OBWODOWY
OBWODOWY
UKŁAD
UKŁAD
NERWOWY
NERWOWY
OBWODOWY
OBWODOWY
UKŁAD
UKŁAD
NERWOWY
NERWOWY
Nerwy rdzeniowe
Nerwy rdzeniowe
nerw rdzeniowy (n. spinalis) powstaje przez połączenie odchodzącego od
nerw rdzeniowy (n. spinalis) powstaje przez połączenie odchodzącego od
rdzenia kręgowego ruchowego
rdzenia kręgowego ruchowego
korzenia brzusznego
korzenia brzusznego
(radix ventralis)
(radix ventralis)
z
z
czuciowym
czuciowym
korzeniem grzbietowym
korzeniem grzbietowym
(radix dorsalis),
(radix dorsalis),
związanym ze
związanym ze
zwojem
zwojem
rdzeniowym
rdzeniowym
(ganglion spinale)
(ganglion spinale)
nerwy rdzeniowe są
nerwy rdzeniowe są
nerwami mieszanymi
nerwami mieszanymi
i unerwiają mięśnie i skórę
i unerwiają mięśnie i skórę
w skład nerwu rdzeniowego wchodzą włókna:
w skład nerwu rdzeniowego wchodzą włókna:
czuciowe
czuciowe
ruchowe
ruchowe
autonomiczne
autonomiczne
wspólny
wspólny
pień nerwu rdzeniowego
pień nerwu rdzeniowego
dzieli się na 4 gałęzie:
dzieli się na 4 gałęzie:
gałąź grzbietową
gałąź grzbietową
(ramus dorsalis)
(ramus dorsalis)
gałąź brzuszną
gałąź brzuszną
(ramus ventralis)
(ramus ventralis)
gałąź oponową
gałąź oponową
(ramus meningeus)
(ramus meningeus)
gałąź łączącą do pnia nerwu współczulnego
gałąź łączącą do pnia nerwu współczulnego
(ramus communicans)
(ramus communicans)
od rdzenia kręgowego odchodzi
od rdzenia kręgowego odchodzi
31 par nerwów rdzeniowych
31 par nerwów rdzeniowych
w zależności od odcinka rdzeniowego, do którego nerwy te należą, rozróżniamy:
w zależności od odcinka rdzeniowego, do którego nerwy te należą, rozróżniamy:
8 par nerwów szyjnych
8 par nerwów szyjnych
(nn. cervicales)
(nn. cervicales)
C1 – C8
C1 – C8
12 par piersiowych
12 par piersiowych
(nn. thoracici)
(nn. thoracici)
Th1 – Th12
Th1 – Th12
5 par lędźwiowych
5 par lędźwiowych
(nn. lumbales)
(nn. lumbales)
L1 – L5
L1 – L5
5 par nerwów krzyżowych
5 par nerwów krzyżowych
(nn. sacrales)
(nn. sacrales)
S1 – S5
S1 – S5
1 nerw guziczny
1 nerw guziczny
(n. coccygeus)
(n. coccygeus)
C0
C0
Nerwy rdzeniowe
Nerwy rdzeniowe
Gałęzie grzbietowe nerwów rdzeniowych
Gałęzie grzbietowe nerwów rdzeniowych
gałęzie grzbietowe
gałęzie grzbietowe
(rami dorsales)
(rami dorsales)
nerwów rdzeniowych unerwiają
nerwów rdzeniowych unerwiają
głębokie mięśnie grzbietu oraz skórę całej okolicy grzbietowej, od potylicy
głębokie mięśnie grzbietu oraz skórę całej okolicy grzbietowej, od potylicy
aż do okolicy guzicznej
aż do okolicy guzicznej
każda z gałęzi grzbietowych dzieli się na gałąź przyśrodkową i gałąź
każda z gałęzi grzbietowych dzieli się na gałąź przyśrodkową i gałąź
boczną
boczną
do ważniejszych nerwów odchodzących od gałęzi grzbietowych należą:
do ważniejszych nerwów odchodzących od gałęzi grzbietowych należą:
nerw potyliczny większy
nerw potyliczny większy
nerwy górne pośladków
nerwy górne pośladków
nerwy środkowe pośladków
nerwy środkowe pośladków
Gałęzie brzuszne nerwów rdzeniowych
Gałęzie brzuszne nerwów rdzeniowych
gałęzie brzuszne
gałęzie brzuszne
(rami ventrales)
(rami ventrales)
nerwów rdzeniowych unerwiają mięśnie
nerwów rdzeniowych unerwiają mięśnie
oraz skórę przedniej i bocznej okolicy szyi i tułowia, a także kończyn
oraz skórę przedniej i bocznej okolicy szyi i tułowia, a także kończyn
gałęzie brzuszne unerwiają znaczne większe okolice ciała, są też dużo
gałęzie brzuszne unerwiają znaczne większe okolice ciała, są też dużo
grubsze od gałęzi grzbietowych
grubsze od gałęzi grzbietowych
w odróżnieniu od gałęzi grzbietowych w nerwach odchodzących od gałęzi
w odróżnieniu od gałęzi grzbietowych w nerwach odchodzących od gałęzi
brzusznych okoli szyjnej, lędźwiowej, krzyżowej i guzicznej układ
brzusznych okoli szyjnej, lędźwiowej, krzyżowej i guzicznej układ
odcinkowy się zatarł – zachował się on natomiast wyraźnie w obrębie klatki
odcinkowy się zatarł – zachował się on natomiast wyraźnie w obrębie klatki
piersiowej
piersiowej
gałęzie brzuszne wspomnianych wyżej odcinków rdzenia wymieniają ze
gałęzie brzuszne wspomnianych wyżej odcinków rdzenia wymieniają ze
sobą włókna nerwowe, tworząc w pobliżu kręgosłupa
sobą włókna nerwowe, tworząc w pobliżu kręgosłupa
sploty
sploty
(plexus)
(plexus)
pnie nerwowe odchodzące od splotów zawierają włókna pochodzące z
pnie nerwowe odchodzące od splotów zawierają włókna pochodzące z
szeregu sąsiednich segmentów rdzenia
szeregu sąsiednich segmentów rdzenia
Splot szyjny
Splot szyjny
(plexus cervicalis)
(plexus cervicalis)
powstaje z zespolenia
powstaje z zespolenia
gałęzi brzusznych czterech
gałęzi brzusznych czterech
pierwszych nerwów szyjnych
pierwszych nerwów szyjnych
(C1 – C4)
(C1 – C4)
i leży na wysokości
i leży na wysokości
czterech pierwszych kręgów szyjnych
czterech pierwszych kręgów szyjnych
od splotu szyjnego odchodzą:
od splotu szyjnego odchodzą:
krótkie gałęzie mięśniowe
krótkie gałęzie mięśniowe
biegnące do mięśni szyi
biegnące do mięśni szyi
nerw przeponowy
nerw przeponowy
(n. phrenicus)
(n. phrenicus)
unerwia najważniejszy mięsień wdechowy – przeponę
unerwia najważniejszy mięsień wdechowy – przeponę
powstaje z włókien pochodzących z czwartego i trzeciego szyjnego
powstaje z włókien pochodzących z czwartego i trzeciego szyjnego
segmentu rdzeniowego
segmentu rdzeniowego
po wyjściu ze splotu nerw przeponowy biegnie po przedniej powierzchni
po wyjściu ze splotu nerw przeponowy biegnie po przedniej powierzchni
mięśnia pochyłego przedniego pionowo w dół
mięśnia pochyłego przedniego pionowo w dół
w klatce piersiowej schodzi ku przeponie, biegnąc pomiędzy blaszką
w klatce piersiowej schodzi ku przeponie, biegnąc pomiędzy blaszką
ścienną osierdzia a blaszką ścienną opłucnej
ścienną osierdzia a blaszką ścienną opłucnej
oprócz włókien ruchowych zawiera także włókna czuciowe, którymi
oprócz włókien ruchowych zawiera także włókna czuciowe, którymi
zaopatruje osierdzie oraz opłucną śródpiersiową i przeponową w
zaopatruje osierdzie oraz opłucną śródpiersiową i przeponową w
najbliższym sąsiedztwie
najbliższym sąsiedztwie
nerwy skórne
nerwy skórne
unerwiają czuciowo skórę szyi i górne okolice klatki piersiowej
unerwiają czuciowo skórę szyi i górne okolice klatki piersiowej
odchodzą od splotu szyjnego i ukazują się spod tylnej krawędzi mięśnia
odchodzą od splotu szyjnego i ukazują się spod tylnej krawędzi mięśnia
mostkowo – obojczykowo – sutkowego
mostkowo – obojczykowo – sutkowego
są to nerwy:
są to nerwy:
potyliczny mniejszy, uszny wielki, poprzeczny szyi,
potyliczny mniejszy, uszny wielki, poprzeczny szyi,
nadobojczykowe
nadobojczykowe
Splot ramienny
Splot ramienny
(plexus
(plexus
brachialis)
brachialis)
tworzą go
tworzą go
gałęzie brzuszne czterech
gałęzie brzuszne czterech
dolnych nerwów szyjnych
dolnych nerwów szyjnych
(C5 – C8)
(C5 – C8)
i
i
większa część
większa część
pierwszego nerwu
pierwszego nerwu
piersiowego
piersiowego
(Th1)
(Th1)
splot ten przeznaczony jest dla skóry i mięśni
splot ten przeznaczony jest dla skóry i mięśni
kończyny górnej
kończyny górnej
każda z tych gałęzi dzieli się na dwie czesci
każda z tych gałęzi dzieli się na dwie czesci
(przednią i tylną), które łącząc się ze sobą
(przednią i tylną), które łącząc się ze sobą
tworzą trzy główne pęczki nerwów długich
tworzą trzy główne pęczki nerwów długich
unerwiających kończynę górną:
unerwiających kończynę górną:
pęczek boczny
pęczek boczny
(fasciculus lateralis)
(fasciculus lateralis)
pęczek przyśrodkowy
pęczek przyśrodkowy
(fasciculus
(fasciculus
medialis)
medialis)
pęczek tylny
pęczek tylny
(fasciculus posterior)
(fasciculus posterior)
pod względem topograficznym splot ramienny
pod względem topograficznym splot ramienny
dzieli się na
dzieli się na
część nadobojczykową
część nadobojczykową
(położoną w dole nadobojczykowym) i
(położoną w dole nadobojczykowym) i
część
część
podobojczykową
podobojczykową
(leżącą poniżej obojczyka)
(leżącą poniżej obojczyka)
nerwy odchodzące od splotu ramiennego
nerwy odchodzące od splotu ramiennego
dzielimy na dwie grupy:
dzielimy na dwie grupy:
gałęzie krótkie
gałęzie krótkie
unerwiające mięśnie
unerwiające mięśnie
okolicy barku --- odchodzą od części
okolicy barku --- odchodzą od części
nadobojczykowej splotu
nadobojczykowej splotu
gałęzie długie
gałęzie długie
unerwiające pozostałe
unerwiające pozostałe
części kończyny --- odchodzą od części
części kończyny --- odchodzą od części
podobojczykowej splotu
podobojczykowej splotu
Splot ramienny
Splot ramienny
(plexus
(plexus
brachialis)
brachialis)
gałęzie długie
gałęzie długie
powstają z trzech
powstają z trzech
pęczków splotu ramiennego:
pęczków splotu ramiennego:
od pęczka bocznego
od pęczka bocznego
nerw mięśniowo –
nerw mięśniowo –
skórny i boczna część nerwu
skórny i boczna część nerwu
pośrodkowego
pośrodkowego
od pęczka przyśrodkowego
od pęczka przyśrodkowego
przyśrodkowa część nerwu pośrodkowego,
przyśrodkowa część nerwu pośrodkowego,
nerw łokciowy, nerw skórny ramienia
nerw łokciowy, nerw skórny ramienia
przyśrodkowego i nerw skórny
przyśrodkowego i nerw skórny
przedramienia przyśrodkowego
przedramienia przyśrodkowego
od pęczka tylnego
od pęczka tylnego
nerw promieniowy
nerw promieniowy
nerwy splotu ramiennego:
nerwy splotu ramiennego:
nerw mięśniowo – skórny
nerw mięśniowo – skórny
nerw skórny przyśrodkowy ramienia
nerw skórny przyśrodkowy ramienia
nerw skórny przyśrodkowy
nerw skórny przyśrodkowy
przedramienia
przedramienia
nerw pośrodkowy
nerw pośrodkowy
(n. medianus)
(n. medianus)
nerw łokciowy
nerw łokciowy
(n. ulnaris)
(n. ulnaris)
nerw promieniowy
nerw promieniowy
(n. radialis)
(n. radialis)
Nerwy międzyżebrowe
Nerwy międzyżebrowe
(nn. intercostales)
(nn. intercostales)
są to
są to
gałęzie brzuszne nerwów piersiowych
gałęzie brzuszne nerwów piersiowych
(w liczbie 12 par)
(w liczbie 12 par)
nerwy te nie tworzą splotów, lecz są ułożone
nerwy te nie tworzą splotów, lecz są ułożone
odcinkowo
odcinkowo
unerwiają:
unerwiają:
mięśnie ściany klatki piersiowej i jamy brzusznej
mięśnie ściany klatki piersiowej i jamy brzusznej
blaszkę ścienną opłucnej żebrowej i otrzewnej
blaszkę ścienną opłucnej żebrowej i otrzewnej
skórę bocznej i przedniej powierzchni tułowia
skórę bocznej i przedniej powierzchni tułowia
każdy z nerwów międzyżebrowych biegnie
każdy z nerwów międzyżebrowych biegnie
razem z tętnicą i żyłą międzyżebrową w
razem z tętnicą i żyłą międzyżebrową w
odpowiedniej przestrzeni międzyżebrowej,
odpowiedniej przestrzeni międzyżebrowej,
wzdłuż dolnej krawędzi żebra
wzdłuż dolnej krawędzi żebra
Splot lędźwiowy
Splot lędźwiowy
(plexus
(plexus
lumbalis)
lumbalis)
jest utworzony przez
jest utworzony przez
gałęzie
gałęzie
brzuszne I, II, III i częściowo IV
brzuszne I, II, III i częściowo IV
nerwu lędźwiowego
nerwu lędźwiowego
, jak również
, jak również
drobną gałąź od
drobną gałąź od
nerwu
nerwu
podżebrowego
podżebrowego
(Th12)
(Th12)
gałęzie splotu lędźwiowego
gałęzie splotu lędźwiowego
unerwiają część mięśni i skóry jamy
unerwiają część mięśni i skóry jamy
brzusznej, mięśnie i skórę
brzusznej, mięśnie i skórę
przyśrodkowej i przedniej
przyśrodkowej i przedniej
powierzchni uda oraz przyśrodkową
powierzchni uda oraz przyśrodkową
powierzchnię podudzia
powierzchnię podudzia
od splotu lędźwiowego odchodzą:
od splotu lędźwiowego odchodzą:
gałęzie mięśniowe
gałęzie mięśniowe
nerw udowy
nerw udowy
nerw zasłonowy
nerw zasłonowy
nerw płciowo – udowy
nerw płciowo – udowy
nerw biodrowo – pachwinowy
nerw biodrowo – pachwinowy
nerw biodrowo – podbrzuszny
nerw biodrowo – podbrzuszny
Splot krzyżowy
Splot krzyżowy
(plexus sacralis)
(plexus sacralis)
powstaje z
powstaje z
gałęzi brzusznych
gałęzi brzusznych
IV i V nerwu lędźwiowego i
IV i V nerwu lędźwiowego i
wszystkich nerwów
wszystkich nerwów
krzyżowych
krzyżowych
pnie nerwowe tworzące splot
pnie nerwowe tworzące splot
odznaczają się szczególną
odznaczają się szczególną
grubością, gdyż ich włókna
grubością, gdyż ich włókna
unerwiają znaczną część
unerwiają znaczną część
kończyny dolnej
kończyny dolnej
od splotu krzyżowego odchodzą:
od splotu krzyżowego odchodzą:
gałęzie mięśniowe
gałęzie mięśniowe
nerw pośladkowy górny i dolny
nerw pośladkowy górny i dolny
nerw kulszowy
nerw kulszowy
(dzieli się na
(dzieli się na
nerw
nerw
piszczelowy i nerw strzałkowy
piszczelowy i nerw strzałkowy
wspólny
wspólny
)
)