1
Żylna choroba zakrzepowo-
Żylna choroba zakrzepowo-
zatorowa [ŻChZZ]
zatorowa [ŻChZZ]
►
To zakrzepica żył głębokich [ZŻG] i jej
To zakrzepica żył głębokich [ZŻG] i jej
najgroźniejsze powikłanie zator tętnicy
najgroźniejsze powikłanie zator tętnicy
płucnej [ZP]
płucnej [ZP]
►
następstwa ZŻG - zespół
następstwa ZŻG - zespół
pozakrzepowy usposabiający do
pozakrzepowy usposabiający do
nawrotów ŻChZZ
nawrotów ŻChZZ
2
Czynniki ryzyka:
Czynniki ryzyka:
►
Wiek > 40 lat
Wiek > 40 lat
►
długotrwałe unieruchomienie
długotrwałe unieruchomienie
►
udar mózgu
udar mózgu
►
nowotwory złośliwe i leczenie
nowotwory złośliwe i leczenie
p/nowotworowe
p/nowotworowe
►
duże zabiegi operacyjne w obrębie
duże zabiegi operacyjne w obrębie
j.brzusznej, k.dolnych
j.brzusznej, k.dolnych
►
urazy-złamania miednicy, kości udowej,
urazy-złamania miednicy, kości udowej,
kończyn dolnych
kończyn dolnych
3
Czynniki ryzyka:
Czynniki ryzyka:
►
Otyłość
Otyłość
►
żylaki
żylaki
►
niewydolność serca III i IV klasa NYHA
niewydolność serca III i IV klasa NYHA
►
obecność cewnika w dużych żyłach
obecność cewnika w dużych żyłach
►
czerwienica, nadpłytkowość
czerwienica, nadpłytkowość
►
doustne środki antykoncepcyjne i HTZ
doustne środki antykoncepcyjne i HTZ
[hormonalna terapia zastępcza]
[hormonalna terapia zastępcza]
►
obecność p/ciał antyfosfolipidowych
obecność p/ciał antyfosfolipidowych
4
Postacie ŻChZZ
Postacie ŻChZZ
►
Zakrzepica żył głębokich
Zakrzepica żył głębokich
-
-
phlebothrombosis profunda
phlebothrombosis profunda
►
bolesny siniczy obrzęk kończyny
bolesny siniczy obrzęk kończyny
-
-
phlegmasia coerulea dolens
phlegmasia coerulea dolens
►
zespół pozakrzepowy
zespół pozakrzepowy
syndrom post
syndrom post
phlebothrombosis
phlebothrombosis
►
zator tętnicy płucnej
zator tętnicy płucnej
embolia arteriae
embolia arteriae
pulmonalis
pulmonalis
5
Zakrzepica żył głębokich-objawy
Zakrzepica żył głębokich-objawy
►
Głęboki ból łydki, okolicy dołu podkolanowego
Głęboki ból łydki, okolicy dołu podkolanowego
lub uda, aż do pachwiny - może nasilać się przy
lub uda, aż do pachwiny - może nasilać się przy
przyjęciu pozycji pionowej, a zanikać w pozycji
przyjęciu pozycji pionowej, a zanikać w pozycji
leżącej
leżącej
►
początek dolegliwości zwykle nie jest nagły -ból
początek dolegliwości zwykle nie jest nagły -ból
stopniowo zwiększa się w ciągu godzin i dni
stopniowo zwiększa się w ciągu godzin i dni
►
obrzęk kończyny - może być nie zauważalny w
obrzęk kończyny - może być nie zauważalny w
pozycji leżącej
pozycji leżącej
►
zasinienie kończyny zwłaszcza po jej
zasinienie kończyny zwłaszcza po jej
opuszczeniu
opuszczeniu
6
ocena prawdopodobieństwa
ocena prawdopodobieństwa
klinicznego ZŻG a priori w skali
klinicznego ZŻG a priori w skali
Wellsa
Wellsa
Wywiad lub objaw kliniczny Punkty
Wywiad lub objaw kliniczny Punkty
►
nowotwór złośliwy + 1
nowotwór złośliwy + 1
►
niedowład, unieruchomienie + 1
niedowład, unieruchomienie + 1
►
duży zabieg chirurgiczny
duży zabieg chirurgiczny
w ciągu ostatnich 4 tygodni + 1
w ciągu ostatnich 4 tygodni + 1
►
bolesność miejscowa + 1
bolesność miejscowa + 1
►
obrzęk całej kończyny dolnej + 1
obrzęk całej kończyny dolnej + 1
7
Skala Wellsa c.d.
Skala Wellsa c.d.
►
Obrzęk kostek większy o > 3cm
Obrzęk kostek większy o > 3cm
w porównaniu ze zdrową kończyną +
w porównaniu ze zdrową kończyną +
1
1
►
obrzęk ciastowaty
obrzęk ciastowaty
+ 1
+ 1
►
widoczne żyły powierzchowne +
widoczne żyły powierzchowne +
1
1
8
Skala Wellsa - interpretacja
Skala Wellsa - interpretacja
Prawdopodobieństwo ZŻG Suma
Prawdopodobieństwo ZŻG Suma
Punktów
Punktów
►
małe < 0
małe < 0
►
pośrednie 1-2
pośrednie 1-2
►
duże > 3
duże > 3
9
Ocena prawdopodobieństwa
Ocena prawdopodobieństwa
klinicznego ZP a priori w skali
klinicznego ZP a priori w skali
Wellsa
Wellsa
Wywiad lub objaw kliniczny Punkty
Wywiad lub objaw kliniczny Punkty
►
obrzęk k. dolnej, ból w przebiegu
obrzęk k. dolnej, ból w przebiegu
żył głębokich + 3
żył głębokich + 3
►
akcja serca > 100/min + 1,5
akcja serca > 100/min + 1,5
►
unieruchomienie przez 3 kolejne
unieruchomienie przez 3 kolejne
dni lub zabieg chirurgiczny w ciągu
dni lub zabieg chirurgiczny w ciągu
ostatnich 4 tygodni + 1,5
ostatnich 4 tygodni + 1,5
10
Skala Wellsa w ZP c.d.
Skala Wellsa w ZP c.d.
►
Potwierdzona ZŻG lub ZP w wywiadzie +
Potwierdzona ZŻG lub ZP w wywiadzie +
1,5
1,5
►
krwioplucie
krwioplucie
+ 1
+ 1
►
nowotwór złośliwy, leczenie
nowotwór złośliwy, leczenie
p/nowotworowe
p/nowotworowe
+ 1
+ 1
11
Skala Wellsa w ZP -
Skala Wellsa w ZP -
interpretacja
interpretacja
Prawdopodobieństwo ZP suma
Prawdopodobieństwo ZP suma
punktów
punktów
małe < 2
małe < 2
pośrednie 2-6
pośrednie 2-6
duże > 6
duże > 6
12
Zapobieganie:
Zapobieganie:
Zmniejszenie zastoju w żyłach
Zmniejszenie zastoju w żyłach
głębokich :
głębokich :
►
wczesne uruchamianie po zabiegach
wczesne uruchamianie po zabiegach
chirurgicznych
chirurgicznych
►
leczenie żylaków kończyn dolnych
leczenie żylaków kończyn dolnych
►
leczenie niewydolności krążenia
leczenie niewydolności krążenia
►
odstawienie leków wywołujących zakrzepicę
odstawienie leków wywołujących zakrzepicę
[estrogeny]
[estrogeny]
►
leczenie nadpłytkowości, poliglobulii
leczenie nadpłytkowości, poliglobulii
13
Zapobieganie
Zapobieganie
►
Farmakologiczne zahamowanie powstawania
Farmakologiczne zahamowanie powstawania
zakrzepu [hamowanie agregacji płytek, oraz
zakrzepu [hamowanie agregacji płytek, oraz
hamowanie aktywacji ukł. krzepnięcia]
hamowanie aktywacji ukł. krzepnięcia]
14
Cel terapii:
Cel terapii:
►
Zapobieganie ZP oraz rozwojowi zakrzepicy
Zapobieganie ZP oraz rozwojowi zakrzepicy
►
przywrócenie przepływu krwi w naczyniach
przywrócenie przepływu krwi w naczyniach
objętych zakrzepicą
objętych zakrzepicą
►
zachowanie czynności zastawek żylnych
zachowanie czynności zastawek żylnych
►
zapobieganie zespołowi pozakrzepowemu
zapobieganie zespołowi pozakrzepowemu
15
Literatura przedmiotu:
Literatura przedmiotu:
►
Przydatność klinicznej skali
Przydatność klinicznej skali
diagnostycznej w rozpoznawaniu
diagnostycznej w rozpoznawaniu
ŻChZZ.
ŻChZZ.
L.J.Tamariz i współ. Medycyna
L.J.Tamariz i współ. Medycyna
Praktyczna 4(170) kwiecień 2005
Praktyczna 4(170) kwiecień 2005