Prowadzący przedmiot:
Prowadzący przedmiot:
prof. dr hab. Maria Wanic
prof. dr hab. Maria Wanic
Adres: Wydział Kształtowania Środowiska i
Adres: Wydział Kształtowania Środowiska i
Rolnictwa,
Rolnictwa,
Katedra Systemów Rolniczych
Katedra Systemów Rolniczych
Olsztyn-Kortowo, Pl. Łódzki 3, II piętro, pok.
Olsztyn-Kortowo, Pl. Łódzki 3, II piętro, pok.
207.
207.
TREŚCI WYKŁADÓW
TREŚCI WYKŁADÓW
1. Podstawowe pojęcia i ich treść. Miejsce agronomii wśród
1. Podstawowe pojęcia i ich treść. Miejsce agronomii wśród
nauk rolniczych
nauk rolniczych
2. Historia rozwoju rolnictwa w Polsce i na Świecie
2. Historia rozwoju rolnictwa w Polsce i na Świecie
3. Systemy rolniczego gospodarowania. Rolnictwo
3. Systemy rolniczego gospodarowania. Rolnictwo
konwencjonalne
konwencjonalne
.
.
4. Systemy rolniczego gospodarowania. Rolnictwo
4. Systemy rolniczego gospodarowania. Rolnictwo
ekologiczne i integrowane
ekologiczne i integrowane
.
5. Polskie rolnictwo na tle krajów Unii. Struktura użytkowania
5. Polskie rolnictwo na tle krajów Unii. Struktura użytkowania
ziemi, struktura zasiewów, liczba i powierzchnia gospodarstw,
ziemi, struktura zasiewów, liczba i powierzchnia gospodarstw,
zatrudnienie, nakłady na produkcję, wydajność jednostkowa.
zatrudnienie, nakłady na produkcję, wydajność jednostkowa.
6. Przyrodnicze czynniki produkcji roślinnej. Gleba, klimat,
6. Przyrodnicze czynniki produkcji roślinnej. Gleba, klimat,
rzeźba terenu, stosunki wodne.
rzeźba terenu, stosunki wodne.
7. Agrotechniczne czynniki produkcji roślinnej.
7. Agrotechniczne czynniki produkcji roślinnej.
8. Waloryzacja przestrzeni produkcyjnej Polski
8. Waloryzacja przestrzeni produkcyjnej Polski
9. Rośliny uprawy polowe. Zboża.
9. Rośliny uprawy polowe. Zboża.
10. Rośliny uprawy polowej. Okopowe i strączkowe.
10. Rośliny uprawy polowej. Okopowe i strączkowe.
11. Rośliny uprawy polowe. Motylkowate drobnonasienne i
11. Rośliny uprawy polowe. Motylkowate drobnonasienne i
przemysłowe.
przemysłowe.
12. Użytki zielone (łąki i pastwiska)
12. Użytki zielone (łąki i pastwiska)
13. Ekologiczna i produkcyjna funkcja użytków zielonych.
13. Ekologiczna i produkcyjna funkcja użytków zielonych.
14. Pratotechnika.
14. Pratotechnika.
15. Pasze z użytków zielonych.
15. Pasze z użytków zielonych.
Forma zaliczenia
Forma zaliczenia
Pisemne zaliczenie tematyki wykładów
Pisemne zaliczenie tematyki wykładów
1.
Literatura
1.
1.
Szczegółowa uprawa roślin. Praca zbiorowa
Szczegółowa uprawa roślin. Praca zbiorowa
pod red. Z. Jasińskiej i A. Koteckiego. Wyd. AR
pod red. Z. Jasińskiej i A. Koteckiego. Wyd. AR
Wrocław 1999.
Wrocław 1999.
2.
2.
Ogólna uprawa roli i roślin. Mat. pomocnicze
Ogólna uprawa roli i roślin. Mat. pomocnicze
do ćwiczeń. Praca zbiorowa pod red. W.
do ćwiczeń. Praca zbiorowa pod red. W.
Roszaka. Wyd. nauk. PWN Warszawa 1997.
Roszaka. Wyd. nauk. PWN Warszawa 1997.
3.
3.
Uprawa roli i roślin. Cz. I. Środowisko i
Uprawa roli i roślin. Cz. I. Środowisko i
herbologia. Cz. II. Rośliny uprawy polowej.
herbologia. Cz. II. Rośliny uprawy polowej.
Technologie uprawy roli i roślin. Prac zbiorowa
Technologie uprawy roli i roślin. Prac zbiorowa
pod red. J. Starczewskiego. Akademia Podlaska
pod red. J. Starczewskiego. Akademia Podlaska
Siedlce 2006.
Siedlce 2006.
4.
4.
Łąkarstwo. Praca zbiorowa pod red. M.
Łąkarstwo. Praca zbiorowa pod red. M.
Rogalskiego. Wydawnictwo Kurpisz Poznań
Rogalskiego. Wydawnictwo Kurpisz Poznań
2004.
2004.
POJĘCIA OGÓLNE
POJĘCIA OGÓLNE
POJĘCIA OGÓLNE
POJĘCIA OGÓLNE
Rolnictwo
Rolnictwo
(w
szerokim
tego
słowa
(w
szerokim
tego
słowa
znaczeniu),
to
profesja
(zawód),
a
znaczeniu),
to
profesja
(zawód),
a
jednocześnie sposób i styl życia człowieka. Z
jednocześnie sposób i styl życia człowieka. Z
reguły wiąże się ze stałym, osiadłym miejscem
reguły wiąże się ze stałym, osiadłym miejscem
bytowania w środowisku stosunkowo mało
bytowania w środowisku stosunkowo mało
zantropowizowanym (najczęściej na wsi),
zantropowizowanym (najczęściej na wsi),
gdzie wytwarzana jest masa roślinna i
gdzie wytwarzana jest masa roślinna i
zwierzęca.
Część,
a
niekiedy
całość
zwierzęca.
Część,
a
niekiedy
całość
pozyskiwanej biomasy zużywa producent wraz
pozyskiwanej biomasy zużywa producent wraz
ze swoją rodziną.
ze swoją rodziną.
Rolnictwo
Rolnictwo
(w
szerokim
tego
słowa
(w
szerokim
tego
słowa
znaczeniu),
to
profesja
(zawód),
a
znaczeniu),
to
profesja
(zawód),
a
jednocześnie sposób i styl życia człowieka. Z
jednocześnie sposób i styl życia człowieka. Z
reguły wiąże się ze stałym, osiadłym miejscem
reguły wiąże się ze stałym, osiadłym miejscem
bytowania w środowisku stosunkowo mało
bytowania w środowisku stosunkowo mało
zantropowizowanym (najczęściej na wsi),
zantropowizowanym (najczęściej na wsi),
gdzie wytwarzana jest masa roślinna i
gdzie wytwarzana jest masa roślinna i
zwierzęca.
Część,
a
niekiedy
całość
zwierzęca.
Część,
a
niekiedy
całość
pozyskiwanej biomasy zużywa producent wraz
pozyskiwanej biomasy zużywa producent wraz
ze swoją rodziną.
ze swoją rodziną.
Rolnictwo
Rolnictwo
(w sensie dydaktycznym) to
(w sensie dydaktycznym) to
zasób wiedzy i umiejętności przekazywany
zasób wiedzy i umiejętności przekazywany
jako niezbędny do wykonywania zawodu
jako niezbędny do wykonywania zawodu
(profesji) rolnika, to znaczy uprawiania
(profesji) rolnika, to znaczy uprawiania
roślin,
chowu
zwierząt
oraz
prostego
roślin,
chowu
zwierząt
oraz
prostego
przetwórstwa
i
przechowywania
przetwórstwa
i
przechowywania
ziemiopłodów,
a
także
produktów
ziemiopłodów,
a
także
produktów
pochodzenia
zwierzęcego.
W
zakres
pochodzenia
zwierzęcego.
W
zakres
dydaktyki rolnictwa wchodzi także wiedza
dydaktyki rolnictwa wchodzi także wiedza
dotycząca ekonomiki i organizacji rolnictwa.
dotycząca ekonomiki i organizacji rolnictwa.
Rolnicze kierunki kształcenia na poziomie
Rolnicze kierunki kształcenia na poziomie
średnim i wyższym obejmują: agronomię,
średnim i wyższym obejmują: agronomię,
ochronę
i
kształtowanie
środowiska,
ochronę
i
kształtowanie
środowiska,
ogrodnictwo,
rybactwo,
technologię
ogrodnictwo,
rybactwo,
technologię
żywności, zootechnikę.
żywności, zootechnikę.
Rolnictwo
Rolnictwo
(w sensie gospodarczym) to – po
(w sensie gospodarczym) to – po
zbieractwie,
łowiectwie
i
pasterstwie
–
zbieractwie,
łowiectwie
i
pasterstwie
–
najstarsza
dziedzina
ludzkiej
aktywności,
najstarsza
dziedzina
ludzkiej
aktywności,
polegająca na uprawie roślin (gatunków i
polegająca na uprawie roślin (gatunków i
odmian), dostarczających produkcji pierwotnej
odmian), dostarczających produkcji pierwotnej
(w formie biomasy). Biomasa ta bezpośrednio,
(w formie biomasy). Biomasa ta bezpośrednio,
czy też po odpowiednim przetworzeniu służy jako
czy też po odpowiednim przetworzeniu służy jako
pokarm człowieka, bądź zaspokajaniu innych
pokarm człowieka, bądź zaspokajaniu innych
jego potrzeb (np. rośliny przemysłowe), albo jest
jego potrzeb (np. rośliny przemysłowe), albo jest
wykorzystywana
na
pasze,
która
stanowi
wykorzystywana
na
pasze,
która
stanowi
podstawę chowu oraz hodowli gatunków i ras
podstawę chowu oraz hodowli gatunków i ras
zwierząt; z kolei ich produkcja (wtórna) zostaje
zwierząt; z kolei ich produkcja (wtórna) zostaje
wykorzystana
do
bezpośredniego
spożycia,
wykorzystana
do
bezpośredniego
spożycia,
poddawana prostym zabiegom dostosowawczym
poddawana prostym zabiegom dostosowawczym
(gotowanie,
pieczenie)
lub
wymaga
(gotowanie,
pieczenie)
lub
wymaga
skomplikowanych technologii przetwarzania.
skomplikowanych technologii przetwarzania.
AGRONOMIA
AGRONOMIA
Termin wywodzący się
Termin wywodzący się
od greckiego
od greckiego
„agros”,
„agros”,
oznaczającego rolę, pole, grunt.
oznaczającego rolę, pole, grunt.
W szerokim znaczeniu
W szerokim znaczeniu
jest to całość
jest to całość
teoretycznej i praktycznej
teoretycznej i praktycznej
wiedzy, wraz z umiejętnością jej
wiedzy, wraz z umiejętnością jej
wykorzystania w gospodarstwie
wykorzystania w gospodarstwie
rolniczym,
rolniczym,
a więc w produkcji roślinnej i
a więc w produkcji roślinnej i
zwierzęcej oraz prostym
zwierzęcej oraz prostym
przetwórstwie
przetwórstwie
.
.
w znaczeniu węższym
w znaczeniu węższym
, to nauka o produkcji
, to nauka o produkcji
roślinnej wraz ze specjalnościami z nią
roślinnej wraz ze specjalnościami z nią
związanymi, takimi jak gleboznawstwo, chemia
związanymi, takimi jak gleboznawstwo, chemia
rolna, botanika rolnicza, fizjologia i anatomia
rolna, botanika rolnicza, fizjologia i anatomia
roślin,
ochrona
roślin,
agrometeorologia,
roślin,
ochrona
roślin,
agrometeorologia,
ekonomika i organizacja produkcji rolniczej.
ekonomika i organizacja produkcji rolniczej.
W mowie potocznej termin używany jest
W mowie potocznej termin używany jest
rzadko, a jeśli już, to niemal wyłącznie w
rzadko, a jeśli już, to niemal wyłącznie w
znaczeniu węższym dla oznaczenia jednej z
znaczeniu węższym dla oznaczenia jednej z
dyscyplin nauk rolniczych, zajmującą się
dyscyplin nauk rolniczych, zajmującą się
polową uprawą roślin oraz użytkami zielonymi.
polową uprawą roślin oraz użytkami zielonymi.
AGRONOMIA
AGRONOMIA
Ziemie (tereny) rolnicze przeznaczone i
wykorzystywane
do
produkcji
roślin
polowych (jednorocznych, dwuletnich i
wieloletnich). Na gruntach tych, zwanych
również
polami
uprawnymi,
systematycznie
(najczęściej
co
roku)
przeprowadza
się
szereg
czynności
agrotechnicznych, jak nawożenie, uprawa
roli, siew-sadzenie, ochrona roślin, zbiór.
Ziemie (tereny) rolnicze, które w wyniku
naturalnych bądź sztucznych procesów uległy
zadarnieniu, najczęściej porastając wieloletnimi
trawami
oraz
roślinami
motylkowatymi,
z
domieszką ziół i chwastów; rzadziej, ale również
spotyka się tego rodzaju użytki jednogatunkowe
(są to zwykle trawy wysiewane na gruntach
ornych). Ze względu na pochodzenie (genezę)
oraz długość okresu eksploatacji dzielą się one
na: trwałe i przemienne, a wedle sposobu
użytkowania: na kośne, czyli łąki i przeznaczone
do bezpośredniego wypasania pastwiska.
Roślina (bądź mieszanka roślin) uprawiana
Roślina (bądź mieszanka roślin) uprawiana
na danym polu przed rośliną główną.
na danym polu przed rośliną główną.
Uprawa w kolejnych latach na tym
Uprawa w kolejnych latach na tym
samym polu różnych gatunków roślin
samym polu różnych gatunków roślin
rolniczych
rolniczych
Racjonalne następstwo gatunków
(odmian) roślin uprawnych w
kolejnych latach na danym polu.
Zmianowanie zaplanowane na określone
Zmianowanie zaplanowane na określone
lata (co najmniej jedną rotację) i
lata (co najmniej jedną rotację) i
konkretne pola.
konkretne pola.
Udział gatunków lub ich grup (zbóż, okopowych,
przemysłowych, pastewnych itp.) w ogólnej
powierzchni na której odbywa się jego
realizacja. Strukturę zasiewów przedstawiamy w
procentach lub hektarach.
STRUKTURA ZASIEWÓW