background image

TEMAT 1.

TEMAT 1.

 

 

POJĘCIE I ZAKRES PRZEDMIOTOWY 

POJĘCIE I ZAKRES PRZEDMIOTOWY 

TEORII ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA

TEORII ORGANIZACJI I ZARZĄDZANIA

background image

1.

1.

Ricky  W.  GRIFFIN, 

Ricky  W.  GRIFFIN, 

Podstawy  zarządzania  organizacjami,

Podstawy  zarządzania  organizacjami,

  PWN, 

  PWN, 

Warszawa 2005 r.

Warszawa 2005 r.

2.

2.

J.A.F.  Stoner,  R.E.  Freeman,  D.R.  Gilbert, 

J.A.F.  Stoner,  R.E.  Freeman,  D.R.  Gilbert, 

Kierowanie

Kierowanie

,  PWE, 

,  PWE, 

Warszawa 2003 r.

Warszawa 2003 r.

LITERATURA

LITERATURA

background image

ZAGADNIENIA

ZAGADNIENIA

1.

1.

Wprowadzenie do zarządzania

Wprowadzenie do zarządzania

2.

2.

Tradycyjne i współczesne problemy i wyzwania

Tradycyjne i współczesne problemy i wyzwania

background image

Zagadnienie 1. Wprowadzenie do zarządzania

Zagadnienie 1. Wprowadzenie do zarządzania

Praprzyczyna organizacji

Praprzyczyna organizacji

Św. Tomasz z Akwinu, Dzieła wybrane, Wyd. Altaya 2001, s. 16. 

...Otóż  człowiek  jest  z  natury  stworzeniem  społecznym  i  politycznym, 

żyjącym w gromadzie, bardziej nawet niż wszystkie zwierzęta. Wynika to z 
naturalnej  konieczności.  Zwierzętom  bowiem  natura  przygotowuje 
pokarm, przyodziewa futrami, daje broń w postaci zębów, rogów, pazurów, 
a przynajmniej szybkość w uciekaniu. Człowiek zaś nie otrzymał od natury 
żadnej  z  tych  rzeczy,  lecz  zamiast  tego  został  obdarzony  rozumem,  aby 
mógł  zapewnić  sobie  to  wszystko  pracą  rąk.  Ale  jeden  człowiek  do  tego 
nie  wystarczy,  gdyż  nie  zdoła  on  samodzielnie  przejść  przez  życie.  Jest 
więc dla niego czymś naturalnym, że żyje w licznej wspólnocie.
 

background image

Griffin R.W., Podstawy zarządzania organizacjami 
Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2005, s. 5

Obłój K., Strategia organizacji. Polskie Wydawnictwo 
Ekonomiczne, Warszawa 1998, s. 300

Koźmiński A.K., Piotrowski Wł., Zarządzanie. Teoria i 
praktyka
 Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1998, s. 45

Słowo 

„organizacja”

 wywodzi się z greckiego „organizo”, co oznacza 

tworzenie uporządkowanych, harmonijnych całości.

Organizacja

  –  to  grupa  ludzi  współpracująca  ze 

sobą  w  sposób  uporządkowany  i  skoordynowany, 
aby osiągnąć pewien zestaw celów

Każda 

organizacja

  jest  systemem  społecznym,  subkulturą,

której  normy,  wartości  i  wyuczone  wzory  zachowań  można  w 
większym lub mniejszym stopniu kształtować.

background image

Rodzaje zasobów wykorzystywanych przez organizację:

Rodzaje zasobów wykorzystywanych przez organizację:

1. Zasoby ludzkie

1. Zasoby ludzkie

 – to uzdolnienia zarządcze i siła robocza,

2. Zasoby pieniężne

2. Zasoby pieniężne

 – to kapitał finansowy wykorzystywany przez 

organizację
                                   do finansowania wszelkich działań,

3. Zasoby rzeczowe

3. Zasoby rzeczowe

 – to surowce, pomieszczenia biurowe, 

produkcyjne, sprzęt,

4. Zasoby informacyjne

4. Zasoby informacyjne

 – to wszelkiego rodzaju użyteczne dane 

niezbędne do
                                         skutecznego podejmowania decyzji.

background image

Przykłady zasobów wykorzystywanych przez organizacje

Przykłady zasobów wykorzystywanych przez organizacje

Organizac

Organizac

ja

ja

Zasoby 

Zasoby 

ludzkie

ludzkie

Zasoby 

Zasoby 

finansowe

finansowe

Zasoby 

Zasoby 

rzeczowe

rzeczowe

Zasoby 

Zasoby 

informacyjne

informacyjne

PKN Orlen

PKN Orlen

robotnicy
kierownicy 
dyrektorzy  

zyski, 
inwestycje 

akcjonariuszy

rafineria, 

budynki 

biurowe

Prognozy 

sprzedaży, 

komunikaty OPEC

WAT

WAT

kadra 

akademicka
personel 

pomocniczy
kierownictwo 

wpłaty 

studiujących, 

dopłaty 

rządowe

budynki 

akademickie, 

akademiki, 

komputery

sprawozdanie 

z badań, 
publikacje rządowe

Miasto

Miasto

policjanci
pracownicy 

komunalni

dochody z 

podatków, 

dotacje 

rządowe

budynki 

komunalne, 

sprzęt do 

oczyszczania 

prognozy gospod.
statystyki 

przestępczości

Sklep 

Sklep 

spożywcz

spożywcz

y

y

sprzedawcy
księgowi 

zyski, 

inwestycje 

właściciela

budynek, 

regały 

sklepowe

lista cen od 

dostawców, 

ogłoszenia 

prasowe 

konkurentów

background image

Zarządzanie

  (kierowanie)  –  to  zestaw  działań 

(obejmujący 

planowanie  i  podejmowanie  decyzji,  organizowanie,  przewodzenie, 
tj.  kierowanie  ludźmi,  i  kontrolowanie),

  skierowanych  na  zasoby 

organizacji 

(ludzkie,  finansowe,  rzeczowe,  i  informacyjne) 

wykonywanych z zamiarem osiągnięcia celów organizacji w sposób 
sprawny i skuteczny.

Sprawny

  –  wykorzystujący  zasoby  mądrze  i  bez  zbędnego 

marnotrawstwa.

Skuteczny

  –  podejmujący  właściwe  decyzje  i  z  powodzeniem 

wprowadzający je w życie.

Menedżer

 

 

– członek naczelnego kierownictwa odpowiedzialnego za 

ogólne zarządzanie organizacją; ustala politykę operacyjną i steruje 
wzajemnymi oddziaływaniami organizacji i jej otoczenia

Kierownik

 

  –  osoba  odpowiedzialna  za  pokierowanie  działaniami 

prowadzącymi do osiąganie celów organizacji

background image

1.Kreowanie misji i 

wizji oraz 
przekonywanie do 
niej pracowników

2.Planowanie 

celów

MENEDŻER

(PRZYWÓDC

A)

1.Planowanie zasobów

2.Przydzielenie 

odpowiedzialności

3.Kierowanie i 

nadzorowanie

KIEROWNIK

Aby zdobyć miano dobrego kierownika, wystarczy dobrze wykonywać 
przydzielone  zadania,  lecz  aby  zostać  dobrym  menedżerem 
(przywódcą) 

należy 

dodatkowo 

posiadać 

wykorzystywać 

umiejętności  stawiania  sobie  i  kierowanym  zespołom  zadań  oraz 
stwarzać  sprzyjającą  atmosferę  do  ich  wykonania.  Przywództwo 
obejmuje szerszy zakres roli pełnionej w organizacji niż kierowanie 

Menedżer  a   kierownik

Menedżer  a   kierownik

background image

Zarządzanie 

Zarządzanie 

w organizacjach

w organizacjach

 Nakłady z otoczenia

- zasoby ludzkie

- zasoby finansowe,

- zasoby rzeczowe,

- zasoby informacyjne

 Osiągnięte 
       cele

- sprawnie

- skutecznie

Zarządzanie w organizacjach

Podstawowe  działania  kierownicze  obejmują  cztery  podstawowe  funkcje 
zarządzania.  Menedżerowie  wykonują  te  działania  z  zamiarem  sprawnego  i 
skutecznego  powiązania  ze  sobą  nakładów  z  otoczenia  pracując  nad 
osiągnięciem celów organizacji

organizowanie

kontrolowanie

planowanie

i podejmowanie

decyzji

przewodzenie

 (kierowanie

 ludźmi)

background image

Proces zarządzania

Proces zarządzania

Zarządzania obejmuje 4 podstawowe typy działań. Chociaż opis tych czynności  
jako odrębnych i następujących po sobie  kolejno (zgodnie z ciągłymi strzałkami) 
jest  logiczny  to  menedżerowie  uczestniczą  jednocześnie  w  więcej  niż  jednym 
typie działalności i często w sposób nieprzewidywalny przechodzi od jednego do 
drugiego (przerywane strzałki).

Kontrolowanie

Obserwowanie bieżących 

działań i wprowadzenie

do nich korekt dla 

ułatwienia

osiągania celów

Organizowanie

Określenie najlepszego 

sposobu grupowania

działań i zasobów

Przewodzenie

(kierowanie ludźmi)

Motywowanie załogi 

organizacji do pracy

w interesie organizacji

Planowanie 

i podejmowanie decyzji

Określenie celów organizacji

i decydowanie o najlepszym 

sposobie ich osiągnięcia

background image

Podstawowe funkcje zarządzania

Podstawowe funkcje zarządzania

Planowanie  –  to  wytyczenie  celów  organizacji  i  określenie,  jak 
można najlepiej je osiągnąć

Podejmowanie decyzji  – to część procesu planowania obejmująca 
wybór trybu działania spośród zestawu dostępnych możliwości.

Organizowanie

Organizowanie

  –  to  logiczne  grupowanie  działań  i  zasobów 

(kiedy 

menedżer  ustali  zestaw  celów  i  opracuje  wykonalny  plan,  następną  fazą 
zarządzania  jest  zorganizowanie  zasobów  ludzkich  i  innych  niezbędnych  do 
zrealizowania tego planu)

Przewodzenie

Przewodzenie

  –  to  zespół  procesów  wykorzystywanych  po  to,  aby 

skłonić  członków  organizacji  do  wzajemnej  współpracy  w  interesie 
organizacji 

(przewodzenie ściśle wiąże się z motywowaniem)

Kontrolowanie

Kontrolowanie

 – to obserwowanie postępów organizacji w realizowaniu 

jej celów 

(jest to końcowa faza procesu zarządzania)

background image

Szczeble zarządzania

Dziedziny  

zarządzania

M

a

rk

e

ti

n

g

 

Fi

n

a

n

se

 

E

ks

p

lo

a

ta

cj

a

Z

a

so

b

y

lu

d

zk

ie

 

A

d

m

in

is

tr

a

cj

a

In

n

e

 

Menedżerowie najwyższego szczebla

Menedżerowie 

średniego szczebla

Menedżerowie 

pierwszej linii

Typy menedżerów

Typy menedżerów

background image

Typy menedżerów

Typy menedżerów

Menedżerowie  najwyższego  szczebla

Menedżerowie  najwyższego  szczebla

  –  stosunkowo  mała  grupa  kadry 

kierowniczej  kontrolującej  organizację.  Używają  tytułu  prezesa,  wiceprezesa, 
dyrektora  naczelnego.  Podejmują  decyzje  dotyczące  takich  działań  jak:  zakup 
firm,  inwestycje  badawczo  –  rozwojowe,  wchodzenie  na  określone  rynki  lub 
wycofywanie się z nich, budowa nowych zakładów i budynków biurowych. 

w zależności od szczebli zarządzania

w zależności od szczebli zarządzania

Menedżerowie  średniego  szczebla

Menedżerowie  średniego  szczebla

  –  w  większości  organizacji  najliczniejsza 

grupa  menedżerów.  Powszechnie  występują  tu  tytuły  służbowe  kierownik 
zakładu,  kierownik  eksploatacji,  szef  wydziału.  Menedżerowie  ci  odpowiadają 
za realizację polityki i planów opracowanych na najwyższym szczeblu i 
za nadzorowanie i koordynację działań menedżerów niższego szczebla.

Menedżerowie  pierwszej  linii

Menedżerowie  pierwszej  linii

  –  nadzorują  i  koordynują  działania 

pracowników 

wykonawczych. 

Przeważnie 

to 

brygadziści, 

majstrowie, 

koordynatorzy  lub  kierownicy  biur.  Są  to  pierwsze  stanowiska  kierownicze  na 
które awansuje się pracowników z szeregów personelu wykonawczego. 

background image

w zależności od dziedziny organizacji (funkcji) 

w zależności od dziedziny organizacji (funkcji) 

Menedżerowie  ds.  marketingu

Menedżerowie  ds.  marketingu

  –  kierownicy  marketingu  pracują  w 

dziedzinach związanych z funkcją marketingu – pozyskiwaniem konsumentów i 
klientów do nabywania produktów i usług organizacji.

Menedżerowie  finansów

Menedżerowie  finansów

  –  zajmują  się  głównie  zasobami  finansowymi. 

Odpowiadają  za  takie  działania  jak:  rachunkowość,  zarządzanie  zasobami 
pieniężnymi, inwestycje.

Menedżerowie  ds.  eksploatacji

Menedżerowie  ds.  eksploatacji

  –  zajmują  się  konstruowaniem  systemów 

wytwarzających  produkty  i  usługi  organizacji  oraz  zarządzaniem  tymi 
systemami  (typowy  zakres  ich  obowiązków  obejmuje:  kontrolę  produkcji, 
kontrolę  zapasów,  kontrolę  jakości,  rozplanowanie  zakładu,  wybór  miejsca 
produkcji itp. 

Menedżerowie  ds.  zasobów  ludzkich

Menedżerowie  ds.  zasobów  ludzkich

  –  są  odpowiedzialni  za  zatrudnienie  i 

doskonalenie  pracowników.  Zajmują  się  planowaniem  zasobów  ludzkich, 
rekrutacją  i  doborem  pracowników,  szkoleniem  i  doskonaleniem  kadr, 
projektowaniem  systemów  wynagrodzeń  i  premii,  formułowaniem  systemów 
oceny  wyników  oraz  zwalnianiem  pracowników  osiągających  słabe  wyniki  i 
stwarzających problemy.

Menedżerowie administracyjni

Menedżerowie administracyjni

 – zwani też ogólnymi nie są związani z jakąś  

określoną  specjalnością  kierowniczą. Są zazwyczaj wszechstronni, znają ogólne 
podstawy  wszystkich  funkcjonalnych  dziedzin  zarządzania,  ale  nie  mają 
specjalistycznych kwalifikacji w żadnej konkretnej dziedzinie.

background image

Role menedżerskie

Role menedżerskie

Kategoria

Kategoria

Rola

Rola

Przykładowe działania

Przykładowe działania

Interpersonal

Interpersonal

na

na

 

 

reprezentant

udział w uroczystym otwarciu nowego zakładu

przywódca

zachęcanie pracowników do zwiększenia wydajności

łącznik 

koordynacja działań dwóch grup projektujących

Informacyjna

Informacyjna

 

 

obserwator

śledzenie sprawozdań branżowych, aby nadążyć za 
rozwojem wydarzeń

propagator

wysyłanie notatek prezentujących nowe inicjatywy 
organizacji

rzecznik

wygłaszanie przemówienia w dyskusji na temat planów 
wzrostu

Decyzyjna 

Decyzyjna 

przedsiębiorca

opracowywanie nowych pomysłów innowacyjnych

osoba

przeciwdziałająca

zakłóceniom

rozwiązywanie konfliktu między podwładnymi

dysponent 

zasobów

dokonywanie przeglądów i rewizji wniosków 
budżetowych

negocjator 

negocjowanie porozumienia z ważnym dostawcą albo ze 
związkami zawodowymi

background image

Umiejętności   menedżerskie

Umiejętności   menedżerskie

Umiejętności  techniczne

Umiejętności  techniczne

  –  to  umiejętności  niezbędne  do  wykonania  lub 

zrozumienia zadań związanych z daną organizacją

Umiejętności  interpersonalne

Umiejętności  interpersonalne

  –  to  umiejętności  nawiązywania  kontaktu 

zarówno z jednostkami, jak i grupami, rozumienia ich i motywowania

Umiejętności  koncepcyjne

Umiejętności  koncepcyjne

 

  –  to  umiejętności  zależne  od  myślenia 

abstrakcyjnego, pozwalają myśleć strategicznie i podejmować na tej podstawie 
odpowiednie decyzje

Umiejętności diagnostyczne

Umiejętności diagnostyczne

 

– to zdolność menedżera do wyobrażenia sobie 

najwłaściwszej reakcji w danej sytuacji

Umiejętności  komunikowania  się

Umiejętności  komunikowania  się

 

–  to  zdolność  menedżera  do

   

skutecznego 

przekazywania  innym  pomysłów  i  informacji,  jak  i  do  ich  skutecznego 
przyjmowania od innych

Umiejętności  decyzyjne

Umiejętności  decyzyjne

 

–  to  zdolność  menedżera  do

   

poprawnego 

rozpoznawania  i  zdefiniowania  problemów i możliwości, a następnie do wyboru 
odpowiedniego  trybu  działania  w  celu  rozwiązywania  problemów  i  pełnego 
wykorzystania możliwości

Umiejętności  gospodarowania  czasem

Umiejętności  gospodarowania  czasem

 

–  to  zdolność  menedżera  do

   

ustalania  priorytetów  w  pracy,  do  sprawnej  pracy  i  właściwego  delegowania 
uprawnień i zadań

background image

Charakter pracy menedżera

Charakter pracy menedżera

Rozkład typowego dnia pracy menedżera według Mintzberga

- 59 % czasu to zaplanowane działania,

- 22 % czasu to praca przy biurku,

- 10 % czasu to spotkania niezaplanowane,

- 6% czasu to rozmowy telefoniczne,

- 3% „krążenie po terenie firmy”

Jak zostać menedżerem?

Jak zostać menedżerem?

Rzetelna podstawa 

wykształcenia; uzupełnianie 

wiedzy w systemie 

ustawicznego kształcenia

Wyjściowe doświadczenie w 

pracy; dalsze doświadczenia 

nabyte  przy wykonywaniu 

zadań na różnych 

stanowiskach

Pomyślne nabycie i 

wykorzystanie 

podstawowych 

umiejętności 

kierowniczych

background image

Zagadnienie 2 Tradycyjne i współczesne problemy i wyzwania

Zagadnienie 2 Tradycyjne i współczesne problemy i wyzwania

Prekursorzy teorii zarządzania

Prekursorzy teorii zarządzania

3000 p.n.e.

2000 p.n.e.

2500 p.n.e.

15000 p.n.e.1000 p.n.e. 500 

p.n.e.

500 n.e.

1500 n.e.

1000 n.e.

A Sumerowie

B Egipcjanie

C Babilończycy

D Grecy

E Chińczycy

F Rzymianie

G Wenecjanie

A – posługiwali się w rządzeniu spisanymi regułami i przepisami
B – stosowali praktyki zarządzania przy budowie piramid
C – wykorzystywali w rządzeniu akty prawne i środki polityczne
D – stosowali różne systemy rządzenia miastami i państwami
E – wykorzystywali zorganizowane struktury do komunikowania się i kontroli
F  –  stosowali  rozbudowaną  strukturę  organizacyjną  do  zarządzania  agendami 
rządowymi,
      nauką i sztuką
G – wykorzystywali koncepcje struktury organizacyjnej i planowania do panowania 
na morzu

background image

Robert  Owen

Robert  Owen

  (1771  –  1858)  brytyjski  przemysłowiec  i  reformator 

jako  pierwszy  dostrzegł  znaczenie  zasobów  ludzkich  w  organizacji 
(poprawił  warunki  pracy,  podwyższył  minimalny  wiek  zatrudniania 
dzieci,  wprowadził  posiłki  pracownicze,  wychodził  z  założenia,  że 
większa troska o robotnika zaowocuje zwiększoną wydajnością)

Carles  Babbage 

Carles  Babbage 

(1792  –  1871)  brytyjski  matematyk,  koncentrował 

uwagę na efektywności produkcji. Wiązał wielkie nadzieje z podziałem 
pracy  i  był  orędownikiem  zastosowania  matematyki  do  takich 
problemów,  jak  efektywne  wykorzystanie  pomieszczeń  i  materiałów. 
Rozumiał,  że  harmonijne  stosunki  między  kierownictwem  i  siłą 
roboczą  mogą  przynosić  korzyści  obu  stronom,  dlatego  był 
zwolennikiem takich rozwiązań, jak systemy udziału w zyskach.

Prekursorzy  zarządzania

Prekursorzy  zarządzania

background image

1. Klasyczne podejście do zarządzania

1. Klasyczne podejście do zarządzania

Klasyczne 

Klasyczne 

podejście do 

podejście do 

zarządzania

zarządzania

naukowe zarządzanie

naukowe zarządzanie

zarządzanie administracyjne

zarządzanie administracyjne

Naukowe zarządzanie

Naukowe zarządzanie 

koncentrowało  się  głównie  na 

pracownikach  organizacji  i 

sposobach  zwiększenia  ich 

wydajności  (Frederick  Taylor, 

Frank  i  Lillian  Gilberthowie, 

Henry 

Grant, 

Harrington 

Emerson)

Zarządzanie 

Zarządzanie 

administracyjne

administracyjne

 

koncentrowało  się  na  całej 

organizacji  i  na  sposobach 

polepszenia  jej  sprawności  i 

skuteczności  (Henri  Fayol, 

Lyndall Urwick, Max Weber i 

Chester Barnard)

background image

Nurt naukowego zarządzania

Nurt naukowego zarządzania

Prekursorzy – 

Prekursorzy – 

Frederick Taylor, Frank i Lillian Gilberthow Henry 

Frederick Taylor, Frank i Lillian Gilberthow Henry 

Grant

Grant

Etapy postępowania w koncepcji naukowego zarządzania

Etapy postępowania w koncepcji naukowego zarządzania

1

. Naukowo 

opracować każdy 
element pracy na 
danym stanowisku 
aby zastąpić dawne 
metody 
„zdroworozsądkowe”

2

. Naukowo dobierać 

pracowników i następnie 
szkolić ich do wykonania 
pracy zgodnie z krokiem 
1.

3

. Nadzorować 

pracowników, by mieć 
pewność, że będą 
stosować się do 
zalecanych im metod 
wykonania pracy

4

. Dalej planować prace,

ale wykorzystywać
robotników do 

faktycznego

wykonywania pracy

Ten system naukowego zarządzania 

Ten system naukowego zarządzania 

opracował  Frederick  TAYLOR.  W 

opracował  Frederick  TAYLOR.  W 

jego przekonaniu miał on prowadzić 

jego przekonaniu miał on prowadzić 

do  zwiększenia  efektywności  i 

do  zwiększenia  efektywności  i 

wydajności siły roboczej.

wydajności siły roboczej.

background image

Nurt 

Nurt 

zarządzania administracyjnego

zarządzania administracyjnego

Główny obiekt badań – zarządzanie całą organizacją i jej 
strukturami

Prekursor – Henri Fayol (1841-1925) – elementy jego koncepcji:

DZIAŁALNOŚĆ ORGANIZACJI GOSPODARCZEJ

DZIAŁALNOŚĆ ORGANIZACJI GOSPODARCZEJ

Zespół czynności: 

Kierowniczyc

Kierowniczyc

h

h

 

 

Technicznyc

Technicznyc

h

h

 

 

Handlowyc

Handlowyc

Finansowyc

Finansowyc

Ochronnyc

Ochronnyc

Rachunkowy

Rachunkowy

ch 

ch 

1.1. Funkcja kierownicza: 

Planowanie

Planowanie

1.2. Funkcja kierownicza: 

Organizowanie

Organizowanie

1.3. Funkcja kierownicza: 

Rozkazywanie

Rozkazywanie

1.4. Funkcja kierownicza: 

Koordynowanie

Koordynowanie

1.5. Funkcja kierownicza: 

Kontrolowanie

Kontrolowanie

background image

Nurt 

Nurt 

zarządzania administracyjnego

zarządzania administracyjnego

ZASADY SPRAWNEGO ZARZĄDZANIA 

ZASADY SPRAWNEGO ZARZĄDZANIA 

(wg Fayol’a)

(wg Fayol’a)

 

 

1. Podział pracy

usprawnia wykonanie 

pracy

(np. linia montażowa)

8. Ład 

– przestrzenno-czasowe porządkowanie 

zasobów i działalności organizacji

2.Autorytet

–  formalny

wynikający z uprawnień;

– osobisty

(wiedza, umiejętności, kultura)

9. Hierarchia 

– uporządkowanie struktury 

władzy

i podległości w organizacji, od najwyższego do 

najniższego poziomu

3. Dyscyplina 

– przestrzeganie ustalonych 

reguł

10. Stabilność personelu 

– unikanie fluktuacji 

kadr

4. Jakość rozkazodawstwa 

– tylko jeden 

przełożony, unikanie sprzeczności, nie 

naruszanie autorytetu

11. Inicjatywa 

– umożliwianie podejmowania 

inicjatyw przez pracowników

5. Podporządkowanie interesu 

osobistego interesowi organizacji

12. Jednolitość kierownictwa 

– koncentracja 

podobnych działań w kompetencje jednego 

kierownika.

6. Wynagrodzenie 

sprawiedliwe (godzące 

interesy osobiste i interesy organizacji)

13. Odpowiednie traktowanie pracowników 

– obiektywne, sprawiedliwe, uczciwe, 

przychylne.

7. Centralizacja 

– przemieszczanie 

uprawnień

i odpowiedzialności na wyższy poziom 

zarządzania

14. Zespołowość 

– wytwarzanie poczucia 

jedności w grupach pracowniczych.

Organizacja  miała  funkcjonować  sprawnie,  jak  dobrze  skonstruowana  maszyna,  a 
pracownicy  mieli  wypełniać  ściśle  określone  role  instrumentalne.  Zaniedbanie 
podmiotowej i twórczej roli człowieka są barierą dalszego wzrostu sprawności organizacji.

background image

Ogólne 

Ogólne 

podsumowa

podsumowa

nie

nie

Klasyczne podejście do zarządzania obejmowało dwa główne 

kierunki. 

1.

Naukowe zarządzanie 

koncentrowało się na pracownikach 

organizacji  i  sposobach  zwiększania  ich  wydajności 

(Frederick  Taylor,  Frank  i  Lillian  Gilberthowie,  Henry  Grant, 

Harrington Emerson)

2.

Kierunek  administracyjny 

koncentrował  się  na  całej 

organizacji  i  na  sposobach  polepszenia    jej  sprawności  i 

skuteczności  (Henri  Fayol,  Lyndall  Urwick,  Max  Weber  i 

Chester Barnard)

Osiągnięcia

Osiągnięcia

Dzięki temu podejściu powstały podstawy dalszego rozwoju teorii 

zarządzania.  Wskazało  kluczowe  procesy,  funkcje  i  umiejętności 

kierownicze, które i dziś są uznawane za istotne. Skoncentrowało 

uwagę na zarządzaniu jako przedmiocie badań naukowych

Ograniczeni

Ograniczeni

a

a

Jest to podejście bardziej odpowiednie dla organizacji stabilnych i 

prostych  niż  dla  współczesnych,  dynamicznych  i  złożonych. 

Często  zalecało  uniwersalne  procedury,  nieodpowiednie  w 

pewnych  sytuacjach.  Pracowników  traktowało  bardziej  jako 

narzędzia niż zasoby

Klasyczne podejście do zarządzania

Klasyczne podejście do zarządzania

(podsumowanie)

(podsumowanie)

background image

2.  Kierunek behawiorystyczny w teorii zarządzania

2.  Kierunek behawiorystyczny w teorii zarządzania

Kierunek  behawiorystyczny

Kierunek  behawiorystyczny

    -  koncentruje  się  na  zachowaniu 

pracownika w kontekście organizacyjnym. Ruch na rzecz stosunków 
międzyludzkich 

pobudzony 

przez 

narodziny 

psychologii 

przemysłowej,  zastąpił  kierunek  naukowego  zarządzania  w  roli 
dominującego  podejścia  do  zarządzania  w  latach  30  i  40. 

Głównymi  przedstawicielami

  tego  kierunku  byli  Elton  Mayo, 

Abraham Maslow i Douglas McGregor.  

Ruch  na  rzecz  stosunków  międzyludzkich

Ruch  na  rzecz  stosunków  międzyludzkich

  –  zrodził  się  na 

gruncie  badań  Mayo  w  Hawthorne.  Podstawowe  założenia  tego 
ruchu to założenie troski menedżera o robotników, która doprowadzi 
do  wzrostu  zadowolenia,  które  zaowocuje  z  kolei  wzrostem 
wydajności (Maslow, McGregor)

background image

 

Założenia teorii X i Y (McGregora)

Założeni

a teorii 

X

(odzwierciedla 

negatywne 

podejście do 

robotników)

1.

Ludzie nie lubią pracować i starają się unikać pracy;

2.

Ponieważ ludzie nie lubią pracować, menedżerowie by skłonić ich do 

pracy  na  rzecz  celów  organizacji,  muszą  ich  kontrolować,  kierować 

nimi, zmuszać i grozić im karami

3.

Ludzie  wolą,  by  nimi  kierowano,  pragną  unikać  odpowiedzialności, 

pragną też bezpieczeństwa. Ich ambicje są niewielkie

Założeni

a teorii 

Y

(bardziej 

pozytywna 

i wychodzi 

z przesłanek 

zwolenników 

stosunków 

międzyludzkic

h)

1.

Ludzie  nie  wykazują  przyrodzonej  niechęci  do  pracy,  praca  jest 

naturalną częścią ich życia;

2.

Ludzie są wewnętrznie motywowani do osiągnięcia celów, do których 

są przywiązani;

3.

Ludzie  są  przywiązani  do  celów  w  stopniu  odpowiadającym 

osobistym nagrodom, jakie otrzymują za ich osiągnięcie

4.

W  sprzyjających  warunkach  ludzie  dążą  do  brania  na  siebie 

odpowiedzialności i przyjmują ją;

5.

Ludzie  są  zdolni  do  nowatorskiego  podejścia  do  rozwiązywania 

problemów organizacji;

6.

Ludzie  są  bystrzy,  ale  w  większości  warunków  organizacyjnych  ich 

możliwości intelektualne są wykorzystywane tylko częściowo.

background image

Podejście behawiorystyczne w teorii zarządzania - podsumowanie

Podejście behawiorystyczne w teorii zarządzania - podsumowanie

Ogólne 

Ogólne 

podsumowani

podsumowani

e

e

Podejście 

behawiorystyczne 

koncentruje 

się 

na 

na 

zachowaniu 

pracownika 

kontekście 

zachowaniu 

pracownika 

kontekście 

organizacyjnym

organizacyjnym

Ruch 

na 

rzecz 

stosunków 

międzyludzkich,  pobudzony  przez  narodziny  psychologii 

przemysłowej,  zastąpił  kierunek  naukowego  zarządzania, 

w  latach  30  –  40  XX  wieku.  Główni  przedstawiciele  to 

Mayo, Maslow, McGregor 

Osiągnięcia

Osiągnięcia

Podejście  to  przyniosło  ważne  wnioski  badawcze  w 

dziedzinie  motywacji,  dynamiki  grup  i  innych  procesów 

interpersonalnych    w  organizacjach.  Skoncentrowało 

uwagę menedżerów na tych procesach. Podważyło pogląd, 

że 

pracownicy 

są 

narzędziem 

upowszechniło 

przekonanie, że są raczej cennym zasobem.

Ograniczenia 

Ograniczenia 

Złożoność  zachowania  indywidualnego  utrudnia  jego 

trafne 

przewidywanie. 

Wiele 

koncepcji 

behawiorystycznych 

nie 

zostało 

dotąd 

ogóle 

wprowadzonych  w  życie  ze  względu  na  niechęć 

menedżerów.  Współczesne  rezultaty  badań  uczonych 

rozwijających  ten  kierunek  w  ogóle  nie  docierają  do 

menedżerów – praktyków w formie dla nich zrozumiałej.

background image

3.  Ilościowe podejście do zarządzania

3.  Ilościowe podejście do zarządzania

Ilościowe podejście do 

Ilościowe podejście do 

zarządzania

zarządzania

 

 

Polega na 

stosowaniu 

metod ilościowych w zarządzaniu

Zarządzanie operacyjne

Zarządzanie operacyjne

Jest 

nieco 

mniej 

zmatematyzowane 

mniej 

skomplikowane statystycznie niż 
ilościowa  teoria  zarządzania. 
Koncentruje się bezpośrednio na 
zastosowaniu  ilościowej    teorii 
zarządzania  w  organizacjach

 

można je stosować w sytuacjach 
wiążących się z zarządzaniem

 

Ilościowe teoria 

Ilościowe teoria 

zarządzania

zarządzania

 

 

Głównym  celem  tej  teorii  jest 
opracowywanie  i  stosowanie 
modeli  matematycznych,  jako 
pomocy 

podejmowaniu 

decyzji 

rozwiązywaniu 

problemów. 

Model 

matematyczny  to  uproszczone 
przedstawienie 

systemu, 

procesu lub relacji.

background image

Szkoła ilościowa

Szkoła ilościowa

Podejmowanie optymalnych decyzji kierowniczych

Podejmowanie optymalnych decyzji kierowniczych

Teoria podejmowania decyzji 

Teoria podejmowania decyzji 

Badania operacyjne

Badania operacyjne

Budowa modeli 

Budowa modeli 

matematycznych do:

matematycznych do:

- prognozowania;
- programowania;
- planowania;
- koordynowania

Budowa modeli działań:

Budowa modeli działań:

- transportowych;
- alokacyjnych;
- sterowania przepływem produkcji; 
- inne

Modele programowania 

Modele programowania 

matematycznego = narzędzia:

matematycznego = narzędzia:

Narzędzia = modele 

Narzędzia = modele 

symulacyjne

symulacyjne

 

 

- teoria gier;
- teoria masowej obsługi;
- inne 

background image

Ogólne 

Ogólne 

podsumowan

podsumowan

ie

ie

Podejście  ilościowe  koncentruje  się  na  zastosowaniu 

modeli  i  procesów  matematycznych  do  sytuacji 

kierowniczych.

Ilościowa 

teoria 

zarządzania

Ilościowa 

teoria 

zarządzania

 

zajmuje 

się 

opracowywaniem  modeli  matematycznych  jako  pomocy 

w podejmowaniu decyzji i rozwiązywaniu problemów

Zarządzanie  operacyjne

Zarządzanie  operacyjne

  koncentruje  się  bardziej 

bezpośrednio 

na 

zastosowaniu 

ilościowej 

teorii 

zarządzania w organizacjach.

Osiągnięcia

Osiągnięcia

Opracowanie  skomplikowanych  metod  ilościowych 

służących 

pomocą 

podejmowaniu 

decyzji. 

Zastosowanie 

modeli 

zwiększyło 

świadomość 

zrozumienie 

złożonych 

procesów 

sytuacji 

organizacyjnych.  Podejście  to  było  bardzo  użyteczne  w 

procesie planowania i kontrolowania.

Ograniczenia

Ograniczenia

Podejście ilościowe nie jest w stanie w pełni wyjaśnić czy 

przewidzieć 

ludzkich 

zachowań 

organizacyjnych. 

Matematyczne  wyrafinowanie  może  być  osiągane 

kosztem  innych  ważnych  umiejętności.  Modele  mogą 

wymagać nierealistycznych lub bezzasadnych założeń.

background image

IV Podejście integrujące do zarządzania

IV Podejście integrujące do zarządzania

Podejście  systemowe

Podejście  systemowe 

–  system  to  wzajemnie  powiązany  zespół 

elementów  funkcjonujących  jako  całość 

(patrząc  na  organizację  jako  na 

system wyodrębnia się cztery elementy – nakłady, procesy transformacji wyniki i 
sprzężenia zwrotne)

Nakłady z 

Nakłady z 

otoczenia

otoczenia

rzeczowe, ludzkie, 

finansowe, 

informacyjne

Procesy 

Procesy 

transformacji

transformacji

technika, systemy 

operacyjne, systemy 

administracyjne, 

systemy kontroli

Wyniki do 

Wyniki do 

otoczenia

otoczenia

produkty/usługi, 

zyski/straty, 

zachowania 

pracownicze i wyniki 

informacyjne

Sprzężenie zwrotne

Sprzężenie zwrotne

Systemowe podejście do organizacji

Systemowe podejście do organizacji

System otwarty

System otwarty

 – to system organizacyjny, który wchodzi w interakcje z otoczeniem

System zamknięty

System zamknięty

 – to system organizacyjny, który nie wchodzi w interakcje z otoczeniem

background image

Podejście  sytuacyjne

Podejście  sytuacyjne 

–  to  podejście  sugerujące,  że  właściwe  zachowanie 

kierownicze  w  danej  sytuacji  zależy  od  szerokiej  gamy  elementów.  Można 
powiedzieć,  że  zachowanie  menedżera  skuteczne  w  danej  sytuacji  nie 
zawsze można uogólniać na inne sytuacje.

Podejście  zintegrowane

Podejście  zintegrowane 

–  to  podejście  polegające  na  stosowaniu  metod 

zaczerpniętych  z  kilku  poprzednio  omawianych  podejść  do  zarządzania  w 
celu sprawnego i skutecznego zarządzania.

Podejście 

klasyczne

Metody zwiększania 

skuteczności oraz 

ułatwiania planowania, 

organizowania i 

kontrolowania

Podejście 

behawiorystyczne

Poszukiwania działań 

motywujących: 

zrozumienie zachowania 

jednostek, grup i zespołów 

oraz przewodzenie

Podejście 

ilościowe

Metody ulepszania 

procesu podejmowania 

decyzji, alokacji 

zasobów oraz 

sposobów działania

Podejście systemowe

- uznanie wewnętrznych wzajemnych zależności

- uznanie wpływów otoczenia

Podejście sytuacyjne

- uznanie sytuacyjnego charakteru zarządzania

- reakcja na szczególne cechy sytuacji

Sprawne i skuteczne zarządzanie

background image

1890 1900

1910

1920

1930

1940

1950

1990

1980

1970

1960

2000

Podejście klasyczne

Podejście behawiorystyczne

Podejście ilościowe

Podejście systemowe

Podejście sytuacyjne

Podejście zintegrowane

Współczesne koncepcje

zarządzania

Pojawianie się nowoczesnego podejścia do zarządzania

Pojawianie się nowoczesnego podejścia do zarządzania

background image

Historyczne i współczesne szkoły zarządzania

Historyczne i współczesne szkoły zarządzania

WNIOSEK

WNIOSEK

Tylko 

analiza 

konkretnej 

sytuacji 

daje 

Tylko 

analiza 

konkretnej 

sytuacji 

daje 

możliwość  doboru  adekwatnych  modeli, 

możliwość  doboru  adekwatnych  modeli, 

metod  czy  rozwiązań  oraz  pozwala  na 

metod  czy  rozwiązań  oraz  pozwala  na 

określenie ich jednorazowej skuteczności.

określenie ich jednorazowej skuteczności.

background image

Współczesne  wyzwania  zarządzania

Współczesne  wyzwania  zarządzania

Zmniejszenie  produkcji  i  zatrudnienia

Zmniejszenie  produkcji  i  zatrudnienia

  (ang.  downsizing)  –  celowe 

zmniejszenie  skali  firmy  przez  redukcję  wielkości  zatrudnienia  lub 
przez pozbycie się całych oddziałów lub dziedzin działalności

Zarządzanie  różnorodnością

Zarządzanie  różnorodnością

  –  różnorodność  odzwierciedla  różnice 

między  ludźmi  (większość menedżerów skłonna jest koncentrować się 
na  wieku,  płci,  narodowości,  uzdolnieniach,  ułomnościach  fizycznych). 
Również 

umiędzynarodowienie 

przedsiębiorstw 

zwiększyło 

różnorodność co niesie dodatkowe zagrożenia i szanse.

Stworzenie atrakcyjnego otoczenia pracy

Stworzenie atrakcyjnego otoczenia pracy

 – dzisiejsze wyszkolone 

kadry często szukają atrakcyjnego miejsca pracy chcąc poświęcić swój 
czas całkowicie organizacji w której podejmą pracę.

Ciągła  gotowość  organizacji  do  zarządzania  zmianą

Ciągła  gotowość  organizacji  do  zarządzania  zmianą

  – 

organizacja, która nie śledzi swojego otoczenia i nie zmienia się wraz z 
nim jest skazana na niepowodzenie.

background image

Nowa technika informacyjna

Nowa technika informacyjna

 – internet i strony www, sieci lokalne i 

zakładowe,  częste  wykorzystanie  poczty  elektronicznej  i  systemów 
poczty  głosowej,  praca  poza  firmą    (ochrona  sfery  prywatności 
pracownika, poprawa jakości decyzji, optymalizacja inwestycji firmy w 
nowe formy techniki) 

Globalizacja 

Globalizacja 

 – bardzo zróżnicowane rozwiązania w kwestii własności  

jak  również  dostępności  zasobów  naturalnych  i  infrastruktury  a  także 
roli  rządu  w  gospodarce,  w  różnych  kulturach  odmienne  symbole, 
wartości i przekonania, rozmaite normy pracy, różne procesy grupowe i 
międzygrupowe

Znaczenie  etyki  i  odpowiedzialności  społecznej

Znaczenie  etyki  i  odpowiedzialności  społecznej

  –  przekupstwo 

urzędników, 

zanieczyszczenie 

środowiska, 

jakość 

wyrobów, 

zadowolenie klientów

Zwiększające  się  znaczenie  sektora  usług

Zwiększające  się  znaczenie  sektora  usług

  –  od  dłuższego  czasu 

daje się zauważyć w gospodarce wzrost sektora usług w porównaniu z 
sektorem  produkcji  materialnej  (w  USA  sektor  usług  wytwarza  ponad 
50 % PKB)

background image

PYTANIA?

PYTANIA?

DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ

DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ


Document Outline