„Zakażenia układu moczowego”
-obecność drobnoustrojów w drogach
moczowych położonych powyżej
zwieracza pęcherza moczowego.
Nawracające ZUM - infekcja pojawia
się co najmniej 3 razy w roku i u
kobiet dotyczy głównie pęcherza
moczowego
Wśród chorób infekcyjnych zakażenia
układu moczowego (ZUM) stanowią
jedną z najczęstszych przyczyn
zgłaszania się chorych do lekarza
pierwszego kontaktu i nefrologa.
Dane epidemiologiczne wskazują, że
ZUM mogą stanowić nawet 20%
wszystkich zakażeń pozaszpitalnych i
aż 50% zakażeń wewnątrzszpitalnych
.
Choroba ta występuje u
20–50% kobiet
przynajmniej raz w życiu
, a u
3–10%
kobiet aktywnych seksualnie
przynajmniej raz w roku
.
Niepowikłane zapalenie pęcherza mocz.
nie stwierdza się żadnej patologii
w odpływie moczu i żadnej choroby
upośledzającej odporność organizmu.
Powikłane ZUM
stwierdza się zaburzenia w odpływie
moczu lub chorobę ogólnoustrojową
powodującą spadek odporności
organizmu.
każde ZUM u mężczyzny należy uznać
za powikłane
.
Bakterie
Grzyby
Wirusy
Chlamydie, mycoplasmy
Trichomonas vaginalis
Niepowikłane ostre (sporadyczne) ZUM
Nawracające niepowikłane ZUM
Niepowikłane ostre odmiedniczkowe
zapalenie nerek
Powikłane ZUM (w skrajnych przebieg
pod postacią urosepsy)
Bakteriuria bezobjawowa
Czynniki usposabiające do zawrotów ZUM u
kobiet
ZUM przebyte w ciągu ostatnich 12 miesięcy
Cukrzyca
Wysiłkowe nietrzymanie moczu w ciągu ostatnich 30 dni
ZUM u matki
W okresie menopauzy – nietrzymanie moczu, obecność cystocele
i zaleganie moczu po mikcji
Stosowanie środków plemnikobójczych oraz mechanicznych środków
antykoncepcyjnych
Więcej niż 3 stosunki w ciągu tygodnia
Nowy partner seksualny
Dolny odcinek dróg moczowych
›
Zapalenie pęcherza moczowego i cewki
moczowej. U mężczyzn może występować
dodatkowo ostre zapalenie prostaty lub
najądrza.
Górny odcinek dróg moczowych
›
Odmiedniczkowe zapalenie nerek
Wałeczki leukocytowe przemawiają za
zakażeniem miąższu nerki
(odmiedniczkowe ZN)
Krwinkomocz – mniej swoisty objaw niż
leukocyturia. Występuje najczęściej w
cystitis u kobiet.
Bakteriomocz znamienny
Bakteriomocz bezobjawowy
W warunkach prawidłowych drogi
moczowe są jałowe.
1. Bakterie
›
Niepowikłane i nawracające cystitis
E. coli – 70-95% przypadków
Staphylococcus saprophyticus – 5-10%
przypadków – głównie u kobiet aktywnych
seksualnie
Proteus mirabilis, Klebsiella sp.,
Enterococcus sp. - <5%
2. Drobnoustroje niewykrywane
standardowymi metodami
›
Chlamydia trachomatis, dwoinka rzeżączki,
wirusy (Herpes simplex) – około 30%
zakażeń, przenoszone głównie drogą
płciową
3. Grzyby
›
Około 15% powikłanych ZUM.
›
Częściej u cukrzyków, po
antybiotykoterapii, cewnikowanych, po
zabiegach na drogach moczowych,
leczenie immunosupresyjne.
Fizjologiczne : starzenie się, ciąża
Patologiczne :
zastój moczu (nefropatia zaporowa)
refluks pęcherzowo-moczowodowy
kamica nerkowa
instrumentacja dróg moczowych
leczenie immunosupresyjne
nadużywanie NLPZ
cukrzyca i inne zaburzenia przemiany materii
(glukozuria, nefropatia cukrzycowa)
Bakteriomocz bezobjawowy
›
1% dziewczynek w wieku szkolnym,
>20% kobiet po 80 r. ż.
›
Bardzo rzadko u młodych mężczyzn,
po 75 r. ż około 15%.
›
U prawie wszystkich pacjentów
długotrwale cewnikowanych
USG: wodonercze, ropień, kamica, zastój
moczu
Przeglądowe rtg brzucha: kamica
Urografia : kamica, upośledzenie drożności
układu moczowego (szczeg. górne dr. mocz.)
tomografia komputerowa: mikroropnie,
ropień okołonerkowy
scyntygrafia z użyciem DSMA :
zbliznowacenia nerek, OOZN
cystoureterografia mikcyjna : odpływ
pęcherzowo-moczowodowy, zaburzenia
opróżniania pęcherza moczowego
cystoskopia w nawracającym ZUM
Ciąża
›
ZUM zwiększa ryzyko
Ostrego zapalenia pęcherza moczowego
OOZN
Przedwczesnego porodu
Małej masy urodzeniowej
›
Posiew moczu należy wykonać co najmniej
1 raz
Przy pierwszej wizycie
12.-16. tyg.
Niepowikłane cystitis
›
Leczenie przez 3 dni
Bactrim 960 mg 2x1
Ciprofloksacyna 250 mg 2x1(retard 500 mg
1x1)
Norfloksacyna (Nolicin) 400 mg 2x1
›
Zaczyna się od Bactrimu, jeżeli oporność
na E.coli jest niska. Jeżeli >20% to
fluorochinolony (oporność <5%).
Niepowikłane cystitis
›
Leczenie II rzutu
Amoksycylina z kwasem klawulanowym
375 mg 3x1 przez 7 dni
Nitrofurantoina (Furagin) 4x100 mg przez 7
dni
Amoksycylina 3x500 mg przez 7 dni
Fosfomycyna (Monural) 1x3 g jednorazowo
Uro-Vaxom 1 kaps przez co najmniej10 dni
Candida
›
Flukonazol 200 mg 1x1 7-14 dni
›
Amfoterycyna B i.v. 0,3-0,7 mg/kg 3-7 dni
Leczenie konieczne
›
U kobiet w ciąży
›
U mężczyzn przed planowaną resekcją
przezcewkową gruczołu krokowego.
Leczenie rozpoczyna się w przeddzień
zabiegu zgodnie z wynikiem posiewu.
›
U pacjentów przed zabiegami
urologicznymi, w trakcie których może
dojść do krwawienia z błony śluzowej
Objawy podmiotowe
›
Miejscowe
Dyzuria
Nykturia
Częstomocz
Ból
Okolicy nadłonowej w cystitis
Okolicy lędźwiowej w OOZN (o. Goldflama)
Mimowolne oddawanie moczu
Objawy przedmiotowe
›
Wyciek z cewki moczowej
›
Cuchnący zapach moczu – głównie
niebakteryjne cystitis lub zapalenie
pochwy
›
Objaw Goldflama
Zwiększone przyjmowanie płynów
(dodatkowa szklanka wody przed stosunkiem)
częstsze opróżnianie pęcherza, mikcja przed
snem, regularnie co 2-3 h
opróżnianie pęcherza bezpośrednio po
stosunku płciowym
higiena osobista: częste mycie z użyciem
tylko cieplej wody, unikanie kąpieli w wannie
szczególnie bąbelkowych lub z dodatkiem
środków chemicznych
unikanie zaparć
codzienne picie soku z żurawin
Częstszy u noworodków
po 50 r.ż.
Obrzezanie chroni przed ZUM
Niepowikłane zum rzadko
znamienny bakteriomocz >10
3
/ml
konieczne dokładne zbadanie układu
moczowego
najczęstszą przyczyną jest bakteryjne
zapalenie gruczołu krokowego