie treści snów i testów projekcyjnych u
osób depresyjnych pokazało tematy straty i porażki, ale nie jak
teoria zakłada złości i wrogości (Beck i Ward 1961).
• ■ Brak poparcia - Osoby z depresją wyrażają złość i wrogość do
bliskich osób ( Weissman i in 1971). Jeśli depresja ma podstawy w
skierowanej do siebie złości, to nie powinna być wyrażana wobec
innych.
•
Depresja jednobiegunowa
Etiologia – wyjaśnienie behawioralne
• Model behawioralny wyjaśniający genezę depresji zakłada, że
osoby cierpiące na depresję otrzymują za mało pozytywnych
wzmocnień. Negatywne myśli są uważane za konsekwencję
nastroju depresyjnego, co implikuje, że ustąpią w efekcie zmiany
zachowania (Lewisohn 1975).
• Model behawioralno - poznawczy zakłada, że brak wzmocnień
pozytywnych w połączeniu z negatywną oceną własnej osoby oraz
karaniem siebie stanowią podstawę wystąpienia depresji.
Przyjmuje, że wzmocnienia nie muszą pochodzić od innych ludzi,
że pacjent może je sam tworzyć i udzielać ich sobie (Rehm 1977;
Fuchs i Rehm 1977).
Depresja jednobiegunowa
Etiologia depresji –wyjaśnienie poznawcze
• ■Koncepcja „triady poznawczej”, która oznacza uznawanie przekonania, że się jest
bezwartościowym, że świat jest niesprawiedliwy, a przyszłość beznadziejna. Myśli
depresyjne wpływają na pojawienie się uczuć depresyjnych, te z kolei wywierają wpływ
na myśli i tak powstaje błędne koło. Ten schemat myślenia powstaje w dzieciństwie,
działa poza obszarem świadomości, pełni rolę czynnika predysponującego do depresji,
która uaktywnia się w późniejszym okresie życia (Beck i in. 1979).
•
• ■Koncepcja „depresyjnego stylu myślenia o przyczynach i konsekwencjach wydarzeń
życiowych”, który oznacza postrzeganie wydarzenia negatywnego jako
• spowodowanego przez siebie,
• mającego wpływ na wiele dziedzin życia,
• którego skutki są długotrwałe.
• Ten sposób myślenia wpływa negatywnie na ocenę własnych możliwości poradzenia
sobie z wydarzeniem, co wywołuje poczucie bezradności, a to prowadzi do depresji
(Abramson, Seligman i Teasdale 1978).
•
• ■ Uszegółowienie koncepcji triady poznawczej - Osoby cierpiące na depresję o sobie
myślą, że są bezwartościowe, niegodne miłości i nie w pełni sprawne psychicznie; o
innych, że wywierają na nie presję, z którą nie poradzą sobie, czują się nią
przytłoczone, a przyszłość widzą w czarnych barwach. Oceniają wydarzenia w
perspektywie tych założeń. Zniekształcając proces myślenia, i potwierdzają te
założenia. Zniekształcenie polega na wyciąganiu wniosków bez uzasadnienia,
wyolbrzymianiu i uogólnianiu oraz selektywnym doborze informacji (Beck i Young,
1985).
Depresja jednobiegunowa
Etiologia depresji – wyjaśnienie poznawcze
• Charakterystyczne dla osób depresją są następujące przekonania (Beck 1996):
Aby być szczęśliwym, muszę odnieść sukces we wszystkim, co robię; „Aby być
szczęśliwym, muszę być akceptowanym, lubianym i podziwianym przez
wszystkich i stale”; „Jeśli nie jestem najlepszy, jestem do niczego”; „Cudownie jest
być podziwianym, sławnym, bogatym”; „Okropne jest być niepopularnym,
przeciętnym”; „Jeśli popełnię błąd, to znaczy, że jestem głupi”; „Moja wartość jako
osoby zależy od tego, co inni myślą o mnie”; „Nie mogę żyć bez miłości”. „Jeśli
mój partner, rodzic, dziecko nie kocha mnie, jestem bezwartościowy”; „Jeśli ktoś
nie zgadza się ze mną, oznacza to, że nie lubi mnie”; „Jeśli nie wykorzystam
każdej szansy, aby się rozwijać, będę tego później żałował”; „Powinienem być w
największym stopniu szczodry, troszczyć się o innych, zachować godność, być
odważnym i nie być egoistą”; „Powinienem być idealnym kochankiem,
przyjacielem, rodzicem, nauczycielem, uczniem, współmałżonkiem”; „Powinienem
być w stanie znieść trudne sytuacje ze spokojem”; „Powinienem być w stanie
znaleźć szybkie rozwiązanie każdego problemu”; „Nigdy nie powinienem czuć się
zraniony”; „Powinienem zawsze być szczęśliwy i pogodny”; „Powinienem wiedzieć,
rozumieć i przewidzieć wszystko”; „Powinienem zawsze być spontaniczny”;
„Powinienem zawsze kontrolować uczucia”; „Powinienem zawsze być pewny
siebie”; „Nigdy nie powinienem sprawić nikomu przykrości”; „Nigdy nie
powinienem być zmęczony, ani chorować”; „Zawsze powinienem być sprawny”.
• Depresja u osób, które opierają swoją samoocenę na własnych dokonaniach,
wiąże się z przekonaniem: „Jeśli nie jestem najlepszy, jestem nikim”. Z kolei u
osób, które potrzebują uznania innych ludzi, wynika z przekonania: „Jestem nikim,
jeśli nie jestem zawsze przez wszystkich akceptowany” (Beck i in. 1983).
Depresja jednobiegunowa
Etiologia - wyjaśnienie interpersonalne
• Trudności w relacjach interpersonalnych osób z depresją mogą być przyczyną
depresji, jak i konsekwencją depresji.
• Badania wskazują na to, że osoby z depresją wykazują słabe umiejętności
interpersonalne.
• ■ Dzieci rodziców z depresją ze szkoły podstawowej negatywnie ocenieni przez
rówieśnikow i nauczycieli pod względem umiejętności społecznych (Weintraub i in
1975).
• ■ Słabe umiejętności rozwiązywania problemów interpersonalnych w próbie
adolecentów pozwalają przewidywać depresję (Cole i in 1990).
• ■ Badanie na studentach uczelni wojskowej łagodnie depresyjnych pokazuje
wysokie wyniki w zakresie poszukiwania upewnienia, że innym na nich zależy i
depresji (niskie wyniki pomiarów lęku) (Joiner i Smidth 1998).
• ■ Poszukiwanie upewnienia, że innym na osobach z depresją zależy rezultatem
wychowania w zimnym emocjonalnie i odrzucającym otoczeniu społecznym
(Carnelly i in. 1994).
• ■Niespójny schemat poszukiwania upewnienia, że innym na osobach z depresją
zależy prowadzi do odrzucenia. Osoby z depresją stale szukają upewnienia, że
partnerowi relacji na nich zależy. Ale upewnienie jest chwilowe. Negatywna ocena
własnej osoby każe im wątpić w prawdziwość informacji zwrotnych. Szukają
negatywnego potwierdzenia, ponieważ potwierdza ich negatywną koncepcję
siebie. A stałe domaganie upewnienia irytuje partnerów relacji. Odrzucenie
następuje z powodu niespójnego zachowania osoby depresyjnej (Joiner 1995; Joine
i Metalsky 1995).
Depresja jednobiegunowa
etiologia - wyjaśnienie biologiczne
• Dziedziczny komponent
• ■10-20% krewnych pierwszego stopnia osób z
depresją jednobiegunową doświadczyło epizodu
zaburzenia nastroju (Gershon 1990). (Więcej
krewnych z depresją występuje wśród osób, u
których wcześnie wystąpiły objawy).
• ■ U 48% bliźniaków jednojajowych wysteuje
depresja jednobiegunowa i u 42 % u bliżniąt
dwujajowych ( Kendler i in 1992).
• ■ Ośmiokrotnie częściej występuje depresja
wśród naturalnych krewnych adoptowanych
dzieci, które rozwinęły depresje jednobiegunową
niż u krewnych w rodzinie adopcyjnej (Wendler i
in. 1986).
Depresja jednobiegunowa
etiologia - wyjaśnienie biologiczne
• ■ Hipoteza sugerująca związek między objawami
depresji a dostępnością hormonów.
• Objawy depresji występują u osób z
niedoczynnoscią tarczycy. Po zażyciu hormonu
tyroksyny, ustępują. Tyroksyna działa łagodząco na
objawy depresji u osób bez niedoczynności tarczycy.
• Niedobór hormonów estrogenu u kobiet i
testosteronu u meżczyzn powoduje objawy depresji.
• (Te hormony regulują dostępność serotoniny w
mózgu i łagodzą depresję)
Depresja jednobiegunowa
etiologia - wyjaśnienie biologiczne
• U osób z depresją obserwuje się podwyższony poziom hormonu CRH i
zwiększoną liczbę receptorów tego hormonu w różnych obszarach mózgu.
• Hipoteza – Podwyższony poziom hormonu CRH decyduje o tym, czy pojawi
się depresja.
• (Hormon CRH powoduje uwolnienie przez podwzgórze hormonu ACTH a
hormon ACTH uwalnia hormon - kortyzol. Kortyzol zwiększa dopływ glukozy
do krwi i umożliwia podjęcie działań obronnych).
• Badania potwierdzające hipotezę:
• ■Wstrzyknięcie hormonu CRH do mózgu zwierząt wywołuje objawy
depresji, jak jadłowstręt, bezsenność, zanik zachowań płciowych.
• ■U ludzi z depresją podwyższony poziom CRH można obniżyć środkami
antydepresyjnymi lub elektrowstrząsami. I zarazem obniża się objawy
depresji. (Arborelius i in 1999; Heim i in 1997; Mitchel 1998).
• ■ Nowonarodzone szczury pozbawiono opieki matek w ciągu 21 dni życia
a następnie wprowadzono do koloni szczurów. Cechowały się one w
porównaniu z nieodzielonymi od matek podwyższonym poziomem CRH i
zwiększoną liczbą receptorów tego hormonu w różnych obszarach mózgu,
podobnie jak się to obserwuje w stanach depresji. Zmiany te miały
charakter trwały (Liu i in 1997).
Depresja jednobiegunowa
etiologia - wyjaśnienie biologiczne
• Badano zmiany hormonalne w układzie mózgu odpowiedzialnym
za reakcje na stres u osób z depresją. (Reakcja na stres ma
miejsce w układzie podwzgórze w mózgu - przysadka u podstawy
czaszki - i gruczoły nadnerczy - oś podwzgórzowo-przysadkowa –
nadnerczowa).
• U osób z depresją stwierdzono:
• ■Wzrost poziomu kortyzolu we krwi i płynie mózgowo-
rdzeniowym.
• (Kortyzol zwiększa dopływ glukozy do krwiobiegu i umożliwia
podjęcie działań obronnych. Przedłużające się działanie kortyzolu
jest szkodliwe dla systemu imunologicznego i dla komórek
hipokampa –elementu układu limbicznego odpowiedzialnego za
pamięć długotrwałą (Sapolsky i in 2000; Sheline i in. 1999).
• ■ Wzrost poziomu hormonu adrenokortykotropowego ACTH,
(powodującego wydzielanie kortyzolu).
• ■ Wzrost hormonu uwalniającego kortykotropinę przez
podwzgórze CRH, (które uwalnia ACTH).
•
Terapia behawioralna depresji jednobiegunowej
• Behawioralny program terapeutyczny obejmuje dwie strategie:
• (1) zwiększenie pozytywnych wzmocnień przez podejmowanie działań
sprawiających przyjemność.
• Zwiększenie aktywności sprawiających przyjemność odbywa się przez
zalecenie pacjentom jako pracy domowej podjęcie czynności
związanych z doznawaniem przyjemności, których nie podejmowali
przez ostatnie kilka tygodni. Przy czym zadania są stopniowane, od
łatwych do trudnych.
• Odmiana tej strategii nastawiona na samodzielne nagradzanie się
osoby z depresją Pacjent wyznacza sobie sam konkretne i osiągalne
cele, planuje ich realizację, wyznacza sobie nagrodę za realizację celu
i udziela sobie jej po wykonaniu zaplanowanej czynności. Każdego
dnia zapisuje, jakie pozytywne - w jego ocenie - czynności wykonał.
• (2) trening umiejętności społecznych – który ma na celu zmianę
zachowania pacjenta, tak aby w rezultacie tej zmiany otrzymał więcej
pozytywnych wzmocnień.
Terapia behawioralno-poznawcza depresji
jednobiegunowej
• Celem terapii jest zmiana depresyjnego myślenia,
które wpływa na emocje i zachowanie.
• Techniką jest zmiana przekonań, która polega na:
• ■ Identyfikowanie związanych z depresją treści
„myśli automatycznych” i założeń u ich podstaw
• ■ modyfikowanie myśli automatycznych i
dysfunkcyjnych przekonań na własny temat ,
przyszłości i innych ludzi.
• Podejście poznawcze wykorzystuje techniki typowo
behawioralne, jak ćwiczenie radzenia sobie w
trudnych sytuacjach przez odgrywanie ról oraz
wykonywanie czynności sprawiających przyjemność.
Depresja jednobiegunowa
Terapia farmakologiczna
• Lek antydepresyjny - Prozac
• Równe skutki - leki antydepresyjne i psychoterapia
• Leki działają szybciej (w przypadku ryzyka
samobójstwem- leki).
• Psychoterapia zapobiega nawrotom
• Nie stwierdzono negatywnych konsekwencji w
przypadku stałego przyjmowania leków.
• Kuracja lekami jest tańsza.
• W przypadku depresji chronicznej – skuteczne jest
łączenie leku i psychoterapii.
•
Epizod maniakalny
Kryteria diagnostyczne
• A. Podwyższony nastrój i drażliwość trwające przynajmniej tydzień.
• B. Towarzyszą mu trzy z następujących objawów:
• (1) wzrost samooceny aż do poczucia wielkości
• (2) zmniejszona potrzeba snu;
• (3) zwiększona rozmowność;
• (4) poczucie gonitwy myśli;
• (5) trudności w koncentracji uwagi;
• (6) wzrost aktywności ukierunkowanej na cel albo pobudzenie
psychoruchowe;
• (7) nadmierne zaangażowanie w aktywności dające przyjemność,
które mają negatywne konsekwencje.
• C. Upośledzenie funkcjonowania społecznego.
• D. Objawy nie spełniają kryterium zaburzenia mieszanego
• E. Objawy nie są wynikiem zażywania środków farmakologicznych lub
stanu zdrowia np. naczynności tarczycy.
Depresja dwubiegunowa –epizod depresji i manii
występujący naprzemian
• ■ 95% zaburzeń depresyjnych stanowi depresja jednobiegunowa.
• ■Możliwe jest wystąpienie tylko epizodu maniakalnego.
• ■ Zaburzenie depresyjne dwubiegunowe polega na występowaniu na
przemian epizodów depresji i epizodów manii.
• ■ Każdy z dwóch epizodów: depresji i manii trwa od kilku dni do kilku
miesięcy.
• ■ Pierwszy epizod zaburzenie depresyjnego dwubiegunowego występuje w
wieku 20 -30 lat.
• ■ 0,6%-1,1% osób doświadcza zaburzenia dwubiegunowego (Keller, Baker
1991).
• ■ Wskaźnik samobójstw (15%) wyższy w zaburzeniu dwubiegunowym niż
w depresji jednobiegunowej (Brodie, Leff 1971; Sharma Markar 1994).
• ■ Zaburzenie depresyjne dwubiegunowe dotyczy w równym stopniu
mężczyzn i kobiet.
• ■ Zaburzenie depresyjne dwubiegunowe współwystępuje z alkoholizmem.
(Maier i in 1995).
•
•
Depresja dwubiegunowa –
Etiologia - wyjaśnienie psychologiczne
• Faza manii w depresji dwubiegunowej jest
wyjaśniana jako obrona wobec stanu depresji.
• Badanie potwierdzające tę tezę:
• ■ Ocena własnej osoby jest niska u osób z
depresją jednobiegunowa i dwubiegunową a
wyższa u osób z przeciętnej populacji
(Winters i Neale 1985; Lyon i in. 1999).
•
Depresja dwubiegunowa –
Etiologia - wyjaśnienie biologiczne
• ■ Pięciokrotnie więcej przypadków depresji lub manii występuje
wśród krewnych osób z zaburzeniem dwubiegunowym w
porównaniu z występowaniem tego zaburzenia w przeciętnej
populacji -1% (Rice i in 1987).
• ■ Bliźnięta jednojajowe pięć razy częściej niż dwujajowe
przejawiają zaburzenie dwubiegunowe (Allen 1976).
• ■ U 72% bliźniaków jednojajowych występuje i u 14%
jednojajowych (Allen 1976).
• ■ W jednym badaniu stwierdzono, że depresja dwubiegunowa ma
związek z występowaniem dominującego genu w chromosomie 11
(Egeland i in. 1987). Jednak badania będące replikacją dały
niespójne wyniki (Berrettini i in 1990) Smyth i in 1996).
Zaburzenia dwubiegunowe
Etiologia – wyjaśnienie biologiczne
• Czy depresja dwubiegunowa ma silniejsze
uwarunkowania genetyczne? - Niespójne wyniki badań.
• ■ W przypadku depresji jednobiegunowej
• 40% bliźniaków jednojajowych przejawia zaburzenie
• W przypadku zaburzenia depresyjnego
dwubiegunowego 72% bliźniaków jednojajowych
przejawia zaburzenie (Kendler 1997; Torgensen 1986).
• ■ w przypadku depresji jednobiegunowej 13,2%
krewnych przejawia zaburzenie. W przypadku osób z
depresją dwubiegunowa 6,4% przejawia zaburzenie
(James i Chapman 1975).
Terapia zaburzenia depresyjnego dwubiegunowego
• ■Podawanie węglanu litowego.
• 80% osób reaguje osłabieniem napadów manii i depresji
(Schou 1997).
• Lit działa niszcząco na serce i nerki.
• ■Lek przeciwdrgawkowy lamotrygina (Calebrese i in 1999).
Terapie psychologiczne depresji, które uzyskały
potwierdzenie empiryczne skuteczności
• Określona forma psychoterapii jest uznawana za skuteczną, jeśli
w badaniu opartym na planie porównania grupy
eksperymentalnej poddanej psychoterapii z grupą kontrolną (w
której nie zastosowano żadnego oddziaływania lub
oddziaływanie relacji terapeutycznej, bądź alternatywnej formy
psychoterapii) zostanie wykazana jej znacząca przewaga i jeśli
badanie zostanie powtórzone przez niezależnych badaczy, z
użyciem tego samego podręcznika, na innej próbie badanych.
Model badania z wykorzystaniem grupy kontrolnej pozwala na
orzekanie, że istnieje zależność przyczynowo-skutkowa między
oddziaływaniem psychoterapii a osiągnięciem korzystnych
zmian przez osoby poddane jej oddziaływaniu. Rozróżnia się
interwencje potwierdzone empirycznie w pełni (gdy istnieje
powtórzone badanie) i potwierdzone częściowo (gdy brak
replikacji), określając pierwsze jako skuteczne, a drugie jako
prawdopodobnie skuteczne (American Psychological Association
Task Force on Psychological Intervention Guidelines, 1995; Roth i
Fonagy, 1996; Chambless i Hollon, 1998; Rakowska, 2005).
Terapie psychologiczne depresji, które uzyskały
potwierdzenie empiryczne skuteczności
• W leczeniu depresji metodą skuteczną jest terapia
poznawczo-behawioralna nastawiona na zmianę
związanych z depresją przekonań,
• terapia behawioralna nastawiona na zwiększenie
dostarczających przyjemności aktywności,
• terapia interpersonalna nastawiona na rozwiązywanie
konfliktów interpersonalnych.
• Metodą prawdopodobnie skuteczną jest trening
rozwiązywania problemów.
• Metodą prawdopodobnie skuteczną w leczeniu depresji u
kobiet, u których problemy małżeńskie poprzedzają
wystąpienie depresji jest małżeńska terapia behawioralna.
• W zapobieganiu nawrotom depresji metodami
prawdopodobnie skutecznymi są behawioralna terapia
rodzinna i grupowa i psychoedukacja (Rakowska, 2005).